II SA/Wr 2359/03
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził nieważność części uchwały Rady Miejskiej w Kłodzku dotyczącej zasad wynajmowania lokali komunalnych, uznając za niezgodne z prawem uzależnianie możliwości ubiegania się o lokal od stałego zameldowania.
Rzecznik Praw Obywatelskich zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej w Kłodzku, która uzależniała możliwość wynajęcia lokalu komunalnego od posiadania stałego zameldowania na terenie gminy. Sąd uznał, że takie postanowienie narusza ustawę o ochronie praw lokatorów oraz zasady równości i sprawiedliwości społecznej wynikające z Konstytucji RP. W konsekwencji, sąd stwierdził nieważność § 12 pkt. 1 uchwały, uznając, że gmina nie może ograniczać prawa do ubiegania się o lokal na podstawie kryterium zameldowania.
Skarga Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczyła § 12 pkt. 1 uchwały Rady Miejskiej w Kłodzku z dnia 13 czerwca 2002 roku w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład zasobu mieszkaniowego gminy. Rzecznik zarzucił naruszenie art. 4 ust. 1 i 2 oraz art. 21 ust. 3 ustawy o ochronie praw lokatorów, a także art. 2 i 32 Konstytucji RP, wskazując, że uzależnienie możliwości ubiegania się o lokal od stałego zameldowania jest niedopuszczalne. Sąd podzielił argumentację Rzecznika, stwierdzając, że gmina ma obowiązek zaspokajać potrzeby mieszkaniowe wszystkich członków wspólnoty samorządowej, a prawo do ubiegania się o lokal nie może być ograniczane przez kryterium zameldowania, które nie jest przewidziane w ustawie. Sąd podkreślił, że takie ograniczenie narusza zasady równości wobec prawa i sprawiedliwości społecznej. W związku z tym, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził nieważność § 12 pkt. 1 uchwały Rady Miejskiej w Kłodzku.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, uchwała rady gminy nie może uzależniać prawa do ubiegania się o najem lokalu komunalnego od posiadania stałego zameldowania na terenie gminy, gdyż narusza to przepisy ustawy o ochronie praw lokatorów oraz zasady równości i sprawiedliwości społecznej.
Uzasadnienie
Ustawa o ochronie praw lokatorów nakłada na gminę obowiązek zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wszystkich członków wspólnoty samorządowej. Prawo do ubiegania się o lokal nie może być ograniczane przez kryterium zameldowania, które nie jest przewidziane w ustawie jako przesłanka decydująca o dostępie do zasobu mieszkaniowego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_nieważność
Przepisy (11)
Główne
u.o.p.l. art. 4 § 1
Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
Tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej jest zadaniem własnym gminy.
u.o.p.l. art. 4 § 2
Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
Gmina zapewnia lokale socjalne i zamienne oraz zaspokaja potrzeby mieszkaniowe gospodarstw domowych o niskich dochodach.
u.o.p.l. art. 21 § 3
Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
Rada gminy określa zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład zasobu mieszkaniowego gminy, w tym m.in. kryteria najmu lokali socjalnych i zamiennych, zasady najmu lokali mieszkalnych.
Pomocnicze
u.s.g. art. 1 § 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Mieszkańcy gminy tworzą z mocy prawa wspólnotę samorządową.
u.s.g. art. 91 § 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Uchwała organu gminy niezgodna z prawem jest nieważna.
u.s.g. art. 94
Ustawa o samorządzie gminnym
Organy samorządu terytorialnego wydają akty prawne zgodnie z upoważnieniem zawartym w ustawie.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rzeczpospolita Polska jest państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.
Konstytucja RP art. 32 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wszyscy są równi wobec prawa. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne.
p.p.s.a. art. 3 § 2
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej.
p.p.s.a. art. 50 § 1
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uprawnionym do wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest każdy, kto ma w tym interes prawny.
p.p.s.a. art. 146 § 1
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały lub aktu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uchwała rady gminy uzależniająca prawo do ubiegania się o lokal komunalny od stałego zameldowania narusza ustawę o ochronie praw lokatorów. Ograniczenie prawa do ubiegania się o lokal na podstawie zameldowania narusza zasady równości wobec prawa i sprawiedliwości społecznej wynikające z Konstytucji RP. Rada gminy nie posiada upoważnienia ustawowego do wprowadzania zasad wynajmowania lokali, które wyłączają określone grupy mieszkańców z możliwości ubiegania się o najem.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Gminy Kłodzko, że zróżnicowanie pozycji mieszkańców na podstawie zameldowania jest uzasadnione interesem społeczności lokalnej i wynika z treści art. 1 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Argumentacja Gminy Kłodzko, że podobne uregulowania zawierają uchwały innych gmin i że organ nadzoru nie stwierdził nieważności takich postanowień w innych przypadkach.
Godne uwagi sformułowania
„Karanie" za brak meldunku tych członków wspólnoty samorządowej, którzy nie dopełnili obowiązku meldunkowego (często z przyczyn niezależnych od nich), zaś w zakresie objętym ustawą o ochronie praw lokatorów nie dopuścili się żadnego uchybienia, stanowi działanie niedopuszczalne z punktu widzenia zasady sprawiedliwości społecznej. Treść tego postanowienia wyłącza określoną grupę członków wspólnoty samorządowej Gminy, których cechą jest brak zameldowania, z możliwości uzyskania prawa najmu lokalu mieszkalnego lub socjalnego z zasobów komunalnych. Uchwała organu gminy niezgodna z prawem jest bowiem nieważna.
Skład orzekający
Bogumiła Skrzypczak
przewodniczący sprawozdawca
Lidia Serwiniowska
sędzia
Maria Tkacz-Rutkowska
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie nieważności uchwał organów samorządu terytorialnego w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego, zasad równości i sprawiedliwości społecznej, a także ograniczenia prawa do lokalu komunalnego przez kryterium zameldowania."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z zasadami wynajmowania lokali komunalnych i nie ma bezpośredniego zastosowania do innych rodzajów umów czy decyzji administracyjnych, chyba że występują podobne naruszenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu dostępu do mieszkań komunalnych i pokazuje, jak organy samorządowe mogą naruszać prawa obywateli poprzez dyskryminujące regulacje, a sąd administracyjny stoi na straży praworządności.
“Czy brak meldunku może pozbawić Cię mieszkania komunalnego? Sąd mówi: NIE!”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Wr 2359/03 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2005-05-05 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2003-10-27 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Bogumiła Skrzypczak /przewodniczący sprawozdawca/ Lidia Serwiniowska Maria Tkacz-Rutkowska Symbol z opisem 621 Sprawy mieszkaniowe, w tym dodatki mieszkaniowe 6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym) Hasła tematyczne Gospodarka komunalna Samorząd terytorialny Skarżony organ Rada Miasta Treść wyniku *Stwierdzono nieważność aktu prawa miejscowego w części Powołane przepisy Dz.U. 2001 nr 71 poz 733 art. 21 ust. 3 Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Sentencja 4 II SA/Wr 2359/03 Wyrok W Imieniu Rzeczypospolitej Polskiej Dnia 5 maja 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w następującym składzie: Przewodniczący: S. NSA Bogumiła Skrzypczak (sprawozdawca) Sędziowie: S. WSA Lidia Serwiniowska Asesor WSA Maria Tkacz - Rutkowska Protokolant: Krzysztof Caliński po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2005 roku sprawy ze skargi Rzecznika Praw Obywatelskich na uchwałę Rady Miejskiej w Kłodzku z dnia 13 czerwca 2002 roku Nr LX/369/2002 w przedmiocie zasobu mieszkaniowego oraz zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład zasobu Gminy Miejskiej Kłodzko; - stwierdza n i e w a ż n o ś ć § 12 pkt. 1 uchwały Rady Miejskiej Kłodzka z dnia 13 czerwca 2002 r. (Nr LX/369/2002) w sprawie zasobu mieszkaniowego oraz zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład zasobu Gminy Miejskiej Kłodzko. Uzasadnienie Uzasadnienie. Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na § 12 pkt. 1 uchwały Nr LX/369/2002 Rady Miejskiej w Kłodzku z dnia 13 czerwca 2002r. w sprawie zasobu mieszkaniowego oraz zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Miejskiej Kłodzko, któremu zarzucił naruszenie art. 4 ust. 1 i 2 oraz art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie zmianie Kodeksu cywilnego ( Dz.U. Nr 71, poz, 733 ze zm.) oraz naruszenie art. 2 i art.32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskie. Rzecznik wnosił o stwierdzenie nieważności tego przepisu uchwały. W uzasadnieniu skargi wskazał, że stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. Nr 71, poz. 733 ze zm.) tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej należy do zadań własnych gminy. Z ust. 2 wynika natomiast, że gmina, na zasadach przewidzianych w ustawie, zapewnia lokale socjalne i lokale zamienne, a także zaspokaja potrzeby mieszkaniowe gospodarstw domowych o niskich dochodach. Z przepisu tego wynika obowiązek gminy i skorelowane z nim uprawnienie mieszkańca gminy, którego sytuacja materialna uzasadniania oddanie jemu w najem lokalu wchodzącego w skład zasobu mieszkaniowego gminy. Podstawowymi warunkami, jakie musi spełniać osoba ubiegająca się o mieszkanie z zasobów mieszkaniowych gminy są: niezaspokojone potrzeby mieszkaniowe oraz niski dochód. Ustawa nie wiąże natomiast w jakikolwiek sposób możliwości uzyskania mieszkania z zasobów mieszkaniowych gminy z przesłanką zameldowania na pobyt stały, której spełnienie uprawniałoby obywatela do ubiegania się o mieszkanie. Realizacja zadania własnego gminy, polegającego na tworzeniu warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej, a także obowiązku zapewnienia lokali socjalnych i zamiennych na zasadach i w wypadkach określonych w ustawie oraz potrzeb mieszkaniowych gospodarstw domowych o niskich dochodach następuje przez wykorzystanie lokali wchodzących w skład zasobu mieszkaniowego gminy. Zgodnie z § 8 ust. 1 przedmiotowej uchwały Gmina Miejska Kłodzko wynajmuje lokale mieszkalne o powierzchni użytkowej do 80 m2 , nie będące lokalami socjalnymi osobom spełniającym warunki określone w punktach od 1-7, natomiast lokale socjalne wynajmowane są osobom spełniającym warunki określone w § 10. Jednocześnie w myśl zaskarżonego § 12 pkt. 1 uchwały, ma ona zastosowanie wyłącznie do osób posiadających stałe zameldowanie na terenie Gminy Miejskiej Kłodzko lub - stosownie do pkt. 2 - osób mieszkających na terenie Gminy Miejskiej Kłodzko, nie posiadających stałego zameldowania - o ile jest to uzasadnione interesem społeczności lokalnej. Oznacza to, że osoby zamieszkujące na terenie Gminy Miejskiej Kłodzko spełniające warunki określone w § 8 i § 10 uchwały, nie posiadające stałego zameldowania na terenie Gminy zostały wykluczone z kręgu mieszkańców uprawnionych do ubiegania się o lokal mieszkalny z zasobów komunalnych. W ocenie Rzecznika Praw Obywatelskich postanowienie § 12 pkt. 1 uchwały Rady Miejskiej Kłodzku w sprawie zasobu mieszkaniowego oraz zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Miejskiej Kłodzko narusza powszechnie obowiązujące przepisy prawa, ograniczając w sposób niedopuszczalny prawo ściśle określonej grupy obywateli znajdujących się w trudnych warunkach mieszkaniowych i mających niskie dochody, ale nie mających stałego zameldowania na terenie Gminy, do ubiegania się o zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych w ramach mieszkaniowego zasobu Gminy. Treść tego postanowienia wyłącza określoną grupę członków wspólnoty samorządowej Gminy, których cechą jest brak zameldowania, z możliwości uzyskania prawa najmu lokalu mieszkalnego lub socjalnego z zasobów komunalnych. W stosunku do tych członków uchwała wyłączyła realizację ustawowo określonego obowiązku gminy polegającego na zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych gospodarstw domowych o niskich dochodach, co zdaniem Rzecznika prowadzi do naruszenia art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie praw lokatorów... Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdził ponadto, że podstawę prawną uchwalania przez gminę zasad wynajmowania lokali mieszkalnych wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy stanowi art. 21 ust. 1 pkt. 2 ustawy o ochronie praw lokatorów... Ustęp 3 tego przepisu precyzuje natomiast, co powinny określać uchwalone przez gminę zasady wynajmowania lokali. Jednocześnie z omawianego upoważnienia ustawowego nie można wywieść delegacji do wyłączenia określonych grup członków wspólnoty samorządowej z możliwości ubiegania się o zawarcie umowy najmu lokalu komunalnego. Takiego upoważnienia nie można także w ocenie Rzecznika wyprowadzić z faktu, że zawarte w art. 21 ust. 3 wyliczenie ma charakter otwarty. Stosownie do art. 4 ust. 2 ustawy o ochronie praw lokatorów... gmina ma obowiązek zaspokajać potrzeby mieszkaniowe gospodarstw domowych o niskich dochodach. Przepis ten wyznacza granice obowiązku gminy zaspokajania potrzeb mieszkaniowych członków wspólnoty samorządowej. Dlatego też kreowane przez gminę w drodze uchwały zasady wynajmowania lokali mieszkaniowego zasobu gminy nie mogą zawężać granic tego ustawowego obowiązku. Stąd też w ocenie Rzecznika Praw Obywatelskich postanowienia §12 pkt. 1 uchwały Gminy Miejskiej w Kłodzku wykraczają poza granice upoważnienia ustawowego określonego w art. 21 ust. 3 ustawy o ochronie praw lokatorów, gdyż prowadzą do wyłączenia określonej grupy członków wspólnoty samorządowej, których cechą wyróżniającą jest brak zameldowania na pobyt stały na terenie Gminy, z możliwości uzyskania mieszkania komunalnego, choćby nawet były bezdomne i posiadały niskie dochody. Rzecznik Praw Obywatelskich powołał się także na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 1995r. SA/Po 518/95 - OSS 1996, Nr. 2, poz. 43. Podobny pogląd został wypowiedziany także w wyroku SA/Rz 809/95; opubl. w OSS z 1997, a.3, poz. 80, II SA/Gd 2025/00 i innych. Rzecznik Praw Obywatelskich zauważył wprawdzie, że orzecznictwo to ukształtowało się na gruncie art. 5 ustawy z dnia 2 lipca 1994r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych ( Dz.U. z 1998r. Nr. 120, poz. ze zm. ), jednakże w ocenie Rzecznika wyrażone poglądy zachowują częściowo swoją aktualność również w odniesieniu do obecnie obowiązującego w omawianym zakresie do stan prawnego obowiązującego obecnie. W ocenie Rzecznika brak relewantnych i racjonalnych kryteriów przemawiających za wyodrębnieniem w omawianej uchwale grup osób nie mających stałego zameldowania. Takie wyodrębnienie nadaje tej klasyfikacji charakter dyskryminacyjny, a tym samym narusza zasadę równości wobec prawa. "Karanie" za brak meldunku tych członków wspólnoty samorządowej, którzy nie dopełnili obowiązku meldunkowego (często z przyczyn niezależnych od nich ), zaś w zakresie objętym ustawą o ochronie praw lokatorów nie dopuścili się żadnego uchybienia, stanowi działanie niedopuszczalne z punktu widzenia zasady sprawiedliwości społecznej. Dlatego Rzecznik Praw Obywatelskich uznał, że kwestionowany przepis uchwały narusza zasadę równości wynikającą z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, a także zasadę sprawiedliwości społecznej określoną w art. 2 Konstytucji RP, która wymaga, aby zróżnicowanie prawne poszczególnych podmiotów zostawało w odpowiedniej relacji do różnic w sytuacji tych podmiotów. Stwierdził przy tym, że pogląd o istnieniu ścisłego związku pomiędzy konstytucyjną zasadą równości i zasadą sprawiedliwości społecznej był wielokrotnie wyrażany w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego - m.in. w następujących orzeczeniach: wyroku z dnia 16 grudnia 1997r. K 8/97, OTK z 1997r, Nr 5 - 6, poz. 70; wyroku z dnia 6 maja 1998r. K 37/97, OTK z 1998r., Nr 3, poz. 33; wyroku z dnia 12 maja 1998r, U 17/97, OTK z 1998r., Nr 3, poz. 34, w wyroku z dnia 2 października 2002r. K 48/01, niepublikowany. Rzecznik podniósł także, że zasada ustanowiona w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 1996r. OPS 2/96 - OSNA z 1997r., Nr poz. 1 ), w myśl której prokurator może wnieść skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na uchwałę organu gminy bez wezwania przed wniesieniem skargi właściwego organu gminy do usunięcia naruszenia prawa, o którym mowa w art. 34 ust 3 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, odnosi się również do Rzecznika Praw Obywatelskich. Gmina Kłodzko w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie i zarzuciła, że zróżnicowanie pozycji mieszkańców gminy miejskiej na dwie kategorie, tj.: posiadających stałe zameldowanie na terenie Gminy Miejskiej Kłodzko oraz zamieszkałych lecz nie posiadających stałego zameldowania zostało przyjęte w związku z treścią art. 1 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Gmina wskazała także, że nie kwestionuje poglądu wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny, iż brak zameldowania nie pozbawia osoby stale zamieszkującej w gminie statusu członka wspólnoty gminnej. Jednakże w przypadku braku zameldowania okoliczność ta winna być każdorazowo stwierdzana tak, aby organy samorządowe rozstrzygając o indywidualnym roszczeniu lub uprawnieniach konkretnej osoby nie miały wątpliwości, iż ich rzeczywisty status (stałe zamieszkanie) różni się od statusu osoby zameldowanej czasowo lub przebywającej czasowo na terenie miasta, nie związanej z tym miastem rzeczywistym zamieszkaniem, zatrudnieniem lub uczestniczeniem w życiu i działaniach wspólnoty samorządowej mieszkańców. Z treści § 12 ust. 2 uchwały nie można domniemywać, iż uwzględnienie wniosku osoby ubiegającej się o mieszkanie, nie zameldowanej na terenie miasta, nie jest możliwe skoro zawarte w nim jest stwierdzenie "o ile jest to uzasadnione interesem społeczności lokalnej". Biorąc pod uwagę wiążącą organy samorządowe treść przepisów rangi ustawowej, a w szczególności art. 7 ust. 1 pkt. 6 i pkt., 7 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r, o ochronie praw lokatorów, określających ustawowe zadania gminy, przy zasadzie nadrzędności przepisów ustawowych nad regulacjami prawa miejscowego – w ocenie Gminy Kłodzko przepis § 12 ust. 1 uchwały Rady Miejskiej nie może być jedyną przesłanką przy dokonywaniu wykładni wiążącej się z ustaleniem zakresu uprawnień lub roszczeń konkretnej osoby. Gmina stwierdziła także, że w dotychczasowej praktyce kłodzkie organy samorządowe unikały formalizowania postanowień dotyczących osób nie posiadających stałego zameldowania na terenie miasta. Znajduje to wyraz w indywidualnych decyzjach dotyczących udzielania w uzasadnionych przypadkach pomocy materialnej, socjalnej lub uwzględniania wniosków o dopisanie do list wyborców osób nie posiadających stałego zameldowania. Dotyczyło to także dokonywania przydziału mieszkań osobom nie posiadającym stałego zameldowania. Świadczyć o tym może fakt, że w roku 2002 przyznano 4 mieszkania, a w roku 2003 - 6 mieszkań osobom nie posiadającym stałego zameldowania na terenie Gminy Miejskiej. Organy wykonawcze gminy wskazując osoby, z którymi może być zawarta umowa najmu lokali uwzględniają w pierwszej kolejności potrzeby mieszkańców zakwalifikowanych do korzystania z gminnych zasobów lokalowych, oczekujących od lat na mieszkania, Okres tego oczekiwania w przeważającej części przypadków przekracza 10 lat. Ponadto uchwała Rady Miejskiej w Kłodzku z dnia 13 czerwca 2003 r. Nr LX/369/2002 była w ustawowym terminie poddana ocenie przez organ nadzoru, tj. Wojewodę Dolnośląskiego. Organ ten nie stwierdził w tej uchwale naruszenia prawa. Gmina Kłodzko powołała się także na dalszą okoliczność, a w szczególności na fakt, że podobne uregulowania zawierają uchwały większości gmin na terenie województwa dolnośląskiego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga Rzecznika Praw Obywatelskich jest zasadna. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt.7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) sądy administracyjne powołane zostały do kontroli działalności administracji publicznej, wyrażającej się – między innymi - w rozpoznawaniu skarg na uchwały organów samorządu terytorialnego. Kontrola ta ma na celu ocenę legalności zaskarżonego aktu, a więc ocenę jego zgodności z prawem. Stosownie do art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zmn.) uprawnionym do wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest każdy kto ma w tym interes prawny, w tym również prokurator i Rzecznik Praw Obywatelskich. Przesłanki zgodności z prawem uchwały organu administracji samorządowej są określone w art. 85 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (tj. Dz.U. Nr 142 z 2001 r., poz. 1591 ze zm.), który stanowi, że nadzór nad działalnością gminy jest sprawowany z punktu widzenia zgodności tego działania z prawem. Uchwala organu gminy niezgodna z prawem jest bowiem nieważna (art. 91 cyt. ustawy o samorządzie gminnym). Podstawą stwierdzenia nieważności uchwały jest uznanie, że doszło do istotnego naruszenia prawa (art. 91 ust. 1 i ust. 4 powołanej ustawy o samorządzie gminnym). Zasadny jest pogląd Rzecznika Praw Obywatelskich, że § 12 pkt. 1 uchwały Rady Miejskiej Kłodzka z dnia 13 czerwca 2002 r. (Nr LX/369/202 w sprawie zasobu mieszkaniowego oraz zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład zasobu Gminy Miejskiej Kłodzko jest dotknięta wadą nieważności. Zakwestionowane w skardze postanowienia uchwały w istotny sposób naruszają prawo. Ustawa o samorządzie gminnym wyróżniając kategorie wad uchwał organu gminy: istotne naruszenie prawa oraz nieistotne naruszenie prawa, nie wymienia rodzaju wad, które należą do istotnego naruszenia prawa. Zgodnie z art. 91 ust. 5 omawianej ustawy przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio w postępowaniu dotyczącym oceny zgodności z prawem aktu organu gminy. Przy braku innych ustawowych wskaźników przyjąć należy, że przez pojęcie "istotne naruszenia prawa" należy rozumieć takie naruszenia prawa, które są znane na gruncie wykładni przepisów zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego. W oparciu o rozwiązania przyjęte w Kodeksie postępowania administracyjnego do "istotnych naruszeń prawa" należy zaliczyć naruszenie przepisów prawa wyznaczających kompetencje do podejmowania uchwał, przepisów regulujących hipotetyczną treść uchwał - przepisów ustrojowych, przepisów prawa materialnego oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania i ogłaszania uchwał. W niniejszej sprawie zakwestionowane postanowienia naruszyły prawo materialne oraz przyznane jej kompetencje. Trafnie wskazano w skardze, że postanowienia uchwały uzależniające prawo do ubiegania się o najem lokalu wchodzącego w skład zasobów gminy od zameldowania na terenie gminy ograniczają prawa niektórych członków mieszkańców zagwarantowane ustawą. Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 1 cyt. wyżej ustawy o samorządzie gminnym, mieszkańcy gminy tworzą z mocy prawa wspólnotę samorządową. Natomiast art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. Nr 71 poz. 733 ze zmn.) stanowi, że "...Tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej należy do zadań własnych gminy..." Takie sformułowanie wskazanych przepisów wskazuje na to, że gminy w ramach zadań własnych mają obowiązek tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wszystkich mieszkańców gminy, jako członków wspólnoty samorządowej. Każdy mieszkaniec gminy powinien posiadać jednakowe prawo do ubiegania się o najem lokalu mieszkalnego, a zróżnicowanie tych uprawnień może wynikać jedynie ze szczególnych przepisów ustawy. Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 roku o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. Nr 71 poz. 733 ze zmn.) przewiduje możliwość zróżnicowania sytuacji poszczególnych członków wspólnoty mieszkaniowej, w tym także w ten sposób, że w art. 21 udziela radzie gminy upoważnienia do stanowienia zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład zasobu mieszkaniowego poszczególnych gmin. Taki sposób ustawowej regulacji prowadzi jednak do wniosku, że ustawowe upoważnienie przyznane radzie gminy do stanowienia zasad wynajmowania tego rodzaju lokali (art. 21 ust. 3 cyt. ustawy) może dotyczyć jedynie kwestii wyraźnie wskazanych w ustawie. Odmienna interpretacja prowadziłaby bowiem do wniosku, że chociaż mieszkańcy gminy ustawowo mają przyznane równe prawa, to uchwała rady gminy może niektóre prawa ograniczać, bez wyraźnego upoważnienia ustawowego. Takie rozumienie wskazanych przepisów prowadziłoby do interpretacji niezgodnej z podstawowymi założeniami prawa, w tym również zasad wynikających z Konstytucji RP, zgodnie z którą organy samorządu terytorialnego wydają akty prawne zgodnie z upoważnieniem zawartym w ustawie (art. 94). Wprawdzie art. 21 ust. 3, o którym mowa wyżej, dając radzie gminy upoważnienie do określenia zasad wynajmowania lokali używa określenie "w szczególności" przed wymienieniem możliwych postanowień uchwały, nie oznacza to jednak, że uchwała rady gminy w przedmiocie zasad wynajmowania lokali może wprowadzać dowolne reguły, w tym również zasady wyłączające poszczególne grupy mieszkańców od ubiegania się o zawarcie umowy najmu. Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 kwietnia 2004 roku sygn. akt IV SA/Wr 98/04, w którym stwierdzono, że "...Użyte w art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. Nr 71 poz. 733 ze zmn.) sformułowanie "...w szczególności..." oznacza, że rada gminy ustanawiając w uchwale zasady wynajmowania lokali mieszkalnych wchodzących w skład zasobu gminy może swobodnie kształtować te zasady, jednakże tylko w odniesieniu do zagadnień wymienionych w punktach 1 – 7 cytowanego przepisu..." Wskazane w cytowanej ustawie przesłanki (art. 21 ust. 3 pkt. 1 – 7) nie zawierają żadnych regulacji uzależniających prawo członka wspólnoty mieszkaniowej do ubiegania się o najem lokalu mieszkalnego od zamieszkiwania na terenie danej gminy, ani też od daty zameldowania się na pobyt stały. Uchwalając zasady wynajmowania lokali rada gminy nie posiada więc upoważnień ustawowych do kształtowania tych praw mieszkańców gminy w zależności od czasokresu zameldowania, czy też zamieszkiwania na terenie gminy. Trafnie więc wskazał w skardze Rzecznik Praw Obywatelskich, że zaskarżone postanowienie uchwały narusza zakres kompetencji przyznanych radzie gminy i zasadę równości obywateli wobec prawa i zasadę sprawiedliwości społecznej (art. 2 i 32 Konstytucji). W związku z powyższym Rada Miejska Kłodzka określając zasady wynajmu lokali wchodzących w skład zasobu mieszkaniowego Gminy nie mogła ograniczyć kręgu osób, którym służyłoby prawo o ubiegania się o najem lokalu mieszkaniowego od zameldowania na pobyt stały na terenie Gminy. Trafnie zatem wskazał Rzecznik Praw Obywatelskich, że Rada Miejska Kłodzka stanowiąc takie zasady wynajmu lokali mieszkalnych w sposób istotny naruszyła prawo materialne, a tym samym, iż uchwała ta w zakwestionowanej części jest nieważna. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie mają znaczenia zarzuty zawarte w odpowiedzi na skargę, w których wskazywano na to, że w uchwałach innych rad gminnych zawarte zostały podobne unormowania, a także zarzut, iż organ nadzoru nie stwierdził nieważności takich postanowień. Wojewódzki Sąd Administracyjny ocenia tylko legalność zaskarżonego przepisu uchwały organu samorządowego. Nie może się w związku z tym wypowiadać co do poglądów wyrażonych w innej sprawie, czy też co do poglądu mającego znaczenie w innej sprawie. Sąd w tej sprawie jest zobowiązany ocenić legalność uchwały, niezależnie od ewentualnego braku w tym przedmiocie rozstrzygnięcia nadzorczego i niezależnie od działania organu nadzorczego w innych przypadkach. Niezależnie jednak od tego Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważa, że nie jest trafne stanowisko wyrażone w odpowiedzi na skargę co do akceptowania przez Wojewodę Dolnośląskiego takich samych postanowień w innych uchwałach. Cytowana wyżej sprawa IV SA/Wr 98/04 dotyczyła podobnego zagadnienia i związana była z wydaniem przez Wojewodę Dolnośląskiego rozstrzygnięcia nadzorczego, w którym stwierdzono nieważność uchwały Rady Gminy w Janowicach Wielkich. Wojewódzki Sąd Administracyjny w związku z tym stwierdza, że w tej sprawie organ samorządu terytorialnego w sposób istotny naruszył przepisy prawa materialnego. Zgodnie więc z art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zmn.) Wojewódzki Sąd Administracyjny był zobowiązany stwierdzić nieważność zaskarżonego postanowienia uchwały. Uwzględniając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny jest zobowiązany – zgodnie z art. 200 cyt. ustawy - zasądzić na rzecz skarżącego koszty postępowania. W tej sprawie nie zachodziła potrzeba orzekania w tym przedmiocie, gdyż stroną skarżącą był Rzecznik Praw Obywatelskich, który korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI