II SA/WR 212/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OpoluOpole2004-06-22
NSAAdministracyjneWysokawsa
postępowanie dyscyplinarnepolicjantkara dyscyplinarnawydalenie ze służbyalkohol w służbieuzasadnienie orzeczeniaprawo do obronykontrola sądowawsauchylenie decyzji

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o wydaleniu policjanta ze służby z powodu wadliwości postępowania dyscyplinarnego i braku należytego uzasadnienia.

Policjant T. D. został ukarany wydaleniem ze służby za spożywanie alkoholu podczas pełnienia obowiązków. W skardze do WSA zarzucił naruszenie prawa materialnego i proceduralnego, w tym niewspółmierną karę i brak należytego uzasadnienia. Sąd uznał skargę za zasadną, uchylając zaskarżone orzeczenia z powodu wadliwości postępowania dyscyplinarnego, w tym braku wyczerpującego uzasadnienia i niepoinformowania o prawie do obrońcy, a także ze względu na późniejszy wyrok Trybunału Konstytucyjnego kwestionujący podstawę prawną rozporządzenia.

Sprawa dotyczyła skargi T. D. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w O., które utrzymało w mocy decyzję o wydaleniu policjanta ze służby. Policjantowi zarzucono popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na spożywaniu alkoholu podczas służby. T. D. w swojej skardze podniósł szereg zarzutów, w tym naruszenie prawa materialnego poprzez wymierzenie niewspółmiernej kary oraz naruszenie przepisów postępowania przez nienależyte wyjaśnienie okoliczności faktycznych. Kwestionował sposób przeprowadzenia badań na zawartość alkoholu i sposób oceny dowodów, wskazując na możliwość spożycia alkoholu po służbie lub zażycia nalewki ziołowej. Zarzucił również brak należytego uzasadnienia orzeczeń oraz niepoinformowanie o prawie do obrońcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uznał skargę za zasadną. Sąd stwierdził, że zaskarżone orzeczenie nie spełnia wymogów formalnych, w szczególności w zakresie uzasadnienia faktycznego i prawnego, które powinno zawierać wskazanie udowodnionych faktów, dowodów, przyczyn odmowy wiarygodności innym dowodom oraz podstawy prawne rozstrzygnięcia. Sąd podkreślił, że uznanie administracyjne, jakim dysponował przełożony przy wymiarze kary, nie może być dowolne i wymaga wskazania przesłanek. Dodatkowo, sąd uwzględnił wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2002 r., który uznał art. 139 ust. 2 ustawy o Policji za niezgodny z Konstytucją, co skutkowało utratą mocy obowiązującej aktu wykonawczego i stanowiło podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W związku z tym, sąd uchylił zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji, orzekając jednocześnie, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu i zasądzając koszty postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, orzeczenie zostało wydane z naruszeniem przepisów proceduralnych.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził brak wyczerpującego uzasadnienia faktycznego i prawnego, które powinno zawierać wskazanie udowodnionych faktów, dowodów, przyczyn odmowy wiarygodności innym dowodom oraz podstawy prawne rozstrzygnięcia. Ponadto, policjant nie został poinformowany o prawie do obrońcy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

u.o. Policji art. 134

Ustawa o Policji

Przepis wymieniający katalog kar możliwych do wymierzenia, których nałożenie pozostawiono ocenie przełożonego w ramach uznania administracyjnego.

rozporządzenie art. 24 § ust. 1 pkt 2

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów

Podstawa do orzekania o winie policjanta i wymierzenia kary dyscyplinarnej.

rozporządzenie art. 27 § ust. 1

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów

Kara dyscyplinarna powinna być współmierna do popełnionego czynu i stopnia zawinienia.

rozporządzenie art. 26 § ust. 3

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów

Uzasadnienie faktyczne orzeczenia powinno zawierać wskazanie faktów, dowodów oraz przyczyn odmowy wiarygodności innym dowodom, a także okoliczności mające wpływ na wymiar kary.

Prawo o postępowaniu art. 145 § § 1 pkt 1 lit. b

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji lub postanowienia, jeżeli stwierdzono naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

Pomocnicze

rozporządzenie art. 27 § ust. 3 pkt 1

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów

Popełnienie przewinienia przez policjanta będącego pod wpływem alkoholu może stanowić podstawę do zaostrzenia kary.

Przepisy wprowadzające... art. 97 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Reguluje rozpoznawanie spraw wniesionych przed dniem 1 stycznia 2004 r. przez właściwe sądy administracyjne.

Prawo o postępowaniu art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzekania o skutkach uchylenia decyzji.

u.o. NSA art. 55 § ust. 1

Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym

Reguluje kwestie kosztów postępowania.

u.o. Policji art. 139 § ust. 2

Ustawa o Policji

Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją przez TK, dotyczący postępowania dyscyplinarnego.

u.o. Policji art. 135r § ust. 2

Ustawa o Policji

Podstawa do wznowienia postępowania dyscyplinarnego w przypadku utraty mocy przepisu prawnego będącego podstawą wydania orzeczenia dyscyplinarnego na skutek orzeczenia TK.

u.o. Policji art. 135r § ust. 3

Ustawa o Policji

Termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania po wejściu w życie orzeczenia TK.

u.o. zm. u.o. Policji art. 2 § ust. 1

Ustawa z dnia 29 października 2003 r. o zmianie ustawy o Policji

Przepisy stosuje się do postępowań dyscyplinarnych niezakończonych prawomocnym orzeczeniem do dnia wejścia w życie ustawy.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przepisów o postępowaniu przez nienależyte wyjaśnienie okoliczności faktycznych. Niewspółmierna kara dyscyplinarna. Brak należytego uzasadnienia orzeczeń. Niepoinformowanie o prawie do obrońcy. Utrata mocy obowiązującej podstawy prawnej rozporządzenia na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organu, że sąd nie może kontrolować zarzutów dotyczących postępowania dyscyplinarnego i współmierności kary. Argumentacja organu, że skarżący miał możliwość zapoznania się z aktami i zgłaszania wniosków dowodowych.

Godne uwagi sformułowania

uznanie administracyjne nie może być dowolne uzasadnienie faktyczne orzeczenia powinno zawierać: wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej wyrok Trybunału Konstytucyjnego [...] w części dotyczącej postępowania dyscyplinarnego, został uznany za niezgodny z [...] Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej

Skład orzekający

Roman Ciąglewicz

przewodniczący

Teresa Cisyk

członek

Grażyna Jeżewska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wymogi dotyczące uzasadnienia orzeczeń dyscyplinarnych, znaczenie wyroków Trybunału Konstytucyjnego dla postępowań administracyjnych, zasady uznania administracyjnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowań dyscyplinarnych wobec funkcjonariuszy Policji, ale zasady proceduralne i wpływ wyroków TK mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak istotne są formalne aspekty postępowania administracyjnego i jak wyroki Trybunału Konstytucyjnego mogą wpływać na losy indywidualnych spraw, nawet tych sprzed daty wyroku.

Policjant zwolniony dyscyplinarnie wygrał przed sądem. Kluczowe okazało się nie samo przewinienie, a błędy proceduralne i wyrok TK.

Dane finansowe

WPS: 250 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wr 212/02 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2004-06-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-01-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Grażyna Jeżewska /sprawozdawca/
Roman Ciąglewicz /przewodniczący/
Teresa Cisyk
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie: sędzia WSA Teresa Cisyk asesor sądowy Grażyna Jeżewska – spraw. Protokolant: referent stażysta Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi T. D. na orzeczenie [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie funkcjonariusza Policji 1) uchyla zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające go orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji w O. z dnia [...], 2) orzeka, że zaskarżone orzeczenie w całości nie podlega wykonaniu, 3) zasądza od [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w O. rzecz T. D. kwotę 250 (słownie: dwieście pięćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu.
Uzasadnienie
Komendant Powiatowy Policji w O., po przeprowadzeniu postępowania dyscyplinarnego, na podstawie § 24 ust. l pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów (Dz. U. z 1998 r. Nr 4, poz. 14), orzeczeniem o ukaraniu z dnia [...] uznał T. D. winnym popełnienia zarzucanego mu czynu, tj. o wykroczenie określonego w art. 70 § 2 K.w., gdyż w nocy z 30 na 31 sierpnia 2001 roku w P., będąc na służbie wspólnie z J. P., wbrew obowiązkowi zachowania trzeźwości spożywał alkohol, w następstwie czego wprowadził się w stan nietrzeźwości i podjął w tym stanie czynności zawodowe, i wymierzył mu karę wydalenia ze służby.
W uzasadnieniu podniósł, że orzeczeniem Komendanta Powiatowego Policji w O. z dnia 19 października 2001 r. T. D. został uznany winnym zarzucanego mu przewinienia i wymierzono mu karę wydalenia ze służby. W wyniku wniesionego przez niego odwołania organ drugiej instancji uchylił orzeczenie wydane w pierwszej instancji i skierował sprawę do ponownego rozpatrzenia, zarzucając niewyjaśnienie wszystkich okoliczności oraz uchybienia formalne, przeto uzupełniono materiał dowodowy o zeznania świadków i dodatkowe wyjaśnienia obwinionego. Zebrany dodatkowo w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż ustalony poprzednio stan faktyczny i okoliczności popełnienia przez obwinionego czynu nie uległy zmianie. Nie ma więc okoliczności, które przemawiałyby za wymierzeniem łagodniejszej kary.
[...] Komendant Wojewódzki Policji w O. zaskarżonym orzeczeniem z dnia [...], nr [...], działając w oparciu o § 32 ust.4 pkt l rozporządzenia, utrzymał w mocy zaskarżone akt. W uzasadnieniu wskazał, na stan faktyczny sprawy z którego wynika, że Komendant Powiatowy Policji w O. w dniu 19 października 2001 r. wydał orzeczenie, w którym uznał T. D. winnym zarzucanych mu czynów i wymierzył karę dyscyplinarną "wydalenia ze służby". T. D. odwołał się, wnosząc o uchylenie orzeczenia i wymierzenie łagodniejszej kary dyscyplinarnej. [...] Komendant Wojewódzki Policji w O. orzeczeniem z dnia 5 listopada 2001 r. uchylił w całości zaskarżone orzeczenie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, zaś Komendant Powiatowy Policji w O. po przeprowadzeniu dodatkowych czynności w dniu [...] wydał orzeczenie o ukaraniu T. D. karą dyscyplinarną "wydalenia ze służby".
Od tego orzeczenia policjant ponownie odwołał się, jednakże w swoim odwołaniu do II instancji nie zawarł żadnych nowych okoliczności, które nie byłyby znane w trakcie prowadzenia postępowania dyscyplinarnego i które dałyby podstawę do zmiany wysokości orzeczonej kary dyscyplinarnej.
W skardze do NSA T. D. zarzucił rażące naruszenie prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, wskutek niewłaściwego zastosowania art. 134 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2000 r. Nr 101, póz. 1092 z póżn. zmianami) w związku z § 24 ust. l pkt 2 i § 27 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów (Dz. U. z 1998 r. Nr 4 póz. 14, zwanego dalej rozporządzeniem) poprzez wymierzenie mi kary niewspółmiernej do popełnionego czynu i stopnia zawinienia oraz naruszenie przepisów o postępowaniu poprzez nienależyte wyjaśnienie okoliczności faktycznych mających istotny wpływ na wynik sprawy, wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia [...] Komendanta Policji oraz poprzedzającego go orzeczenia Komendanta Powiatowego Policji w O. o ukaraniu.
W uzasadnieni podniósł, że orzeczenie o wydaleniu ze służby jest krzywdzące. Zgodnie z § 21 ust. rozporządzenia, przy wymierzaniu kary dyscyplinarnej uwzględnia się charakter przewinienia lub naruszenia dyscypliny służbowej, ich skutki, pobudki działania, okoliczności popełnienia czynu, stopień nasilenia złej woli, następstwa ujemne dla służby, dotychczasowe wyniki w służbie oraz zachowanie się obwinionego poza służbą. Należy brać pod uwagę inne istotne w sprawie okoliczności zarówno łagodzące, jak i obciążające.
Wyznaczony zgodnie z § 13 ust. l i 2 rozporządzenia, do prowadzenia postępowania dyscyplinarnego - Komisarz, zarówno w sprawozdaniu z przeprowadzonego postępowania dyscyplinarnego z dnia 15 października 2001 roku, jak i z dnia 25 listopada 2001 r. wnioskował w pkt 4 sprawozdania o wymierzenie kary dyscyplinarnej ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby. Uzasadniając powyższy wniosek wskazywał, że przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności mających znaczenie przy wymierzaniu kary dyscyplinarnej, to jest zarówno okoliczności łagodzących i obciążających, karą adekwatną będzie kara ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby. Przyznanie się do winy jest jedynym dowodem i podstawą rozstrzygnięcia w sprawie bowiem, pomimo wcześniejszych interwencji, badanie na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu przy użyciu alkomatu przeprowadzono dopiero po zdaniu służby, o godz. 7° w Komendzie Powiatowej Policji w O., a następnie około godz. 8°° również w O. dodatkowo pobrano krew do analizy na zawartość alkoholu. Skarżący podnosi, że przyznał się wprawdzie do naruszenia dyscypliny służbowej, jednakże stan faktyczny przedstawiał się zupełnie inaczej.
W dniu 30 sierpnia 2001 roku oprócz spożytego około godziny 17°° na stadionie w P. alkoholu, w ilości najwyżej 30 g. (przed rozpoczęciem służby), w innym czasie zarówno 30 sierpnia, jak i 31 sierpnia 2001 roku, podczas pełnienia służby, alkoholu nie spożywał.
Natomiast po przewiezieniu z Pogotowia Ratunkowego w P. do Komisariatu Policji w P. zażył dużą ilość znajdującej się tam nalewki ziołowej Melisana i takie wyjaśnienia złożył bezpośrednio po zajściu, Komendantowi Powiatowemu Policji w O. Później zorientował się, że Melisana zawiera olejki eteryczne w roztworze alkoholowym, na bazie alkoholu etylowego o stężeniu 66 % objętości. Jego zdaniem mogło to mieć wpływ na wykazanie spożywania alkoholu.
Podczas pobytu zarówno w Komendzie Powiatowej Policji w O. jak i w Komendzie Wojewódzkiej w O. zarzucono skarżącemu, że okoliczność ta nie jest wiarygodna i zasugerowano, aby przyznał się do spożywania alkoholu w niewielkich ilościach podczas służby. Przyznanie się do winy, szczery żal i skrucha miały stanowić okoliczności łagodzące, stanowiące podstawę pozytywnego załatwienia sprawy.
Zgodnie z grafikiem służbę zakończył o godzinie 5 rano. Natomiast, jak wynika ze znajdującej się w aktach sprawy notatki urzędowej sierżanta sztabowego z dnia 31 sierpnia 2001 roku, po udzieleniu pomocy na Pogotowiu Ratunkowym w P. zwolniony został do domu, około godziny 6°°. Z nieznanych powodów przewieziony został do Komisariatu Policji w P. i tam właśnie, celem uspokojenia się, zażył Melisanę.
Zarzuca, że zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa badania na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu powinny być przeprowadzone bezpośrednio na miejscu zdarzenia, czego, pomimo istnienia takiej możliwości, nie uczyniono.
Skarżący uważa, iż gdyby cokolwiek wskazywało na spożycie przeze niego alkoholu to dokonano by właściwego badania podczas pobytu na Pogotowiu Ratunkowym w P. Będąc w Komisariacie Policji w P. również mógł być poddany badaniu alkomatem bądź alkosensorem na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu, ponieważ takie urządzenia znajdowały się w wyposażeniu Komisariatu.
Jeżeli przyjąć, iż przeprowadzone badania wykazały obecność alkoholu we krwi, to jednak przeprowadzone zostały po zakończeniu służby i nie mogą stanowić podstawy zarzutu, iż wbrew obowiązkowi zachowania trzeźwości spożywał alkohol, i podejmował w tym stanie czynności zawodowe.
Skarżący wywodzi, że zgodnie z § 27 ust 3 pkt l rozporządzenia na zaostrzenie wymiaru kary ma wpływ popełnienie przewinienia lub naruszenia dyscypliny służbowej przez policjanta będącego w stanie po użyciu alkoholu lub innego podobnie działającego środka, natomiast w stosunku do niego przewinieniem lub naruszeniem dyscypliny jest wyłącznie stwierdzenie użycia alkoholu, bez uwzględnienia nie tylko okoliczności, iż nie spożywał alkoholu w czasie służby, ale również, że badanie na tę okoliczność przeprowadzone zostało po zakończeniu przeze niego służby zarówno zgodnie z grafikiem, jak i zwolnieniem do domu po zakończeniu postępowania.
Podkreślił, iż postępowanie karne prowadzone przez Prokuraturę Rejonową w O. przeciwko kierowcy radiowozu J. P. zostało umorzone, i jest nadal zatrudniony w Policji.
Dalej podnosi, iż w orzeczeniach nie wskazano, na podstawie jakiego przepisu prawa wymierzona została kara, przywołując jedynie § 24 ust. l pkt 2 rozporządzenia stanowiący, iż przełożony, który wszczął postępowanie, orzeka o uznaniu policjanta winnym popełnienia przewinienia lub naruszenia dyscypliny służbowej i wymierzeniu kary dyscyplinarnej, jak również nie uzasadniono należycie tych rozstrzygnięć, co stoi w sprzeczności z § 26 ust. 3 rozporządzenia. Uzasadnienie faktyczne orzeczenia powinno bowiem zawierać: wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. W uzasadnieniu prawnym w szczególności należało wyjaśnić podstawy prawne orzeczenia z przytoczeniem przepisów prawa.
Istotnym w sprawie jest również, że zgodnie z § 17 ust. 3 rozporządzenia miał prawo do ustanowienia obrońcy, tymczasem w toku całego postępowania dyscyplinarnego o przysługującym mu prawie nie został poinformowany.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, gdyż Sąd nie może kontrolować zarzutów, które odnoszą się do postępowania dyscyplinarnego, a w szczególności orzekać, czy wymierzona kara dyscyplinarna jest lub nie jest współmierna do popełnionego czynu i stopnia zawinienia.
Nie zachodzi też naruszenie przepisów o postępowaniu dyscyplinarnym poprzez nienależyte wyjaśnienie okoliczności faktycznych mających istotny wpływ na wynik sprawy, skarżący został zaznajomiony z aktami postępowania dyscyplinarnego w dniu 8 października 2001. Mógł w terminie - 3 dni zgłosić wniosek o uzupełnienie akt i przeprowadzenie wnioskowanych dowodów.
W dniu 17 października 2001 r. otrzymał sprawozdanie z przeprowadzonego postępowania dyscyplinarnego w którym opisano ustalony w postępowaniu stan faktyczny. W dniu 21 listopada 2001 r. skarżący podtrzymał złożone wyjaśnienie, a w dniu 21 listopada 2001 r. ponownie został zapoznany z aktami postępowania dyscyplinarnego i poinformowany o możliwości uzupełnienia akt postępowania, a w dniu 26 listopada 2001 r. otrzymał ponowne sprawozdanie z przeprowadzonego postępowania dyscyplinarnego.
W odwołaniu z dnia 29 listopada 2001 r. od orzeczenia o ukaraniu wydanego przez Komendanta Powiatowego skarżący przyznał się do spożywania alkoholu podczas służby z butelki otrzymanej na prywatnej imprezie, zatem podnoszone zarzuty nie mogą się ostać w świetle zgromadzonego w postępowaniu dyscyplinarnym materiału i nie powinny stanowić podstawy wzruszenia podjętych decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, do następuje:
na wstępie odnotować należy, że ponieważ skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r., to w oparciu o art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy sąd administracyjny. W tym przypadku jest to, z mocy § 1 pkt 9 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwości między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi w myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 - zwaną dalej Prawo o postępowaniu) następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Stwierdzić należy, iż stosownie do treści dyspozycji § 26 ust. 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów (Dz. U. z 1998 r. Nr 4, poz. 14 –zwanego dalej rozporządzeniem), uzasadnienie faktyczne orzeczenia powinno zawierać w szczególności: wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. W uzasadnieniu prawnym w szczególności należało wyjaśnić podstawy prawne orzeczenia z przytoczeniem przepisów prawa. W uzasadnieniu należało ponadto przytoczyć okoliczności, które przełożony miał na względzie przy wymiarze kary. Jak wynika z zacytowanego przepisu uzasadnienie przełożonego powinno spełniać wymogi w nim zawarte. Natomiast po myśli § 27 ust. 1 rozporządzenia wymierzona kara określona w art. 134 ustawy o Policji powinna być współmierna do popełnionego czynu i stopnia zawinienia przez obwinionego. Przy wymierzeniu kary dyscyplinarnej uwzględnia się charakter przewinienia lub naruszenia dyscypliny służbowej, ich skutki, pobudki działania, okoliczności popełnienia czynu, stopień nasilenia złej woli, następstwa ujemne dla służby, dotychczasowe wyniki w służbie oraz zachowanie się obwinionego poza służbą. Należy brać pod uwagę inne istotne w sprawie okoliczności, zarówno łagodzące, jak i obciążające (ust 2). Na podstawie pkt 1 ust.3 § 27 rozporządzenia na zaostrzenie wymiaru kary ma wpływ popełnienie przewinienia lub naruszenia dyscypliny służbowej przez policjanta będącego w stanie po użyciu alkoholu lub innego podobnie działającego środka.
Odnosząc powyższe rozważania prawne do stanu faktycznego niniejszej sprawy uznać trzeba, że zaskarżone orzeczenie nie spełnia wymogów przewidzianych w powołanych przepisach. W uzasadnieniu przełożony lapidarnie przedstawił stan faktyczny, nie przedstawił faktów, które uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz, jakie okoliczności zadecydowały o podjętym rozstrzygnięciu. W ogóle, zgromadzony materiał dowodowy nie został oceniony, pod kątem okoliczności istotnych w sprawie i decydujących, jak też, rozważenia okoliczności łagodzących, a przecież ust 3 § 26 rozporządzenia zobowiązuje do przytoczenia okoliczności, które przełożony miał na względzie przy wymiarze kary. Niewątpliwie popełnienie przewinienia lub naruszenie dyscypliny służbowej przez policjanta będącego w stanie po użyciu alkoholu, wpływa na zaostrzenie kary, jednak w takiej sytuacji, regulacja ustawy o Policjantach nie obliguje organu do wymierzenia wymienionej kary w art. 134 ust. 1 pkt 10. W przywołanym artykule ustawodawca wymienia katalog kar możliwych do wymierzenia, zatem rozstrzygnięcie w tym przedmiocie pozostawił ocenie przełożonego. W tym miejscu zauważyć należy, że orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wypowiadające się w kwestii uznania administracyjnego ma także zastosowanie w omawianej sprawie. Użycie w wskazanym przepisie sformułowania "może" oznacza, że wymierzenie kary, na podstawie tego przepisu ma charakter fakultatywny i pozostawione zostało tzw. uznaniu administracyjnemu. Organ administracyjny, działając w granicach uznania administracyjnego, zanim podejmie rozstrzygnięcie i zdecyduje, w jakim zakresie uczyni użytek ze swych uprawnień, ma obowiązek wyjaśnić wnikliwie i wszechstronnie stan faktyczny sprawy, a przed wydaniem decyzji (art. 7, oraz art. 77 k.p.a.) rozpatrzyć stan faktyczny sprawy w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w sprawie. Oparcie przepisu na konstrukcji uznania administracyjnego, oznacza, że pozostawia on do uznania organu istnienie lub nieistnienie w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności, uzasadniających jego zastosowane. Nie oznacza to jednak dowolności rozstrzygnięcia.
Uznanie administracyjne wymaga wskazania przesłanek korzystania z niego oraz argumentacji przytoczonej w decyzji rozstrzygającej indywidualną sprawę opartą na uznaniu administracyjnym. W tym zakresie zaskarżone orzeczenie nie podaje, przesłanek które zadecydowały o wymierzeniu tej, a nie innej kary.
Ustawodawca upoważnił właściwego przełożonego do orzekania w ramach tzw. uznania administracyjnego, pozostawiając jemu ocenę, czy w konkretnej sprawie występują okoliczności uzasadniające nałożenie określonej kary dyscyplinarnej, jak również ocenę występowania, bądź nie wymienionych okoliczności. Kontrola sądowa legalności decyzji wydanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się w związku z tym do badania, czy w procesie dochodzenia do rozstrzygnięcia uwzględniono całokształt okoliczności faktycznych i prawnych oraz, czy w ramach swego uznania nie naruszono zasady swobodnej oceny dowodów.
Jednym z elementów orzeczenia jest jego uzasadnienie faktyczne i prawne. Powinno ono zawierać wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi kierowano się przy podejmowaniu orzeczenia. W szczególności winno ono zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez przełożonego wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Uzasadnienie ma szczególne znaczenie przy ocenie prawidłowości orzeczenia przez przełożonego wyższego stopnia, zwłaszcza gdy ma ono o charakter uznaniowy. Brak prawidłowego uzasadnienia takiego orzeczenia uniemożliwia bowiem - w przypadku jego zaskarżenia - ustalenie, czy nie przekroczono granic przyznanego uznania administracyjnego, gdyż to swobodne uznanie nie może być wszakże dowolne.
W rozpatrywanej sprawie stwierdzić należy, iż orzeczenia obu przełożonych nie wykazały, jakie konkretnie okoliczności faktyczne, istotne zostały ustalone, które z nich wzięte zostały pod uwagę, oprócz przyznania się skarżącego do spożycia alkoholu w czasie służby, jako uzasadniające zastosowanie zastosowanej kary. Z dokumentów przedłożonych w sprawie nie wynika, że obwiniony został pouczony o możliwości skorzystania z przysługującego mu prawa do obrońcy, a należało go pouczyć o tym prawie.
W świetle przedstawionej przez Sąd oceny prawnej, argumentacja zawarta w odpowiedzi na skargę, że przeprowadzenie postępowania dyscyplinarnego zgodnie z procedurą rozporządzenia i przyznanie się obwinionego do zarzucanego mu czynu, nie stanowi podstawy do wzruszenia podjętej "decyzji", jest nietrafna.
Jednocześnie zauważyć trzeba, że wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2002 r., sygn. akt K36/00 - art. 139 ust. 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U z 2002 r., Nr 7 poz.58 z późn. zm.) w części dotyczącej postępowania dyscyplinarnego, został uznany za niezgodny z art. 92 ust. l Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z tym wyrokiem akt wykonawczy w zakresie objętym upoważnieniem wydany na podstawie zakwestionowanego przepisu, stracił moc z dniem 30 września 2003 r.
Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji Sąd uwzględnił w/w wyrok Trybunału Konstytucyjnego, albowiem w dacie rozpatrywania sprawy przez Sąd wskazane przepisy rozporządzenia, które stanowiły podstawę prawną wydanego orzeczenia, nie obowiązywały. Stwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny już po dacie wydania zaskarżonego orzeczenia utrata mocy obowiązującej wskazanego rozporządzenia musi być kwalifikowana jako wadliwość dająca podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, gdyż zgodnie z art. 135r ust. 2 ustawy o Policji, postępowanie dyscyplinarne wznawia się na wniosek ukaranego lub obwinionego, albo w przypadku jego śmierci na wniosek członka rodziny uprawnionego do renty rodzinnej, jeżeli w wyniku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego stracił moc lub uległ zmianie przepis prawny będący podstawą wydania orzeczenia dyscyplinarnego. W przypadku, o którym mowa w ust. 2, wniosek o wznowienie składa się w terminie miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (ust. 3).
Na podstawie, zaś art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 października 2003 r. o zmianie ustawy o Policji (Dz. U. z 2003 r. Nr 192 poz.1873) przepisy tej ustawy stosuje się do postępowań dyscyplinarnych niezakończonych prawomocnym orzeczeniem do dnia jej wejścia w życie (29 listopad 2003 r.).
Stosownie natomiast do treści art. 145 § l pkt l lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
W świetle powyższego należy stwierdzić, iż jest zasadą, że Wojewódzki Sąd Administracyjny uchyla zaskarżony akt, jeśli stwierdzi występowanie w sprawie przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego.
Skoro, jak wykazano wyżej, Trybunał Konstytucyjny uznał art. 139 ust. 2 ustawy o Policji, a w konsekwencji akt wykonawczy (rozporządzenie) za niezgodny z Konstytucją i jest to przesłanka do wznowienia postępowania administracyjnego, to taka regulacja prawna uzasadnia uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz orzeczenia przełożonego pierwszej instancji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.
W wyniku uwzględnienia skargi organ administracji winien przeprowadzić postępowanie, na podstawie przepisów obecnie obowiązującej ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2002 r. nr 7, poz. 58) regulujących postępowanie dyscyplinarne, eliminując wskazane uchybienia. W tej sytuacji orzeczono jak w sentencji, na podstawie powołanego art. 145 § l pkt l lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Rozstrzygnięć w punkcie drugim i trzecim wyroku dokonano na podstawie art. 152 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.) w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI