II SA/Wr 231/24

II SA/Wr 231/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-09-12
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-03-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Adam Habuda
Dominik Dymitruk /sprawozdawca/
Olga Białek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 210/25 - Wyrok NSA z 2025-11-25
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 29 ust. 6
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Olga Białek Sędziowie: Sędzia WSA Adam Habuda Asesor WSA Dominik Dymitruk (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 września 2024 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 grudnia 2023 r. nr 1270/2023 w przedmiocie wniesienia sprzeciwu do zawiadomienia o zakończeniu robót budowlanych i zamiarze przystąpienia do użytkowania budynku mieszkalnego jednorodzinnego oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 22 grudnia 2023 r. (nr 120702023) Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego (dalej: DWINB), po rozpoznaniu odwołania M. K. (dalej: strona, skarżący) od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. (dalej: PINB) z dnia 12 września 2023 r. (nr 90/2023), którą wniesiono sprzeciw do użytkowania budynku mieszkalnego jednorodzinnego wybudowanego w miejscowości W., dz. nr [...], obręb [...] W., jednostka ewidencyjna [...] L. – obszar wiejski, wykonanego na podstawie zgłoszenia zamiaru budowy budynku niewymagającego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę (budynku mieszkalnego jednorodzinnego o powierzchni zabudowy do 70 m2, którego obszar oddziaływania mieści się w całości na działce, na której został zaprojektowany, a budowa jest prowadzona w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych inwestora), utrzymał w mocy zaskrzoną decyzję.
Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 23 czerwca 2022 r. Starosta K. przekazał do PINB informację o dokonanym przez skarżącego zgłoszeniu zamiaru budowy budynku niewymagającego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 z późn. zm.; dalej: p.b.). Wnoszą o przeprowadzenie czynności kontrolnych, wyjaśnił, że zamierzenie budowlane obejmuj działkę nr [...] w obrębie W., co do której prowadzone jest postępowanie administracyjne dotyczące wydania pozwolenia na budowę zespołu domów jednorodzinnych i budynku garażu wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną. W prowadzonym postępowaniu organ ten stwierdził, że przedmiotowa nieruchomość zlokalizowana jest na obszarze Natura 2000, natomiast bezpośrednio na działce występują siedliska objęte ochroną. Starosta K. wyjaśnił także, że postanowieniem z dnia 12 października 2021 r., Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska we Wrocławiu (dalej: RDOŚ) stwierdził obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania inwestycji na środowisko, natomiast w toku postępowania w przedmiocie pozwolenia na budowę nie przedstawiono decyzji RDOŚ zezwalającej na wykonanie jakichkolwiek robót budowlanych na wskazanej działce. W konsekwencji organ ten podniósł, że skarżący, będący inwestorem w sprawie dotyczącej pozwolenia na budowę, z pełną świadomością dokonał zgłoszenia budowy domu jednorodzinnego, zdając sobie sprawę z ograniczonych możliwości wnoszenia przez organ zastrzeżeń do dokumentacji projektowej. Pismo to zostało przekazane także do wiadomości skarżącego.
W związku z przekazaną informacją, PINB, postanowieniem z dnia 1 lipca 2022 r. (nr 80/2022), wstrzymał prowadzone roboty budowlane ze względu na to, że są one prowadzone w sposób mogący spowodować zagrożenie dla środowiska, które zostało następnie uchylone postanowieniem DWINB z dnia 24 sierpnia 2022 r. (nr 857/2022).
Pismem z dnia 27 lipca 2023 r. PINB wystąpił do RDOŚ o udzielenie informacji, czy wykonanie planowanych przez skarżącego robót, wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000.
W odpowiedzi z dnia 30 sierpnia 2023 r. RDOŚ poinformował, że działka nr [...] w obrębie W. położona jest w granicach obszaru mającego znaczenia dla Wspólnoty [...] ([...]) oraz stwierdzono na niej występowanie płatu siedliska przyrodniczego [...] niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie, wymienionego w rozporządzeniu Ministra środowiska z dnia 13 kwietnia 2010 r. w sprawie siedlisk przyrodniczych oraz gatunków będących przedmiotem zainteresowania Wspólnoty, a także kryteriów wyboru obszarów kwalifikujących się do uznania lub wyznaczenia jako obszary Natura 2000 (Dz. U. z 2014 r. poz. 1713). Wyjaśnił także, że do zagrożeń dla siedliska występującego na ww. działce zaliczono m.in. zabudowę rozproszoną. W konsekwencji RDOŚ uznał, że realizacji planowanej zabudowy będzie wiązać się m.in. z zajęciem i przekształceniem terenu, a tym samym z bezpośrednim zniszczeniem fragmentu płatu ww. siedliska przyrodniczego, a tym samym przedsięwzięcie to wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 200 [...]. RDOŚ potwierdził jednocześnie, że postanowieniem z dnia 12 października 2021 r. stwierdził obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar mający znaczenie dla Wspólnoty [...] dla przedsięwzięcia polegającego na budowie zespołu domów jednorodzinnych i budynku garażu wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną, jednakże raport o oddziaływaniu na wskazany obszar nie został przedłożony do uzgodnienia.
W dniu 31 sierpnia 2023 r. do PINB wpłynęło zawiadomienie skarżącego o zakończeniu budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego do własnych celów wraz z infrastrukturą towarzyszącą wraz z załącznikami.
PINB, decyzją z dnia 12 września 2023 r. (nr 90/2023), wniósł sprzeciw do użytkowania budynku mieszkalnego jednorodzinnego wybudowanego w miejscowości W., dz. nr [...], obręb [...] W., jednostka ewidencyjna [...] L. – obszar wiejski, na podstawie zgłoszenia zamiaru budowy budynku niewymagającego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę (budynku mieszkalnego jednorodzinnego o powierzchni zabudowy do 70 m2, którego obszar oddziaływania mieści się w całości na działce, na której został zaprojektowany, a budowa jest prowadzona w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych inwestora) przyjętego przez Starostę K.
W uzasadnieniu decyzji PINB wyjaśnił, że inwestycja została zrealizowana na obszarze chronionym, a tym samym przedsięwzięcie wymagało przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000, a w konsekwencji również uzyskania pozwolenia na budowę. Wobec tego, zrealizowanie inwestycji bez przeprowadzenia oceny i uzyskania pozwolenia na budowę powoduje, że narusza ona przepisy, co uzasadnia sprzeciw organu nadzoru budowlanego.
Na skutek rozpoznania odwołania, DWINB, będącą przedmiotem zaskarżenia decyzją z dnia 22 grudnia 2023 r. (nr 120702023), utrzymał w mocy decyzję PINB. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał w pierwszej kolejności na treść art. 54 p.b., zgodnie z którym "do użytkowania obiektu budowlanego, na budowę którego wymagane jest pozwolenie na budowę albo zgłoszenie budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i 2, można przystąpić, z zastrzeżeniem art. 55 i art. 57, po zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten, w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, nie zgłosi sprzeciwu w drodze decyzji. Przepis art. 30 ust. 6a stosuje się." Dalej organ wyjaśniał, że zgłoszenie sprzeciwu jest możliwe w szczególności, gdy organ stwierdzi, że zgłoszony przez inwestora obiekt budowlany został wykonany z naruszeniem warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź zgłoszeniu, czy też w innych przepisach.
DWINB argumentował, że skarżący zgłosił zamiar budowy budynku mieszkalnego, a ustawodawca nie wprowadził możliwości wniesienia sprzeciwu do takiego zgłoszenia, jednakże nie sanuje to możliwości prowadzenia legalnych robót budowlanych, które powinny uzyskać decyzję o pozwoleniu na budowę zgodnie z art. 29 ust. 6 p.b., który wyłącza możliwość korzystania ze zwolnień określonych w art. 29 ust. 1-4 p.b., a z takim przypadkiem – w ocenie organu – w sprawie mamy do czynienia.
Odnosząc to do realiów rozpoznawanej sprawy DWINB wskazał, że przedsięwzięcie polegające na wykonaniu zabudowy na działce nr [...] wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 [...]. W związku z tym, realizacji budynku na przedmiotowej działce nie mogła zostać wykonana na podstawie dokonanego zgłoszenia, gdyż zgodnie z wyłączeniem zawartym w art. 29 ust. 6 p.b. wymagała uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Stosownie do treści art. 29 ust. 6 p.b., pozwolenia na budowę wymagają przedsięwzięcia, wymagające przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko oraz przedsięwzięcia wymagające oceny oddziaływania na obszar Natura 2000, zgodnie z art. 59 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, z wyłączeniem przedsięwzięć, o których mowa w ust. 1 pkt 17-19.
DWINB podkreślił, że pomimo tego, iż inwestor zgłosił zamiar budowy budynku do 70 m2 powierzchni w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych, to inwestycja spełnia opisane przesłanki, obligujące inwestora do uzyskania pozwolenia na budowę. Jednoznacznie zwrócił uwagę, że skarżący miał świadomość usytuowania działki i ograniczeń z tym związanych, co wynika z wcześniejszego prowadzonego postępowania przed RDOŚ, który postanowieniem z dnia 12 października 2021 r. stwierdził obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar mający znaczenia dla Wspólnoty [...].
W ocenie organu odwoławczego, wobec uznania, że oddawany do użytkowania budynek wykonano z naruszeniem przepisów, w warunkach samowoli budowlanej, zatem zasadne było wniesienie przez organ nadzoru budowlanego sprzeciwu w niniejszej sprawie.
Odnosząc się do zarzutów odwołania DWINB podniósł, że w okolicznościach sprawy nie miało znaczenia, czy inwestycja stanowi zagrożenie dla środowiska oraz w jakim rozmiarze. Organy nadzoru budowlanego nie wskazują żadnych wymogów dotyczących zasad ochrony środowiska, a jedynie oceniają, czy budynku odbyło się zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Fakt naruszenie obszaru natura 2000 i siedlisk w nim się znajdujących został natomiast stwierdzony przez powołany do tego organ.
Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem, skarżący wywiódł do tutejszego Sądu skargę, wnosząc o jego uchylenie oraz uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania w sprawie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego:
1) art. 29 ust. 1 pkt 1a p.b. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy nie wymaga pozwolenia na budowę budowa wolno stojących, nie więcej dwukondygnacyjnych budynków mieszkalnych o powierzchni zabudowy do 70 m2, których obszar oddziaływania mieści się w całości na działce lub działkach, na których zostały zaprojektowane, a budowa jest prowadzona w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych inwestora,
2) art. 29 ust. 1 pkt 1a p.b. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy budynek mieszkalny jednorodzinny wybudowany przez skarżącego w miejscowości W., dz. nr [...], obręb [...] W., jednostka ewidencyjna: [...] L. - obszar wiejski, spełnia wszystkie kryteria wymienione w tym przepisie;
3) art. 29 ust. 1 pkt 1a p.b. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy ustawodawca nie użyl zwrotu: "z wyjątkiem sytuowanych na obszarze Natura 2000", gdy tymczasem tego zwrotu użył co do trzech rodzajów obiektów wymienionych w art. 29 ust. 2 p.b. Wobec powyższego należy wnioskować, że wszelkie obiekty na obszarze Natura 2000, bez zastrzeżeń "z wyjątkiem sytuowanych na obszarze Natura 2000", nie wymagają decyzji o pozwoleniu na budowę;
4) art. 29 ust. 6 p.b. poprzez jego zastosowanie i uznanie konieczności uzyskania przez skarżącego pozwolenia na budowę przedmiotowego budynku mieszkalnego jednorodzinnego z uwagi na konieczność dokonania oceny oddziaływania na obszar Natura 2000.
W skardze sformułowano również zarzuty naruszenia prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
1) art. 81a § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy zgodnie z jego treścią, jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, co miało wpływ na wynik sprawy;
2) art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez dowolną ocenę dowodów polegająca na błędnym przyjęciu, że skarżący dokonał samowoli budowlanej, podczas gdy skarżący spełniła wszelkie wymagane przez przepisy prawa budowlanego do rozpoczęcia i kontynuowania prac budowlanych dotyczących przedmiotowego budynku;
3) art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 84 k.p.a. poprzez uznanie, że inwestycja nie spełnia wymogów z art. 29 ust. 1 pkt 1a p.b. w sytuacji, gdy organ nie posiada kompetencji do ferowania takich twierdzeń, a zastosowanie stanowiska RDOŚ stwierdzającego obowiązek przeprowadzenia oceny odziaływania na obszar mający znaczenie dla Wspólnoty [...] jest sprzeczny z art. 33 ustawy o ochronie przyrody oraz art. 64 ust. 3 Konstytucji RP w związku z art. 94 Konstytucji RP;
4) art. 1 protokołu nr 1 sporządzonego w Paryżu dnia 20 marca 1952 r. oraz sporządzonego w Strasburgu dnia 15 września 1963 r. do Konwencji o ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności w związku z naruszeniem art. 64 ust. 3 Konstytucji RP poprzez naruszenie prawa poszanowania mienia, przejawiające się tym, że organy administracji publicznej, wbrew językowemu brzmieniu art. 29 ust. 1 1a p.b., przyjęły na podstawie stanowiska innego organu administracyjnego, tj. RDOŚ, że skarżący po ukończonym już procesie inwestycyjnym ma uzyskać pozwolenie na budowę.
W uzasadnieniu skargi przytoczono stan faktyczny sprawy oraz ponownie przywołano przepisy, których naruszenia przez organy zarzucono w skardze. Podkreślono, że skarżący zrealizował inwestycję, tj. wybudowała dom, w którym zamierza zamieszkać, zatem nie jest to etap procesu inwestycyjnego, w którym organy mogą decydować o konieczności uzyskania pozwolenia na budowę.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., co oznacza, że jeżeli sąd administracyjny dostrzega naruszenie prawa w zaskarżonej decyzji, to niezależnie od argumentów skarżącego, tenże sąd administracyjny uprawniony jest do uwzględnienia skargi.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem stanowisko organów nadzoru budowlanego jest prawidłowe, a żaden z zarzutów sformułowanych przez stronę nie zdołał go skutecznie podważyć.
W pierwszej kolejności Sąd w całości podziela stanowisko zawarte w wyroku tutejszego Sądu z dnia 28 maja 2024 r. (sygn. akt II SA/Wr 188/24), podjętym w sprawie o zbliżonym stanie faktycznym, uznając je za w pełni adekwatne także w sprawie niniejszej. Obszerne jego fragmenty zostały zacytowanej w niniejszym uzasadnieniu.
Należy przypomnieć że, stosownie do treści art. 29 ust. 1 pkt 1a p.b., pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wolno stojących, nie więcej niż dwukondygnacyjnych budynków mieszkalnych jednorodzinnych o powierzchni zabudowy do 70 m2, których obszar oddziaływania mieści się w całości na działce lub działkach, na których zostały zaprojektowane, a budowa jest prowadzona w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych inwestora. Niemniej, art. 29 p.b. zawiera również ustęp 6, zgodnie z którym, pozwolenia na budowę wymagają przedsięwzięcia, wymagające przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko oraz przedsięwzięcia wymagające oceny oddziaływania na obszar Natura 2000, zgodnie z art. 59 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, z wyłączeniem przedsięwzięć, o których mowa w ust. 1 pkt 17-19.
Jednocześnie, co istotne w sprawie, zgodnie z art. 30 ust. 5k p.b. do budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, można przystąpić po doręczeniu zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej. Oznacza to, że organy administracji architektoniczno – budowlanej, kiedy otrzymują zgłoszenie budowy na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1a, nie mają możliwości wniesienia sprzeciwu, nawet jeżeli dostrzegą wadliwość otrzymanego zgłoszenia. W takiej sytuacji mogą jedynie poinformować organy nadzoru budowlanego o powziętych wątpliwościach, albowiem wniesienie sprzeciwu od zgłoszenia zawiadomienia o zakończeniu budowy, jest de facto pierwszym momentem, w którym możliwe jest zakwestionowanie legalności zgłoszonego przedsięwzięcia.
Należy jednak wyraźnie podkreślić, że skarżący miał wiedzę o wątpliwościach co do legalności realizowania inwestycji mieszkaniowej na działce nr 14, jeszcze przed dokonaniem zgłoszenia. Skarżący, działając w formie spółki cywilnej, zainicjował bowiem postępowanie administracyjne dotyczące wydania na wskazanej działce pozwolenia na budowę zespołu domów jednorodzinnych i budynku garażu wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną, w ramach którego, postanowieniem z dnia 12 października 2021 r., RDOŚ stwierdził obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar mający znaczenie dla Wspólnoty [...].
Co więcej, mając świadomość, że właściwe organy ochrony środowiska oceniły możliwość realizowania inwestycji mieszkaniowej na tej działce jako mogące negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000, skarżący zobowiązany był przestrzegać treści art. 29 ust. 6 p.b., który w takich sytuacjach, nakazuje uprzednie uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę. W ocenie Sądu, dokonanie przez skarżącego zgłoszenia zamiaru rozpoczęcia robót budowlanych w dniu 22 czerwca 2022 r., w sytuacji gdy w toku pozostawało postępowanie, w ramach którego należało przeprowadzić ocenę oddziaływania na obszar mający znaczenie dla Wspólnoty [...], a zatem gdy strona miała świadomość konieczności uzyskania pozwolenia na budowę, mogłoby być wręcz ocenione jako działanie w celu obejścia prawa.
Skarżący wiedziała również o wątpliwościach organu administracji architektoniczno-budowlanej w zakresie zgłoszonych robót budowlanych na ww. działce i przekazaniu sprawy zgłoszenia do organów nadzoru budowlanego i ochrony środowiska, a jednak zdecydował się prace te rozpocząć. Dotyczące tej kwestii pismo Starosty K. z dnia 23 czerwca 2023 r., a więc sporządzone przez organ niezwłocznie po otrzymaniu zgłoszenia, zostało skarżącemu przekazane do wiadomości. Korespondencja organów w postępowaniu także była doręczana skarżącemu przez cały okres od momentu zgłoszenia budowy do momentu zawiadomienia o jej zakończeniu. Pomimo tego strona kontynuowała prace. Tymczasem, w postępowaniu prowadzonym przez organy nadzoru budowlanego, jednoznacznie ustalono, że inwestycja realizowana przez skarżącego może negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000, co oznacza, po myśli art. 29 ust. 1 pkt 6 p.b., że dla jej legalności niezbędne było uzyskanie pozwolenia na budowę.
W takich okolicznościach, jako prawidłowe należy uznać wydanie w dniu 12 września 2023 r. decyzji PINB o wniesieniu sprzeciwu do użytkowania budynku, powstałego w wyniku zrealizowania zgłoszenia, albowiem skoro zrealizowano inwestycję bez wymaganego pozwolenia na budowę, stanowi on w istocie samowolę budowlaną i niezbędne jest wszczęcie postępowania naprawczego w trybie art. 50-51 p.b. Podstawą prawną decyzji PINB stanowił art. 54 ust. 1 p.b., zgodnie z którym do użytkowania obiektu budowlanego, na budowę którego wymagana jest decyzja o pozwoleniu na budowę albo zgłoszenie budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i 2 p.b., można przystąpić, z zastrzeżeniem art. 55 i art. 57, po zawiadomieniu organu nadzoru budowlanego o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten, w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, nie zgłosi sprzeciwu w drodze decyzji. Przepis art. 30 ust. 6a stosuje się. Podstawową funkcją organów nadzoru budowlanego jest kontrola poprawności prowadzenia procesu inwestycyjno-budowlanego. Zatem zadaniem i obowiązkiem organu nadzoru budowlanego, po otrzymaniu zawiadomienia o zakończeniu budowy obiektu, było skontrolowanie zrealizowanej inwestycji pod kątem jej zgodności z przepisami prawa. Tym samym, stwierdzenie przez organ nadzoru budowlanego, że inwestycja zrealizowana została bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, stanowi podstawę zgłoszenia sprzeciwu w sprawie przystąpienia inwestorów do użytkowania tak wybudowanego obiektu. Przywołany art. 54 ust. 1 p.b. nie wskazuje przesłanek wniesienia przez organy nadzoru budowlanego sprzeciwu wobec zgłoszenia zamiaru przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się jednak, że taką przesłanką jest niewątpliwie stwierdzenie zrealizowania obiektu budowlanego z istotnym odstępstwem od projektu budowlanego lub bez pozwolenia na budowę (por. chociażby wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 września 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 2391/16 - wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Odnosząc się zaś kolejno do zarzutów skargi, Sąd wyjaśnia, że wbrew jej wywodom, treść art. 29 ust. 1 pkt 1 p.b. nie wyłącza stosowania art. 29 ust. 1 pkt 6 p.b. Przeciwnie, są to dwie równorzędne normy prawne, które muszą być przestrzegane. Skarżący zdaje się nie zauważać przy tym różnicy w sformułowaniu użytym w przepisie art. 29 ust. 6 p.b., a przytoczonych w skardze przepisach art. 29 ust. 2 pkt 6, 7 i 8 p.b. Przepisy te bowiem przewidują wyjątki co do inwestycji realizowanych na obszarze Natura 2000 co do zasady ("z wyjątkiem sytuowanych na obszarze Natura 2000"), podczas gdy przepis art. 29 ust. 6 nie wyklucza możliwości wybudowania obiektu określonego w art. 29 ust. 1 pkt 1a na obszarze Natura 2000 na podstawie zgłoszenia co do zasady, a jedynie w odniesieniu to tych inwestycji, które wymagają przeprowadzenia oceny odziaływania na środowisko lub na obszar Natura 2000. Mówiąc inaczej, gdyby w rozpoznawanej sprawie, organy ochrony środowiska nie przesądziły o konieczności przeprowadzenia oceny odziaływania na obszar Natura 2000, z uwagi na fakt, że inwestycja może potencjalnie znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000, strona mogłaby legalnie dokonać zgłoszenia budowy domu z art. 29 ust. 1 pkt 1 p.b. Jednakże w rozpatrywanej sprawie, właściwe organy orzekły o takiej konieczności, zatem zarówno skarżąca, jak i organy nadzoru budowlanego, związani zostali tym stanowiskiem, zatem dla realizacji inwestycji niezbędne było uzyskanie pozwolenia na budowę.
Z tego względu zarzut o błędnym niezastosowaniu przepisu art. 26 ust. 1 pkt 1a p.b., jak i błędnym zastosowaniu art. 29 ust. 6 p.b., nie mogły zasługiwać na uwzględnienie.
Sąd nie dopatrzył się przy tym uchybień procesowych organów nadzoru budowalnego, w tym również wadliwości oparcia rozstrzygnięcia na podstawie ustaleń organów innych, nie własnych. W ramach posiadanych kompetencji organ nadzoru budowlanego niewątpliwie nie znajduje się możliwość oceny oddziaływania inwestycji na środowisko. Treść przywołanego wcześniej art. 26 ust. 6 p.b. odwołuje się wprost do art. 59 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Również przepisy tej ustawy regulują właściwość organów w zakresie ustalania konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. W niniejszej sprawie, właściwy organ oceny takiej dokonał, albowiem w piśmie z dnia 30 sierpnia 2023 r. RDOŚ wskazał, po szczegółowych wyjaśnieniach, że zgłoszona przez skarżącego inwestycja może potencjalnie znacząco wpływać na obszar Natura 2000, a tym samym wymagane jest przeprowadzenie oceny odziaływania przedsięwzięcia na ww. obszar.
W sprawie nie miały również miejsca zarzucane w skardze działania polegające na pozbawieniu skarżącej należnych jej uprawnień w postępowaniu oraz nierozstrzygnięcie istniejących wątpliwości na korzyść strony. Organy zawiadamiały stronę o wszelkich podejmowanych czynnościach, miała zatem możliwość brania aktywnego w nich udziału. Strona nie skorzystała z tych uprawnień. W sprawie nie zaszły jakiekolwiek wątpliwości, które rozstrzygnąć musiał organ administracji, w ocenie Sądu stan faktyczny i prawny sprawy jest prawidłowo ustalony i w tym zakresie bezsporny.
W ocenie Sądu, skarżący również błędnie zrozumiała treść decyzji w zakresie wymogu uzyskania pozwolenia na budowę. Z treści skargi wynika bowiem, że strona uważa, że ma obecnie uzyskać pozwolenie na budowę, pomimo zakończenia inwestycji. Tymczasem w zaskarżonej decyzji wyjaśniono, że brak uzyskania wymaganego pozwolenia na budowę przed rozpoczęciem inwestycji, stanowił powód wniesienia sprzeciwu. W żadnej części zaskarżonego rozstrzygnięcia nie wskazano na wymóg uzyskania na budowę na obecnym etapie sprawy, co więcej, wskazano, że stan faktyczny sprawy stanowi podstawę do wszczęcia postępowania naprawczego. Stąd wywody w skargi w zakresie konieczności uzyskania pozwolenia na budowę po zakończeniu inwestycji, nie mogły wpłynąć na ocenę zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Odnośnie do zarzutu naruszenia prawa poszanowania mienia, gwarantowanego w Konstytucji Rzeczpospolitej Polski oraz prawie międzynarodowym, w tym art. 1 protokołu nr 1 sporządzonego w Paryżu dnia 20 marca 1952 r. oraz sporządzonego w Strasburgu dnia 15 września 1963 r. do Konwencji o ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, Sąd wskazuje, że stosownie do treści art. 64 ust. 2 Konstytucji RP własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności. W niniejszej sprawie, ograniczenia co do możliwości zagospodarowania nieruchomości stanowiącej własność strony, wynikają bezspornie z ustawy, tj. art. 29 ust. 6 p.b., zatem zarzut ten również nie mógł skutecznie zakwestionować legalności wydanego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia.
Mając na uwadze opisane okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.