II SA/Wr 2407/03

II SA/Wr 2407/03 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2005-05-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-10-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Ewa Janowska /przewodniczący sprawozdawca/
Grażyna Jeżewska
Teresa Cisyk
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Janowska - spraw. Sędziowie: Sędzia WSA Teresa Cisyk Asesor sądowy Grażyna Jeżewska Protokolant: sekretarz sądowy Dorota Rak po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi R. M. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez R. M. jest decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...] Nr [...] wydana w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 KPA utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. z dnia [...] Nr [...] odmawiającą stwierdzenia u skarżącego występowania choroby zawodowej pod postacią ubytku słuchu.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy ustalił, że skarżący pracował w latach 1960 - 1997 w Zakładzie A w K. W czasie zatrudnienia narażony był na hałas w zakresie 85-95 dBA i po przejściu na emeryturę podjął starania o uznanie występującego u niego ubytku słuchu za chorobę zawodową.
Dnia 24 lutego 1999 r. Szpital Kliniczny Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. wydał orzeczenie lekarskie P.Ch.Z. [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Orzeczenie to było podstawą decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia 2.06.1999 r. nr [...] oraz Wojewody [...] z dnia 6.07.1999 r. Nr [...] odmawiających stwierdzenia choroby zawodowej.
Skutkiem skargi wniesionej przez R. M., wyrokiem z dnia 6 grudnia 2001 r. sygn. akt II SA/Wr 1205/99, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił decyzje obu instancji zarzucając opinii biegłego, że rozpoznanie zawodowego ubytku słuchu uzależnia od głębokości tego ubytku, a organom inspekcji sanitarnej respektowanie takiego orzeczenia.
W tym stanie rzeczy Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. uzupełnił postępowanie dowodowe o opinię sporządzoną w drugiej instancji przez Samodzielną Pracownię Otolaryngologii i Audiologii Zawodowej Instytutu Medycyny Pracy im. Prof. J. Nofera w Ł., orzekającą o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej (orzeczenie lekarskie Nr [...] z 5.03.2003 r.). W oparciu o wnioski zawarte w orzeczeniu lekarskim z dnia 5.03.2003 r. organ pierwszej instancji - Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. odmówił stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącego podnosząc, że ubytek słuchu nie jest typowy dla obrazu klinicznego i wskazuje na pozazawodową etiologię schorzenia. Podkreślił, że pogłębianie się niedosłuchu po zaprzestaniu narażenia na hałas przemawia za pozazawodowa etiologią.
Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji podzielił stanowisko zaprezentowane w decyzji organu pierwszej instancji dodatkowo wywodząc, że hałas uszkadza słuch w jego części ślimakowej, a przeszkoda w przewodzeniu bodźca słuchowego umiejscowiona poza ślimakiem, tak jak to stwierdzono u skarżącego jest spowodowana inną przyczyną. Zdaniem organu, ustalenie tych przyczyn nie jest celem diagnostyki ani tym bardziej decyzji administracyjnych w sprawach chorób zawodowych. Dodał, że skoro niedosłuch spowodowany uszkodzeniem ślimaka przez hałas nie pogłębia się, a wręcz przeciwnie może się poprawiać po zaprzestaniu narażaniu narządu słuchu na hałas, to pogłębianie się niedosłuchu u skarżącego jest dodatkowym dowodem przemawiającym na pozazawodowe (pozahałasowe) uszkodzenie słuchu.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego R. M. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając decyzji tej naruszenie przepisów prawa materialnego, a także przepisy procesowe, w tym naruszenie zasad ogólnych postępowania administracyjnego - art. 7 KPA. Podniósł, że organ administracyjny jest zobowiązany do wydania decyzji pozytywnej dla strony, a dopiero gdy przemawia za tym wzgląd na interes społeczny może wydać decyzję odmowną. Podkreślił, że nie ulega wątpliwości iż przez 37 lat pracował w warunkach, gdzie hałas oscylował w granicach 85-95 dBA tzw. hałas pozanormatywny, i już w roku 1994 r. podczas badań okresowych lekarz laryngolog stwierdził u niego uszkodzenie słuchu w uchu lewym w związku z ekspozycją na hałas.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację, dodatkowo podkreślając, iż asymetria niedosłuchu, na którą powołuje się skarżący w skardze przemawia za pozahałasową, a więc niezawodową przyczyną jego uszkodzenia istniejącą już od 10 lat.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
najpierw odnotować trzeba, że jeżeli skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. to w oparciu o art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30 czerwca - Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1271) sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwości między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa w przepisie par. 1 cyt. przepisu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (par. 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sadowym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi w myśl art. 145 par. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Pojęcie choroby zawodowej określał mający zastosowanie w niniejszej sprawie, i w dacie podejmowania zaskarżonej decyzji § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawach chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem i przepis ten należało brać pod uwagę przy ocenie zaskarżonej decyzji, albowiem z zasady, iż sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna prawem, wynika konsekwencja co do tego, iż sąd ten rozważa wyłącznie prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji (tak NSA w wyroku z dnia 14 stycznia 1999 r., sygn. III SA 4731/97 - LEX nr 37180).
Stosownie do tego przepisu chorobą zawodową jest choroba, która jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do powołanego rozporządzenia, jeżeli została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy.
Rozpoznane u skarżącego schorzenie narządu słuchu jest wymienione w wyżej powołanym wykazie chorób zawodowych pod poz. 15 jako uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu. Zatem schorzenie to może być uznane w świetle powołanych przepisów za chorobę zawodową, o ile zostało spowodowane czynnikiem hałasu występującym w środowisku pracy.
Przepisy rozporządzenia nie tylko definiują pojęcie choroby zawodowej, ale i regulują wymagany tryb postępowania w zakresie ustalania takiej choroby. Zgodnie par. 7 - 9 jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznawania chorób zawodowych są poradnie chorób zawodowych, kliniki chorób zawodowych, oddziały chorób zawodowych wchodzące w skład odpowiednich zakładów społecznej służby zdrowia, akademii medycznych lub instytutów naukowo-badawczych, a w odniesieniu do pracowników kolejowych - oddziały i poradnie medycyny pracy kolejowej służby zdrowia.
Jednostki orzecznicze wydają orzeczenie w sprawie choroby zawodowej na podstawie informacji o zagrożeniach zawodowych, wyników dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy, dokumentacji dotyczącej przebiegu zatrudnienia, wyników przeprowadzonych badań klinicznych i dokumentacji lekarskiej.
Na podstawie orzeczenia, o którym mowa w par. 8, oraz wyników dochodzenia epidemiologicznego właściwy ze względu na siedzibę zakładu pracy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzję o braku podstaw do jej stwierdzenia.
Z powyższych uregulowań wynika, iż decydujące znaczenie ma orzeczenie medyczne właściwej jednostki służby zdrowia. Orzeczenie to powinno mieć formę opinii biegłego i powinno być poprzedzone zebraniem odpowiedniego materiału dowodowego, dotyczącego przebiegu zatrudnienia i czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy.
W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji w ślad za przeprowadzonymi dowodami z opinii właściwych jednostek służby zdrowia przyjęły, że ze względu na treść opinii uprawnionych jednostek nie można stwierdzić występowania u skarżącego schorzenia, które należałoby zakwalifikować jako chorobę zawodową.
Z lektury akt wynika, że dodatkowe orzeczenie lekarskie opracowane przez Samodzielną Pracownię Otolarygologi i Audiologii Zawodowej Instytutu Medycyny Pracy im. J. Nofera w Ł. stwierdza o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u skarżącego, jednocześnie rozpoznając odbiorczy ubytek słuchu typu pozaślimakowego i cechy dysfunkcji lewego błędnika. W uzasadnieniu orzeczenia wyjaśniając, że podstawą do rozpoznania choroby zawodowej jest wykazanie obustronnego odbiorczego ubytku słuchu o lokalizacji ślimakowej, co jest typowe dla skutków przewlekłego urazu akustycznego pod warunkiem udokumentowania pomiarami wieloletniego narażenia na hałas ponadnormatywny. Orzeczenie lekarskie potwierdza w przypadku R. M. wykazanie obecności czynnika szkodliwego tj. hałasu na stanowisku pracy o poziomach przekraczających wartości ponadnormatywne. Jednakże przeprowadzone badania audiologiczne wykazały ubytek słuchu, którego charakter nie jest typowy dla obrazu klinicznego przewlekłego urazu akustycznego i wskazuje na etiologię pozazawodową. Wykazane testy audiologiczne (w tym otoemisja) nie wykazały cech uszkodzenia ślimaka. W ocenie Instytutu Medycyny Pracy w Ł. stwierdzona progresja niedosłuchu (w porównaniu do badań słuchu z 1997 r., i 1999 r. ) dodatkowo przemawia za etiologią pozazawodową. Ekspozycja na hałas środowiska pracy ustała w 1997 r., zatem dalsze pogłębianie się niedosłuchu, w ocenie tej jednostki orzeczniczej nie jest spowodowane hałasem, dominujący wpływ na stan słuchu u skarżącego mają schorzenia ogólnoustrojowe - cukrzyca i późne powikłania w postaci zmian naczyniowych w uchu wewnętrznym spowodowanych angiopatią cukrzycową.
W tym miejscu należy podnieść, że warunkiem koniecznym stwierdzenia przez organy inspekcji sanitarnej choroby zawodowej jest uprzednie jej lekarskie rozpoznanie przez właściwe medyczne jednostki orzecznicze. Orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej jest wiążące dla organów inspekcji sanitarnej, prowadzi więc do odmowy stwierdzenia choroby (tak w wyroku NSA z 24.05.2001 r. I SA 1801/00 LEX 77663).
Zarówno Poradnia Chorób Zawodowych jak i Instytut Medycyny Pracy w S. zgodnie orzekły o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, jednakże jedynie z uwagi na wielkość ubytku słuchu. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6.12.2001 r. potwierdził, że organ inspekcji sanitarnej nie może oprzeć rozstrzygnięcia na opinii lekarskiej lakonicznej nie zawierającej przekonywającego uzasadnienia, zaś eliminowanie z prawnego pojęcia choroby zawodowej "uszkodzenie słuchu wywołanego działaniem hałasu" ze względu na stopień uszkodzenia słuchu nie przewidują przepisy prawa materialnego, w tym pozycja 15 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych z 18.11.1983 r.
W ponownym postępowaniu przeprowadzonym przez organy inspekcji sanitarnej - Instytut Medycyny Pracy im. Prof. J. Nofera podtrzymał to stanowisko, jednakże sporządzając opinię zawierającą przekonywające i szczegółowe uzasadnienie co do rozpoznania choroby i niezakwalifikowania stwierdzonego schorzenia jako choroby zawodowej. W tym miejscu należy podkreślić, że w przypadku choroby zawodowej świadczonej z narażeniem na działanie hałasu uszkodzenie słuchu będzie mogło zostać rozpoznane jako choroba zawodowa tylko i wyłączne wtedy, gdy właściwy zakład służby zdrowia z pełnym umotywowaniem stwierdzi, że uszkodzenie słuchu wyniknęło na skutek innych, konkretnie wskazanych okoliczności.
Przekładając powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, że orzeczenie lekarskie sporządzone w wyniku uzupełnienia postępowania wyjaśniającego i dowodowego odpowiada wymogom jakie powinna zawierać opinia sporządzona w rozumieniu art. 84 § 1 KPA, a zatem organ administracji nie mógł dokonać we własnym zakresie innego rozpoznania choroby i ustalenia czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Oznacza to, że organy zobowiązane były oprzeć swoje rozstrzygniecie na orzeczeniu wskazującym jako przyczynę stwierdzonego niedosłuchu u skarżącego schorzenia ogólnoustrojowe, z konkretnym wskazaniem na cukrzycę typu II.
W kontekście skargi należy podnieść, że wyrok NSA z 6.12.2001 r. nie zawierał wskazówek co do dalszego prowadzenia postępowania dowodowego, opierając swoje rozstrzygniecie na konstatacji, że w określeniu "uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu" brak jest podstaw prawnych, aby z prawnego pojęcia choroby zawodowej eliminować uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu ze względu na stopień uszkodzenia słuchu. Stanowisko takie podziela również Sąd orzekający w niniejszej sprawie, natomiast wobec jednoznacznych stwierdzeń orzeczenia lekarskiego we właściwy sposób uzasadnionego i umotywowanego nie mógł orzec sprzecznie z dodatkowo wykonaną opinią lekarską.
Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 2 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.