II SA/Wr 224/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2024-06-25
NSAochrona środowiskaŚredniawsa
ochrona środowiskadecyzja środowiskowaocena oddziaływaniainwestycja mieszkaniowaprawo administracyjnepostępowanie administracyjneWSASKOKIPspecustawa mieszkaniowa

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę spółki na decyzję SKO, uznając, że organy prawidłowo stwierdziły brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, a także prawidłowo zastosowały przepisy dotyczące zawiadamiania stron w sprawach masowych.

Spółka złożyła skargę na decyzję SKO utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanej inwestycji mieszkaniowej. Skarżąca podnosiła zarzuty dotyczące pominięcia jej jako strony w postępowaniu, niewłaściwego zastosowania art. 49 k.p.a. oraz braku analizy wpływu inwestycji na tereny przemysłowe sąsiadujące. Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo ustaliły krąg stron, zastosowały przepisy o zawiadamianiu w sprawach masowych oraz że Karta Informacyjna Przedsięwzięcia wraz z opiniami organów współdziałających wystarczająco uzasadniały brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.

Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe [...] Sp. z o.o. zaskarżyło decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanej budowy trzynastu budynków wielorodzinnych z garażami podziemnymi. Skarżąca spółka podnosiła liczne zarzuty, w tym dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 49 k.p.a. w związku z art. 61 § 1 i 4 k.p.a., zarzucając niewłaściwe zawiadomienie stron o wszczęciu postępowania i pominięcie jej jako strony. Podnoszono również zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, w tym Dyrektywy 2011/92/UE oraz przepisów specustawy mieszkaniowej i ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, wskazując na brak analizy wpływu inwestycji na sąsiadujące tereny przemysłowe i potencjalne zagrożenia dla zdrowia ludzkiego. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę. Sąd uznał, że organy prawidłowo ustaliły krąg stron postępowania, uwzględniając specustawę mieszkaniową i przepisy ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, a także prawidłowo zastosowały art. 49 k.p.a. w związku z art. 74 ust. 3 u.o.o.ś. w sytuacji, gdy liczba stron przekraczała 10. Sąd podzielił stanowisko organów, że Karta Informacyjna Przedsięwzięcia (KIP) wraz z opiniami organów współdziałających (Sanepidu, Wód Polskich, RDOŚ) wystarczająco uzasadniały brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Sąd podkreślił, że zarzuty dotyczące wpływu na tereny przemysłowe i zdrowie ludzkie były polemiką z oceną organów, a spółka nie przedstawiła dowodów na wadliwość tej oceny. Sąd zaznaczył również, że koncepcja urbanistyczno-architektoniczna nie jest dokumentem wymaganym na etapie wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. W konsekwencji, Sąd uznał zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, w przypadku gdy liczba stron postępowania przekracza 10, do zawiadomienia stron stosuje się przepisy art. 49 k.p.a., co oznacza, że zawiadomienie następuje w formie publicznego obwieszczenia w siedzibie organu oraz przez udostępnienie pisma w BIP.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepis art. 74 ust. 3 u.o.o.ś. stanowi lex specialis w stosunku do art. 61 § 4 k.p.a. i pozwala na stosowanie art. 49 k.p.a. w sprawach masowych, w tym do zawiadomienia o wszczęciu postępowania. Publiczne ogłoszenie jest dopuszczalne i wystarczające w takich przypadkach.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

u.o.o.ś. art. 62a

Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

u.o.o.ś. art. 71

Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

u.o.o.ś. art. 74

Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

u.o.o.ś. art. 84

Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

k.p.a. art. 49

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 61 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 61 § § 4

Kodeks postępowania administracyjnego

specustawa mieszkaniowa

Ustawa z dnia 05.07.2018 r. o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji mieszkaniowych oraz inwestycji towarzyszących

rozporządzenie RM art. § 3 § ust. 1 pkt 55 lit. b

Rozporządzenie Rady Ministrów z 10.09.2018 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko

rozporządzenie RM art. § 3 § ust. 1 pkt 58 lit. b

Rozporządzenie Rady Ministrów z 10.09.2018 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko

rozporządzenie RM art. § 3 § ust. 1 pkt 62

Rozporządzenie Rady Ministrów z 10.09.2018 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko

Pomocnicze

PPSA art. 151

Ustawa z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy prawidłowo zastosowały przepisy dotyczące zawiadamiania stron w sprawach masowych (art. 49 k.p.a. w zw. z art. 74 ust. 3 u.o.o.ś.). Karta Informacyjna Przedsięwzięcia (KIP) wraz z opiniami organów współdziałających była wystarczająca do stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Skarżąca nie wykazała, że istniejąca działalność przemysłowa w sąsiedztwie stanowi zagrożenie dla zdrowia ludzkiego w stopniu uzasadniającym przeprowadzenie oceny oddziaływania. Koncepcja urbanistyczno-architektoniczna nie jest dokumentem wymaganym na etapie postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Odrzucone argumenty

Niewłaściwe zawiadomienie stron o wszczęciu postępowania poprzez zastosowanie wyłącznie publicznego obwieszczenia. Brak analizy wpływu inwestycji mieszkaniowej na sąsiadujące tereny przemysłowe i potencjalne zagrożenia dla zdrowia ludzkiego. Niewłaściwe zastosowanie art. 49 k.p.a. na wstępnym etapie postępowania. Naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu.

Godne uwagi sformułowania

Spór pomiędzy Przedsiębiorstwem Produkcyjno-Handlowym A. sp. z o.o. a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Jeleniej Górze dotyczy zasadniczo zbliżonej sytuacji faktycznej i tych samym przepisów, co w sprawie rozpoznanej przez tutejszy Sąd nieprawomocnym wyrokiem z 13.02.2024 r., sygn. akt II SA/Wr 740/23. W przypadku niniejszej sprawy wydana została tożsama decyzja, tym razem dotycząca inwestycji pn.: Budowa trzynastu budynków wielorodzinnych z garażami podziemnymi oraz jednego budynku towarzyszącego, usługowego wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną w mieście B., która ma być usytuowanych na działce nr [...], obręb [...] miasta B., przy ul. [...]. Zawiadomienie stron o decyzjach i innych czynnościach organu administracji publicznej może nastąpić w formie publicznego obwieszczenia. Obawy spółki A. nie dotyczą przy tym stricte pogorszenia stanu środowiska związanego realizacją planowanego przedsięwzięcia lecz de facto możliwości ograniczenia lub nawet zaprzestania prowadzenia przez nią dotychczasowej działalności gospodarczej w związku z realizacją inwestycji mieszkaniowej.

Skład orzekający

Władysław Kulon

przewodniczący

Wojciech Śnieżyński

sprawozdawca

Marta Pawłowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zawiadamiania stron w sprawach masowych (art. 49 k.p.a. w zw. z art. 74 ust. 3 u.o.o.ś.) oraz oceny potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko na podstawie Karty Informacyjnej Przedsięwzięcia."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji inwestycji mieszkaniowej na terenach poprzemysłowych i może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych typów inwestycji lub sytuacji, gdzie ryzyko środowiskowe jest wyższe.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy konfliktu między rozwojem mieszkalnictwa a istniejącą działalnością przemysłową, co jest częstym problemem w urbanistyce. Wyjaśnia praktyczne aspekty procedury oceny oddziaływania na środowisko i zawiadamiania stron w sprawach masowych.

Deweloper kontra przemysł: Czy budowa osiedla na terenach poprzemysłowych wymaga szczegółowej oceny środowiskowej?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wr 224/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-06-25
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-03-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Marta Pawłowska
Władysław Kulon /przewodniczący/
Wojciech Śnieżyński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 62a, art. 71, art. 74, art. 84
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Władysław Kulon Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński (spr.) Asesor WSA Marta Pawłowska Protokolant: starszy sekretarz sądowy Anna Biłous po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego [...] Sp. z o.o. z siedzibą we W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 29 grudnia 2023 r. nr SKO.OŚ/41/38/23 w przedmiocie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
S. sp. z o.o. z siedzibą w B. (dalej: inwestor lub wnioskodawca) wystąpiła w dniu 03.03.2023 r. do Prezydenta Miasta B. (dalej: Prezydent, organ I instancji) o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pn.: Budowa trzynastu budynków wielorodzinnych z garażami podziemnymi oraz jednego budynku towarzyszącego, usługowego wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną w mieście B.", usytuowanych na działce numer [...], obręb [...], przy ul. [...].
Wnioskodawca podał, że decyzja środowiskowa będzie niezbędna do uzyskania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji mieszkaniowej oraz lokalizacji inwestycji towarzyszącej na podstawie ustawy z 05.07.2018 r. o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji mieszkaniowych oraz inwestycji towarzyszących (Dz. U. z 2021 r., poz. 1538) – dalej: specustawa mieszkaniowa. Do wniosku załączono między innymi Kartę Informacyjną Przedsięwzięcia (dalej: KIP).
Po uzupełnieniu przez inwestora wniosku o dokumenty wskazane w art. 74 ustawy z 03.10.2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.) – dalej: u.o.o.ś., w tym dokumenty niezbędne do wykazania, że liczba stron przekracza 10, o których mowa w art. 74 ust. 1 pkt 6 u.o.o.ś., obwieszeniem z 03.04.2023 r., Prezydent zawiadomił strony postępowania o wszczęciu postępowania w sprawie. W tym obwieszczeniu organ poinformował o miejscu, w którym strony mogą zapoznać się z dokumentacją sprawy oraz złożyć ewentualne uwagi i wnioski. Jednocześnie organ poinformował o wystąpieniu w dniu 03.04.2023 r. do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. (dalej: PPIS), Dyrektora Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Zarząd Zlewni we L. (dalej: DZZ) oraz Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (dalej: RDOŚ) o wydanie opinii co do potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Ponadto organ wskazał, że zgodnie z wnioskiem inwestycja będzie realizowana na podstawie specustawy mieszkaniowej, a także wskazał, że zgodnie z wnioskiem inwestycja została zakwalifikowana do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, określonych w § 3 ust. 1 pkt 55 lit. b i 58 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z 10.09.2018 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r., poz. 1839) – dalej: rozporządzenie RM, jako że swoim zakresem będzie obejmować: zabudowę budynkami, powierzchnię miejsc postojowych na terenie oraz infrastrukturę tj. drogi i chodniki – przekraczające w sumie 2 ha, powierzchnię miejsc postojowych oraz dróg przekraczającą w sumie 0,5 ha.
Powyższe obwieszczenie zostało zamieszczone na stronie Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu Miasta B. oraz na tablicy ogłoszeń Urzędu Miasta B.
Postanowieniem z 17.04.2023 r. PPIS wyraził opinię o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla wnioskowanego przedsięwzięcia. Po otrzymaniu na wezwanie organu wyjaśnień inwestora (pismo 20.04.203 r. wraz załącznikami) również DZZ we L. wyraził w dniu 24.04.2023 r. opinię, że dla przedsięwzięcia nie istnieje konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Jednocześnie DZZ wskazał na wymagania, które powinny zostać określone w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a dotyczące: 1) sprzętu pracującego oraz jego zabezpieczenia, 2) miejsca obsługi pojazdów i maszyn, 3) miejsca napraw sprzętu i maszyn i postępowania w razie awarii, 4) postępowania w razie stwierdzenia mikrowycieków płynów eksploatacyjnych powstałych wskutek awarii sprzętu, 5) postępowania w razie odkrycia sieci drenarskiej, 6) odprowadzania wód opadowych i roztopowych z terenu inwestycji, 7) oczyszczania wód opadowych, 8) konserwacji i czyszczenia urządzenia podczyszczającego wody opadowe i roztopowe, 9) sposobu odwadniania wykopów, 10) postępowania z odpadami, 11) sposobu postępowania z odpadami niebezpiecznymi.
Po złożeniu przez inwestora pisemnych wyjaśnień (pismo z 06.06.2023 r. wraz z załącznikami) oraz uzupełnieniu KIP poprzez dodanie kwalifikacji przedsięwzięcia z § 3 ust. 1 pkt 62 rozporządzenia RM (drogi o nawierzchni twardej o całkowitej długości powyżej 1 km), postanowieniem z 29.06.2023 r., RDOŚ wyraził opinię, że dla przedsięwzięcia nie istnieje konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Jednocześnie RDOŚ wyraził opinię, że dla przedsięwzięcia istnieje konieczność określenia warunków dotyczących: 1) wycinki drzew i krzewów, 2) odeskowania pni drzew, 3) składowania materiałów budowlanych, 4) sposobu wykonania prac ziemnych, 5) sprawowania kontroli wykopów pod kątem dzikich zwierząt, 6) sposobu przeprowadzenia nasadzeń.
Po zawiadomieniu w dniu 03.07.2023 r. stron postępowania o wydaniu przez RDOŚ postanowienia z 29.06.2023 r. oraz zakończeniu postępowania wyjaśniającego i możliwości zapoznania się i wypowiedzenia co do zebranych dowodów i materiałów w sprawie, organ I instancji poinformował DDZ oraz PPIS o uzupełnieniu KIP poprzez dodanie kwalifikacji przedsięwzięcia zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 62 rozporządzenia RM.
Pismem z 21.07.2023 r. Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe A. sp. z o.o. z siedzibą we W. (dalej: spółka A.), reprezentowane przez radcę prawnego I. G., wniosło o uznanie za stronę prowadzonego postępowania oraz umożliwienie zapoznania się z aktami sprawy. Spółka A. podniosła, że dotychczasowe postępowanie było prowadzone z jej pominięciem.
Postanowieniem z 27.07.2023 r. PPIS wyraził ponowną opinię o nieistnieniu konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia oraz powtórzył stanowisko wyrażone we wcześniejszej opinii w zakresie wymagań, które należy określić w decyzji (punkty1-12).
Pismem z 27.07.2023 r. PPIS poinformował, że podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone w postanowieniu z 17.04.2023 r.
Przy piśmie z 02.08.2023 r. organ I instancji ustosunkował się do stanowiska spółki A. Powołując się na przepis art. 49 i art. 61 § 1 i § 4 k.p.a. oraz art. 74 ust. 3 u.o.o.ś. organ wskazał, że spółka A. została uznana za stronę postępowania już na etapie jego wszczęcia, zaś w związku z tym, że liczba stron postępowania przekracza 10, strony są zawiadamiane poprzez obwieszczenia na tablicy ogłoszeń Urzędu Miasta B. i na stronie BIP Urzędu Miasta B.
Po ponownym zawiadomieniu w dniu 03.08.2023 r. o zakończeniu postępowania wyjaśniającego i tzw. gotowości decyzyjnej, w dniu 05.09.2023 r. Burmistrz Miasta B. wydał decyzję znak ZI-XV.6220.1.3.2023.IB. Mocą tej decyzji organ I instancji orzekł w ten sposób, że w pkt I stwierdził brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla opisanego przedsięwzięcia, natomiast w pkt II określił warunki, o których mowa w art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b u.o.o.ś., szczegółowo je opisując w punktach od 1 do 17.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że inwestycja zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 55 lit. b) tiret drugie, § 3 ust. 1 pkt 58 lit. b) oraz § 3 ust. 1 pkt 62 rozporządzenia RM, należy do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, dla których przeprowadzenie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko może być wymagane, jako że swoim zakresem będzie obejmować: zabudowę budynkami, powierzchnię miejsc postojowych na terenie oraz infrastrukturę, tj. drogi i chodniki - przekraczające w sumie 2 ha, powierzchnię miejsc postojowych oraz dróg przekraczającą w sumie 0,5 ha, drogi o nawierzchni twardej o całkowitej długości powyżej 1 km. Za strony postępowania, zgodnie z art. 74 ust. 3a u.o.o.ś. uznano wnioskodawcę oraz podmioty, którym przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdujących się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie w wariancie zaproponowanym przez wnioskodawcę. Prezydent ustalił, że liczba stron przekracza 10, wobec czego na podstawie art. 61 § 4 i art. 49 k.p.a., oraz art. 73 ust. 1 i art. 74 ust. 3 u.o.o.ś. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie, poprzez obwieszczenie. Powyższe obwieszczenie zostało zamieszczone na stronie Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu Miasta B. oraz na tablicy ogłoszeń Urzędu Miasta B. W zawiadomieniu tym organ wskazał miejsce, w którym strony mogą zapoznać się z dokumentacją sprawy oraz składać ewentualne uwagi i wnioski. Organ stwierdził, że na obszarze oddziaływania inwestycji nie występują inne przedsięwzięcia realizowane, lub zrealizowane, wobec czego nie występują obszary, na których mogłoby dojść do kumulowania wzajemnych oddziaływań. Nie zostaną również przekroczone – w wyniku realizacji, eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia - standardy jakości środowiska. W bezpośrednim sąsiedztwie znajdują się głównie budynki magazynowe i przemysłowe, a także budynek usługowy i budynek mieszkalny. Jednocześnie organ przyznał, że w trakcie realizacji inwestycji wystąpią oddziaływania akustyczne związane z wykonywaniem prac montażowych, pracą sprzętu budowlanego oraz transportem materiałów i surowców. Organ I instancji podkreślił, że w odpowiedzi na obwieszczenie z 03.07.2023 r. jedna ze stron postępowania zwróciła się o uznanie jako stronę oraz umożliwienie zapoznania się z aktami postępowania, uznając, że było prowadzone bez jej udziału. Organ zaznaczył, że została ona uznana za stronę, a zawiadomienie o wszczęciu postępowania oraz inne informacje w toku postępowania były komunikowane poprzez obwieszczenie.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła spółka A. W treści odwołania odwołująca się strona przedstawiła zarzuty koncentrujące się na pominięciu strony w postępowaniu administracyjnym poprzez niewłaściwe zastosowanie w sprawie art. 49 k.p.a., albowiem doszło do tego przed faktycznym ustaleniem stron postępowania. Strona podniosła, że w opisie lokalizacji inwestycji pominięto dotychczasowe i aktualne wykorzystanie terenów sąsiednich na działalność przemysłową. W tym zakresie powołała się na okoliczność prowadzenia na terenie przyległym do planowanego przedsięwzięcia zakład wyrobu mieszanki betonowej. Z powyższego faktu spółka wywodzi, że planowanie inwestycji o charakterze mieszkaniowym na terenach przemysłowych musi zawierać analizę, jaki wpływ na zdrowie ludzkie może mieć przebywanie na terenach przemysłowych. Wskazano na niekompletność pod tym względem przedłożonej przez inwestora oceny oddziaływania przedsięwzięcia. Podkreślono, że jeżeli wpływ planowanej inwestycji na środowisko jest trudny do przewidzenia, to organ powinien w drodze przezorności nałożyć obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Rozstrzygając o braku konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko organ niejako przesądza, że realizacja inwestycji nie niesie za sobą skutków w postaci negatywnego oddziaływania na środowisko. Odwołująca strona wskazała, że planowana inwestycja o charakterze mieszkaniowym ma być realizowana na terenach, które nadał nie utraciły swojej funkcji w zakresie aktywności gospodarczej, ponieważ obecnie na działkach realizowana jest de facto funkcja przemysłowa. W związku z tym wnioskodawca nie powinien korzystać z uproszczonego sposobu realizacji inwestycji na podstawie regulacji przewidzianych w ustawie o ułatwieniach w realizacji inwestycji, lecz na zasadach ogólnych. Spółka A. podniosła, że organ nie dokonał oceny rodzaju, skali, uwarunkowań wewnętrznych i zewnętrznych planowanego przedsięwzięcia, a więc nie ma pewności, bez przeprowadzenia pełnej oceny oddziaływania na środowisko, że właściwie są zabezpieczone potrzeby ochrony środowiska, w tym życia i zdrowia ludzi przed niekorzystnym oddziaływaniem przedsięwzięcia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Jeleniej Górze (dalej: SKO lub organ II instancji), decyzją z 29.12.2023 r., nr SKO.OŚ/41/38/23 utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu SKO wskazało, że organ I instancji stwierdzając brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania, prawidłowo dokonał oceny przesłanek wynikających z art. 63 ust. 1 u.o.o.ś. w oparciu o materiał dowodowy a zwłaszcza o załączoną do wniosku inwestora KIP, uzupełnioną o kwalifikację na podstawie § 3 ust. 1 pkt 62 rozporządzenia RM. SKO wskazało, że opinie organów współdziałających nie są wiążące, jednak zdecydowano się w sprawie na nich oprzeć, z uwagi na to, że są to organy wyspecjalizowane. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ II instancji stwierdził, że zgodnie z wykazem stron postępowania znajdującym się w aktach sprawy, uznano za strony tego postępowania - 183 podmioty. W aktach sprawy znajdują się również wypisy z rejestru gruntów dotyczące działek zlokalizowanych w odległości 100 metrów od granic terenu inwestycji. Stąd też zawiadomienie o wszczęciu postępowania w formie obwieszczenia, zgodnie z art. 49 k.p.a., dokonane zostało w sposób prawem przewidziany. Dodatkowo strona odwołująca nie wskazała jakich czynności nie mogła dokonać wskutek pominięcia jej jako strony postępowania. Co więcej, organ podniósł, że strona w toku postępowania składała uwagi. Organ nie zaniechał w ten sposób również wyjaśnienia stanu faktycznego, gdyż spółka A. nie przedstawiła żadnych nowych okoliczności w sprawie. Ponadto w decyzji środowiskowej nie umieszcza się w komparycji innych stron niż wnioskodawca, a ze względu na brak indywidualnych doręczeń w rozdzielniku nie znalazły się dane stron postępowania. W odniesieniu do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego SKO wskazało, że zasadność skorzystania z procedury uproszczonej wynikającej ze specustawy nie jest przedmiotem rozważań na etapie ustalania środowiskowych uwarunkowań. Kwestia wzajemnego oddziaływania planowanej inwestycji na tereny pobliskie została przeanalizowana. Do oceny skumulowania przedsięwzięć bierze się pod uwagę przedsięwzięcia już istniejące lub będące w końcowej fazie realizacji projektu. Z decyzji organu I instancji wynika, że na terenach sąsiednich znajdują się m.in. budynki przemysłowe. Zdaniem Kolegium, wbrew twierdzeniom strony odwołującej się, pomimo że nie została dokonana ocena oddziaływania na środowisko to organ I instancji ustalił wpływ inwestycji na środowisko, o czym świadczą warunki określone w decyzji, które mają zminimalizować negatywne oddziaływanie inwestycji, w tym związane z zabezpieczeniem roślinności, ograniczeniem śmiertelności zwierząt.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniosła spółka A., zarzucając SKO w Legnicy naruszenie przepisów postępowania:
1) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie w sprawie, zamiast regulacji zawartej w przepisie art. 138 § 2 k.p.a. Zdaniem strony skarżącej, organ II instancji wadliwie ocenił prawidłowość czynności podejmowanych przez organ I instancji na wstępnym etapie prowadzonego postępowania administracyjnego, albowiem doszło na nim do wadliwego ustalenia zakresu podmiotowego prowadzonego postępowania, co w konsekwencji doprowadziło do pominięcia stron postępowania w znaczeniu materialnoprawnym, które o wszczęciu postępowania powinny zostać powiadomione indywidualnie, a nie poprzez zamieszczenie obwieszczenia. Zaniechanie powiadomienia wszystkich stron zainicjowanego postępowania administracyjnego o jego wszczęciu stanowi naruszenie naczelnych zasad postępowania administracyjnego oraz godzi w konstytucyjnie chronione prawa obywateli. Nieprawidłowe określenie zakresu podmiotowego skutkować może nie tylko naruszeniem konstytucyjnie zagwarantowanego prawa do zaskarżenia rozstrzygnięcia (zgodnie z zasadą dwuinstancyjności) przez inne strony, skoro nie wiedziały o wszczęciu i prowadzeniu postępowania, które dotyczy ich praw i obowiązków, ale także spowodować, że istnieją podstawy do uruchomienia nadzwyczajnych trybów weryfikacji wydanych rozstrzygnięć. Wbrew stanowisku SKO (tak na str. 19 zaskarżonej decyzji), publiczne ogłoszenie o wszczęciu postępowania nie zwalnia organu prowadzącego postępowania z obowiązku zawiadomienia indywidualnie stron o prowadzonym postępowaniu. Tego rodzaju obwieszczenie ma jedynie charakter informacyjny (notyfikacyjny), ale nie uprawnia do przyjęcia domniemania, że strona została skutecznie zawiadomiona o wszczęciu prowadzonego postępowania administracyjnego, którego wynik dotyczy jej praw i obowiązków. Właśnie w celu ustalenia zakresu podmiotowego postępowania zainicjowanego w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanego przedsięwzięcia, wymaga sporządzenia przez wnioskodawcę wykazu stron tego postępowania. Natomiast fakt przedłożenia takiego wykazu przez wnioskodawcę nie jest równoznaczny z podjęciem przez organ czynności zmierzających do ustalenia stron postępowania (czyli zakresu podmiotowego), a to na organie I instancji spoczywa obowiązek ustalenia stron danego postępowania administracyjnego.
2). art. 49 k.p.a. w związku z art. 6, art. 7, art. 7a, art. 7b, art. 8 i art. 9 k.p.a. poprzez ich błędną wykładnię. Jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ II instancji dokonuje wadliwej wykładni przepisu art. 49 k.p.a. (por. str. 19 zaskarżonej decyzji), skoro uważa, że indywidualne zawiadamianie o wszczęciu postępowania wszystkich stron jest zbędne, albowiem tu cyt. "Prowadziłoby to bowiem do podważenia sensu regulacji zawartej w art. 49 k.p.a, np. przy wydawaniu decyzji kończącej postępowanie z jednej strony, po upływie czternastu dni od dnia publicznego ogłoszenia decyzje uznawane byłyby za ostateczne, z drugiej strony każda ze stron postępowania mogłaby domagać się wznowienia postępowania twierdząc, że skoro faktycznie decyzji jej nie doręczono, to nie brała udziału w postępowaniu". Powyższe stwierdzenie organu II instancji dobitnie podkreśla to, że organ dokonuje wadliwej wykładni przepisu art. 49 k.p.a. skoro nie rozróżnia etapów każdego postępowania administracyjnego. Organ II instancji powołuje się na etap, w którym wydano już merytoryczne rozstrzygnięcie, a więc ten kiedy strony wiedząc już o fakcie, że prowadzone jest postępowanie (z inicjatywy danego podmiotu, pod nadaną sprawie sygnatura i prowadzone w określonej sprawie), mogłyby celowo przedłużać jego zakończenie, aby uniemożliwić uprawomocnienie się wydanej decyzji w danej sprawie. Jedynie obwieszczenie o wydaniu decyzji nie narusza prawa strony postępowania, bowiem pozostawia się stronie możliwość czynnego udziału w postępowaniu poprzez poinformowanie danego podmiotu (strony) o jego merytorycznym zakończeniu, jednocześnie pozostawiając swobodę odnośnie prawa do skorzystania z możliwości zaskarżenia wydanej w danej sprawie decyzji. Natomiast nie ulega wątpliwości, że przepis art. 49 k.p.a. nie może mieć zastosowania na wstępnym etapie prowadzonego postępowania administracyjnego, tj. w momencie ustalania zakresu podmiotowego poprzez zawiadomienie indywidualnie każdej ze stron (zgodnie z zasadami dokonywania doręczeń uregulowanymi w przepisach art. 39 i n. k.p.a.) o zainicjowanym postępowaniu (na wniosek czy z urzędu), które dotyczy jej praw i obowiązków. Nie można bowiem wymagać od podmiotów, których takie postępowanie dotyczy, aby codziennie sprawdzały w Internecie czy prowadzone jest jakieś postępowanie z inicjatywy bliżej nieokreślonego podmiotu, bowiem brak jest takich narzędzi informatycznych, które pozwalałaby na takie ustalenie (np. na podstawie PESEL lub NIP, czy KRS). Przy zastosowanej przez orzekające organy wykładni przepisu art. 49 k.p.a. wprowadza się w istocie fikcję, że każdy podmiot ma obowiązek sprawdzania, aby ustalać czy danego rodzaju postępowanie jest wszczęte i prowadzone, choć ustawodawca nie przewidział żadnych narzędzi informatycznych, a w obwieszczeniach oznaczany jest wyłącznie wnioskodawca, a nie każda strona tego postępowania. Żadna z istniejących wyszukiwarek internetowych nie pozwala na podstawie danych identyfikujących (poza Krajowym Rejestrem Zadłużonych informującego o prowadzonych postępowaniach restrukturyzacyjnych i upadłościowych) na sprawdzenie czy prowadzone jest postępowanie administracyjne w stosunku do danego podmiotu, jeśli nie był wnioskodawcą. Ani na stronie internetowej organu II instancji ani organu I instancji nie jest możliwe ustalenie czy danego rodzaju postępowanie dotyczy innych podmiotów niż tego, który zainicjował wszczęcie postępowania. Powyższe jednoznacznie potwierdza, że dopiero ustalenie zakresu podmiotowego i zawiadomienie wszystkich stron uczestniczących w danym postępowaniu administracyjnym, poprzez wskazanie z czyjej inicjatywy zostało wszczęte i prowadzone oraz wskazanie sygnatury prowadzonego postępowania możliwe jest odnalezienie obowieszczeń, które są zamieszczane przez organ administracyjny prowadzący postępowanie. Ten oczywisty fakt, zdaniem strony skarżącej, umyka zarówno organowi I, jak i organowi II instancji. Organ wadliwie uznał, że dopuszczalne jest zastosowanie przepisu art. 49 k.p.a., choć uprzednio nawet nie podjął czynności związanych z ustaleniem ilości stron w prowadzonym postępowaniu i ich indywidualnym zawiadomieniem, a przecież to organ prowadzący postępowanie decyduje jaki podmiot można uznać za stronę postępowania. Z powyższych względów także przepis art. 74 ust. 3 u.o.o.ś. w związku z art. 49 § 1 k.p.a. można zastosować dopiero po etapie wstępnym prowadzonego postępowania rozpoznawczego, tj. dopiero po ustaleniu stron postępowania (a w szczególności ich liczby) oraz uprzednim powiadomieniu stron o wszczęciu postępowania w sprawie (tak postanowienie SKO w Łomży z 28.07.2011 r., SKO.0814/OŚ/580/2011, LEX nr 1725976). Na organie na etapie wszczęcia postępowania administracyjnego spoczywa bowiem obowiązek ustalenia, czy w postępowaniu powinny brać udział obok wnioskodawcy również inne strony (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 15.04.2021 r., sygn. akt II SA/Go 195/21). W związku z powyższym nie ulega wątpliwości, że organ II instancji dokonał wadliwej wykładni przepisu art. 49 k.p.a. Także w przypadku decyzji zamieszczonej na stronie SKO nie został podany jakikolwiek wykaz stron postępowania. Strona skarżąca zrobiła w tym zakresie zrzuty ekranu. Jednocześnie wskazała, że zastrzega sobie możliwość powołania biegłego na powyższą okoliczność w przypadku kwestionowania niedopełnienia tego obowiązku przez organ II instancji. W związku z tym niewątpliwie także organ II instancji nie zapewnił udziału wszystkim stronom w postępowaniu. Tym samym także SKO naruszyło dyspozycję przepisu art. 49 k.p.a. Stosownie do literalnego brzmienia tego przepisu cyt. "Jeżeli przepis szczególny tak stanowi, zawiadomienie stron o decyzjach i innych czynnościach organu administracji publicznej może nastąpić w formie publicznego obwieszczenia,". Powołując się na literalną wykładnię tego przepisu autor skargi wskazał, że może on mieć zastosowanie wyłącznie do czynności o charakterze rozstrzygającym, bądź związanym z przebiegiem tego postępowania, ale nie może spowodować wyłączenia innych regulacji związanych z ustaleniem zakresu podmiotowego postępowania i zawiadomienia o wszczęciu i prowadzeniu postępowania wszystkich stron postępowania (stosownie do treści przepisu do art. 61 § 4 k.p.a.). Potwierdza to także treść stanowiska NSA wyrażonego w wyroku z 15.06.2021 r., sygn. akt II OSK 22/21 (zacytowanego na str. 19 zaskarżonej decyzji), którego treści organ II instancji nie rozumie, ponieważ pomija, iż przepis art. 49 k.p.a. ma zastosowanie nie na etapie wstępnym (wiążącym się z zawiadomieniem o toczącym postępowaniu stron tego postępowania), lecz na etapie w którym wydawane są merytoryczne lub formalne rozstrzygnięcia przez organ prowadzący dane postępowanie. Wbrew stanowisku organu II instancji (tak na str. 20 zaskarżonej decyzji) fakt, że strona skarżąca zgłosiła się do prowadzonego postępowania, wnioskując o uznanie jej za stronę, nie oznacza, że całe postępowanie było prowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a w szczególności, że nie zostały naruszone prawa wszystkich stron, a organy prowadzące postępowanie obowiązane są z urzędu podejmować czynności, które zapewnią czynny udział w postępowaniu wszystkim, a nie tylko niektórym stronom postępowania. Organ II instancji już poprzez sam fakt wyżej opisanego naruszenia przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. zamiast zastosowania regulacji wynikającej z treści przepisu art. 138 § 2 k.p.a. naruszył także dyspozycję przepisu art. 7 k.p.a., który to przepis, jak też pozostałe przepisy stanowiące zasady naczelne postępowania administracyjnego, a których naruszenie zarzuca niniejszym strona skarżąca, nakładają na organ prowadzący postępowanie wnikliwe przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, ale także podejmowanie działań z urzędu w celu ustalenia spornych okoliczności. W niniejszej zaś sprawie dokonano wadliwego ustalenia nie tylko okoliczności faktycznych w aspekcie skutków oddziaływania zamierzenia inwestycyjnego, zakresu przedmiotowego, ale co najistotniejsze także zakresu podmiotowego, co w efekcie doprowadziło do naruszenia naczelnych zasad k.p.a.
3). art. 9 k.p.a. w związku z art. 39, art. 40 oraz art. 49 k.p.a. oraz w związku z art. 74 ust. 3 u.o.o.ś., poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie. Wbrew stanowisku organu II instancji regulacja zawarta w przepisie art. 74 ust. 3 u.o.o.ś. w żadnym razie nie zwalnia organu prowadzącego postępowanie od obowiązku ustalenia stron postępowania, jak też od dokonania zawiadomienia o wszczęciu postępowania każdej ze stron postępowania. W sprawie uniemożliwiono potencjalnym (bo nadal nieokreślonym jednoznacznie) stronom postępowania zgłoszenie wniosków dowodowych, a także uniemożliwiono (poza wnioskodawcą i stroną skarżącą) wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów skoro podmioty te nawet nie wiedziały o toczącym się postępowaniu. Do tych uchybień procesowych nie odniósł się organ odwoławczy. Konsekwencją powyższego jest także zarzut, że organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, która nie uwzględnia rzeczywistego wpływu przedsięwzięcia na środowisko, korzystanie z innych nieruchomości, jak i na wartości prawnie chronionych, w szczególności uciążliwości i zakłóceń (w tym także dla przyszłych mieszkańców planowanej inwestycji) wynikających z prowadzenia na działkach bezpośrednio sąsiadujących z planowaną inwestycją działalności przemysłowej (zgodnie z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego i studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego), z pominięciem faktu, że na terenach sąsiednich, w stosunku do terenu, na którym ma być realizowana inwestycja obecnie prowadzona jest wyłącznie działalność o charakterze przemysłowym.
4). art. 61 § 1 i 4 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez ich niewłaściwą wykładnię i nie zastosowanie, albowiem o wszczęciu postępowania nie zostały zawiadomione przez organ I instancji, ani przez organ II instancji, poza wnioskodawcą i stroną skarżącą inne osoby będące stroną w postępowaniu. Organ prowadzący postępowanie w niniejszej sprawie zaniechał bowiem zawiadomienia podmiotów, które występują w charakterze stron o wszczęciu postępowania. Wprawdzie organ II instancji stwierdza, że rzekomo obowiązek ten został dopełniony poprzez sporządzenie wykazu stron, ale nie podjął żadnych czynności związanych z dokonywaniem doręczeń w sposób określony w przepisie art. 39 i art. 40 k.p.a. W związku z powyższym już tylko z tego powodu organ II instancji powinien uchylić decyzję organu I instancji do ponownego rozpoznania. Wynika to z tego, że przepisy art. 61 § 1 i 4 k.p.a. nakładają na organ prowadzący postępowanie administracyjne bezwzględny obowiązek ustalenia już na etapie wszczęcia postępowania administracyjnego, czy w postępowaniu powinny brać udział obok wnioskodawcy również inne strony i zawiadomić ich o wszczęciu takiego postępowania. Wbrew stanowisku organu II instancji, ustalenie nie polega na sporządzeniu wykazu, bo wykaz powinien stanowić wyłącznie wynik przeprowadzanych czynności ustalających przez organ prowadzący postępowanie, ale należy dokonać także doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania poszczególnym stronom (ustalonym na podstawie takiego wykazu). W związku z powyższym stwierdzenie przez organ II instancji, że tego rodzaju uchybienia nie mają wpływu na poprawność wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowi co najmniej ignorowanie znaczenia przepisów k.p.a., regulujących prawo stron do czynnego udziału w postępowaniu pomimo posiadania informacji, jakie podmioty są stronami danego postępowania. Nieprawidłowe jest stanowisko organu II instancji, że tego rodzaju uchybienia prowadzonego postępowania mają charakter nieistotny, dlatego niedopuszczalne jest aprobowanie tego rodzaju naruszeń przez organ II instancji, na którym spoczywa bezwzględny obowiązek przestrzegania obowiązujących przepisów prawa, także prawa procesowego. Pozostaje zatem ustalić jakie czynniki, bo z pewnością nie wynika to z obowiązujących przepisów prawa, pozwalają organowi II instancji na stwierdzenie, że naruszenia bezwzględnego obowiązku ustalenia stron i powiadomienia ich o prowadzonym postępowaniu administracyjnym można zakwalifikować jako nieistotne naruszenie przepisów postępowania. Jak zasadnie dostrzega się w orzecznictwie: "Zgodnie z art. 61 § 4 k.p.a. o wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie. W przypadku postępowań wszczynanych na wniosek obowiązek zawiadomienia, o którym mowa w tym przepisie dotyczy zatem stron innych niż wnioskodawca" (tak wyrok WSA w Warszawie z 17.03.2020 r., sygn. akt V SA/Wa 1992/19, LEX nr 3085409). Stanowisko wyrażone przez organ II instancji podważa zaufanie do organów państwa i samorządowych powołanych do oceny i kontroli prawidłowości działań organów niższego rzędu. Nie jest dopuszczalne aprobowanie działań organu I instancji polegających na ignorowaniu obowiązków związanych z ustaleniem wszystkich stron postępowania. W związku z tym, że organ I instancji nie podjął czynności związanych z ustaleniem tego, jakie podmioty powinny jeszcze uczestniczyć w prowadzonym postępowaniu, to należałoby uchylić obie decyzje wydane w sprawie, celem podjęcia czynności związanych z powiadomieniem wszystkich podmiotów będących stronami o wszczęciu postępowania stosownie do art. 61 § 4 k.p.a. Uchylenie zaskarżonej decyzji powinno nastąpić celem poinformowania, że posiadają status strony w prowadzonym postępowaniu, jednocześnie dokonując pouczenia o przysługujących im uprawnieniach (vide: decyzja SKO w Gdańsku z 16.03.2011 r., nr 3509/10, LEX nr 1727535). Nie stanowi czynności ustalających w zakresie posiadania statusu stron poprzestanie przez organ wyłącznie na tym, że skoro w oznaczonym przez wnioskodawcę na mapce obszarze oddziaływania planowanej inwestycji znajduje się więcej niż 10 działek gruntu, to nie jest konieczne ustalanie konkretnie, jakie podmioty należy uznać za stronę postępowania, posiadającą interes prawny. Organ II instancji wydając zaskarżoną decyzję w istocie aprobuje bezprawność działania organu I instancji, który zaniechał także zawiadomienia (niedookreślonych w żaden sposób stron) o wszczęciu postępowania, lecz poprzestał wyłącznie na publicznym obwieszczeniu o wydaniu zaskarżonej decyzji. Powyższe nieprawidłowości nie powinny mieć miejsca w sprawach, w których potencjalnie może dojść do naruszenia praw podmiotów w związku z realizowanym przedsięwzięciem inwestycyjnym. W orzecznictwie podkreśla się, że przymiot strony w sprawach o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach mają nie tylko podmioty posiadające tytuł do nieruchomości położonych w bezpośrednim sąsiedztwie zamierzonego przedsięwzięcia, ale oprócz tego inne podmioty, jeżeli ich nieruchomości mieszczą się w zasięgu planowanego przedsięwzięcia, przy czym samo oparcie interesu prawnego opartego na prawie własności działek jest niewystarczające, a pojęcie oddziaływania musi być rozumiane jako wpływ na środowisko przyrodnicze, jak i na nieruchomości sąsiednie w szerokim znaczeniu sąsiedztwa. W pojęciu tym mieści się zatem rzeczywisty wpływ zarówno na korzystanie z innych nieruchomości, jak i na wartości prawnie chronione np. środowisko (por. wyr WSA w Krakowie z 20.03.2012r., sygn. akt II SA/Kr 1932/11). Z powyższych względów właśnie w sprawach o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach ma istotne znaczenie w pierwszej kolejności przeprowadzenie wnikliwego postępowania przez organ prowadzący postępowanie, jakie podmioty posiadają status strony w tym postępowaniu, a następnie ich określenie (wskazanie) i zawiadomienie o toczącym się postępowaniu w sprawie. Wszczęcie postępowania administracyjnego obliguje właściwy organ administracji publicznej do powiadomienia wszystkich osób będących stronami w sprawie, stosownie do dyspozycji przepisu art. 61 § 4 k.p.a. i zobowiązany jest dokonać ustaleń czy w danej sprawie mają prawnie chronione interesy również inne jednostki oraz zawiadomić o wszczęciu postępowania wszystkie osoby będące, zgodnie z art. 28 k.p.a., stronami w sprawie (por. wyr. NSA w Lublinie z 26.6.1998 r. I SA/Lu 684/97). W każdej sprawie organ powinien ustalić posiadanie indywidualnego interesu prawnego, istniejącego obiektywnie i mającego swe źródło w przepisach prawa powszechnie obowiązującego przez podmiot, który powinien mieć status strony w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. Określenie stron postępowania jest niezbędne zarówno celem zapewnienia stronom prawa do czynnego udziału w postępowaniu (a w szczególności inicjatywy dowodowej), jak też do zapewnienia możliwości ewentualnego kwestionowania wydanego rozstrzygnięcia w postępowaniu. Ustalenie statusu stron postępowania ma zatem istotne znaczenie nie tylko na etapie rozpoznawania sprawy przez organ I instancji, ale także dla organu II instancji, a przede wszystkim w aspekcie możliwości zaskarżenia rozstrzygnięcia organu administracyjnego I i II instancji. Stosownie do art. 46 § 1 pkt 1 k.p.a. każde pismo strony powinno zawierać: imię i nazwisko lub nazwę stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników. Ponadto brak oznaczenia stron uniemożliwia dopełnienie obowiązku określonego w przepisie art. 47 § 1 p.p.s.a, nakładającego obowiązek przedkładania do pisma jego odpisów i odpisów załączników dla doręczenia ich stronom. Ustalenie i precyzyjne określenie stron (poprzez wskazanie ich danych i adresów dla doręczeń, a jeżeli strona działa przez pełnomocnika, to także danych pełnomocnika) jest elementem obligatoryjnym każdego prowadzonego postępowania administracyjnego zanim zostanie zastosowany tryb dokonywania doręczeń na podstawie przepisu art. 49 k.p.a., czy też przepisów szczególnych, na które powołuje się organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Przepis art. 49 k.p.a., jak też art. 74 ust. 3 u.o.o.ś. można zastosować dopiero po etapie wstępnym prowadzonego postępowania rozpoznawczego, tj. dopiero po precyzyjnym określeniu stron postępowania (a nie tylko ogólnikowym stwierdzeniu, że ich liczba przekracza 10) oraz uprzednim powiadomieniu podmiotów o posiadaniu statusu strony we wszczętym i prowadzonym postępowaniu w sprawie.
5). art. 10 oraz art. 80 w zw. z art. 61 § 1 i 4 k.p.a., a w konsekwencji naruszenie także przepisu art. 6, art. 7, art. 8, art. 11 k.p.a. poprzez zaniechanie ustalenia, jakie podmioty posiadają status strony postępowania i określenia zakresu podmiotowego, a więc także wadliwym zastosowaniem przepisu art. 61 § 1 i 4 k.p.a. Obowiązek powiadomienia o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego, a także o zakresie tego postępowania, stanowi wypełnienie gwarancji procesowych strony danego postępowania, wynikających z art. 10 § 1 k.p.a. Obowiązek ten ma umożliwić stronie postępowania realizację określonych przepisami prawa uprawnień procesowych, mających wpływ na ustalenie stanu faktycznego i prawnego konkretnej sprawy, a więc czynności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia (wyrok WSA w Warszawie z 06.12.2019 r., VII SA/Wa 2551/19);
6). art. 107 § 1 pkt. 3 k.p.a. poprzez zaniechanie wskazania w treści zaskarżonej decyzji stron prowadzonego postępowania, w żadnym razie nie spełnia tego wymienienie jakie podmioty otrzymują wydaną decyzję, ale w niniejszej sprawie nawet tego nie można ustalić, ponieważ doręczona stronie skarżącej decyzja wbrew treści pkt. 1 (na str. 26 zaskarżonej decyzji) nie zawiera takiego wykazu, a jedynym załącznikiem jest klauzula informacyjna RODO. Także zamieszczona na stronie SKO decyzja nie zawiera żadnego załącznika, na podstawie którego można by było ustalić zakres podmiotowy postępowania, czyli strony uczestniczące w postępowaniu. W decyzji administracyjnej, zgodnie z przepisem art. 107 § 1 k.p.a. oznacza się strony. Przy ustaleniu zakresu podmiotowego uczestników postępowania, wymaga się przeprowadzenia oceny, jakie podmioty posiadają status strony postępowania. Udział w postępowaniu mają strony, a zatem każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie (art. 28 k.p.a.). W razie gdy w sprawie administracyjnej interes prawny ma tylko jeden podmiot, oznaczenie strony w decyzji administracyjnej ma miejsce w sentencji decyzji przez określenie podmiotu, któremu przyznano. Natomiast w razie wielości stron postępowania administracyjnego oznaczenie strony następuje w sentencji decyzji przez wskazanie podmiotu, którego uprawnienia lub obowiązki kształtuje decyzja administracyjna bezpośrednio, a podmioty, na których uprawnienia lub obowiązki wpływa decyzja pośrednio, przez wyliczenie osób, którym doręczono decyzję.
7). art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 6 ust. 1 i ust. 2 pkt 5 specustawy, poprzez ich nie zastosowanie w niniejszej sprawie, a w szczególności poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy i błędną ocenę materiału dowodowego. Organ II instancji pominął, że w przedstawionej przez wnioskodawcę koncepcji brak jest odniesienia się do charakteru i funkcji nieruchomości sąsiednich w stosunku do nieruchomości, na której inwestycja mieszkaniowa ma być zlokalizowana. W szczególności organ II instancji pominął fakt, że pozostałe tereny nadal wykorzystywane są na cele przemysłowe, a więc fakt, że na terenach przyległych i sąsiadujących nadal nieruchomości wykorzystywane są na cele przemysłowe i ogranicza się do stwierdzenia, że samo zamierzenie inwestycyjne będzie realizowane na terenach poprzemysłowych - byłych terenach produkcyjnych. Fakt, że sama inwestycja będzie realizowana na terenie, na którym funkcje produkcyjne obecnie nie są realizowane pozwala wprawdzie na skorzystanie z regulacji zawartej w specustawie, ale nie zwalnia organu prowadzącego postępowania od zweryfikowania czy wszystkie skutki środowiskowe planowanego przedsięwzięcia są dobrze znane i nie budzą wątpliwości (w tym także ze względu na funkcje terenów sąsiednich). Tylko bowiem w takich sytuacjach nie ma podstaw do nakładania obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Natomiast jeżeli planowane przedsięwzięcie należy do grupy tych, których wpływ na środowisko jest trudny do przewidzenia lub na etapie prowadzenia postępowania w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia pojawiły się co do tego wątpliwości, to organ kierując się zasadą przezorności powinien nałożyć obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Organ rozstrzygając o braku konieczności oceny oddziaływania na środowisko, dokonuje niejako rozstrzygnięcia, że realizacja planowanego przedsięwzięcia nie niesie za sobą skutków w postaci znaczącego negatywnego oddziaływania na środowisko. Pewność wyeliminowania oddziaływań, które mogłyby mieć charakter znacząco negatywny wymaga przeprowadzenia wnikliwej oceny, a więc w ramach dostępnej organowi prowadzącemu postępowanie w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wiedzy posiadanej z urzędu. Zarówno organ I, jak i organ II instancji zaniechały dokonania powyższych ustaleń pomimo tego, że przepis art. 6 ust. 1 specustawy mieszkaniowej wymaga, aby w sporządzonej koncepcji urbanistyczno-architektonicznej, uzasadniającej rozwiązania funkcjonalno-przestrzenne inwestycji mieszkaniowej uwzględniono charakter zabudowy miejscowości i okolicy, w której inwestycja mieszkaniowa ma być zlokalizowana. Ponadto zgodnie z art. 6 ust. 5 pkt 5 specustawy mieszkaniowej wymaga się, aby koncepcja urbanistyczno-architektoniczna, zawierała w szczególności informacje w zakresie powiązania przestrzennego planowanej inwestycji z terenami otaczającymi. Zasadnie dostrzega się w orzecznictwie, że "koncepcja ta ma zawierać w szczególności informacje w zakresie powiązania przestrzennego planowanej inwestycji z terenami otaczającymi (art. 6 ust. 2 pkt 5 specustawy). Przy ustalaniu warunków inwestycji konieczne jest zatem odniesienie do otaczającego terenu, istniejącego zagospodarowania okolicy. Oznacza to szerszy zakres analizy zagospodarowania w stosunku do terenu inwestycyjnego (art. 8 ust. 1 pkt 2 specustawy). Potwierdza zachowanie przez ustawę zasady poszanowania ładu przestrzennego, która wymaga oceny planowanej zabudowy w szerszej perspektywie terytorialnej, a nie tylko w granicach terenu inwestycji. Istotny jest istniejący, funkcjonalno-przestrzennie, sposób zagospodarowania wokół zabudowy w celu zachowania ładu przestrzennego" (wyrok WSA w Warszawie z 27.10.2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 1427/20). Powyżej opisane okoliczności nie zostały uznane przez organ II instancji za istotne dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
Dalej zarzucono SKO naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
8). art 3 ust. 1 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z 13.12.2011r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (Dz. U. UE. L. z 2012 r. Nr 26, str., 1 ze zm.), poprzez błędne uznanie, że brak jest potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko w sytuacji kiedy zupełnie pominięto kwestie następstwa dla ludności i zdrowia ludzkiego zrealizowania inwestycji w obrębie wpływu na otoczenie istniejących od lat i nadal funkcjonujących zakładów przemysłowych. Zdaniem skarżącej planowanie inwestycji o charakterze mieszkaniowym na terenach przemysłowych musi zawierać analizę, jaki wpływ na zdrowie ludzkie może mieć przebywanie na terenach przemysłowych, natomiast przedłożona do wniosku KIP nie zawiera takiej analizy. Ponadto pominięto regulację zawartą w pkt 3 Dyrektywny. Zgodnie z nią zasady oceny skutków środowiskowych powinny być zharmonizowane, szczególnie w odniesieniu do przedsięwzięć, które powinny podlegać ocenie, podstawowych obowiązków wykonawców oraz do zawartości oceny. Pominięto także regulację zawartą w pkt 7 Dyrektywny, mianowicie, że zezwolenia na inwestycje dotyczące publicznych i prywatnych przedsięwzięć, które mogą powodować znaczące skutki w środowisku, powinny być udzielane jedynie po wykonaniu oceny możliwych znaczących skutków środowiskowych tych przedsięwzięć. W postępowaniu tymczasem zupełnie pomięte zostało, że działki zainwestowania znajdują się na terenach, dla których w miejscowym planie przyjęto przeznaczenie przemysłowe, a ponadto ujęte są w studium jako tereny aktywności gospodarczej;
9). art. 6 ust. 1 i ust. 2 pkt 5 specustawy poprzez ich nie zastosowanie, a mianowicie w przedłożonej do wniosku koncepcji nie odniesiono się do faktu, że na terenach przyległych i sąsiadujących nadal nieruchomości wykorzystywane są na cele przemysłowe i ogranicza się do stwierdzenia, że samo zamierzenie inwestycyjne będzie realizowane na terenach poprzemysłowych - byłych terenach produkcyjnych. Przepis art. 6 ust 1. specustawy wymaga, aby w sporządzonej koncepcji urbanistyczno-architektonicznej, uzasadniającej rozwiązania funkcjonalno- przestrzenne inwestycji mieszkaniowej uwzględniono charakter zabudowy miejscowości i okolicy, w której inwestycja mieszkaniowa ma być zlokalizowana. Ponadto art. 6 ust. 5 pkt. 5 specustawy mieszkaniowej wymaga, aby koncepcja urbanistyczno-architektoniczna, zawierała w szczególności informacje w zakresie powiązania przestrzennego planowanej inwestycji z terenami otaczającymi. Wymaganie uwzględnienia przy lokalizacji inwestycji mieszkaniowej cech charakterystycznych okolicznego terenu, warunków zagospodarowania terenu sąsiedniego potwierdził także NSA w wyroku z 15.10.2020 r., sygn. akt II OSK 1759/20.
10). art. 62 ust. 1 u.o.o.ś. poprzez zignorowano kwestii wpływu na otoczenie oraz następstwa dla ludności i zdrowia, zrealizowania inwestycji w obrębie istniejących od lat i nadal funkcjonujących zakładów przemysłowych. Planowanie inwestycji o charakterze mieszkaniowym na terenach przemysłowych musi zawierać analizę, jaki wpływ na zdrowie ludzkie może mieć przebywanie na terenach przemysłowych. Natomiast przedłożona do wniosku KIP nie zawiera takiej analizy i nie została uzupełniona. Odstąpienie od przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko nie może być utożsamiane z brakiem zbadania jego wpływu na środowisko. Ocena taka zostaje bowiem przeprowadzona na podstawie dowodów będących w dyspozycji organu administracji, które pozwalają ustalić, że konkretne przedsięwzięcie nie będzie negatywnie oddziaływać na środowisko. W orzecznictwie i piśmiennictwie podkreśla się, że jeżeli już na samym początku realizacji przedsięwzięcia wszystkie jego skutki środowiskowe są dobrze znane i nie budzą wątpliwości, to tylko wówczas nie ma podstaw do nakładania obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Natomiast jeżeli planowane przedsięwzięcie należy do grupy tych, których wpływ na środowisko jest trudny do przewidzenia lub na etapie prowadzenia postępowania w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia pojawiły się co do tego wątpliwości, to organ kierując się zasadą przezorności powinien nałożyć obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Wbrew stanowisku organu II instancji, rozstrzygając o braku konieczności oceny oddziaływania na środowisko, organ dokonuje niejako potwierdzenia, że realizacja planowanego przedsięwzięcia nie niesie za sobą skutków w postaci znaczącego negatywnego oddziaływania na środowisko. Pewność wyeliminowania oddziaływań, które mogłyby mieć charakter znacząco negatywny wymaga przeprowadzenia wnikliwej oceny, a więc w ramach dostępnej organowi prowadzącemu postępowanie w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wiedzy posiadanej z urzędu oraz na podstawie stanowisk organów współdziałających. Charakterystyka planowanego przedsięwzięcia (sporządzona na podstawie KIP) "stanowi podstawowy dokument chrakteryzujący przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Informacje w niej zawarte powinny umożliwiać ustalenie, czy konieczne jest w konkretnej sprawie przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko. Jeśli na podstawie karty informacyjnej przedsięwzięcia można stwierdzić, że planowane przedsięwzięcie nie będzie w sposób istotny oddziaływać na środowisko, to nie jest konieczne nakładanie na inwestora obowiązku sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisku. Jeśli kompletna karta informacyjna nie pozwala na uzyskanie takiej pewności, konieczne staje się nałożenie obowiązku sporządzenia raportu" (wyrok WSA w Krakowie z 17.03.2022 r., sygn. akt II SA/Kr 1326/21).
11). art. 84 ust. 1 ust. 1a i ust. 2 u.o.o.ś. poprzez jego błędną wykładnię pomimo, że w niniejszej sprawie nie dokonano wnikliwej oceny rodzaju, skali, uwarunkowań wewnętrznych i zewnętrznych planowanego przedsięwzięcia, a więc nie ma pewności bez przeprowadzenia pełnej oceny oddziaływania na środowisko, że właściwie są zabezpieczone potrzeby ochrony środowiska, w tym życia i zdrowia ludzi przed niekorzystnym oddziaływaniem przedsięwzięcia: "Organ rozstrzygając o braku konieczności oceny oddziaływania na środowisko, dokonuje niejako przesądzenia, że realizacja planowanego przedsięwzięcia nie niesie za sobą skutków w postaci znaczącego negatywnego oddziaływania na środowisko, tym samym nałożenie obowiązków wskazanych powyżej należy rozważać w kontekście wskazywania takich rozwiązań, których zastosowanie w sposób bezsprzeczny pozwala na stwierdzenie braku takich znacząco negatywnych oddziaływań" (Otawski, Komentarz do art. 84, w: T. Filipowicz, A. Plucińska-Filipowicz, M. Wierzbowski (red.), Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Komentarz, Warszawa 2020, Legalis/el).
W oparciu tak sformułowane zarzuty skargi jej autor wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa według norm przepisanych oraz przeprowadzenie rozprawy.
Uzasadnienie zarzutów skargi stanowiło rozszerzenie tych podniesionych już w odwołaniu, uzupełnione o dodatkowe orzecznictwo oraz poglądy doktryny.
SKO w Legnicy wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w wydanej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.
Sąd w pełni podziela ustalenia i oceny organu wyrażone w zaskarżonej decyzji, poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, jak też wyrażone w niej stanowisko prawne.
Spór pomiędzy Przedsiębiorstwem Produkcyjno-Handlowym A. sp. z o.o. a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Jeleniej Górze dotyczy zasadniczo zbliżonej sytuacji faktycznej i tych samym przepisów, co w sprawie rozpoznanej przez tutejszy Sąd nieprawomocnym wyrokiem z 13.02.2024 r., sygn. akt II SA/Wr 740/23. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela w pełni poglądy wyrażone w uzasadnieniu tego wyroku i traktuje jak własne, co jest tym bardziej uzasadnione okolicznościami obu tych spraw, albowiem zaskarżona decyzja w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 740/23 dotyczyło odwołania Przedsiębiorstwem Produkcyjno-Handlowym A. sp. z o.o. od decyzji Prezydenta Miasta B. z 30.11.2022 r., którą stwierdzono brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia pod nazwą: Budowa zespołu 8 budynków mieszkalnych wielorodzinnych wraz z zespołem 10 garaży podziemnych oraz jednym budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym z funkcją usługową przy ul. [...] w B., usytuowanego na terenie nieruchomości zlokalizowanej na działkach nr [...], [...], [...], [...] obręb [...] miasta B.
W przypadku niniejszej sprawy wydana została tożsama decyzja, tym razem dotycząca inwestycji pn.: Budowa trzynastu budynków wielorodzinnych z garażami podziemnymi oraz jednego budynku towarzyszącego, usługowego wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną w mieście B., która ma być usytuowanych na działce nr [...], obręb [...] miasta B., przy ul. [...].
Obie wskazane inwestycji, przewidziane zostały do realizacji w tym samym kwartale miasta B., ograniczonym ulicami: [...], [...] i [...], a także linią kolejową nr [...]. Elementem różnicującym jest osoba inwestora. Z porównania natomiast treści wydanych w sprawie decyzji, złożonych przez spółkę odwołań oraz skarg, wynika, że są one w dużej mierze tożsame, zarówno w zakresie istotnych elementów stanu faktycznego, jak i przepisów prawnych, których naruszenia zarzucono organom obu instancji.
Podstawę materialnoprawną kwestionowanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z 03.10.2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1094 ze zm.) - dalej w skrócie: "u.o.o.ś.".
Zgodnie z art. 71 ust. 1 i ust. 2 powołanej ustawy decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia, a uzyskanie tej decyzji jest wymagane dla planowanych przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.
Na podstawie art. 60 pkt 1-3 u.o.o.ś. Rada Ministrów uwzględniając możliwe oddziaływanie na środowisko przedsięwzięć oraz uwarunkowania, o których mowa w art. 63 ust. 1 ustawy, określa w drodze rozporządzenia rodzaje przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oraz mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.
W świetle treści art. 59 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 u.o.o.ś. przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaga realizacja: planowanego przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, a także planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1 powołanej ustawy.
W myśl art. 84 ust. 1 u.o.o.ś. w przypadku gdy nie została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach właściwy organ stwierdza brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Decyzja ta wydawana jest po uzyskaniu opinii, o których mowa w art. 64 ust. 1 i 1a u.o.o.ś.
Zgodnie z art. 84 ust. 1a u.o.o.ś. w decyzji, o której mowa w ust. 1, właściwy organ może określić: 1. warunki lub wymagania, o których mowa w art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b lub c tj.: istotne warunki korzystania ze środowiska w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich (lit. b); wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w dokumentacji wymaganej do wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1, w szczególności w projekcie budowlanym, w przypadku decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1, 10, 14, 18 i 23 (lit. c), lub 2. nałożyć obowiązek wykonania działań, o którym mowa w art. 82 ust. 1 pkt 2 lit. b tj. unikania, zapobiegania, ograniczania oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (art. 82 ust. 1 pkt 2 lit. b), w szczególności jeżeli wynikają one z postanowienia, o którym mowa w art. 63 ust. 2a (postanowienie o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko).
Stosownie do treści art. 74 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 u.o.o.ś. do wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach należy dołączyć: w przypadku przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko - raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisk, a w przypadku przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko - kartę informacyjną przedsięwzięcia.
Zgodnie z art. 62a ust. 1 u.o.o.ś. karta informacyjna przedsięwzięcia (dalej: KIP) powinna zawierać podstawowe informacje o planowanym przedsięwzięciu, umożliwiające analizę kryteriów, o których mowa w art. 63 ust. 1 u.o.o.ś.
Wskazany dokument stanowi obligatoryjny element podania w rozumieniu art. 63 § 2 k.p.a., który organowi właściwemu do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowań ma umożliwić realizację obowiązków opisanych w art. 63 ust. 1 u.o.o.ś., w tym także ocenę, czy inwestycja jest objęta obowiązkiem przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Zawarta w KIP charakterystyka przedsięwzięcia jest oświadczeniem woli inwestora o tym, jakie przedsięwzięcie w danym miejscu planuje zrealizować. Podważenie ustaleń opracowania o charakterze KIP możliwe jest zasadniczo przez opracowanie sporządzone przez równie fachowy podmiot (vide: wyroki WSA we Wrocławiu z 24.01.2023r., sygn. akt II SA/Wr 631/22, WSA w Rzeszowie z 05.09.2023 r., sygn. akt 1672/22). Takie "podważenie" nie może polegać na prostym kwestionowaniu oświadczenia woli inwestora, lecz musi sprowadzać się do wykazania, że błędne jest stanowisko autorów opracowania w zakresie przewidywanych oddziaływań na środowisko. Weryfikacja wiarygodności i mocy dowodowej KIP wymaga przeprowadzenia co najmniej porównywalnych pod względem fachowości i specjalistycznej analizy dowodów, np. dowodu z ekspertyzy specjalistycznej, która w sposób udokumentowany wykazywałaby m.in. na błędne założenia dotyczące przedsięwzięć realizowanych i zrealizowanych, znajdujących się na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia, oraz w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia lub których oddziaływania mieszczą się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia - w zakresie, w jakim ich oddziaływania mogą prowadzić do skumulowania oddziaływań z planowanym przedsięwzięciem (zob. art. 62a ust. 1 pkt 11 u.o.o.ś.).
Sąd nie ujawnił podstaw do zakwestionowania oceny organów, że KIP wraz z innym dowodami stanowić może podstawę prawidłowych ustaleń faktycznych w zakresie kwalifikacji przedsięwzięcia.
Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 55 lit. b tiret drugie, § 3 ust. 1 pkt 58 lit. b oraz § 3 ust. 1 pkt 62 rozporządzenia RM (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji) do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się:
- zabudowę mieszkaniową wraz z towarzyszącą jej infrastrukturą nieobjętą ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo miejscowego planu odbudowy, o powierzchni zabudowy nie mniejszej niż 2 ha na obszarach innych niż wymienione w tiret pierwsze;
- garaże, parkingi samochodowe lub zespoły parkingów, w tym na potrzeby planowanych, realizowanych lub zrealizowanych przedsięwzięć, o których mowa w pkt 52, 54, 55-57 i 59, wraz z towarzyszącą im infrastrukturą, o powierzchni użytkowej nie mniejszej niż 0,5 ha na obszarach innych niż wymienione w lit. a;
- drogi o nawierzchni twardej o całkowitej długości przedsięwzięcia powyżej 1 km inne niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 31 i 32 lub obiekty mostowe w ciągu drogi o nawierzchni twardej, z wyłączeniem przebudowy dróg lub obiektów mostowych, służących do obsługi stacji elektroenergetycznych i zlokalizowanych poza obszarami objętymi formami ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-5, 8 i 9 ustawy o ochronie przyrody.
W kontrolowanej sprawie obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko (sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko) nie wynikał zatem wprost z ustawy, lecz mógł się jedynie zaktualizować na podstawie postanowienia, o którym mowa w art. 63 ust. 1 pkt 1 u.o.o.ś. Przepis ten stanowi, że obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko stwierdza, w drodze postanowienia, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, uwzględniając łącznie następujące kryteria: rodzaj i charakterystykę przedsięwzięcia, z uwzględnieniem: a) skali przedsięwzięcia i wielkości zajmowanego terenu oraz ich wzajemnych proporcji, a także istotnych rozwiązań charakteryzujących przedsięwzięcie, b) powiązań z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć realizowanych i zrealizowanych, dla których została wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, znajdujących się na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia, oraz w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia lub których oddziaływania mieszczą się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia w zakresie, w jakim ich oddziaływania mogą prowadzić do skumulowania oddziaływań z planowanym przedsięwzięciem, c) różnorodności biologicznej, wykorzystywania zasobów naturalnych, w tym gleby, wody i powierzchni ziemi, d) emisji i występowania innych uciążliwości, e) ocenionego w oparciu o wiedzę naukową ryzyka wystąpienia poważnych awarii lub katastrof naturalnych i budowlanych, przy uwzględnieniu używanych substancji i stosowanych technologii, w tym ryzyka związanego ze zmianą klimatu, f) przewidywanych ilości i rodzaju wytwarzanych odpadów oraz ich wpływu na środowisko, w przypadkach gdy planuje się ich powstawanie, g) zagrożenia dla zdrowia ludzi, w tym wynikającego z emisji.
Analizując wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wraz KIP oraz uzupełnieniami, biorąc pod uwagę uwarunkowania wymienione w art. 63 ust. 1 u.o.o.ś., w ocenie Sądu, żadnych wątpliwości nie budzą ustalenia organów obu instancji, dotyczące braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia. W tym zakresie stanowisko orzekających organów wynikało z ustaleń dotyczących rodzaju i skala przedsięwzięcia – budowy osiedla mieszkalnego, składającego się z 13 budynków wielorodzinnych z garażami podziemnymi (642 mieszkań) oraz jednego budynku towarzyszącego, usługowego wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną. Na działce nr [...] zaplanowano również powstanie wewnętrznego układu komunikacyjnego oraz 359 miejsc postojowych na terenie. Wielkości zajmowanego terenu wyniesie 39 600 m². Wzajemne proporcje wynoszą: powierzchnia terenów utwardzonych, w tym powierzchnia dróg – 7 536 m², powierzchnia miejsc parkingowych naziemnych – 4 539 m², powierzchnia chodników 2 784,5 m², powierzchnia zabudowy 13 budynków mieszkalnych wielorodzinnych – 8 415 m², powierzchnia zabudowy budynkami usługowymi – 133,9 m², tereny czynne biologicznie – 11 348,3 m² , tj. około 28,78 % powierzchni działki.
Dojazd i dojście do projektowanego osiedla budynków wielorodzinnych odbywać się będzie istniejącym zjazdem od strony północno-wschodniej z działki drogowej nr [...] od strony ulicy [...] i istniejącym zjazdem od strony południowo-zachodniej z działki nr [...] od strony ulicy [...].
W bezpośrednim sąsiedztwie planowanego przedsięwzięcia znajdują się głównie budynki magazynowe, przemysłowe i usługowe, a także budynek mieszkalny – zabudowa wielorodzinna. Teren zainwestowania od strony południowej graniczy z terenami kolejowymi oraz z dworcem kolejowym. Najbliżej zlokalizowany obszar Natura 2000 – obszar specjalnej ochrony ptaków B.(1) ([...]), znajduje się w odległości ok 2,5 km. W zasięgu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia nie stwierdzono znajdowania się korytarzy ekologicznych.
Dotychczasowe przeznaczenie działki zainwestowania związane było z działalnością przemysłową – Zakłady C.
Nieruchomość na terenie której ma być realizowane przedsięwzięcie jest objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (uchwała z [...].03.2007 r., nr [...]). Teren oznaczony jako B-P[...] przeznaczenie podstawowe: przemysł. Planowane przedsięwzięcie realizowane będzie na podstawie ustawy z 05.07.2018 r. o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji mieszkaniowych oraz inwestycji towarzyszących. Zgodnie z art. 5 ust. 3 tej ustawy, inwestycję mieszkaniową lub inwestycję towarzyszącą realizuje się niezależnie od istnienia lub ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, pod warunkiem że jest zgodna z planem ogólnym gminy (przed datą 24.09.2023 r. było to studium), oraz nie jest sprzeczna z uchwałą o utworzeniu parku kulturowego. Z kolei na podstawie art. 27 ust. 1 specustawy mieszkaniowej - wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w odniesieniu do inwestycji mieszkaniowej następuje zgodnie z przepisami ustawy z 03.10.2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, z zastrzeżeniem przepisów niniejszej ustawy.
Istotnych zastrzeżeń wobec KIP nie dowodzi brak należytej charakterystyki przedsięwzięcia w zakresie kumulowania się oddziaływań dotyczy przedsięwzięć realizowanych i zrealizowanych, dla których została wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach. Dostrzec należy, że pojęcie "przedsięwzięcia realizowanego" należy pojmować jako etap faktycznych prac związanych z powstaniem określonej inwestycji, nie zaś okoliczność istnienia toczących się, lecz niezakończonych postępowań administracyjnych, których rezultat jeszcze nie jest znany, tym bardziej że jak wynika z oświadczenia inwestora, w przypadku planowanego przedsięwzięcia przy ul. [...] w B., usytuowanego na terenie nieruchomości zlokalizowanej na działkach nr [...], [...], [...], [...], Rada Miejska B. podjęła uchwałę o odmowie ustalenia lokalizacji tej inwestycji.
KIP wraz z dodatkowymi dokumentami zawiera opis emisji (emisje do powietrza z samochodów i maszyn budowlanych, emisje ze spalania paliwa gazowego) i występowania innych uciążliwości (hałas, w tym na etapie realizacji przedsięwzięcia) oraz wynikające z tych emisji i uciążliwości zagrożenia dla środowiska i zdrowia ludzi. Z KIP wynika, że wariant inwestorski przedsięwzięcia spełnia wymogi ochrony środowiska, a jego oddziaływania mieszczą się w zakresie wymaganych prawem ochrony środowiska norm i nie wychodzą poza granice własności terenu inwestora.
Co znaczące w ocenie sprawy, Burmistrz stwierdzając brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia uwzględnił stanowisko organów opiniujących, w ten sposób, że "przeniósł" do własnego rozstrzygnięcia zarówno warunki korzystania ze środowiska w fazie realizacji oraz użytkowania przedsięwzięcia. Uwzględniając charakter inwestycji wyszczególniony w KIP, RDOŚ uznał, że przedsięwzięcie nie powinno znacząco negatywnie oddziaływać na środowisko przyrodnicze i tym samym wskazał, że nie istnieje konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, wskazując na konieczność określenia warunków, o których mowa w art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b u.o.o.ś. dotyczących: wycinki drzew i krzewów, zabezpieczenia pni drzew przez uszkodzeniami, składowania materiałów, prac ziemnych w obrębie koron drzew i ich korzeni, kontroli wykopów ze względu na zagrożenia dla zwierząt, nowych nasadzeń. Podobna opinie o braku konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko wyraził PPIS w B. oraz DZZ w L., przy czym ten ostatni organ wskazał na konieczność określenia w decyzji wymagań w dotyczących: sprzętu pracującego na terenie budowy, sposobu jego obsługi oraz naprawy, postępowania w przypadku awarii, postępowania w przypadku odkrycia na terenie przedsięwzięcia sieci drenarskich, postępowania z wodami opadowymi i roztopowymi, sposobu odwodnienia wykopów, postępowania z odpadami.
Burmistrz stwierdził, że przy respektowaniu założeń zawartych w KIP oraz po uwzględnieniu warunków i wymagań określonych w decyzji, planowane przedsięwzięcie, pomimo znajdowania się na terenach przemysłowych, nie wpłynie negatywnie na środowisko, w tym na zdrowie i warunki życia ludzi. Takie stanowisko jest zgodne ze stanowiskiem wyspecjalizowanych organów opiniujących. Pomimo opisanej lokalizacji organy współdziałające nie stwierdziły aby zachodziła potrzeba przeprowadzenia szerszej oceny oddziaływania planowanej inwestycji mieszkaniowej w aspekcie bezpośredniego sąsiedztwa z terenem przemysłowym. Co istotne, żadnych zastrzeżeń, wskazujących na konieczność przeprowadzenia takiej oceny nie zgłosił PPIS w B. Jest on zaś organem nadzoru z zakresu ochrony zdrowia przed niekorzystnym wpływem szkodliwości i uciążliwości środowiskowych.
Sąd nie ujawnił, aby rozstrzygnięcie o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania inwestycji na środowisko zostało przyjęte bez obiektywnej, wyważonej, opartej na niekwestionowanym stanie faktycznym ocenie KIP. Z tej perspektywy oceniając zarzuty skargi należy uznać, że stanowią one polemikę z oceną właściwych organów. Skarżąca spółka nie przedstawiła żadnych konkretnych dowodów wskazujących na wadliwość tych ustaleń i treść KIP. Argumentacja skargi zmierza natomiast do wykazania, że orzekające organy zignorowały kwestię negatywnych następstw dla ludzi i ich zdrowia (przyszłych mieszkańców planowanego osiedla) istniejącego od wielu lat, a należącego do spółki zakładu przemysłowego, w postaci węzła produkcji betonu. W okolicznościach sprawy okoliczność istnienia takiej instalacji nie jest w żaden sposób podważana. Przyjdzie jednak zauważać, że po pierwsze, zakład ten nie znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie planowanego przedsięwzięcia, aczkolwiek znajduje się w obszarze, o którym mowa w art. 74 ust. 3a u.o.o.ś. Pomiędzy planowanym przedsięwzięciem a zakładem spółki, znajdującym się na działce nr [...], zlokalizowana jest bowiem zabudowa garażowa oraz droga. Po drugie, na analizowanym obszarze znajdują się już budynki mieszkalne, w tym budynek wielorodzinny na działkach nr [...] i nr [...], który znajduje się w bliższej odległości od zakładu spółki niż planowane przedsięwzięcie. Biorąc pod uwagą powyższą okoliczność, przy uwzględnieniu zasady przezorności, brak jest jakichkolwiek przesłanek wskazujących na negatywny wpływ istniejącego zakładu na zdrowie ludzi. Spółka A. nie przedstawiła również takich dowodów, w tym formalnych dokumentów regulujących działalności spółki, np. decyzji środowiskowej, pozwolenia zintegrowanego, czy też decyzji ustalającej dopuszczalny poziomu emisji hałasu do środowiska, a które wskazywałyby na możliwości wystąpienia takich negatywnych następstw. Ponadto z oświadczenia pełnomocnika spółki A. złożonego na rozprawie wynika, że spółka nie posiada wiedzy na temat skarg pochodzących od mieszkańców budynku mieszkalnego znajdującego się w jej sąsiedztwie, a które dotyczyłyby zwiększonego hałasu, czy też zapylenia, którego źródłem byłby węzeł produkcji betonu. Dla Sądu zrozumiałe są rzeczywiste motywacje spółki A., podyktowane obawami przed ewentualnymi skargami na jej działalność, które mogą być składane przez przyszłych mieszkańców budynków mieszkalnych, które powstaną w ramach planowanego przedsięwzięcia. Niniejsza sprawa nie jest przy tym odosobniona od innych tego rodzaju spraw, gdzie przyczyną sporu jest zabudowa mieszkaniowa, która powstała w zbliżeniu do zakładów przemysłowych (zob. wyroki WSA we Wrocławiu z 23.12.2022 r., sygn. akt II SA/Wr 656/22, z 08.12.2011 r., sygn. akt II SA/Wr 622/11, z 28.10.2010 r., sygn. akt II SA/Wr 457/10). Przyjęcie ustawy z 05.07.2018 r. o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji mieszkaniowych oraz inwestycji towarzyszących wprowadziło przy tym istotny wyłom w systemie prawnym dotyczącym planowania przestrzennego w gminach, który w zakresie ochrony uprawnionych interesów przedsiębiorców w związku z prowadzoną działalnością produkcyjną i tak daleki był od doskonałości. W zmienionych realiach prawnych instrumentem służącym ochronie takich interesów jedynie w ograniczonym zakresie może być instytucja oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia. Obawy spółki A. nie dotyczą przy tym stricte pogorszenia stanu środowiska związanego realizacją planowanego przedsięwzięcia lecz de facto możliwości ograniczenia lub nawet zaprzestania prowadzenia przez nią dotychczasowej działalności gospodarczej w związku z realizacją inwestycji mieszkaniowej. Nie mogą one jednak stanowić wystarczającej podstawy do nałożenia na inwestora obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. W przypadku badanej sprawy Sąd nie dopatrzył się braku spójności, czy też braku jasności twierdzeń zawartych w KIP. Obszar na którym planowane jest sporne przedsięwzięcie, wprawdzie nadal jest wykorzystywany przemysłowo, tym niemniej zlokalizowany jest on stosunkowo blisko centrum miasta. W niedalekim sąsiedztwie znajduje się infrastruktura niewątpliwie związana za zabudową mieszkaniową, w tym dworzec kolejowy, szkoła muzyczna, sklep wielkopowierzchniowy czy też restauracja znanej sieci.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi dotyczących naruszenia norm prawa materialnego, w tym przepisów Dyrektywy 2011/92/UE, art. 6 ust.1 i ust. 2 pkt 5 specustawy mieszkaniowej oraz art. 62 ust. 1, art. 64 i art. 84 ust. 1, ust. 1a i ust. 1 u.o.o.ś, oscylujących wokół pominięcia oceny prawidłowości przyjętych rozwiązań w koncepcji urbanistyczno-architektonicznej, to przede wszystkim należy zauważyć, że na etapie wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w przypadku przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko wnioskodawca przedstawia KIP, która w istocie – jak to już wskazano – konkretyzuje przedsięwzięcie. Koncepcja urbanistyczno-architektoniczna jest zaś przedkładana na etapie wystąpienia do organu stanowiącego gminy o podjęcie uchwały o ustaleniu lokalizacji inwestycji mieszkaniowej. Nie stanowi ona zatem dokumentu wymaganego na niniejszym etapie postępowania, gdyż nie podlega jakiejkolwiek ocenie na etapie środowiskowych uwarunkowań. W realiach badanej sprawy nie znajduje więc uzasadnienia sformułowany zarzut, że organ pominął, że w przedstawionej przez wnioskodawcę koncepcji brak jest odniesienia się do charakteru i funkcji nieruchomości sąsiednich w stosunku do nieruchomości, na której inwestycja mieszkaniowa ma być zlokalizowana. W postępowaniu wnioskodawca przedłożył KIP a nie przywołaną koncepcję, która zgodnie z art. 6 specustawy mieszkaniowej obejmuje rozwiązania funkcjonalno-przestrzenne inwestycji mieszkaniowej, z uwzględnieniem charakteru zabudowy miejscowości i okolicy, w której inwestycja mieszkaniowa ma być zlokalizowana. Z przywołanych względów Sąd nie podzielił więc zarzutów w zakresie naruszenia przywołanych w skardze przepisów Dyrektywy 2011/92/UE, art. 6 ust.1 i ust. 2 pkt 5 specustawy mieszkaniowej oraz art. 62 ust. 1, art. 64 i art. 84 ust. 1, ust. 1a i ust. 1 ustawy.
Odnosząc się do sformułowanych w skardze licznych zarzutów oscylujących wokół zaniechania ustalenia zakresu podmiotowego prowadzonego postępowania, a zatem ustalenia stron postępowania należy przyznać w jednym rację stronie skarżącej, mianowicie w tym, że już w fazie wszczęcia postępowania uaktualnia się problematyka ochrony jednostki i tworzenia przez organ prowadzący postępowanie dogodnych dla niej warunków dla realizacji uprawnień procesowych. Ustalonemu w art. 10 § 1 k.p.a. prawu strony do czynnego udziału w postępowaniu, na etapie wszczęcia postępowania odpowiada wynikający z art. 61 § 4 k.p.a. obowiązek zawiadomienia wszystkich osób będących stronami o jego wszczęciu. Poinformowanie stron o tym, że organ wszczął postępowanie - z urzędu lub na wniosek innej strony - urasta do jednego z ważniejszych w katalogu obowiązków wyznaczających treść zasady czynnego udziału strony. Ze względu na gwarancyjny charakter przepisów dotyczących zawiadomienia o wszczęciu postępowania, wszelkie wyjątki od tej zasady (art. 10 § 2 k.p.a.), powinny być w sposób zawężający interpretowane. Wynikający z art. 61 § 4 k.p.a. obowiązek zawiadomienia wszystkich osób będących stronami o fakcie wszczęcia postępowania jest pierwszym kodeksowym przejawem ciążącego na organie administracji publicznej obowiązku równego traktowania zarówno strony, na wniosek której zostało wszczęte postępowanie, jak i wszystkich pozostałych stron, którym zgodnie z art. 28 k.p.a. przysługuje interes prawny. Wprawdzie strona zawiadomiona o wszczęciu postępowania nie może przeciwstawić się jego wszczęciu, niemniej prawo do uzyskania informacji o posiadaniu statusu strony w danej sprawie stanowi podstawowe uprawnienie strony na tym etapie postępowania. Realizacja zasady jawności wszczętego postępowania wobec wszystkich stron w danej sprawie wymaga prawidłowego wyznaczenia kręgu podmiotów, które w danej sprawie, ze względu na interes prawny lub obowiązek powinny być stronami postępowania administracyjnego. Regulacja materialnoprawna, z której wywodzony jest interes prawny wymaga w wielu przypadkach przeprowadzenia złożonego procesu wykładni przepisów prawa materialnego oraz działań w zakresie ustaleń stanu faktycznego potrzebnego do prawidłowego określenia stron postępowania. Wprowadzona od 01.01.2018 r. regulacją art. 74 ust. 3a u.o.o.ś. służy zawężeniu poprzez doprecyzowanie definicją legalną kręgu stron postępowania w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w porównaniu z wcześniej obowiązującą regulacją ogólną, w myśl której stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Zgodnie z tym przepisem stroną postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie w wariancie zaproponowanym przez wnioskodawcę, z zastrzeżeniem art. 81 ust. 1. Przez obszar ten rozumie się: 1) przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz obszar znajdujący się w odległości 100 m od granic tego terenu; 2) działki, na których w wyniku realizacji, eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska, lub 3) działki znajdujące się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem.
W ocenie Sądu, w przypadku kontrolowanego postępowania organ prowadzący to postępowanie, w oparciu o dokumenty dostarczone przez wnioskodawcę, o których mowa w art. 74 ust. 1a u.o.o.ś. oraz całości akt sprawy, kierując się przesłankami wynikającymi z art. 74 ust. 3a u.o.o.ś. prawidłowo ustalił, komu w postępowaniu przysługuje przymiot strony. W aktach sprawy znajduje się wykaz stron postępowania (k. 5) - zawierający aż 122 pozycji podmiotów uznanych za strony postępowania, z oznaczeniem ich adresów, numerów działek, udziałów we własności, co wbrew twierdzeniem strony skarżącej pozwala na ich identyfikację. W ocenie Sądu, niniejsze wyczerpuje obowiązek organu ustalenia stron postępowania, co czyni chybionym sformułowane w tym zakresie w skardze zarzuty. Jednocześnie należy podkreślić, że zamieszczenie wykazu stron występujących w postępowaniu administracyjnym jest wtórne do podstawowego obowiązku ciążącego na organie administracyjnym, jakim jest prawidłowe wyznaczenie kręgu stron danego postępowania.
Przyjdzie dalej zauważyć, że w realiach kontrolowanej sprawy kodeksowa regulacja wszczęcia ogólnego postępowania administracyjnego doznaje - na zasadzie lex specialis derogat legi generali - daleko idących modyfikacji w przepisach ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Symptomatycznym jest zwłaszcza dla postępowań masowych wprowadzanie daleko posuniętych odrębności procesowych w zakresie regulacji prawnych dotyczących powiadomień o decyzjach i innych czynnościach organów administracji przez publiczne ogłoszenie. Zgodnie z art. 74 ust. 3 u.o.o.ś. jeżeli liczba stron postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach lub innego postępowania dotyczącego tej decyzji przekracza 10, do zawiadomienia stron innych niż podmiot planujący podjęcie realizacji przedsięwzięcia stosuje się przepisy art. 49 k.p.a., z tym że zawiadomienie to następuje w formie publicznego obwieszczenia w siedzibie organu właściwego w sprawie oraz przez udostępnienie pisma w BIP na stronie podmiotowej tego organu. Na podstawie art. 49 § 1 k.p.a. jeżeli przepis szczególny tak stanowi, zawiadomienie stron o decyzjach i innych czynnościach organu administracji publicznej może nastąpić w formie publicznego obwieszczenia, w innej formie publicznego ogłoszenia zwyczajowo przyjętej w danej miejscowości lub przez udostępnienie pisma w BIP na stronie podmiotowej właściwego organu administracji publicznej.
Przyznając ponownie rację autorowi skargi należy wskazać, że znaczenie i rola czynności procesowej, o której mowa w art. 49 k.p.a. daleko wykracza poza jej techniczno-procesowy charakter, wpływa bowiem bezpośrednio na sytuację procesową jednostki w postępowaniu administracyjnym oraz na możliwość korzystania z przysługujących uprawnień (m.in. na prawo do informacji, prawo do odwołania). Nie można również zaprzeczyć twierdzeniu, że regulacja prawna z art. 49 k.p.a., pozwalająca uniknąć rygoryzmów związanych z indywidualnymi zawiadomieniami, budzi wątpliwości, które są przede wszystkim podyktowane niewielkim stopniem ochrony interesów adresatów aktów i czynności w porównaniu z doręczeniami uregulowanymi w art. 39-48 k.p.a. Publiczne ogłoszenie traktowane jest jako wyjątek od zasady powiadomień o czynnościach przez doręczenie i jako odstępstwo powinno mieć szczególną i wyraźną podstawę prawną. Taką podstawę prawną stanowi powołany wyżej przepis art. 74 ust. 3 u.o.o.ś. Wymieniony przepis zawiera odesłanie do stosowania art. 49 k.p.a. wówczas, kiedy liczba stron w postępowaniu przekracza 10 osób. Zgodnie z art. 49 k.p.a. przedmiotem zawiadomień przez publiczne ogłoszenie są "decyzje i inne czynności organów administracji publicznej", co oznacza, że organ prowadzący postępowanie winien w tej formie informować o wszystkich, niewymienionych w tym przepisie czynnościach procesowych. Jednocześnie na gruncie wykładni tego przepisu nie znajduje podstaw prawnych do uwzględnienia zarzut skargi, który warunkuje możliwość zastosowania tej regulacji przez organ administracji dopiero od dokonania indywidulanego zawiadomienia stron postępowania o wszczęciu postępowania. W świetle reguł językowych należy stwierdzić, że przepis art. 49 k.p.a. wprost stanowi, że przedmiotem zawiadomień przez obwieszczenia są poza decyzjami "inne czynności organów administracji publicznej". Do takich "innych czynności" należy zaliczyć powiadomienie stron postępowania o wszczęciu postępowania na wniosek innej strony. Z okoliczności faktycznych sprawy wynika zatem bezspornie, że liczba stron przekracza 10, co też oznacza, że w sprawie do zawiadomienia stron postępowania, w tym zawiadomienia o wszczęciu postępowania, stosować należało art. 49 k.p.a. Tym samym, nawet zgłoszenie przez konkretny podmiot udziału w sprawie w charakterze strony i aktywne uczestniczenie w rozpoznawaniu sprawy w niczym nie zmienia jego pozycji prawnej w kontekście zawiadamiania o czynnościach procesowych. Organ administracji nie ma zatem obowiązku informowania stron nawet aktywnie uczestniczących w postępowaniu o podejmowanych czynnościach w inny sposób niż wynikający z art. 49 k.p.a. Ponadto w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że nawet w przypadku braku odrębnego zawiadomienia lub obwieszczenia, gdy strony dowiedziały się o toczącym postępowaniu i brały w nim udział, to wówczas taki brak nie może być poczytywany jako mający wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 11.12.2008 r., sygn. akt II OSK 1496/08). W końcu nie można zapominać o tym, że zawiadomienia o czynnościach przez publiczne ogłoszenia dokonywane są w sytuacjach, gdy z góry nie można ustalić kręgu podmiotów, które powinny wziąć udział w całym postępowaniu lub w niektórych jego czynnościach. Celem tej czynności jest umożliwienie każdemu potencjalnemu zainteresowanemu, który powołuje się na posiadanie interesu prawnego w sprawie, możliwości wzięcia udziału w postępowaniu administracyjnym. Wprost na możliwość wystąpienia prawdopodobieństwa, że w sprawie mogą być jeszcze inne strony nieznane organowi administracji, jako przesłankę dla podania informacji o wszczęciu postępowania do publicznej wiadomości, co czyni zadość obowiązkowi zawiadomienia stron w rozumieniu k.p.a., powoływał w swoim pierwotnym brzmieniu przepis art. 185 ustawy Prawo ochrony środowiska.
Z akt sprawy wynika, że obwieszczenie z 03.04.2023 r. o wszczęciu postępowania oraz przekazaniu wniosku do opiniowania zostało udostępnione w BIP Urzędu Miasta B. oraz podlegało udostępnieniu na tablicy ogłoszeń Urzędu. W toku w ten sposób wszczętego postępowania organ I instancji dokonywał kolejnych obwieszczeń, zawiadamiając strony postępowania o podejmowanych czynnościach procesowych, w tym obwieszczeniem z 20.04.2023 r. zawiadomił strony postępowania, że DZZ we L. zobowiązał inwestora do uzupełnienia wniosku inicjującego postępowanie w sprawie, obwieszczeniem z 01.06.2023 r. zawiadomił o wydaniu opinii przez DZZ we L. oraz przez PPIS w B., a także przedłużeniu postępowania ze względu na brak zajęcia stanowiska w sprawie przez RDOŚ, obwieszczeniem z 03.07.2023 r. poinformował strony postępowania o wydaniu przez RDOŚ postanowienia z 29.06.2023 r. oraz zakończeniu postępowania wyjaśniającego i możliwości zapoznania się i wypowiedzenia co do zebranych dowodów i materiałów w sprawie. Kolejne zawiadomienie o stanie gotowości decyzyjnej zostało upublicznione we wskazany sposób w dniu 03.08.2023 r. W ten sam sposób w dniu 05.09.2023 r. organ I instancji podał do publicznej wiadomości informację o wydaniu w sprawie decyzji z 05.09.2023 r.
Wobec tego przyjąć należało, że organ I instancji dokonał prawidłowych zawiadomień stosownie do art. 74 ust. 3 i art. 85 ust. 3 in fine u.o.o.ś. w związku z art. 49 k.p.a. Ponadto z przedłożonych akt administracyjnych wynika, że wynikających z powołanych przepisów obowiązków dopełniło również SKO w Jeleniej Górze. Wobec tego nie znajduje uzasadnienia zarzut naruszenia art. 10 k.p.a., przy czym należy podkreślić, że może on odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Koniecznym jest zatem ustalenie, jakiej konkretnie czynności procesowej nie mogła strona dokonać, jakiego dowodu w sprawie nie mogła przedstawić i jaki wpływ na wynik sprawy mogło mieć tak stwierdzone uchybienie. Dopiero bowiem wykazanie, że naruszenie przez organ zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym poprzez niepowiadomienie jej o zgromadzeniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z tym materiałem oraz o możliwości składania wniosków dowodowych, uniemożliwiło stronie podjęcie konkretnie wskazanej czynności procesowej, a także wykazanie, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, daje podstawy do przyjęcia, że doszło do naruszenia art. 10 k.p.a. Z akt sprawy wynika, że skarżąca brała czynny udział w postępowaniu. Nie można przyjąć, że pozbawiono ją czynnego udziału w postępowaniu.
Z przywołanych względów Sąd doszedł do wniosku, że decyzje organów obydwu instancji są zgodne z prawem. Wydano je bowiem na podstawie wystarczającego materiału dowodowego, w tym KIP i wymaganych ustawą opinii właściwych organów, które to dowody poddano należytej analizie, a następnie prawidłowo zastosowano właściwe unormowania prawa materialnego. Z kolei, jak już wskazano, przedstawione zarówno w toku postępowania administracyjnego, jak i w złożonej skardze zarzuty nie mogły wpłynąć na sposób rozstrzygnięcia sprawy. Sąd uznał także, że w sprawie nie okazały się zasadne zarzuty naruszenia prawa procesowego, tj. art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W realiach niniejszej sprawy postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a zaskarżonej decyzji nie można zarzucić wadliwości, uzasadniającej jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. W toku prowadzonego postępowania w sposób należyty wyjaśniono okoliczności stanu faktycznego oraz dokonano prawidłowego ustalenia mającej zastosowanie normy, uzyskano również wymagane opinie organów współdziałających. Nadto, sporządzone uzasadnienie odzwierciedla poszczególne etapy prowadzonego postępowania oraz wyjaśnia podstawę prawną przyjętego rozstrzygnięcia w sposób wyczerpujący, tak aby strona mogła zrozumieć przesłanki i argumenty, którymi organ ten kierował się przy załatwianiu sprawy, nie naruszając zasady przekonywania.
Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga podlegała oddaleniu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI