II SA/WR 2414/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2005-05-31
NSAAdministracyjneŚredniawsa
pomoc społecznarodzina zastępczapełnoletnośćusamodzielnieniedecyzja administracyjnasąd administracyjnypostanowienie sąduprawomocność

WSA we Wrocławiu oddalił skargę na decyzję odmawiającą pomocy na usamodzielnienie, uznając, że skarżąca nie osiągnęła pełnoletności w rodzinie zastępczej z powodu prawomocnego rozwiązania tej rodziny przez sąd.

Skarżąca E.S. domagała się przyznania pomocy pieniężnej na usamodzielnienie, twierdząc, że spełnia warunki określone w ustawie o pomocy społecznej. Organy administracji odmówiły jej tej pomocy, wskazując, że nie osiągnęła pełnoletności w rodzinie zastępczej, ponieważ prawomocnym postanowieniem sądu rodzina ta została rozwiązana. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę, podkreślając, że sąd administracyjny nie może podważać prawomocnych orzeczeń sądów powszechnych i jest związany ich treścią.

Sprawa dotyczyła skargi E.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G., która utrzymała w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. G. odmawiającą przyznania pomocy pieniężnej na usamodzielnienie. Podstawową przesłanką odmowy było ustalenie, że skarżąca nie osiągnęła pełnoletności w rodzinie zastępczej, ponieważ prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w Ś. z dnia [...]r. rodzina zastępcza została rozwiązana. Skarżąca kwestionowała to postanowienie, twierdząc, że zostało wydane z naruszeniem prawa i że wszystkie rodziny zastępcze rozwiązują się z mocy ustawy z chwilą ukończenia przez dziecko 18 lat. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, rozpoznając sprawę na podstawie przepisów wprowadzających ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, oddalił skargę. Sąd podkreślił, że sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, ale nie mogą opierać tej kontroli na kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Sąd był związany prawomocnym postanowieniem sądu powszechnego o rozwiązaniu rodziny zastępczej i nie mógł go podważać ani oceniać jego prawidłowości. W związku z tym, że rodzina zastępcza nie istniała prawnie w momencie osiągnięcia przez skarżącą pełnoletności, nie została spełniona podstawowa przesłanka do przyznania pomocy na usamodzielnienie. Sąd odrzucił również zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 3 kpa dotyczący rozstrzygnięcia sprawy inną decyzją ostateczną, wskazując, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. jedynie uchyliła decyzję organu I instancji i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia, nie rozstrzygając jej co do istoty.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, ponieważ podstawową przesłanką przyznania pomocy na usamodzielnienie jest osiągnięcie pełnoletności w rodzinie zastępczej, która musi istnieć w sensie prawnym i faktycznym w momencie osiągnięcia pełnoletności.

Uzasadnienie

Sąd administracyjny jest związany prawomocnym postanowieniem sądu powszechnego o rozwiązaniu rodziny zastępczej i nie może go podważać. Skoro rodzina zastępcza nie istniała prawnie w momencie osiągnięcia przez skarżącą pełnoletności, nie została spełniona kluczowa przesłanka do przyznania pomocy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

u.p.s. art. 33p § 1 pkt 1

Ustawa o pomocy społecznej

Osoba, która osiągnęła pełnoletność w rodzinie zastępczej, zostaje objęta pomocą pieniężną na usamodzielnienie. Kluczową przesłanką jest istnienie rodziny zastępczej w sensie prawnym i faktycznym w momencie osiągnięcia pełnoletności.

Pomocnicze

k.p.a. art. 104

Kodeks postępowania administracyjnego

rozp. MPiPS art. 6

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie udzielania pomocy na usamodzielnienie, kontynuowanie nauki oraz zagospodarowanie dla pełnoletnich osób z rodzin zastępczych

rozp. MPiPS art. 7

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie udzielania pomocy na usamodzielnienie, kontynuowanie nauki oraz zagospodarowanie dla pełnoletnich osób z rodzin zastępczych

u.p.s. art. 33p § 1 pkt 5

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 33p § 8

Ustawa o pomocy społecznej

rozp. MPiPS art. 9 § 1

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie udzielania pomocy na usamodzielnienie, kontynuowanie nauki oraz zagospodarowanie dla pełnoletnich osób z rodzin zastępczych

u.p.s. art. 33p § 10

Ustawa o pomocy społecznej

k.p.c. art. 365 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Organy administracyjne i sądy są związane prawomocnymi orzeczeniami sądów powszechnych.

Dz.U. Nr 153, poz. 1271 art. 97 § 1

Ustawa – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sprawy wniesione do NSA przed 1 stycznia 2004 r. podlegają rozpoznaniu przez WSA.

Dz.U. Nr 153, poz. 1269 art. 1

Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sądy administracyjne badają zgodność z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych.

Dz.U. Nr 153, poz. 1270 art. 145

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej następuje w przypadku istotnych wad postępowania lub naruszenia prawa materialnego.

Dz.U. Nr 153, poz. 1270 art. 151

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd oddala skargę, jeśli nie ma podstaw do jej uwzględnienia.

k.p.c. art. 578

Kodeks postępowania cywilnego

Postanowienia sądu opiekuńczego są skuteczne i wykonalne z chwilą ich ogłoszenia lub wydania, niezależnie od prawomocności.

k.p.a. art. 156 § 1 pkt 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Nieważność postępowania zachodzi m.in. w przypadku, gdy sprawa została rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Rodzina zastępcza została prawomocnie rozwiązana postanowieniem sądu przed osiągnięciem przez skarżącą pełnoletności, co wyklucza spełnienie przesłanki osiągnięcia pełnoletności w rodzinie zastępczej. Sąd administracyjny jest związany prawomocnym postanowieniem sądu powszechnego i nie może oceniać jego prawidłowości.

Odrzucone argumenty

Skarżąca twierdziła, że postanowienie sądu o rozwiązaniu rodziny zastępczej zostało wydane z naruszeniem prawa i nie ma mocy prawnej. Skarżąca powoływała się na zasady współżycia społecznego oraz inne decyzje administracyjne. Skarżąca argumentowała, że wszystkie rodziny zastępcze rozwiązują się z mocy ustawy z chwilą ukończenia przez dziecko 18 lat.

Godne uwagi sformułowania

nie leży w jego kompetencji podważanie prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy są tym postanowieniem związane z mocy art. 365 § 1 kpc zasadność zarzutu o naruszeniu przepisów postępowania cywilnego przy wydawaniu przedmiotowego postanowienia nie może być rozpatrywana w postępowaniu administracyjnym sąd administracyjny jest właściwy jedynie do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i nie ma prawa oceniania jej pod innymi względami

Skład orzekający

Lidia Serwiniowska

przewodniczący

Jolanta Sikorska

członek

Andrzej Wawrzyniak

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Wiążąca moc prawomocnych orzeczeń sądów powszechnych dla organów administracyjnych i sądów administracyjnych; brak możliwości kwestionowania przez sądy administracyjne prawidłowości orzeczeń sądów powszechnych w postępowaniu administracyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z rozwiązaniem rodziny zastępczej i prawomocnością postanowień sądu opiekuńczego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje złożoność przepisów dotyczących pomocy społecznej i interakcji między prawem administracyjnym a cywilnym, szczególnie w kontekście prawomocności orzeczeń sądowych.

Czy prawomocne rozwiązanie rodziny zastępczej pozbawia prawa do pomocy na usamodzielnienie?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wr 2414/02 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2005-05-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-10-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Andrzej Wawrzyniak /sprawozdawca/
Jolanta Sikorska
Lidia Serwiniowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
632  Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Sędziowie: NSA Jolanta Sikorska NSA Andrzej Wawrzyniak (sprawozdawca) Protokolant: Krzysztof Caliński po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi E.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia pomocy pieniężnej na usamodzielnienie się oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. G., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta J. G., po rozpatrzeniu wniosku skarżącej E. S. z dnia [...]r., złożonego w MOPR w Ś., powołując jako podstawę rozstrzygnięcia art. 104 kpa, art. 33p ust. 1 pkt 1, art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (t.jedn. Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.) oraz § 6 i 7 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 października 2001 r. w sprawie udzielania pomocy na usamodzielnienie, kontynuowanie nauki oraz zagospodarowanie dla pełnoletnich osób z rodzin zastępczych (Dz.U. Nr 120, poz. 1293), odmówił skarżącej udzielenia pomocy na usamodzielnienie się.
W uzasadnieniu organ I instancji podniósł, że decyzją z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. uchyliło decyzję Dyrektora MOPR w Ś. z dnia [...]r. odmawiającą udzielenia pomocy pieniężnej na usamodzielnienie się E. S. i umorzyło postępowanie organu I instancji w tej sprawie. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. G. wskazał, iż podstawę wydania takiej decyzji stanowiło ustalenie, że po wejściu w życie z dniem 28 lipca 2002 r. ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz niektórych ustaw (Dz.U. Nr 72, poz. 718), właściwym w sprawie orzekania o udzielenie pomocy społecznej na usamodzielnienie się stał się starosta powiatu właściwego ze względu na miejsce pobytu dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej. W związku z tym, że cytowana ustawa nie zawierała przepisów przejściowych, sprawy nie zakończone przed zmianą przepisów ustawy o pomocy społecznej, powinny podlegać, zdaniem SKO w S., rozpoznaniu przez organ właściwy według przepisów obowiązujących w dniu orzekania, a więc w przypadku skarżącej przez Prezydenta Miasta J. G..
Organ I instancji stwierdził, że zgodnie z art. 33p ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, pomocy pieniężnej na usamodzielnienie udziela się osobie, która osiągnęła pełnoletność w rodzinie zastępczej. Jednakże z treści postanowienia Sądu Rejonowego w Ś. z dnia [...] r. wynika, że funkcja rodziny zastępczej dla E. S. ustała z tym dniem. Organ podkreślił, że postanowienie to stało się prawomocne, o czym świadczy klauzula prawomocności, ale było praktycznie wykonywane od dnia wydania, gdyż skarżąca opuściła rodzinę zastępczą już w [...]r. Wskazując na powyższe organ wywiódł, że skarżąca, kończąc [...]r. [...] lat, nie osiągnęła swojej pełnoletności w rodzinie zastępczej, gdyż w tym dniu rodzina zastępcza nie istniała prawnie i faktycznie. Nie nastąpiły zatem przesłanki, których dla nabycia prawa do pomocy pieniężnej na usamodzielnienie wymaga przepis art. 33p ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej.
Niezależnie od powyższego Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. G. stwierdził, że opuszczenie rodziny zastępczej przed osiągnięciem pełnoletności może być w myśl § 14 ust. 1 pkt 1 cytowanego wyżej rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 października 2001 r. samodzielną przesłanką do odmowy przyznania pomocy na usamodzielnienie. W ocenie organu I instancji rodzina ta w rzeczywistości już wtedy przestała pełnić swoją funkcję, przy czym z zaświadczenia D. Izby Rzemieślniczej we W. wynika, że strona uczestniczyła w kursie w zawodzie "fryzjerstwo" od [...]r. do [...]r. W [...] r. skarżąca nie została przyjęta do zasadniczej szkoły zawodowej i przez cały rok szkolny [...]/[...] nigdzie się nie uczyła. W opinii organu I instancji nie było żadnej przyczyny, dla której skarżąca nie mogłaby przebywać w rodzinie zastępczej. W związku z powyższym nie można przyjąć, że skarżąca osiągnęła pełnoletniość w rodzinie zastępczej i należy odmówić udzielenia jej pomocy.
W odwołaniu wniesionym od tej decyzji E. S. zarzuciła, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Stwierdziła, iż nie zaistniały przyczyny, o których mowa w § 14 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 października 2001 r. w sprawie udzielania pomocy na usamodzielnienie, kontynuowanie nauki oraz zagospodarowanie dla pełnoletnich osób z rodzin zastępczych, warunkujące możliwość dokonania odmowy przyznania pomocy pieniężnej, natomiast spełnia ona warunki przyznania pomocy pieniężnej określone w tym rozporządzeniu, gdyż jest osobą samotnie gospodarującą, a jej dochód jest znacznie niższy od kryterium dochodowego. Zarzuciła ponadto przewlekłość i nadmierne wydłużenie postępowania oraz sprzeczność ustaleń ze stanem faktycznym w oparciu o chybione zarzuty. Podała, że nie opuściła samowolnie rodziny, lecz za jej zgodą wyjechała uczyć się zawodu, przy czym naukę na kursie zawodowym podjęła w [...]r. i nie są prawdziwe ustalenie w tym zakresie zawarte w decyzji. Skarżąca stwierdziła, że organ I instancji niesłusznie powołuje się na postanowienie Sądu Rejonowego w Ś., ponieważ zostało ono wydane z naruszeniem procedury określonej w Kodeksie postępowania cywilnego.
Decyzją z dnia [...]r. Nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G., po rozpatrzeniu powyższego odwołania, powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 33p ust. 1 pkt 5 i ust. 8 ustawy o pomocy społecznej, § 7 ust. 2 i 4 oraz § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 października 2001 r. w sprawie udzielania pomocy na usamodzielnienie, kontynuowanie nauki oraz zagospodarowanie dla pełnoletnich osób z rodzin zastępczych, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i podał, że na wstępie musiał rozpoznać właściwość organu wydającego decyzję w niniejszej sprawie. Bezsporne bowiem jest, że w trakcie postępowania toczącego się od złożenia wniosku o przyznanie pomocy pieniężnej na usamodzielnienie doszło do zmiany przepisów określających właściwość podmiotu przyznającego pomoc pieniężną na usamodzielnienie. W momencie składania wniosku takim organem, na podstawie obowiązującego do dnia 27 lipca 2001 r. włącznie przepisu art. 33p ust. 8 ustawy o pomocy społecznej, pomoc pieniężną na usamodzielnienie osobie opuszczającej rodzinę zastępczą po uzyskaniu pełnoletności udzielał powiat właściwy ze względu na miejsce zamieszkania rodziny zastępczej. Natomiast na podstawie art. 33p ust. 9 ustawy o pomocy społecznej w brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 25 ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej i niektórych innych ustaw (Dz.U. 72, poz. 748) właściwym stał się starosta powiatu właściwego ze względu na miejsce pobytu dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej, przy czym ustawa nowelizująca ustawę o pomocy społecznej nie zawiera przepisów intertemporalnych. Wskazując na powyższe Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że w przypadku niniejszym należy stosować właściwość wynikającą z przepisów znowelizowanych, a więc właściwy jest Prezydent Miasta J. G.. Wynika to z zasady, że podstawę prawną wydawanej decyzji stanowi stan prawny obowiązujący w momencie wydawania decyzji. Zmiana prawa między wydaniem decyzji w I i II instancji nakazuje stosowanie prawa z dnia wydania decyzji II instancji, co wynika z apelacyjnego charakteru orzekania przez organ II instancji. Nie jest to orzekanie o charakterze kasacyjnym, tak jak przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, gdzie badany jest stan prawny z momentu wydania decyzji. Nie występuje też tu sytuacja, kiedy poprzez stosowanie prawa nowego zostałoby naruszone prawo nabyte strony, co uzasadniałoby rozpoznanie sprawy na podstawie prawa obowiązującego w chwili rozpoczęcia postępowania. Kolegium stwierdziło, że ponieważ zmiana dotyczy jedynie właściwości organu, więc właściwy będzie Prezydent Miasta J. G., przy czym – jak wynika z § 9 ust. 1 rozporządzenia w sprawie udzielania pomocy na usamodzielnienie, kontynuowanie nauki oraz zagospodarowanie dla pełnoletnich osób z rodzin zastępczych – stosowny wniosek składa się za pośrednictwem kierownika powiatowego centrum pomocy rodzinie, czyli w niniejszej sytuacji będzie to działający z upoważnienia Prezydenta Miasta J. G. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. G..
Organ II instancji podniósł następnie, iż zgodnie z art. 33p ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, osobie, która osiągnęła pełnoletniość w rodzinie zastępczej, przysługuje pomoc pieniężna na usamodzielnienie. Organ podkreślił, że jak wskazuje przepis tego artykułu, w momencie osiągnięcia przez osobę wychowywaną przez rodzinę zastępczą pełnoletności taka pomoc jej przysługuje, jeżeli spełnia kryteria wynikające z rozporządzenia wykonawczego do art. 33p ust. 10 ustawy o pomocy społecznej. Jak wynika jednak z akt sprawy, postanowieniem Sądu Rejonowego w Ś. z dnia [...]r. uchylono postanowienie Sądu Rejonowego w J. G. z dnia [...]r. w sprawie powierzenia na wychowanie małoletniej E. S. w ramach rodziny zastępczej E. i W. C., zamieszkałym w Ś.. Postanowienie to zostało opatrzone przez Sąd klauzulą prawomocności.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że nie leży w jego kompetencji podważanie prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego. Podkreśliło, iż ustalenie, że prawomocnym postanowieniem została rozwiązana rodzina zastępcza z dniem [...]r., nie pozwala uznać, iż skarżąca osiągnęła pełnoletność w rodzinie zastępczej, gdyż wyżej wymienionym postanowieniem rodzina zastępcza została rozwiązana. Ustosunkowując się do podnoszonych przez stronę w odwołaniu twierdzeń, że postanowienie to zostało wydane z naruszeniem przepisów kodeksu postępowania cywilnego, Kolegium podało, że powyższe postanowienie funkcjonuje jednak w obrocie prawnym i zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy są tym postanowieniem związane z mocy art. 365 § 1 kpc, natomiast zasadność zarzutu o naruszeniu przepisów postępowania cywilnego przy wydawaniu przedmiotowego postanowienia nie może być rozpatrywana w postępowaniu administracyjnym. Prawomocność orzeczenia Sądu oznacza bowiem, że moc wiążąca tego orzeczenia obejmuje także inne sądy i organy, które w zakresie swojej kompetencji muszą brać pod uwagę fakt istnienia oraz treść prawomocnego orzeczenia sądu.
Wskazując na powyższe organ odwoławczy stwierdził, że nie zaszła przesłanka osiągnięcia pełnoletności w rodzinie zastępczej, co warunkuje możliwość przyznania pomocy pieniężnej na usamodzielnienie.
Organ II instancji podał, że nie odniósł się do kwestii samowolnego opuszczenia rodziny, które może być podstawą do odmowy przyznania pomocy pieniężnej na usamodzielnienie, ponieważ kwestia ta nie jest istotna w przedmiotowej sprawie, skoro powodem odmowy przyznania świadczenia jest niespełnienie podstawowego warunku przyznania pomocy – osiągnięcia pełnoletności w rodzinie zastępczej. Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że możliwość badania tej okoliczności powstałaby jedynie w sytuacji, gdyby orzeczenie Sądu o ustanowieniu rodziny zastępczej nie zostało uchylone w momencie osiągnięcia pełnoletności przez skarżącą. Rodzina zastępcza została jednak rozwiązana przez Sąd postanowieniem z dnia [...]r. Z tego samego powodu bez znaczenia w przedmiotowej sprawie pozostaje fakt, czy strona podjęła naukę w roku szkolnym [...]/[...].
Na powyższą decyzję E. S. złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Skarżąca decyzji tej i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji zarzuciła rażące naruszenie prawa i wniosła o jej uchylenie w całości. Stwierdziła, że przemawiają za tym zasady współżycia społecznego, ostateczna decyzja SKO w S. oraz jej dobro.
Uzasadniając swoją skargę E. S. stwierdziła, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. wydało decyzję – na jej niekorzyść – odmawiając udzielenia pomocy pieniężnej na usamodzielnienie, pomimo rozstrzygnięcia tej sprawy inną decyzją ostateczną – na jej korzyść – wydaną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., a zatem w sprawie tej zachodzi sytuacja, o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 3 kpa. Podniosła, że za podstawę utrzymania w mocy decyzji organu I instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. uznało postanowienie Sądu Rejonowego w Ś. z dnia [...]r. sygn. akt [...]pomimo tego, iż – jej zdaniem – nie spełnia ono warunku do uznania za skuteczne zgodnie z art. 363 § 1 kpc, gdyż przysługiwał na nie środek odwoławczy. W opinii skarżącej zaszła w tej sytuacji nieważność postępowania. Błędne więc jest powoływanie się na to orzeczenie i twierdzenie, że ustanowienie rodziny zastępczej zostało uchylone w momencie uzyskania przez nią pełnoletności, gdyż wszystkie rodziny zastępcze z mocy ustawy zostają rozwiązane z chwilą ukończenia przez dziecko 18 lat. Zdaniem skarżącej zaskarżona decyzja jest sprzeczna z ustawą o pomocy społecznej i umową zawartą między Rodziną zastępczą a Kuratorium Oświaty. Skarżąca podkreśliła, iż wielokrotnie mówiono jej, że otrzyma pomoc na usamodzielnienie. Stwierdzając, że postanowienie Sądu Rejonowego w Ś. z dnia [...] r. było wadliwe skarżąca wywodziła, iż przez "błąd postępowania sądowego" nie powinna ponosić negatywnych skutków oraz że "postanowienie 209/00 nie ma mocy prawnej". Przedstawiła następnie szereg zarzutów stawianych postanowieniu Sądu Rejonowego w Ś. z dnia [...] r., powołując się na przepisy procedury cywilnej, a także na przepisy kodeksu cywilnego oraz kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał zaskarżoną decyzję i argumenty zawarte w jej uzasadnieniu.
W kierowanych do Sądu pismach skarżąca ponawiała argumenty przedstawione w skardze wywodząc w szczególności, iż postanowienie Sądu Rejonowego w Ś. z dnia [...] r. nie uprawomocniło się przed osiągnięciem przez nią pełnoletności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Tak więc obecnie właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu.
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 cytowanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują. Skarga zatem nie mogła zostać uwzględniona.
Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (t.jedn. Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym w czasie wydawania zaskarżonej decyzji.
W myśl art. 33p ust. 1 pkt 1 tej ustawy osoba, która osiągnęła pełnoletność w rodzinie zastępczej (...) zostaje objęta pomocą mającą na celu jej życiowe usamodzielnienie i integrację ze środowiskiem poprzez pracę socjalną, a także pomocą pieniężną na usamodzielnienie.
Jedną z podstawowych przesłanek warunkujących możność przyznania konkretnej osobie pomocy pieniężnej na usamodzielnienie się na podstawie powyższego przepisu jest osiągnięcie przez tę osobę pełnoletności w rodzinie zastępczej.
Oznacza to, że w chwili osiągnięcia pełnoletności przez taką osobę rodzina zastępcza, w której została ta osoba umieszczona, musi istnieć w sensie faktycznym i prawnym.
Z postanowienia Sądu Rejonowego w Ś. z dnia [...]r. sygn. akt [...]wynika, że postanowienie Sądu Rejonowego w J. G. z dnia [...]r., zapadłe w sprawie powierzenia na wychowanie małoletniej E. S. w ramach rodziny zastępczej E. i W. C., zamieszkałym w Ś., zostało uchylone.
Z akt sprawy nie wynika, aby postanowienie Sądu Rejonowego w Ś. z dnia [...] r., na którym widnieje stwierdzenie prawomocności i wykonalności, opatrzone datą [...] r., zostało wyeliminowane z obrotu prawnego.
W szczególności fakt, że został przywrócony termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia tego postanowienia, nie spowodował usunięcia z obrotu prawnego przedmiotowego orzeczenia.
Zauważyć w tym miejscu wypada, że postanowienie o przywróceniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia przedmiotowego postanowienia zostało wydane w dniu [...]r., co wskazuje, iż po przywróceniu powyższego terminu nie zakwestionowano skutecznie postanowienia z dnia [...]r. i pozostało ono w obrocie prawnym.
Zgodnie z art. 578 kpc postanowienia sądu opiekuńczego są skuteczne i wykonalne z chwilą ich ogłoszenia, a gdy ogłoszenia nie było, z chwilą ich wydania.
Skoro zatem nie wyeliminowano z obrotu prawnego postanowienia Sądu Rejonowego w Ś. z dnia [...]r. sygn. akt [...], to było i jest ono skuteczne oraz wykonalne od chwili jego ogłoszenia (wydania). Tak więc nawet jeżeli w chwili, gdy skarżąca osiągała pełnoletniość powyższe postanowienie nie było prawomocne, nie ma to wpływu na jego moc wiążącą dla organów administracyjnych i dla sądu administracyjnego, ponieważ przytoczony wyżej przepis art. 578 kpc nie uzależnia skuteczności i wykonalności takich postanowień od ich prawomocności.
Z powyższego wynika, że w chwili osiągnięcia pełnoletności przez skarżącą rodzina zastępcza, w której została ona umieszczona, nie istniała w sensie prawnym.
Trafnie w tej sytuacji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. stwierdziło, że nie leży w jego kompetencji podważanie prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego. Słusznie przy tym uznało, iż ustalenie, że prawomocnym postanowieniem została rozwiązana rodzina zastępcza z dniem [...]r., nie pozwala uznać, iż skarżąca osiągnęła pełnoletność w rodzinie zastępczej, skoro wyżej wymienionym postanowieniem rodzina zastępcza została rozwiązana. Ustosunkowując się do podnoszonych przez stronę w odwołaniu twierdzeń, że postanowienie to zostało wydane z naruszeniem przepisów kodeksu postępowania cywilnego, Kolegium trafnie wskazało, że powyższe postanowienie funkcjonuje nadal w obrocie prawnym i zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy są tym postanowieniem związane z mocy art. 365 § 1 kpc, natomiast zasadność zarzutu o naruszeniu przepisów postępowania cywilnego przy wydawaniu przedmiotowego postanowienia nie może być rozpatrywana w postępowaniu administracyjnym. Prawomocność orzeczenia Sądu oznacza bowiem, że moc wiążąca tego orzeczenia obejmuje także inne sądy i organy, które w zakresie swojej kompetencji muszą brać pod uwagę fakt istnienia oraz treść prawomocnego orzeczenia sądu.
Wskazując na powyższe organ odwoławczy prawidłowo stwierdził, że nie zaszła przesłanka osiągnięcia pełnoletności w rodzinie zastępczej, co warunkuje możliwość przyznania pomocy pieniężnej na usamodzielnienie.
Słusznie też organ II instancji nie odniósł się do kwestii samowolnego opuszczenia rodziny, które może być podstawą do odmowy przyznania pomocy pieniężnej na usamodzielnienie, ponieważ kwestia ta nie jest istotna w przedmiotowej sprawie, skoro powodem odmowy przyznania świadczenia jest niespełnienie podstawowego warunku przyznania pomocy – osiągnięcia pełnoletności w rodzinie zastępczej. Kolegium Odwoławcze trafnie przy tym stwierdziło, że możliwość badania tej okoliczności powstałaby jedynie w sytuacji, gdyby orzeczenie Sądu o ustanowieniu rodziny zastępczej nie zostało uchylone w momencie osiągnięcia pełnoletności przez skarżącą. Rodzina zastępcza została jednak rozwiązana przez Sąd postanowieniem z dnia [...]r. Z tego samego powodu bez znaczenia w przedmiotowej sprawie pozostaje fakt, czy strona podjęła naukę w roku szkolnym [...]/[...].
W tym stanie rzeczy ustosunkowując się do twierdzeń skarżącej, że "postanowienie [...]nie ma mocy prawnej" zauważyć wypada, iż nie zostało ono wyeliminowane z obrotu prawnego w trybie przewidzianym przez przepisy procedury cywilnej, a zatem wbrew wywodom skarżącej przedmiotowe postanowienie ma moc prawną, której nie mogą go pozbawić ani organy administracyjne, ani sąd administracyjny.
Konsekwencją powyższego jest niemożność uznania, że skarżąca osiągnęła pełnoletność w rodzinie zastępczej.
Dopiero skuteczne wyeliminowanie z obrotu prawnego postanowienia Sądu Rejonowego w Ś.z dnia [...]r., w trybie przewidzianym przez przepisy procedury cywilnej w postępowaniu przeprowadzonym przed sądem powszechnym, mogłoby stanowić podstawę do wznowienia postępowania w niniejszej sprawie i przyjęcia, że skarżąca osiągnęła pełnoletność w rodzinie zastępczej. Jak już wyżej podkreślono zarówno organy administracyjne, jak i sąd administracyjny nie mogą skutecznie podważyć postanowienia Sądu Rejonowego w Ś. z dnia [...]r., ani oceniać prawidłowości jego wydania.
Odnosząc się do dalszych podnoszonych przez skarżącą zarzutów podkreślić należy, iż zaskarżona decyzja została wydana na podstawie obowiązującego w chwili jej wydawania przepisu ustawy i nie mogła być z nim sprzeczna.
Zarzut skarżącej, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. wydało decyzję – na jej niekorzyść – odmawiając udzielenia pomocy pieniężnej na usamodzielnienie, pomimo rozstrzygnięcia tej sprawy inną decyzją ostateczną – na jej korzyść – wydaną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., a zatem w sprawie tej zachodzi sytuacja, o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 3 kpa, nie jest trafny. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. uchyliło decyzję Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Ś. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Powyższa decyzja nie rozstrzygała zatem przedmiotowej sprawy co do istoty, a więc wydana po ponownym rozpatrzeniu tej sprawy zaskarżona decyzja nie dotyczyła sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.
Podkreślić ponownie należy, iż sąd administracyjny jest właściwy jedynie do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i nie ma prawa oceniania jej pod innymi względami. Dlatego też stwierdzając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z obowiązującym prawem, bądź też nie narusza prawa w stopniu wymagającym usunięcia jej z obrotu prawnego, nie ma możliwości poddawania jej ocenie pod kątem słuszności, czy sprawiedliwości społecznej i z tych względów nie może jej kwestionować. Nie może też stosować rozwiązań nie przewidzianych przez obowiązujące przepisy prawa.
Mając na względzie powyższe – zgodnie z art. 151 powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzeczono jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI