II SA/KA 3274/01

II SA/Ka 3274/01 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2004-01-28
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2001-11-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Krzysztof Wujek /przewodniczący/
Małgorzata Walentek
Tadeusz Michalik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
620  Ochrona zdrowia, w tym sprawy dotyczące chorób zawodowych, zakładów opieki zdrowotnej, uzdrowisk, zawodu lekarza, pielęg
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący : sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie: asesor WSA Małgorzata Walentek, NSA Tadeusz Michalik (spr.), Protokolant: sekretarz Ewa Olender, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2004 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. Państwowy Terenowy Inspektor Sanitarny w K. stwierdził, że u P. K. brak jest podstaw do stwierdzenia występowania choroby zawodowej uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu, wymienionej w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do wyżej wymienionego rozporządzenia Rady Ministrów.
W uzasadnieniu podniesiono, iż dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że w czasie pracy nie był on narażony na czynnik szkodliwy - ponadnormatywny hałas. Przeto mimo rozpoznania schorzenia - obustronnego odbiorczego uszkodzenia narządu słuchu, nie mógł on rozpoznać u wymienionego choroby zawodowej.
Odwołanie od decyzji złożył P. K. me zgadzając się z decyzją Państwowego Terenowego Inspektora Sanitarnego. Podnosił fakt wieloletniej pracy w "A" w narażeniu na hałas, uważając że uszkodzenia słuchu doznał w pracy zawodowej.
[...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] utrzymał w całości w mocy decyzję Państwowego Terenowego Inspektora Sanitarnego w K..
W uzasadnieniu wskazał, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest: :
-orzeczenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia istnienia występującego schorzenia jako choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych,
- wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy który wywołał rozpoznane schorzenie.
Stwierdził, że w sprawie P. K. dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że w/w pracował w "A" w K., jako ładowacz, górnik pod ziemią, cieśla pod ziemią w latach 1963-1995 , gdzie był eksponowany na działanie hałasu ponad 82 dB - przez ok. 6 godzin w ciągu zmiany roboczej. [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny przyjął więc, że w/w pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej narządu słuchu. Podkreślił, że zainteresowany był badany w [...] Centrum Medycyny (orzeczenie lekarskie z dnia [...] r.), gdzie rozpoznano chorobę zawodową narządu słuchu, a powtórnie był badany w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego (orzeczenie lekarskie z dnia [...] r.), gdzie nie rozpoznano choroby zawodowej narządu słuchu u P. K.. Wobec powyższych okoliczności organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Decyzja ta została zaskarżona przez P. K. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który to Sąd wyrokiem z dnia 28 marca 2001 r., sygn. akt II SA/Ka 1316/99 - z uwagi na naruszenie przepisów prawa materialnego jak i procedury administracyjnej - uchylił powyższą decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K.. W motywach wskazano, że organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy winien wyjaśnić charakter i przyczynę niedosłuchu skarżącego, a następnie rozważyć , czy spełnione są przesłanki do rozpoznania w przedmiotowym wypadku choroby zawodowej.
[...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] r. utrzymał w całości w mocy decyzję Państwowego Terenowego Inspektora Sanitarnego w K..
W uzasadnieniu przedstawił dotychczasowy tok postępowania w sprawie. Nadto wskazał, że związku z wyżej cyt. wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2001 r. -[...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K.
zwrócił się w dniu [...]r. do Kierownika Przychodni; Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. o wydanie podsumowującego orzeczenia lekarskiego wyjaśniającego istniejące wątpliwości. Wskazał, że w dniu [...] r. lekarze orzecznicy Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. przesłali pisemną odpowiedź, w której podtrzymali orzeczenie [...] Centrum Medycyny z dnia [...] r. w sprawie choroby zawodowej P. K.. Podkreślił , że lekarze orzecznicy uznali, iż ujawnione w badaniach audiometrycznych obniżenie ostrości słyszenia u P. K. nie powoduje skutków zdrowotnych, które można kwalifikować jako chorobę zawodową słuchu, a nadto stwierdzili, że przesunięcie progu słyszalności u w/w nie jest schorzeniem, a jedynie odchyleniem od normy -nie skutkującym istotnym zaburzeniem funkcji organizmu. Reasumując wskazali, że funkcja narządu słuchu P. K. nie jest zatem upośledzona w stopniu, który można kwalifikować jako społecznie niewydolny. W tym stanie rzeczy -wobec braku rozpoznania choroby zawodowej -[...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. ponownie utrzymał w całości w mocy decyzję organu I instancji.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego P. K. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy organowi II instancji do ponownego rozpoznania, względnie stwierdzenia występowania u niego choroby zawodowej.
Podnosił , że ubytek słuchu jest następstwem jego pracy , gdzie był ciągle narażony na działanie ponadnormatywnego hałasu. Nadmienił, że w jego przypadku zostały spełnione wszystkie przesłanki do rozpoznania choroby zawodowej. Zarzucił organowi naruszenie prawa materialnego, a to przez błędną wykładnię prawnego pojęcia choroby zawodowej - uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu i w konsekwencji przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych, cytując przy tym orzecznictwo sądowe. Wskazywał, że organ nie wykonał obowiązków nałożonych przez NSA, w szczególności nie wyjaśnił przyczyny niedosłuchu u skarżącego, a jedynie skierował go (niepotrzebnie) na ponowne badanie lekarskie.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji . oraz argumenty przytoczone w jej uzasadnieniu.
Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje.
Skarga jest zasadna.
Niniejsza skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach przed dniem 01 stycznia 2004 r.. Z tą datą uległ zmianie stan prawy i w myśl postanowień art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 01 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tej sytuacji właściwym sądem administracyjnym do rozpatrzenia przedmiotowej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach.
W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. W świetle przepisu art. 145 § 1 tej ustawy Sąd Administracyjny jest powołany do oceny czy zaskarżone decyzje i postanowienia nie uchybiają prawu materialnemu lub procesowemu i to w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy , albo stanowiącym podstawę wznowienia postępowania, gdyż tylko wówczas władny jest je wzruszyć , nadto kontroluje czy owe akty nie są dotknięte kwalifikowanymi wadami powodującymi ich nieważność , którą w takim wypadku stwierdza. Przeto nie bada czy owe akty są dla stron subiektywnie krzywdzące , czy wiążą się z negatywnymi skutkami dla stron i im podobnych okoliczności. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przesłanki materialnoprawne stwierdzenia choroby zawodowej wyznacza § 1 ust.
1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób
zawodowych. W myśl tego przepisu przez choroby zawodowe rozumie się
choroby wymienione w wykazie chorób zawodowych stanowiącego załącznik do
wymienionego rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników
szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Wystąpienie tych
przesłanek lub ich brak organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z
przepisami kodeksu postępowania administracyjnego.
Z materiałów dochodzenia epidemiologicznego wynika, (że w okresie zatrudnienia P. K. narażony był w miejscu ! pracy na działanie ponadnormatywnego hałasu o poziomie od 82 - 85 dB.
Jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznania chorób zawodowych są jednostki wymienione w § 7 ust. 1 powołanego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Takimi jednostkami są również Przychodnia Chorób Zawodowych [...] Centrum Medycznego w K. i Przychodnia Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. na których opinie powołano się przy wydawaniu zaskarżonej decyzji.
Obie jednostki diagnostyczne rozpoznały u skarżącego obustronne odbiorcze uszkodzenie narządu słuchu , jednostka diagnostyczna I stopnia, o poziomie UP-[...]dB, UL- [...] dB, zaś jednostka diagnostyczna II stopnia UP - [...] dB, UL - [...] dB (orzeczenie z dnia [...] r.) UP - [...]dB, UL - [...]dB (orzeczenie z dnia [...] r.)
Organy II instancji w swoim uzasadnieniu zaakcentował, że ujawnione w badaniach audiometrycznych obniżenie ostrości słyszenia u P. K. nie powoduje skutków zdrowotnych, które można kwalifikować jako chorobę zawodową słuchu, a nadto stwierdził , że przesunięcie progu słyszalności u w/w nie jest schorzeniem, a jedynie odchyleniem od normy -nie skutkującym istotnym zaburzeniem funkcji organizmu.
W przekonaniu Sądu każde odejście od normy prawidłowości fizjologicznej danego narządu jest jego uszkodzeniem, stąd każdy przypadek odchylenia od wzorca jest cechą patologiczną. Norma zdrowotna jest bowiem oznaką sprawności danego narządu, zaś stan odmienny jest jej obniżeniem. Błędne jest więc twierdzenie, że ubytki słuchu poniżej określonej wielkości nie powodują skutków zdrowotnych, bo są one w istocie odznaką obniżenia sprawności narządu słuchu.
O chorobie zawodowej nie decydują względy medyczne, a tylko prawne. Przeto stwierdzenie niedosłuchu odbiorczego, który zawsze jest wywołany czynnikiem zewnętrznym, i zatrudnienie w hałasie, przy braku innych okoliczności i domniemaniu związku przyczynowego, uzasadnia uznanie schorzenia za chorobę zawodową. Żadne inne reguły w tej materii nie obwiązują.
Przede wszystkim należy jednak podkreślić, że z prawnego punktu widzenia pojęcie "choroby zawodowej" nie jest związane z rozmiarem doznanego uszczerbku na zdrowiu, oznacza natomiast kwalifikację prawną choroby biologicznej i można o niej mówić w odniesieniu do chorób wymienionych w Wykazie chorób zawodowych, w wypadku stwierdzenia, że zachorowanie ma swą przyczynę w warunkach wykonywania pracy.
W tej sytuacji, skoro u skarżącego stwierdzono ubytek słuchu (uszczerbek na zdrowiu) i stwierdzono ponadnormatywne natężenie hałasu na stanowiskach pracy, którą wykonywał, to ten ubytek słuchu, zgodnie z wolą ustawodawcy wyrażoną w pkt 15 Wykazu chorób zawodowych, należy zakwalifikować jako chorobę zawodową. Skarżący wykonywał bowiem pracę w warunkach ponadnormatywnego hałasu, co stanowi dostateczną podstawę do uznania związku przyczynowego między utratą przez nią słuchu, a tymi warunkami (pracą).
Stanowisko to znajduje oparcie w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jak też i Sądu Najwyższego, który w wyroku z dnia 28 czerwca 2000 r. , sygn. akt III RN 202/99 (Wokanda 2000/9/33) wskazał, że w świetle obowiązujących przepisów prawnych (§ 1 i § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych w związku z pkt 15 załącznika do tego rozporządzenia - "Wykazu chorób zawodowych") brak jest podstaw prawnych do wyłączenia z pojęcia choroby zawodowej uszkodzenia słuchu jedynie ze względu na stopień stwierdzonego uszkodzenia, jeżeli wykazano, że uszkodzenie to zostało spowodowane na skutek hałasu w miejscu pracy.
Odmienne rozstrzygniecie - w ocenie Sądu - mogłoby zapaść tylko wówczas, gdyby wykazano inną przyczynę niedosłuchu. Takiej innej przyczyny niedosłuchu - w toku niniejszego postępowania - zaś nie wykazano.
Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 a ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm./, jako wydaną z naruszeniem prawa materialnego przez błędną wykładnię prawnego pojęcia choroby zawodowej - uszkodzenie słuchu wywołanego działaniem hałasu i w konsekwencji przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych.
Na zakończenie godzi się podkreślić, że w dniu orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie obowiązywało już nowe rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132 , poz. 1115).
W tej mierze wskazać trzeba, że w dalszym ciągu w sprawie będą miały zastosowanie dotychczasowe przepisy. Z brzmienia § 10 tegoż rozporządzenia wynika, iż postępowanie rozpoczęte przed dniem wejścia w życie rozporządzenia (03 września 2002 r.), czyli postępowanie będące w toku, jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów. Skoro więc nie zawężono granic owego postępowania,
zwłaszcza do granic ostatecznie zakończonego postępowania administracyjnego, kiedy to po uchyleniu decyzji przez Sąd należałoby stosować nowe przepisy, przyjąć wypadnie, iż chodzi o postępowanie w jego całokształcie, a zatem obejmujące również postępowanie w zakresie kontroli legalności decyzji administracyjnych, czyli postępowanie przed sądem administracyjnym. Sformułowanie cytowanego przepisu prowadzi do konkluzji, iż postępowanie jest rozpoczęte: (w domyśle niezakończone) wówczas, gdy sprawa nie została o ogóle rozstrzygnięta, bądź gdy decyzja wydana w sprawie nie nosi znamion ostateczności i prawomocności. Toteż nowe przepisy należy stosować wyłącznie do spraw wszczętych po wskazanej powyżej dacie wejścia w życie przywołanego rozporządzenia.