II SA/Wr 2327/01

II SA/Wr 2327/01 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2004-05-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2001-09-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anna Moskała /przewodniczący/
Bogumiła Kalinowska /sprawozdawca/
Krystyna Anna Stec
Symbol z opisem
620  Ochrona zdrowia, w tym sprawy dotyczące chorób zawodowych, zakładów opieki zdrowotnej, uzdrowisk, zawodu lekarza, pielęg
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Sentencja
Sygn. akt 3 II SA/Wr 2327/2001 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 maja 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Anna Moskała Sędziowie : Sędzia NSA - Krystyna Anna Stec Asesor WSA - Bogumiła Kalinowska ( sprawozdawca) Protokolant - aplikant prok. Tomasz Łoziński Po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2004r. sprawy ze skargi Z. Z. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] o numerze [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] Nr [...]; II. odstępuje od orzekania o wykonaniu zaskarżonych decyzji.
Uzasadnienie
Sygn. akt 3 II SA/Wr 2327/2001
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia [...] Nr [...] D. Wojewódzki Inspektor Sanitarny działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071) w związku z art. 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 z późn.zm.) po rozpatrzeniu odwołania Z. Z. od decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...] nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - pylicy płuc - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przytoczono , że Z. Z. pracował w A w W. na następujących stanowiskach pracy:
* od 28.09.1945r. do 31.12.1945r. - elektryk na powierzchni
* od 01.01.1946r. do 29.04.1951r.- konserwator urządzeń elektrycznych pod ziemią
* od 31.03.1955r. do 30.06.1956r. - elektryk na powierzchni
- od 01.07.1956r.do 30.11.1962r. - konserwator urządzeń elektrycznych
podziemia
* od 01. 12.1962r. do 19.06.1966r. - elektryk na powierzchni
* od 20.06.1966r. do 02.09.1974r. - energetyk pod ziemią -od 03.09.1974r. do 19.09.1977r. - przebywał na rencie
* od 20.09.1977r. do 02.04.1978r. - dozorca, elektryk na powierzchni.
Z dniem 03.04.1978r. zwolniony został na własne żądanie, po roku 1978 nie podjął pracy zawodowej. Wykonując prace związane z obsługą instalacji elektrycznych pod ziemią i na powierzchni kopalni był narażony na szkodliwe działanie pyłu kamienno-węglowego o stężeniu 400-2400 ziaren w cm3 przy zawartości wolnej krystalicznej krzemionki do 11,1%.
Organ odwoławczy podkreślił nadto, że Z. Z. od 1987 r.
pozostaje pod obserwacją Poradni Przeciwpyliczej Górniczego
Specjalistycznego Zespołu Opieki Zdrowotnej w W. ( obecnie W. Ośrodek Medycyny Pracy). Ostatnie badanie w w/w Poradni odbyło się 29.01.2001 r. Na podstawie zdjęcia rtg płuc z 15.01.2001r., pylicy płuc nie stwierdzono (orzeczenie z 2.02.2001r.).Kolejna diagnostyka radiologiczna w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. dokonana na podstawie dostarczonych z zewnątrz zdjęć rtg płuc, wykonanych w okresie od 25.11.1988r. do 15.01.2001r. pozwoliła ustalić, że: "Płuca wykazują liczne nieregularne zacienienia smużkowo-siateczkowe skupiające się w polach dolnych. W polach górnych cechy rozedmy następczej. Wyraźnych zmian ogniskowych nie stwierdzono". W ocenie Instytutu , zawartej w orzeczeniu z 4.04.2001 r. powyższa ocena radiogramów nie pozwoliła na rozpoznanie pylicy
2
Sygn. akt 3 II SA/Wr 2327/2001
płuc.
Jak wywodził organ drugiej instancji, zgodnie z przyjętą międzynarodową klasyfikacją pylic, rozpoznaniu choroby zawodowej - pylicy płuc podlegają trwałe uszkodzenia i destrukcja struktury pęcherzykowej płuc, co w obrazie radiologicznym określa się w postaci zacienień okrągłych (guzków). Zacienienia smużkowo-siateczkowe rozpoznane u strony mogą towarzyszyć innym chorobom płuc, oskrzeli, układu krążenia, występują również u palaczy tytoniu. Wg orzeczenia Instytutu u strony występują cechy rozedmy w górnych polach płucnych. Zmiany smużkowo-siateczkowe nie są trwałe i mogą cofnąć się z czasem, ale mogą też po latach rozwinąć się do zmian odpowiadających pylicy płuc. Dlatego też fakt ustania narażenia w roku 1978 nie kończy obserwacji w W. Ośrodku Medycyny Pracy w W. Ośrodek ten w swym orzeczeniu z 2.02.2001 r. wskazał stronie termin kontrolnego badania za 24 miesiące.
Wobec powyższych ustaleń D. Wojewódzki Inspektor Sanitarny uznał , że nie ma podstaw do kwestionowania decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego. Procedura postępowania w sprawach chorób zawodowych określona jest przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 z późn.zm.). Inspektor Sanitarny może podjąć decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej jedynie w oparciu o rozpoznanie i zgłoszenie choroby, nie posiada jednak kompetencji do zmiany merytorycznej treści rozpoznania lekarskiego, pomimo tego, że strona pracowała w warunkach narażenia zawodowego. Podstawą rozpoznania pylicy płuc jest pełnowymiarowe zdjęcie rtg płuc, jednak ocena pod względem rozpoznania choroby zawodowej w dwóch upoważnionych do tego placówkach: W. Ośrodku Medycyny Pracy i Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. nie pozwoliła na rozpoznanie pylicy płuc. Opierając się zatem na posiadanym materiale dowodowym D. Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem Z. Z. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu , domagając się uchylenia obu wydanych decyzji, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego wskutek braku przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego stosownie do postanowień Kodeksu postępowania administracyjnego.
Skarżący wywodził , że zaskarżona decyzja zapadła z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ nie przeprowadzono dowodów oraz nie rozważono zebranego materiału dowodowego, z którego wynikało, że wydane orzeczenia medycyny pracy są błędne. U skarżącego stwierdzono już po kilku latach pracy w górnictwie, w 26 roku życia, zacienienia w obrębie płuc wskazujące na początki choroby zawodowej, przy uwzględnieniu, że skarżący rozpoczął prace, w kopalni (ropy naftowej) już w 13 roku życia. Organ II instancji zamiast przynajmniej rozważyć istniejące już orzeczenia lekarskie,
3 Sygn. akt 3 II SA/Wr 2327/2001
ograniczył się do stwierdzenia teoretycznego, że zacienienia smużkowo-
siateczkowe u skarżącego mogą towarzyszyć innym chorobom płuc, oskrzeli,
rozedmy oraz paleniu tytoniu, pomijając powszechnie znany fakt, że rozedma
płuc i nieżyt oskrzeli przesłaniają krzemo pylicę w takim stopniu, że wykrywają
dopiero sekcja zwłok, zaś skarżący papierosów nigdy nałogowo nie palił.
Ponadto organ II instancji pominął znany jemu fakt wydobywania uranu na
terenie W. oraz występowania we wszystkich wyrobiskach oraz
hałdach promieniowania kancerogennego, pochodzącego z uranu oraz ze skał,
z zawartością azbestu, wydobywanych w czasie eksploatacji złóż.
Promieniowanie nie tylko osłabia organizm i wywołuje nowotwory, ale również
przyśpiesza rozwój krzemo-pylicy. Poza wynikami badań skarżącego
dotyczącymi schorzeń jakie przechodził w wieku 26 lat, a których organy nie
uwzględniły, istnieją : historia choroby z dnia 6.05.1997 r. ze Szpitala Chorób
Płuc w K., gdzie skarżący przebywał ponad 1 m-c, w której stwierdzono
choroby płuc będące skutkiem pracy pod ziemią w zapyleniu węglowo-
krzemowym, nadto historia choroby z dnia 20.02.1999 r. Wojewódzkiego
Szpitala Zespolonego w W. z rozpoznaniem między innymi silicosis
pulmonum z objawami podobnej charakterystyki do krzemo-pylicy, duszności
i bóle w klatce piersiowej. W Szpitalu w K. stwierdzono również
duszności i bóle w klatce piersiowej. Niezwykle istotnym dowodem
w przekonaniu skarżącego jest karta informacyjna z dn. 17.11.2000 r.
Specjalistycznego Szpitala w W. Oddziału Chorób Układu
Oddechowego, w którym stwierdza się poszerzoną sylwetkę serca u podstawy
oraz poszerzoną aortę. Jest to schorzenie charakterystyczne dla osób dotkniętych
krzemo-pylicą ponieważ ograniczona powierzchnia płuc ze skamieniałymi
pęcherzykami płucnymi, nie jest zdolna do przyjęcia krwi wtłaczanej przez
serce, na skutek czego następuje poszerzenie, szczególnie lewej komory i aorty.
Podnosząc dodatkowo , że systematycznie stan jego zdrowia pogarsza się -
skarżący wskazał , że w sprawie sygn. akt II C 697/77, z powództwa
skarżącego przeciwko A zapadł wyrok zasądzający
odszkodowanie, przy czym były wydane obszerne opinie biegłego sądowego, które miałyby niebagatelne znaczenie w niniejszej sprawie, lecz organy I i II instancji ograniczyły się jedynie do wycinkowego materiału dowodowego, bez przeprowadzenia wszystkich możliwych dowodów niezbędnych do wyjaśnienia, w jakim stopniu skarżący dotknięty jest chorobą zawodową stosownie do postanowień Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych.
W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie.
4 Sygn. akt 3 II SA/Wr 2327/2001
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz.1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270). Wobec powyższego niniejsza skarga podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, jako rzeczowo i miejscowo właściwy.
Po myśli art. 3 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą co oznacza , że skarga może zostać uwzględniona jedynie, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145-150 ustawy). Stosownie zaś do brzmienia art. 134 § 1 sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną postawą prawną.
Wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem w ocenie Sądu zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem norm postępowania administracyjnego w stopniu , który mógł mieć wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 65 poz. 294 ze zm.), chorobą zawodową jest jedna z chorób określonych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia pod warunkiem, że została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia , występujących w środowisku pracy. Ustalenie istnienia tych dwóch przesłanek , czyli rodzaju choroby wymienionej w wykazie oraz związku między tą chorobą, a działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia , występujących w środowisku pracy -musi nastąpić zgodnie z regułami obowiązującej procedury tj. z zachowaniem reguł Kodeksu postępowania administracyjnego.
W świetle art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego orzekające organy stoją na straży praworządności i mają obowiązek podejmowania w prowadzonym postępowaniu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy , mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W tym celu spoczywa na organach obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego ( art. 77 § 1 Kpa) oraz dokonania jego pełnej oceny ( art. 80 Kpa), czemu należy dać stosowny wyraz w uzasadnieniu decyzji poprzez wskazanie
5 Sygn. akt 3 II SA/Wr 2327/2001
faktów , które uznano za udowodnione, dowodów, na których się oparto oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej ( art. 107 § 3 Kpa).
Z motywów zaskarżonej decyzji oraz akt sprawy wynika , że orzekające organy oparły swoje ustalenia na opiniach lekarskich wydanych na podstawie § 7 wymienionego rozporządzenia . Zgodnie z § 7 ust. 4 rozporządzenia jednostki organizacyjne wymienione w ust. 1-3 wydają orzeczenie w sprawie choroby zawodowej na podstawie informacji o zagrożeniach zawodowych , wyników dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy , dokumentacji dotyczącej przebiegu zatrudnienia , wyników przeprowadzonych badań klinicznych i dokumentacji lekarskiej. W orzecznictwie przyjmuje się jednolicie ( por. wyroki NSA - z 5 XI 1998r. sygn. I SA 1200/98, LEX nr 45833, z 15 IV 1998r. sygn. I SA 2074/97, LEX nr 45828, z 3 XII 1996r. sygn. I SA/1350/96 ), że orzeczenia lekarskie wydane w ramach postępowania w przedmiocie choroby zawodowej mają charakter opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 Kpa , stanowiąc dowód w ujęciu art. 75 § 1 Kpa. Podlegają zatem , jak każdy inny dowód , ocenie organu orzekającego w sprawie stosownie do art. 80 § 1 Kpa oraz do przytoczonych wyżej norm art.7, 77 § 1 i 107 § 3 Kpa. Opinie takie , aby mogły zostać uznane za miarodajne , muszą być sporządzone w sposób jasny i nie wzbudzać żadnych wątpliwości co do swej treści. Jak wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 V 1998r. sygn. I SA 1200 /98 ( LEX nr 45833) organ nie może oprzeć swego rozstrzygnięcia na opinii lekarskiej lakonicznej , nie zawierającej przekonującego uzasadnienia , bądź sprzecznej z przepisami prawa. Mając taką opinię , organ zobowiązany jest wezwać biegłych lekarzy do uzupełnienia jej w kierunku przez siebie wskazanym bądź z urzędu zasięgnąć opinii innej placówki naukowej służby zdrowia z zakreśleniem okoliczności jakie winny być w opinii ustalone. W niniejszej sprawie wydane dwa orzeczenia lekarskie powyższych wymogów jednak nie spełniają.
Opinia W. Ośrodka Medycyny Pracy - Poradni P/Pyliczej wystawiona w dacie 20 lutego 2001 r., w której nie stwierdzono pylicy płuc nie zawiera żadnego uzasadnienia. W orzeczeniu natomiast z Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego , sporządzonym w dniu 4 kwietnia 2001 r., podano łączny okres 33 lat narażenia skarżącego na pyły zwłókniające przy jednoczesnym braku rozpoznania pylicy płuc, wszakże sformułowania zawarte w uzasadnieniu tego orzeczenia lekarskiego w ocenie Sądu budzą poważne zastrzeżenia co do prawidłowości przyjętego braku rozpoznania w zakresie przedmiotowego schorzenia. Opisując bowiem , cyt. : " Płuca wykazują liczne nieregularne zacienienia smużkowo-siateczkowe skupiające się w polach dolnych. W polach górnych cechy rozedmy następczej " - zarazem wskazano ,iż " wyraźnych zmian ogniskowych nie stwierdzono,,. Dodatkowo organ II instancji wywiódł w motywach zaskarżonej decyzji - na podstawie "międzynarodowej klasyfikacji pylic" , iż rozpoznaniu choroby zawodowej w postaci pylicy płuc podlegają trwałe uszkodzenia i destrukcja
6
Sygn. akt 3 II SA/Wr 2327/2001
struktury pęcherzykowej płuc , co w obrazie radiologicznym określa się w postaci zacienień okrągłych( guzków) zaś zacienienia smużkowo-siateczkowe rozpoznane u strony mogą towarzyszyć innym chorobom.
Na tle całości przedstawionej , lakonicznej argumentacji, rodzi się jednak wątpliwość , czy organy w rzeczy samej wykluczyły istnienie pylicy płuc u skarżącego (a są do tego obowiązane, jeśli w osnowie orzeczenia stwierdzają brak choroby, w kierunku której prowadzono postępowanie ), czy też -jak należy raczej wnosić z zacytowanych sformułowań - schorzenie to u skarżącego jednak występuje, tyle , że w stopniu nie tak zaawansowanym by mieściło się ono w bliżej nie określonej, przyjętej przez organy - " międzynarodowej klasyfikacji". Godzi się jednak zauważyć, że ustawodawca w żadnym z przepisów powołanego rozporządzenia , ani w wykazie , nie uwarunkował badania przesłanek w zakresie stwierdzania o chorobie zawodowej od ustalenia stopnia rozwoju schorzenia. Niedopuszczalne jest także odnoszenie się do " międzynarodowych klasyfikacji", które nie stanowią źródeł prawa , a jeśli dotyczą jedynie metodologii rozpoznania medycznego to powinny jasno wynikać z uzasadnień orzeczeń lekarskich. W niniejszej sprawie stwierdzając bezspornie zmiany w obrazie płuc u skarżącego - orzekające organy , co trzeba podkreślić , nie wyjaśniły jakiemu schorzeniu te zmiany należy przypisać. Pozwoliłoby to na jednoznaczne wykluczenie występowania pylicy płuc u skarżącego. Wbrew jednakże twierdzeniom organu II instancji, w wydanych przez właściwe jednostki organizacyjne medycyny pracy orzeczeniach lekarskich nie rozpoznano innych chorób płuc, oskrzeli, układu krążenia, z którymi należałoby, jak przytoczono w zaskarżonym rozstrzygnięciu, wiązać rozpoznane zacienienia smużkowo-siateczkowe. Organy w tej mierze nie przeprowadziły żadnych ustaleń ani wyjaśnień, czym naruszyły przywołane wyżej normy Kodeksu postępowania administracyjnego.
W powyższym kontekście zarzucając wadliwość zaskarżonej decyzji wskutek niedostatecznego przeprowadzenia postępowania dowodowego - strona skarżąca w omawianej materii przedstawiła między innymi kartę informacyjną nr [...] z Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w W. z dnia [...] , w opisie której na postawie zdjęcia rtg klatki piersiowej wynika, iż w obu polach płucnych skarżącego widoczne są zagęszczenia siateczkowe o charakterze śródmiąższowym - pyliczym. Zachodzi zatem nie dająca się usunąć rozbieżność między tym rozpoznaniem , a poczynionym przez Instytut w S. , który oparł się na radiogramach z lat 1988-2001.
W toku dalszego postępowania organy powinny wyeliminować powyższe uchybienia proceduralne, przeprowadzając przede wszystkim w sposób wyczerpujący uzupełniające postępowanie wyjaśniająco - dowodowe w kierunku pylicy płuc - z uwzględnieniem dokumentacji lekarskiej przedstawionej przez stronę skarżącą w toku ponownie prowadzonego postępowania.
7 Sygn. akt 3 II SA/Wr 2327/2001
Sąd nie orzekł o kosztach postępowania, czego domagał się skarżący , albowiem w świetle art. 239 pkt l) lit.c strona skarżąca w niniejszej sprawie była zwolniona z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, a zatem ich nie poniosła. Wojewódzkie sądy administracyjne w zakresie swoich kompetencji badają zaskarżone decyzje administracyjne jedynie pod względem ich zgodności z prawem , co oznacza , że rozpoznając skargę na dane rozstrzygnięcie oceniają, czy i jakie zostały naruszone przepisy prawa i wówczas są władne tylko do eliminacji wadliwej decyzji z obrotu prawnego. Nie mają natomiast kompetencji do merytorycznego orzekania w sprawie w miejsce organów administracji publicznej.
Z tych względów - na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 152 ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami
administracyjnymi (Dz. U. z 2002r., Nr 153 , poz. 1270) orzeczono jak
w sentencji.