II SA/Wr 208/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił sprzeciw od decyzji Wojewody Dolnośląskiego uchylającej decyzję Burmistrza w sprawie wymeldowania, uznając, że organ odwoławczy prawidłowo wskazał na konieczność dalszego wyjaśnienia stanu faktycznego.
Sprawa dotyczyła sprzeciwu A. M. od decyzji Wojewody Dolnośląskiego, która uchyliła decyzję Burmistrza K. odmawiającą wymeldowania M. M. z miejsca pobytu stałego. Wojewoda uznał, że organ I instancji nie zebrał wystarczającego materiału dowodowego, aby jednoznacznie stwierdzić, czy M. M. opuścił miejsce pobytu stałego. Sąd administracyjny, rozpoznając sprzeciw, stwierdził, że decyzja kasatoryjna Wojewody była uzasadniona, ponieważ organ I instancji nie wyjaśnił kluczowych okoliczności, takich jak ewentualne znęcanie się, postępowanie karne czy szczegóły pracy za granicą, co naruszałoby zasadę dwuinstancyjności, gdyby organ odwoławczy sam te fakty ustalał.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał sprzeciw A. M. od decyzji Wojewody Dolnośląskiego, która uchyliła decyzję Burmistrza K. odmawiającą wymeldowania M. M. z miejsca pobytu stałego. Organ odwoławczy uznał, że organ I instancji nie zebrał wystarczającego materiału dowodowego, aby jednoznacznie stwierdzić, czy M. M. opuścił miejsce pobytu stałego w rozumieniu przepisów. Wskazano na konieczność wyjaśnienia kwestii takich jak ewentualne znęcanie się, postępowanie karne syna, a także szczegółów jego pracy za granicą i częstotliwości powrotów. Sąd administracyjny, rozpoznając sprzeciw od decyzji kasatoryjnej Wojewody, stwierdził, że decyzja ta była prawidłowa. Zgodnie z przepisami Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd w postępowaniu ze sprzeciwu kontroluje jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji kasatoryjnej przez organ odwoławczy. Sąd uznał, że Wojewoda prawidłowo wskazał na braki w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, które uniemożliwiały wydanie merytorycznej decyzji. Wyjaśnienie tych kluczowych okoliczności przez organ odwoławczy naruszałoby zasadę dwuinstancyjności. Dlatego też, sąd oddalił sprzeciw, uznając decyzję Wojewody za zgodną z prawem.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję organu I instancji, ponieważ organ ten nie zebrał wystarczającego materiału dowodowego, a dalsze wyjaśnienie sprawy jest konieczne i ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, co uzasadnia zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ I instancji nie wyjaśnił kluczowych okoliczności sprawy wymeldowania, takich jak faktyczne opuszczenie miejsca pobytu stałego, co uniemożliwiało wydanie merytorycznej decyzji. Dalsze postępowanie dowodowe było konieczne, a jego przeprowadzenie przez organ odwoławczy naruszałoby zasadę dwuinstancyjności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
inne
Przepisy (14)
Główne
k.p.a. art. 138 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
u.e.l. art. 35
Ustawa o ewidencji ludności
p.p.s.a. art. 151a § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 64d § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 16 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 64a
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 64e
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 136 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 15
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 10 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 79a § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
u.e.l.i.d.o. art. 15 § 1
Ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych
u.e.l.i.d.o. art. 15 § 2
Ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych
u.e.l. art. 33 § 1
Ustawa o ewidencji ludności
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ organ I instancji nie zebrał wystarczającego materiału dowodowego, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przeprowadzenie dalszych ustaleń faktycznych przez organ odwoławczy naruszałoby zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
Odrzucone argumenty
Zarzut skarżącego dotyczący nieprawidłowości decyzji kasatoryjnej Wojewody, który nie został uwzględniony przez sąd.
Godne uwagi sformułowania
kontrola formalna decyzji kasatoryjnej naruszenie zasady dwuinstancyjności konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie
Skład orzekający
Halina Filipowicz-Kremis
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej w postępowaniu administracyjnym oraz zasady dwuinstancyjności."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania ze sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej, a nie meritum sprawy wymeldowania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w postępowaniu administracyjnym, w szczególności zakresu kontroli sądu w przypadku sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej. Jest to istotne dla prawników procesualistów.
“Kiedy sąd może uchylić decyzję i co to oznacza dla stron? Kluczowa sprawa o sprzeciwie od decyzji kasatoryjnej.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Wr 208/25 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2025-04-23 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2025-03-28 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Halina Filipowicz-Kremis /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6050 Obowiązek meldunkowy Hasła tematyczne Ewidencja gruntów Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku *Oddalono sprzeciw z art. 64b § 1 p.p.s.a. Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 572 art. 136 par. 1; art. 138 par. 2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 kwietnia 2025 r. sprawy ze sprzeciwu A. M. od decyzji Wojewody Dolnośląskiego z dnia 17 lutego 2025 r. Nr SOC-OP.621.1.9.2025.MR w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala sprzeciw. Uzasadnienie U Z A S A D N I N I E Decyzją Burmistrza K. nr ROSO.5343 .3 .2024, z dnia 20 grudnia 2024 r. orzeczono o odmowie wymeldowania M. M. z miejsca pobytu stałego w lokalu pod adresem S. Odwołanie od tej decyzji złożył A. M. Wojewoda Dolnośląski, decyzją z dnia 17 lutego 2025 r., wydaną na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572) oraz art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 736), po rozpatrzeniu odwołania A. M. od opisanej decyzji orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania M. M. z miejsca pobytu stałego w lokalu pod adresem S. (gm. K.) zostało wszczęte w dniu 10 czerwca 2024 r. na wniosek A. M., który wniósł o wymeldowanie tej osoby, ze względu na opuszczenie przez nią tego lokalu bez dopełnienia obowiązku meldunkowego. Wnioskodawca poinformował organ gminy, że syn od kilku lat znęca się nad nim psychicznie i fizycznie, a w dniu 3 kwietnia 2024 r. został on zatrzymany przez policję, ponadto ma założoną Niebieską Kartę i nie dokłada się do opłat za mieszkanie. Zgodnie z art. 35 ustawy o ewidencji ludności właściwy organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu, wskazanych w art. 28 ust. 2 tej ustawy, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Na podstawie ww. przepisu prawa Burmistrz K. decyzją nr ROSO.5343.3. 2024.ŁD z dnia 1 lipca 2024 r. orzekł o odmowie wymeldowania M. M. z miejsca pobytu stałego w lokalu pod adresem S. Wskutek odwołania złożonego przez A. M. Wojewoda Dolnośląski decyzją nr SOC-OP.621.1.56.2024.MR z dnia 19 sierpnia 2024 r. uchylił powyższe rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia w celu zapewnienia stronie postępowania możliwości czynnego udziału w tym postępowaniu, a także zebrania dodatkowego materiału dowodowego, wskazując przy tym, jakie kwestie należy ustalić. W dniu 30 sierpnia 2024 r. do urzędu gminy zgłosił się M. M. i zapoznał się z aktami sprawy. Rozpatrując sprawę ponownie organ gminy zwrócił się do Komisariatu Policji w K. z prośbą o udzielenie informacji, czy nadal obowiązuje zakaz opuszczenia miejsca zameldowania przez M. M. i zakaz zbliżania się do jego ojca. W odpowiedzi policja wyjaśniła, że powyższy nakaz opuszczenia mieszkania i zakaz zbliżania się do ojca już nie obowiązują. Ponadto w dniu 18 września 2024 r. zostały przeprowadzone oględziny nieruchomości, podczas których stwierdzono, że M. M. zabrał ze swojego pokoju wszystkie rzeczy osobiste oprócz zimowych kurtek i pokój ten wygląda na nieużytkowany od dłuższego czasu. Jednocześnie stwierdzono, że rzeczy uczestnika są także zamknięte na kłódkę w garażu, przy czym M. M. zaczął powoli zabierać te rzeczy z budynku. Następnie organ gminy wezwał na przesłuchanie w charakterze świadka sołtysa wsi S. – L. K., a także ponownie J. H. i G. W., przy czym ostatnia z tych osób nie stawiła się na wezwanie. L. K. zeznał, że nie bywa w tym lokalu i nie widuje M. M., więc ciężko mu określić, czy on mieszka w miejscu zameldowania. Natomiast J. H. zeznał, że w ostatnim czasie nie widuje M. M. i z tego, co mu wiadomo, to osoba ta przebywa w B. i prawdopodobnie pracuje w Niemczech. W dniu 20 listopada 2024 r. do urzędu gminy zgłosił się także M. M., który oświadczył do protokołu, że ma swobodny dostęp do przedmiotowego lokalu i posiada klucze do niego, ale ze względu na wykonywaną pracę w Niemczech nie przebywa w miejscu zameldowania, a w swoim pokoju nie ma rzeczy osobistych, gdyż zabrał je do Niemiec. Dodał także, iż nie ma zakazu zbliżania się do ojca - A. M. Ponadto przedłożył do akt sprawy dokumenty w języku niemieckim datowane na dzień I sierpnia 2024 r. Następnie, realizując wynikający z art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego obowiązek zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, organ gminy skierował do stron pismo informujące o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do tych dowodów przed wydaniem decyzji przez organ. Obie strony postępowania skorzystały z przysługującego im prawa i zapoznały się z aktami sprawy, przy czym nie wniosły uwag do zebranego materiału dowodowego. Mając na uwadze powyższy materiał dowodowy, Burmistrz K. decyzją nr ROSO.5343.3.2024 z dnia 20 grudnia 2024 r. ponownie orzekł o odmowie wymeldowania M. M. z miejsca pobytu stałego w lokalu pod adresem S. W uzasadnieniu tej decyzji stwierdzono, że opuścił on miejsce zameldowania jedynie ze względu na wykonywaną pracę w Niemczech, potwierdzając to przedłożoną umową o pracę, jednakże ma zamiar powrotu do tego lokalu, a ponadto odbierał w toku postępowania korespondencję wysyłaną na adres tego lokalu. Od powyższej decyzji A. M. złożył odwołanie do Wojewody Dolnośląskiego. Powołał się w nim na przepis art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz stwierdził, że skoro M. M. nie mieszka w miejscu zameldowania już od ponad 8 miesięcy i nie dopełnił on obowiązku wymeldowania się, to konieczna i uzasadniona jest zmiana decyzji Burmistrza. Analizując całość akt sprawy organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności obywatel polski, który opuszcza miejsce pobytu stałego albo opuszcza miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu obowiązany jest wymeldować się. Natomiast w postępowaniu administracyjnym w sprawie o wymeldowanie osoby z miejsca pobytu stałego lub czasowego należy dokonać oceny stanu faktycznego istniejącego w dacie wydawania decyzji. W orzecznictwie sądów administracyjnych, dotyczącym kwestii wymeldowania utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu w rozumieniu przepisów obowiązujących w zakresie ewidencji ludności jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem postępowania jest kwestia wymeldowania M. M. z miejsca pobytu stałego w lokalu pod adresem S. Wojewoda Dolnośląski, uchylając poprzednią decyzję organu I instancji z dnia 1 lipca 2024 r. i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia zalecił m.in. zebranie dodatkowego materiału dowodowego i wskazał, jakie kwestie należy wyjaśnić. Jednakże działania podjęte następnie przez organ gminy nie wyjaśniły jeszcze całościowo stanu faktycznego istniejącego w tej sprawie, wskutek czego dotychczasowe ustalenia dokonane przez ten organ - w ocenie organu odwoławczego - nadal uniemożliwiają jednoznaczne stwierdzenie, czy osoba ta opuściła, czy też nie opuściła miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisu art. 35 ustawy, a zatem organ gminy przedwcześnie wydał zaskarżone rozstrzygnięcie. Wojewoda przypomina, iż wnioskodawca stwierdził, że syn od kilku lat znęca się nad nim psychicznie i fizycznie, ma założoną Niebieską Kartę i w związku z popełnieniem czynu zabronionego w dniu 3 kwietnia 2024 r. został zatrzymany przez policję, po czym wobec M. M. został wydany policyjny "Nakaz i zakaz", w którym nakazano mu natychmiastowe opuszczenie mieszkania i zakazano zbliżania się oraz kontaktowania z ojcem na okres 14 dni, a następnie w dniu 28 maja 2024 r. Prokuratura Rejonowa w Z. zawiadomiła A. M. jako osobę pokrzywdzoną o przesłaniu do sądu aktu oskarżenia przeciwko jego synowi. Ponadto z akt sprawy wynika, że M. M. prawdopodobnie pracuje w Niemczech. W związku z powyższym organ gminy miał wyjaśnić zarówno kwestię ewentualnego stosowania przemocy wobec ojca przez M. M., jak i wykonywania przez niego pracy za granicą. Natomiast organ gminy jedynie zwrócił się z zapytaniem do Komisariatu Policji w K. z prośbą o udzielenie informacji odnośnie dalszego obowiązywania zakazu opuszczenia miejsca zameldowania przez M. M. i zakazu zbliżania się do jego ojca, ale nie wyjaśnił, czy faktycznie prowadzona była procedura Niebieskiej Karty w tej rodzinie, ani nie sprawdził, czy Sąd Rejonowy w Z. rozpatrzył już sprawę dotyczącą ww. aktu oskarżenia skierowanego przez prokuratora, a jeżeli tak, to jak ta sprawa się zakończyła, co mogłoby mieć istotne znaczenie dla wydania rozstrzygnięcia w postępowaniu dotyczącym wymeldowania M. ·Jednocześnie - jak już wskazano - organ gminy miał rozważyć, czy w sprawie może mieć znaczenie kwestia wykonywania przez M. M. pracy poza granicami Polski, a jeżeli tak, to wyjaśnić okoliczności tej pracy i przyjazdów z niej do miejsca zameldowania, jednakże organ jedynie przesłuchał stronę, która stwierdziła, że "ze względu na wykonywaną pracę w Niemczech nie przebywa pod wskazanym adresem" i przedłożyła dokument w języku niemieckim. Należy zatem zauważyć, że dokument z dnia 1 sierpnia 2024 r. sporządzony jest w języku obcym, zatem winien on być przetłumaczony przez tłumacza przysięgłego na jęz. polski celem umożliwienia uwzględnienia go przez organ jako dowód w sprawie. Ponadto można zauważyć, że wprawdzie samo wykonywanie pracy poza granicami Polski nie stanowi podstawy do wymeldowania osoby z danego lokalu, ale istotne jest w takim przypadku ustalenie przez organ, czy w czasie posiadania zatrudnienia za granicą dana osoba przyjeżdża do kraju, jeżeli tak, to jak często, na jak długo i gdzie wówczas zamieszkuje, a także od jak dawna pracuje za granicą i jaki jest chociażby prawdopodobny termin powrotu tej osoby do spornego lokalu. Jednakże w niniejszej sprawie organ gminy w ogóle nie ustalił powyższych kwestii i nawet nie odniósł się do stwierdzenia świadka - J. H. z dnia 20 listopada 2024 r., że z jego wiedzy wynika, iż M. M. prawdopodobnie pracuje w Niemczech, ale "przebywa w B.". Nie zostały zatem -jak już wskazano -wyjaśnione przez organ gminy w sposób niebudzący wątpliwości wszystkie okoliczności sprawy istotne dla jej rozstrzygnięcia. Zdaniem organu odwoławczego warto również odnieść się do zawartego w uzasadnieniu decyzji stwierdzenia, że o braku opuszczenia miejsca zameldowania przez M. M. świadczy również "odbierana korespondencja adresowana pod adres stałego zameldowania" i zauważyć, iż korespondencja wysyłana do niego na adres zameldowania najpierw wracała do urzędu gminy jako nieodebrana, potem zaś odbierana była w placówce pocztowej, a nie bezpośrednio w spornym lokalu, a pierwsza decyzja w sprawie została odebrana bezpośrednio w urzędzie gminy. Ponadto należy ponownie zauważyć (już w decyzji organu odwoławczego z dnia 19 sierpnia 20024 r. ta kwestia była podnoszona), że skoro w niniejszej sprawie postępowanie zostało wszczęte na żądanie strony, a organ wydał decyzję o odmowie wymeldowania wskazanej osoby, organ ten miał obowiązek - zgodnie z art. 79a § 1 Kpa - informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, również wskazać przesłanki zależne od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane i poinformować, że skutkiem tego może być wydana decyzja ja niezgodna z żądaniem strony, jednakże organ gminy nie dopełnił powyższego obowiązku. Reasumując powyższe konieczne jest po raz kolejny uchylenie zaskarżonej decyzji Burmistrza K. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, bowiem konieczność przeprowadzenia wielu czynności dowodowych wymaga przeprowadzenia dalszego postępowania przez organ I instancji, gdyż dokonanie tego przez organ odwoławczy naruszałoby zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego określoną w art. 15 Kpa. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ I instancji ma obowiązek przeprowadzić postępowanie z uwzględnieniem wskazanych wyżej uchybień, a także kwestii podniesionych w odwołaniu. Należy ponadto zauważyć, że po uchyleniu pierwotnej decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji nie wszczyna on ponownie postępowania, jak wskazano w piśmie do stron z dnia 2 września 2024 r., lecz postępowanie to jest jedynie kontynuowane. Na marginesie organ odniósł się do zawartego w odwołaniu A. M. powołania się na przepis art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i zauważył, że wskazany przepis nie ma już zastosowania, bowiem ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych była z dnia 10 kwietnia 1974 r. i została uchylona z dniem 1 marca 2015 r.. Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy orzekł, jak na wstępie. Sprzeciw od tej decyzji złożył w terminie ustawowym A. M. W sprzeciwie podniósł, że Wojewoda Dolnośląski dwukrotnie uchylał decyzje organu Iszej instancji, a spotkany na ulicy Burmistrz K. oświadczył wnioskodawczy, że nie wymelduje M. M. z miejsca pobytu stałego. W doręczonej sądowi odpowiedzi na sprzeciw organ wniósł o jego oddalenie, a wskazując na brak argumentacji w tymże piśmie, podtrzymał dotychczasową argumentację w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył: Zgodnie z art. 64a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") w brzmieniu po nowelizacji dokonanej ustawą z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935), od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Zgodnie z art. 64e p.p.s.a. sąd, rozpoznając sprzeciw od decyzji, kontroluje jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji kasatoryjnej przez organ odwoławczy. W związku z tym, poza oceną Sądu pozostają pozostałe zarzuty, o ile zostały zawarte w sprzeciwie. Sprzeciw nie jest środkiem prawnym służącym kontroli materialnoprawnej podstawy decyzji ani prawidłowości zastosowania przez organ II instancji przepisów prawa procesowego, niezwiązanych z podstawami kasatoryjnymi. Sprzeciw jest wyrazem zakwestionowania przez stronę uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi, ale jako rozstrzygnięcia właśnie o charakterze kasatoryjnym. Kontrola dokonywana przez sąd administracyjny w ramach tego środka ma więc wyłącznie charakter formalny i polega na kontroli sądowej, czy decyzja kasatoryjna organu II instancji poprawnie została wywiedziona z jednej z podstaw wymienionych w art. 138 § 2 k.p.a. (por. np. wyrok WSA w Poznaniu z 8 sierpnia 2017 r., sygn. akt V SA/Po 649/17, CBOSA). Powołane przepisy znacznie ograniczają zakres kontroli sądowoadministracyjnej w sprawach ze sprzeciwu. Sąd w takim przypadku ustala jedynie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania przez organ odwoławczy kompetencji z art. 138 § 2 k.p.a., a więc uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., sąd nie jest więc władny odnosić się do jakichkolwiek innych kwestii, które nie wiążą się bezpośrednio z problematyką stosowanej przez organ odwoławczy normy z art. 138 § 2 k.p.a. Innymi słowy, sąd rozpoznając sprzeciw powinien ocenić tylko te kwestie, które warunkują prawidłowość wydania decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. (wyrok NSA z 9 września 2020 r., I GSK 1170/20, CBOSA). Dalej trzeba powiedzieć że, zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Przepis powyższy musi być oczywiście interpretowany w świetle art. 12 (zasada szybkości i prostoty postępowania), art. 15 (zasada dwuinstancyjności) i art. 136 k.p.a. (postępowanie dowodowe na etapie odwoławczym). Z jednej strony decyzja odwoławcza typu kasacyjnego nie może prowadzić do nieuzasadnionego wydłużania postępowania administracyjnego, z drugiej zaś – nie może naruszać istoty postępowania dwuinstancyjnego, a więc prawa stron do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w jej całokształcie. Określone w art. 136 § 1 k.p.a. uprawnienie do przeprowadzenia na etapie odwoławczym uzupełniającego postępowania dowodowego nie może naruszać zasady dwuinstancyjności, chyba że zachodzą wyjątki przewidziane w § 2 i 3. W okolicznościach kontrolowanej sprawy Sąd uznał, że przyczyny wydania decyzji kasacyjnej nie budzą wątpliwości, a organ odwoławczy prawidłowo wskazał na konieczny zakres wyjaśnienia sprawy. W tym kontekście trzeba przede wszystkim nadmienić, że niniejsze postępowanie zostało wszczęte na podstawie wniosku złożonego przez stronę (A. M.) o wymeldowanie M. M. z miejsca pobytu stałego. Wobec powyższego, rzeczą konieczną z punktu widzenia niniejszych regulacji, było ustalenie przez organ, czy w sprawie zaistniały przesłanki normatywne z art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Tymczasem w realiach badanej sprawy trafnie zauważył Wojewoda, że organ I instancji nie dokonał dostatecznych ustaleń, aby wydać decyzję. Dostrzeżone w tym zakresie uchybienie jako kluczowe z punktu widzenia zasadności dalszego prawidłowego ustalenia wystąpienia ewentualnych przesłanek, od których uzależniono wydanie decyzji, nie mogło zostać sanowane w ramach postępowania odwoławczego, nawet wobec prawnych możliwości przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, gdyż przekraczałoby to zasadę dwuinstancyjności postępowania. Skoro bowiem jej istota sprowadza się do dwukrotnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy, to kluczowy aspekt sprawy, od którego zależy ustalenie dalszych przesłanek wydania decyzji nie może odbywać się z pominięciem jednej instancji. Nie można również odmówić racji Wojewodzie, który zauważył, że w realiach badanej sprawy istotnym jest, iż sprawa jest po raz drugi rozpoznawana przez kompetentne organy i uchylając poprzednią decyzję organu I instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazał na potrzebę szerszego zebrania materiału dowodowego z wyjaśnieniem jakie kwestie należy ustalić. Organ gminy dokonał uzupełnienia materiału dowodowego, jednakże (jak wskazał w motywach organ odwoławczy) zgromadzone przez nadal uniemożliwiają jednoznaczne stwierdzenie, czy osoba ta opuściła, czy też nie opuściła miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisu art. 35 ustawy, a zatem organ gminy przedwcześnie wydał zaskarżone rozstrzygnięcie. Burmistrza K. zwrócił się wprawdzie z zapytaniem do Komisariatu Policji w K. z prośbą o udzielenie informacji czy fatycznie zakazy i nakazy nałożone na uczestnika obowiązują nadal, ale nie wyjaśnił, czy faktycznie prowadzona była procedura Niebieskiej Karty w tej rodzinie, ani nie sprawdził, czy Sąd Rejonowy w Z. rozpatrzył już sprawę dotyczącą aktu oskarżenia skierowanego przez prokuratora skierowanego przeciwko stronie i jak sprawa ta się zakończyła. Wskazane ustalenia mogą okazać się istotne dla wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Jak wynika z akt, Wojewoda uchylając poprzednią decyzję zwrócił także uwagę na konieczność rozważenia wpływu wykonywania przez M. M. pracy poza granicami Polski, na jego zameldowanie, a dokument złożony do organu w języku niemieckim winien on być przetłumaczony przez tłumacza przysięgłego na jęz. polski jeśli ma być zaliczony w poczet dowodów w sprawie. Należy zatem przyznać rację organowi odwoławczemu w zakresie stwierdzenia istotnych braków postępowania administracyjnego uzasadniających uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Biorąc zaś pod uwagę, że wskazane braki w ustaleniach faktycznych dotyczyły jednego z najważniejszych elementów stanu faktycznego sprawy, które organ I instancji pominął, przeprowadzenie samodzielnych ustaleń faktycznych przez organ odwoławczy dopiero na etapie postępowania w drugiej instancji naruszałoby zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego i związane z nią gwarancje ochrony praw strony postępowania. Organ II instancji może oczywiście wyeliminować wątpliwości w trybie art. 136 k.p.a., w tym przeprowadzając rozprawę administracyjną, jednakże w realiach badanej sprawy, w ocenie Sądu przekraczałoby to, w kontekście wskazanych uchybień granice uzupełniającego postępowania dowodowego. Z tego też względu sformułowany w sprzeciwie zarzut nie mógł zostać uwzględniony. Podniesiona zaś w sprawie okoliczność długotrwałego prowadzenia postępowania przez organ I instancji sama w sobie nie może stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji, skoro nawet w tak długo prowadzonym postępowaniu dostrzeżono braki uniemożliwiające wydanie prawidłowej decyzji co do meritum. Nadto, stronie przysługują stosowne środki ochrony przeciw opieszałości organów prowadzących postępowanie. Konkludując, w ocenie Sądu zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, organ II instancji, zgodnie z dyspozycją art. 138 § 2 k.p.a., wskazał jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrywaniu sprawy. W sposób poprawny uzasadnił też treść rozstrzygnięcia, wykazując naruszenie przez organ I instancji przepisów postępowania z ich jednoczesnym wskazaniem, jak również wykazał, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ II instancji zawarł ponadto prawidłowe – i odnoszące się do wyszczególnionych przezeń uchybień procesowych - wskazania, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Stąd też nie został naruszony art. 138 § 2 k.p.a. Dlatego też, na podstawie art. 151a § 2 w zw. z art. 64d § 1 p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji. Sąd rozpoznał sprzeciw w składzie jednoosobowym na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 64d § 1 w zw. z art. 16 § 2 p.p.s.a., nie znajdując podstaw do jego przekazania na rozprawę
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI