II SA/Wr 2416/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2005-05-17
NSAAdministracyjneŚredniawsa
dodatek mieszkaniowyprawo administracyjnepostępowanie odwoławczekpareformationis in peiusuchylenie decyzjisąd administracyjnyprawo mieszkaniowe

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie dodatku mieszkaniowego z powodu naruszenia zasady reformationis in peius.

Skarżący B. L. domagał się przyznania dodatku mieszkaniowego za dłuższy okres. Organ I instancji przyznał dodatek na określony czas i kwotę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło tę decyzję i orzekło o istocie sprawy, przyznając dodatek na ten sam okres, ale w niższej kwocie, w tym obniżając ryczałt na opał. Sąd administracyjny uchylił decyzję SKO, stwierdzając naruszenie zasady reformationis in peius (zakazu orzekania na niekorzyść strony odwołującej się) z powodu braku wykazania przez SKO przesłanek dopuszczających takie orzeczenie.

Sprawa dotyczyła skargi B. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. dotyczącą przyznania dodatku mieszkaniowego. Organ I instancji przyznał skarżącemu dodatek na określony okres i kwotę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, rozpatrując odwołanie, uchyliło decyzję organu I instancji i orzekło o istocie sprawy, przyznając dodatek na ten sam okres, ale w niższej kwocie, w tym obniżając ryczałt na zakup opału. Skarżący złożył skargę do sądu administracyjnego, kwestionując obniżenie kwoty ryczałtu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję SKO. Sąd uznał, że SKO naruszyło zasadę reformationis in peius (art. 139 kpa), która ogranicza możliwość wydania decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że decyzja rażąco narusza prawo lub interes społeczny. SKO nie wykazało w uzasadnieniu swojej decyzji, że takie przesłanki wystąpiły, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z tym, sąd uchylił decyzję SKO.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że wykaże w uzasadnieniu, że wystąpił stan rażącego naruszenia prawa lub interesu społecznego.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło zasadę reformationis in peius (art. 139 kpa), uchylając decyzję organu I instancji i wydając decyzję na niekorzyść skarżącego (niższa kwota dodatku) bez wykazania w uzasadnieniu przesłanek dopuszczających takie działanie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

kpa art. 139

Kodeks postępowania administracyjnego

Pomocnicze

Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm. art. 97 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dz.U. Nr 153, poz. 1269 art. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

kpa art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Dz.U. Nr 71, poz. 734 art. 7 § 1 i 5

Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych

Dz.U. Nr 156, poz. 1817 art. § 3 i § 4

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych

t.jedn. Dz.U. z 1998 r. Nr 120, poz. 787 z późn. zm. art. 39a § 2

Ustawa z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych

Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm. art. 97 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przez organ odwoławczy zasady reformationis in peius (art. 139 kpa) z powodu braku wykazania w uzasadnieniu przesłanek do orzeczenia na niekorzyść strony odwołującej się.

Godne uwagi sformułowania

organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Naruszenie prawa ma charakter rażący, gdy rozstrzygnięcie zawarte w decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu poprzez proste ich zestawienie ze sobą. Kolegium Odwoławcze naruszyło zatem w ten sposób zasadę reformationis in peius wyrażoną w art. 139 kpa.

Skład orzekający

Andrzej Wawrzyniak

sprawozdawca

Jolanta Sikorska

członek

Lidia Serwiniowska

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie zasady reformationis in peius (art. 139 kpa) w postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza w kontekście przyznawania świadczeń."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji naruszenia art. 139 kpa przez organ odwoławczy w sprawie dodatku mieszkaniowego. Ogólne zastosowanie zasady reformationis in peius.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje ważne zasady postępowania administracyjnego, w szczególności zakaz orzekania na niekorzyść strony odwołującej się, co jest kluczowe dla praktyków prawa administracyjnego.

Kiedy sąd może uchylić decyzję na niekorzyść strony? Kluczowa zasada reformationis in peius w praktyce.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wr 2416/02 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2005-05-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-10-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Andrzej Wawrzyniak /sprawozdawca/
Jolanta Sikorska
Lidia Serwiniowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
621  Sprawy mieszkaniowe, w tym dodatki mieszkaniowe
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Sędziowie: NSA Jolanta Sikorska NSA Andrzej Wawrzyniak (sprawozdawca) Protokolant: Krzysztof Caliński po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi B. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie przyznania dodatku mieszkaniowego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu na rzecz skarżącego kwotę 10 (dziesięć) zł tytułem zwrotu poniesionych kosztów postępowania sądowego; III. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...]r. Nr [...], sprostowaną postanowieniem z dnia [...]r. Nr [...], Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. na podstawie art. 7 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz. 734) oraz art. 104 kpa przyznał skarżącemu B. L. dodatek mieszkaniowy na okres [...] miesięcy począwszy od [...]r. do [...]r. w kwocie [...]zł miesięcznie, w tym ryczałt za brak centralnego ogrzewania i ciepłej wody w wysokości [...]zł.
W uzasadnieniu organ I instancji podał, że ponieważ decyzją Nr [...]z dnia [...] r. przyznano stronie dodatek mieszkaniowy od [...]r., dlatego też na wniosek złożony dnia [...]r. można przyznać dodatek tylko na [...] miesięcy, to jest od [...]r. do [...]r. Następnie organ przedstawił dane, na podstawie których obliczono wysokość dodatku i sposób jego obliczenia.
W odwołaniu wniesionym od tej decyzji B. L. domagał się wypłacenia dodatku mieszkaniowego za okres [...] miesięcy, to jest od [...]r. do [...]r.
Decyzją z dnia [...]r. Nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., po rozpatrzeniu powyższego odwołania, powołując jako podstawę rozstrzygnięcia art. 138 § 1 pkt 2 i art. 139 kpa, art. 2 ust. 1 pkt 1, art. 3 ust. 2 i 3, art. 6 ust. 1 pkt 1, ust. 3, ust. 4 pkt 1, 2, 6, ust. 7 i ust. 9, art. 7 ust. 5, art. 9 i art. 19 ustawy o dodatkach mieszkaniowych oraz § 2 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, § 3 i § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz.U. Nr 156, poz. 1817), uchyliło decyzję organu I instancji i orzekając o istocie sprawy przyznało skarżącemu dodatek mieszkaniowy na okres [...] miesięcy od dnia [...]r. do dnia [...]r. w wysokości [...]zł, w tym [...]zł jako ryczałt na zakup opału.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w dniu [...]r. B. L. złożył wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Decyzją z dnia [...]r., utrzymaną w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r., odmówiono skarżącemu przyznania wnioskowanego dodatku. Wyrokiem z dnia 22 marca 2001 r. sygn. akt II SA/Wr 1890/99 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił obie te decyzje, bowiem Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 18 stycznia 2000 r. sygn. akt K.17/99 uznał przepis art. 39a ust. 2 ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych (t.jedn. Dz.U. z 1998 r. Nr 120, poz. 787 z późn. zm.), stanowiący podstawę prawną rozstrzygnięć obu tych decyzji, za niezgodny z zasadą równości wyrażoną w art. 32 w związku z zasadą sprawiedliwości społecznej wyrażoną w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis ten utracił moc w związku z ogłoszeniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego w Dzienniku Ustaw z dnia 28 stycznia 2000 r. Nr 5, poz. 67.
Oceniając wydaną po ponownym rozpatrzeniu przedmiotowej sprawy decyzję organu I instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że zgodnie z art. 19 ustawy o dodatkach mieszkaniowych dodatek mieszkaniowy mógł być przyznany stronie według zasad obowiązujących od 1 stycznia 2000 r. oraz że – tak jak uczynił to organ I instancji – dodatek ten można było przyznać na pięciomiesięczny okres.
W opinii organu odwoławczego organ I instancji błędnie obliczył sumę miesięcznych wydatków normatywnych i w rezultacie sprzecznie z § 3 i § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. przyznał dodatek mieszkaniowy w zbyt wysokiej kwocie miesięcznej. Podał następnie, w jaki sposób obliczono poprawną – jego zdaniem – wysokość tego dodatku w kwocie [...]zł.
Na powyższą decyzję B. L. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Skarżący stwierdził, że "chyba trzeba się zgodzić" z przyznaniem dodatku mieszkaniowego na okres [...] miesięcy od [...]r. do [...]r., jednak za niezgodne z prawem uznał obniżenie przez organ odwoławczy kwoty ryczałtu na zakup opału przyznanej przez organ I instancji.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał zaskarżoną decyzję i argumenty zawarte w jej uzasadnieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Tak więc obecnie właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu.
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia występują. Skarga zatem zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 139 kpa organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że stosownie do art. 139 kpa wydanie decyzji na niekorzyść strony odwołującej się jest znacznie ograniczone, gdyż dopuszczalne jest tylko wówczas, gdy zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Naruszenie prawa ma charakter rażący, gdy rozstrzygnięcie zawarte w decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu poprzez proste ich zestawienie ze sobą (por. np. wyrok NSA z dnia 25 lutego 1998 r. sygn. akt IV SA 771/96 - LEX nr 45182). Organ odwoławczy, rozstrzygając sprawę na niekorzyść strony odwołującej się, jest obowiązany wskazać w uzasadnieniu swojej decyzji, że w sprawie wystąpił stan, o którym mowa w art. 139 kpa (por. np. wyrok NSA z dnia 6 lutego 1989 r. sygn. akt IV SA 1101/88 - ONSA 1989/2/71).
W rozpatrywanej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., uchylając decyzję organu I instancji i wydając decyzję przyznającą dodatek mieszkaniowy na taki sam okres, jak uczynił to organ I instancji, ale w mniejszej wysokości, nie wykazało w uzasadnieniu swojej decyzji, że w sprawie wystąpił stan, o którym mowa w art. 139 kpa. W szczególności wymogu tego nie spełnia zawarte w motywach zaskarżonej decyzji stwierdzenie, iż poprzez błędne obliczenie sumy miesięcznych wydatków normatywnych sprzecznie z § 3 i § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. przyznano dodatek mieszkaniowy w zbyt wysokiej kwocie miesięcznej. Kolegium Odwoławcze naruszyło zatem w ten sposób zasadę reformationis in peius wyrażoną w art. 139 kpa.
Naruszenie przez organ administracyjny II instancji powyższego przepisu normującego administracyjne postępowanie odwoławcze niewątpliwie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając na względzie powyższe – zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) cytowanej wcześniej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – należało uchylić zaskarżoną decyzję.
Orzeczenie o kosztach wydano na podstawie art. 200 tej ustawy w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W myśl art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny jest zobowiązany orzec, w jakim zakresie zaskarżony akt może być wykonany przed uprawomocnieniem się wyroku. W rozpatrywanej sprawie jednak nie zachodziła potrzeba orzekania w tym przedmiocie, ponieważ zaskarżona decyzja nie nakładała na skarżącego żadnych obowiązków, a wstrzymanie jej wykonania byłoby niekorzystne dla skarżącego, ponieważ uniemożliwiałoby wypłacenie przyznanego dodatku mieszkaniowego.
W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI