II SA/Wr 206/22

II SA/Wr 206/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2022-12-15
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-03-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Adam Habuda /przewodniczący/
Gabriel Węgrzyn /sprawozdawca/
Marta Pawłowska
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 1124/23 - Wyrok NSA z 2025-10-14
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 49b ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Adam Habuda Sędziowie: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn (spr.) Asesor WSA Marta Pawłowska po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia [...] 2021 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego ogrodu zimowego oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Decyzją z [...] 2021 r., (nr [...]) Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako "DWINB"), po ponownym rozpatrzeniu odwołania A. S. (dalej jako "skarżąca"), utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Wrocławskim (dalej jako "PINB") z [...] 2021 r., (nr [...]) nakazującą skarżącej, jako inwestorowi, rozbiórkę samowolnie wybudowanego ogrodu zimowego na działce nr [...] w Kiełczowie, gmina Długołęka.
W uzasadnieniu decyzji DWINB wyjaśnił, że w dniu 29 IV 2020 r. do PINB wpłynęło zawiadomienie w sprawie samowolnej budowy ogrodu zimowego na działce nr [...] w Kiełczowie przy ul. Kwiatowej.
Pismem z 23 VI 2020 r. PINB zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu w sprawie samowolnej budowy ogrodu zimowego na działce nr [...] w Kiełczowie, gmina Długołęka.
W dniu 17 XII 2020 r. PINB przeprowadził dowód z oględzin w sprawie, z którego sporządzono protokół (PNB.[...]), ponadto wykonano szkic lokalizacji ogrodu zimowego oraz szereg zdjęć obrazujących stan faktyczny. Podczas oględzin ustalono, że na działce nr [...] w Kiełczowie przy ul. K. [...] zlokalizowany jest budynek mieszkalny jednorodzinny dwulokalowy, do którego do zachodniej elewacji ogrodowej został dobudowany ogród zimowy. Obiekt posadowiony jest na działce skarżącej i tworzy konstrukcję aluminiową z dachem jednospadowym. Wymiary obiektu to 3 m x 7,15 m, wysokość od 2,55 m do 3,15 m. Całość budowli została przeszklona. Odległość przeszklonej ściany ogrodu zimowego od ogrodzenia z działką nr [...] wynosi 2,4 m. Wspomniany obiekt wspiera się na ścianie budynku, do której dach przytwierdzono za pomocą śrub stalowych. Ponadto jedna ze ścian wspiera się na murze oddzielającym część działki przynależnej do P. L. Przedmiotowy obiekt jest trwale połączony z gruntem, poprzez to, że konstrukcja przytwierdzona jest do murku ceglanego wykańczającego taras. Obiekt posiada instalację elektryczną oświetleniową oraz orynnowanie. Ustalono, że ogród zimowy powstał w IV 2020 r. w miejscu zadaszonego tarasu.
Podczas oględzin skarżąca oświadczyła, że dokonała zgłoszenia planowanej inwestycji w Wydziale Architektury i Budownictwa Starostwa Powiatu Wrocławskiego, lecz ta procedura nie została zakończona. Z akt administracyjnych Starosty wynika, że zgłoszenie skarżącej z 3 III 2020 r. było nieskuteczne, bowiem decyzją Wojewody Dolnośląskiego z [...], ([...]) uchylono decyzję Starosty Wrocławskiego z [...], (nr [...]), którą wniesiono sprzeciw w sprawie zgłoszenia budowy ogrodu zimowego na działce nr [...] w Kiełczowie, a ponadto umorzono postępowanie organu pierwszej instancji.
Decyzją z [...] 2021 r., (nr [...]) PINB nakazał skarżącej rozbiórkę wybudowanego ogrodu zimowego na działce nr [...] w Kiełczowie, gmina Długołęka, powołując się na art. 49b ust. 1 ustawy z dnia 7 VII 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333) dalej: PB.
Dalej w następstwie złożonego odwołania DWINB decyzją z [...] 2021 r., (nr [...]) uchylił wspomnianą decyzję PINB w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. DWINB wskazał, że dokonane przez PINB ustalenia nie dawały podstaw do jednoznacznego stwierdzenia, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z samowolną budową ogrodu zimowego, oraz że na podstawie akt sprawy nie można jednoznacznie ustalić, do której kategorii obiektów należy przyporządkować sporny obiekt.
Od powyższej decyzji sprzeciw do tutejszego Sądu wniósł P. L., współwłaściciel działki nr [...]. Prawomocnym wyrokiem z 7 IX 2021 r. (II SA/Wr 353/21) tutejszy Sąd uchylił decyzję DWINB. W motywach uzasadnienia Sąd wskazał, że dokonane przez PINB ustalenia faktyczne dotyczące wymiarów i lokalizacji spornej konstrukcji, sposobu jej wykonania, w tym powiązania z gruntem oraz istniejącym budynkiem mieszkalnym, obligowały organ odwoławczy, w ramach art. 136 kpa, do przeprowadzenia weryfikacji kwalifikacji prawnej spornego obiektu i ewentualnie jej poprawy w kierunku wskazanym przez ten organ. Ponadto Sąd stwierdził, że DWINB nie wykazał, aby poza zakresem postępowania odwoławczego była analiza inwestycji pod kątem jej zgodności z przepisami techniczno-budowlanymi. Brak było podstaw prawnych, aby w ewentualnym postępowaniu naprawczym stosować przepis art. 9 PB.
Po ponownym rozpatrzeniu odwołania DWINB w zaskarżonej decyzji stwierdził, że sprawa dotyczy przydomowego ogrodu zimowego (tzw. oranżerii), którego budowa podlegała zgłoszeniu z mocy art. 29 ust. 1 pkt 2 oraz art. 30 ust. 1 pkt 1 PB w brzmieniu obowiązującym na dzień zrealizowania powyższego obiektu (IV 2020 r.). Powyższą kwalifikację obiektu potwierdza m.in. dokumentacja projektowa ogrodu zimowego załączona do zgłoszenia z 3 III 2020 r. oraz dokumentacja zdjęciowa z oględzin z 17 XII 2020 r., z której wynika, że w spornym obiekcie znajdują się sofa, stolik i kwiaty, co w ocenie DWINB potwierdza funkcję, jaką pełni przydomowy ogród zimowy. Organ odwoławczy wskazał ponadto, że ogrodu zimowego, przylegającego do ściany budynku, nie można uznać za rozbudowę budynku mieszkalnego w rozumieniu art. 3 pkt 6 PB.
DWINB stwierdził naruszenie warunków określonych w § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 IV 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2019 r., poz. 1065, ze zm.), bowiem odległość przeszklonej ściany obiektu od granicy z działką nr [...] wyniosła 2,4 m wobec wymaganej odległości 4 m. Zwrócił także uwagę, że działka nr [...] stanowi współwłasność P. L. oraz skarżącej, natomiast lokale mieszkalne na niej usytuowane stanowią odrębną własność, tj. lokal nr [...] jest własnością P. L., z kolei lokal nr [...] stanowi własność skarżącej. W ocenie DWINB skarżąca nie legitymuje się prawem do zabudowy nieruchomości z uwagi na sprzeciw współwłaściciela – P. L. Przeprowadzony podział quoad usum wobec ww. działki, nie wyłączył po stronie skarżącej obowiązku uzyskania zgody współwłaściciela na wykonanie czynności przekraczającej zwykły zarząd, polegającej na budowie oranżerii. Wobec powyższego DWINB uznał, że w związku z naruszeniem przepisów techniczno-budowlanych, jak również ze względu na brak prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, PINB zasadnie nakazał skarżącej rozbiórkę oranżerii.
W skardze na powyższą decyzję skarżąca zarzuciła organowi naruszenie:
I. przepisów prawa procesowego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa, poprzez niedopełnienie obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego pozwalającego na obiektywną ocenę, a tym samym przeprowadzenie prawidłowych ustaleń faktycznych, jak również przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów. Zebrany materiał dowodowy nie pozwala bowiem na wydanie przekonywującej decyzji nakazującej rozbiórkę - czyli decyzji najdalej idącej w skutkach dla strony, został on zgromadzony pobieżnie i powierzchownie, nie ustalono okoliczności, które mają istotne znacznie dla sprawy, tj.: czy inwestycja skarżącej oddziałuje na całą działkę nr [...], przekracza zwykły zarząd, czy i tym samym obliguje ją do uzyskania zgody współwłaściciela na realizację inwestycji, która wyłącznie dotyczy takiego obszaru nieruchomości, z którego jedynie skarżąca ma prawo korzystać oraz okoliczności wpływu na postępowanie legalizacyjne inwestycji zgody właściciela działki [...] na wybudowanie przez skarżącą ogrodu zimowego w odległości wskazanej w zaskarżonej decyzji, tj. 2,4 m od granicy działki;
II. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
b) art. 49b ust. 2 PB w zw. z art. 199 kc, poprzez jego nie zastosowanie i przyjęcie, że każda inwestycja jest czynnością przekraczającą zwykły zarząd i wymaga zgody wszystkich współwłaścicieli. Tymczasem sporny obiekt, w postaci ogrodu zimowego jest przejawem realizacji skarżącej prawa do korzystania (dysponowania) i posiadania przyznanej jej w podziale quoad usum części nieruchomości, z której tylko skarżąca może korzystać i w żaden sposób nie wpływa na część działki przyznaną w podziale quoad usum drugiemu współwłaścicielowi;
c) art. 49b ust. 2 w zw. z art. 9 PB, poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że skarżąca nie mogłaby w ramach procedury legalizacyjnej zwrócić się z wnioskiem o odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych z uwagi na stan faktyczny niniejszej sprawy, w tym zgodę właściciela działki nr [...] na wybudowanie przez skarżącą ogrodu zimowego w odległości wskazanej w zaskarżonej decyzji;
d) art. 49b ust. 2 PB w zw. z art. 7 in fine oraz 8 § 1 kpa, poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że zgoda właściciela działki nr [...] oraz czynione między nim a skarżącą uzgodnienia nie spełniają przesłanki interesu społecznego i słusznego interesu obywatela, zaś nakaz rozbiórki ogrodu zimowego spełnia przesłankę proporcjonalności.
Stawiając powyższe zarzuty skarżąca wniosła o:
a) uchylenie zaskarżonej decyzji organu I i II instancji w całości, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 VIII 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, ze zm.; dalej: ppsa);
b) umorzenie postępowania administracyjnego na mocy art. 145 § 3 ppsa;
c) zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania;
d) wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji - na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 ppsa a w razie nieuwzględnienia tego wniosku przez organ, o wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji przez Sąd na podstawie art. 61 § 3 ppsa z uwagi na zachodzące niebezpieczeństwo spowodowania niemożliwych do odwrócenia skutków.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wyjaśniła, że przesłanka braku prawa do dysponowania nieruchomością, nie była przedmiotem przeprowadzonego postępowania administracyjnego, oraz że organ w swojej argumentacji ograniczył się jedynie do teoretycznego wywodu dotyczącego charakterystyki instytucji quoad usum. Nie zgodziła się z tezą organu, że każda inwestycja w przypadku nieruchomości pozostającej we współwłasności jest czynnością przekraczającą zwykły zarząd i wymaga zgody pozostałych współwłaścicieli. Wywiodła, że w przypadku podziału quad usum każdy ze współwłaścicieli dokonuje samodzielnie czynności zwykłego zarządu rzeczą wspólną dotyczących oddanej mu na wyłączność części rzeczy. Reguła ta odnosi się również do czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu, jeżeli ich skutki ograniczają się do wydzielonej danemu współwłaścicielowi części i nie wpływają na część przydzieloną pozostałym współwłaścicielom. Dlatego twierdzenie, że w sprawie nie istnieje możliwość doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem z uwagi m.in. na brak prawa skarżącej do dysponowania nieruchomością, w sytuacji braku zgody współwłaściciela działki, jest nieprawidłowe.
Podniosła przy tym, że zabudowanie wcześniej istniejącego tarasu ogrodem zimowym będącym konstrukcją aluminiową i przeszkoloną o niewielkich gabarytach (3m x 7 m), z uwzględnieniem, iż jedna z jego ścian wspiera się na pierwotnie istniejącym murze oddzielającym część działki przynależnej do drugiego współwłaściciela, jest czynnością nieprzekraczającą zwykłego zarządu. Do przeciwnego wniosku można by dojść jedynie w sytuacji, gdyby inwestycja w jakikolwiek sposób realnie oddziaływała na całość działki nr [...]. Tymczasem jest ona zlokalizowana jedynie na gruncie będącym w wyłącznym korzystaniu skarżącej i do tego na powierzchni, która wcześniej służyła skarżącej jako zwykły taras. Ponadto obiekt w żaden sposób nie ogranicza drugiego współwłaściciela w możliwości korzystania z przydzielonej mu do korzystania części nieruchomości i nie oddziałuje negatywnie na jego prawa właścicielskie, a wręcz przeciwnie sprzyja większemu komfortowi jej używania z uwagi na zmniejszenie hałasu (wobec przeszklenia dotychczasowego tarasu).
Skarżąca wskazała, że okoliczności sprawy, tj. rodzaj obiektu (aluminiowa przeszkolona konstrukcja), jego niewielkie wymiary, wyrażenie zgody przez właścicielkę sąsiedniej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] na zbliżenie oranżerii do jej granicy oraz podpisanie umowy quoad usum uzasadniają zastosowanie w sprawie art. 9 PB. Ponadto podkreśliła, że organ administracji publicznej przy załatwieniu sprawy powinien kierować się interesem społecznym i słusznym interesem obywateli, oraz że reguły dowodowe należy stosować w sposób sprzyjający rozstrzygnięciu korzystnemu dla strony. Decyzja PINB nakazująca rozbiórkę ogrodu zimowego i utrzymująca ją w mocy decyzja DWINB z pominięciem czynności legalizacyjnych w ocenie skarżącej tej przesłanki nie spełniają.
W odpowiedzi na skargę DWINB wniósł o jej oddalenie i skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.
Postanowieniem z [...] 2022 r., (nr [...]) DWINB wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.
Pismem z 2 VIII 2022 r., stanowiącym odpowiedź na skargę, P. L. (dalej jako "uczestnik postępowania") wniósł o oddalenie skargi. Podniósł przy tym, że w sprawie nie może mieć zastosowanie art. 49b ust. 2 PB, bowiem został uchylony ustawą z 13 II 2020 r. Ponadto skarżąca nie może przedłożyć do akt wymaganych prawem dokumentów, w szczególności oświadczenia o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane, co stanowi warunek zastosowania art. 49b ust. 2 PB.
Uczestnik postępowania wskazał dodatkowo, że art. 9 PB nie jest instrumentem służącym legalizacji samowoli budowlanej oraz dotyczy wyłącznie odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych a nie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Podkreślił przy tym, że jeśli budowa w odległości mniejszej niż normatywna od granicy działki z mocy prawa oddziałuje na nieruchomość sąsiednią i prawa jej właściciela, to tym bardziej narusza je budowa na samej granicy nieruchomości. Podniósł ponadto, że przywołany w skardze przepis art. 42b PB formułuje konkretne przesłanki legalizacji samowoli budowlanej, dlatego odwoływanie się przez skarżącą do zawartych w art. 7 i 8 kpa klauzul generalnych jest nieuzasadnione. Inwestycja skarżącej stanowi bowiem samowolę budowlaną i w interesie publicznym nie leży jej akceptowanie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.
Należy przy tym zaznaczyć, że sądowa kontrola decyzji DWINB i utrzymanej nią w mocy decyzji PINB uwzględnia przepisy PB w wersji sprzed nowelizacji, która weszła w życie z dniem 19 IX 2020 r. Postępowanie administracyjne dotyczące ogrodu zimowego wszczęto pismem z dnia 23 VI 2020 r. Jak zaś wynika z art. 25 ustawy z 13 II 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 471) do spraw uregulowanych ustawą PB, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. przed dniem 19 IX 2020 r.), przepisy ustawy PB stosuje się w brzmieniu dotychczasowym.
W myśl art. 49b ust. 1 PB, organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez organ administracji architektoniczno-budowlanej.
W przypadku więc ustalenia przez organ nadzoru, że w określonym miejscu i czasie realizowane są lub już zrealizowano roboty budowlane polegające na budowie obiektu budowlanego wymagającego pozwolenia na budowę lub – w określonych przypadkach - braku sprzeciwu, organ nadzoru zobligowany jest wydać decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu w całości lub w części.
Powyższa reguła nie ma charakteru bezwzględnego. Ustawodawca w ramach art. 49b ust. 2 PB umożliwia legalizację samowoli budowlanej, o ile zgodna jest z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. W takim przypadku organ nadzoru nakłada na inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego stosowne obowiązki umożliwiające legalizację. Nakaz rozbiórki może być w takiej sytuacji orzeczony jedynie wówczas, gdy nie wykonano nałożonych obowiązków (art. 49b ust. 3 i 7 PB).
W okolicznościach kontrolowanej sprawy organy nadzoru budowlanego, stosownie do procesowych obowiązków wynikających z art. 77 § 1 i art. 80 kpa, przeprowadziły wyczerpujące ustalenia dowodowe i dokonały prawidłowej oceny dowodów. Materiał dowodowy wskazuje, że w sprawie wystąpiły okoliczności określone w art. 49 ust. 1 PB, obligujące do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę samowolnie wykonanego ogrodu zimowego. Sąd zwraca uwagę, że hipotezą normy z art. 49b ust. 1 PB objęte są m.in przypadki budowy obiektu budowlanego bez wymaganego zgłoszenia. W konkretnym wypadku wykonano przydomowy ogród zimowy (oranżerię) o powierzchni 21,35 m2, co wymagało zgłoszenia określonego w art. 30 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 2 PB. Obowiązkowi zgłoszenia podlegała m.in. budowa przydomowych ganków i oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki. Jak wynika z akt administracyjnych skarżąca wprawdzie dokonała zgłoszenia, jednak wywołane nim postępowanie zostało umorzone na skutek cofnięcia zgłoszenia (decyzja Wojewody Dolnośląskiego z [...] 2020 r., nr [...]). Tak więc w okolicznościach sprawy zasadnie organy obu instancji prowadziły postępowanie w oparciu o regulację z art. 49b PB.
Okoliczność wykonania przez skarżącą na działce nr [...] w Kiełczowie obiektu budowlanego w postaci oszklonej oranżerii, przylegającej do części ogrodowej budynku została ustalona w trakcie oględzin przeprowadzonych przez PINB w dniu 17 XII 2020 r. Skarżąca wyjaśniła przy tym w trakcie oględzin, że obiekt wykonano w IV 2020 r.
W takich warunkach należało ocenić, czy istnieje możliwość legalizacji samowolnie zrealizowanych robót przy uwzględnieniu określonego w art. 49b ust. 2 PB warunku niesprzeczności wykonanego obiektu z przepisami prawa.
Zgodzić należy się z organami obu instancji, że w okolicznościach sprawy nie ma takich możliwości z uwagi na niewyrażenie zgody na istniejącą zabudowę przez współwłaściciela nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych przedmiotowa nieruchomość stanowi współwłasność skarżącej (w udziale 4527/10000) oraz P. L. (w udziale 5473/10000). W takich warunkach ocena, czy skarżącej przysługuje prawo dysponowania nieruchomością na cele budowalne nie mogła abstrahować od stanowiska współwłaściciela nieruchomości.
Sąd podkreśla, że warunkiem zalegalizowania samowolnej budowy w ramach postępowania uregulowanego w art. 49b PB jest legitymowanie się przez wykonawcę samowolnych robót prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowalne. Wynika to jednoznacznie z zakresu dokumentacji, jaką w świetle art. 49b ust. 2 pkt 1 PB inwestor musi przedłożyć celem legalizacji obiektu. Przepis z art. 49b ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 30 ust. 2 zdanie 2 w zw. z art. 32 ust. 4 pkt 2 PB jednoznacznie wskazuje, że jednym z warunków koniecznych legalizacji obiektu jest przedłożenie oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej, jakoby budowa oranżerii nie wymagała zgody współwłaściciela i że stanowi ona czynność mieszczącą się w ramach uprawnień skarżącej wynikających z podziału przedmiotu współwłasności do korzystania (quoad usum). Charakter wykonanych przez skarżącą robót budowlanych wymagał zgody wszystkich współwłaścicieli na zasadzie art. 199 kc. Zgoda taka musi być przy tym wyrażona w sposób jednoznaczny i nie może być dorozumiana (zob. wyrok NSA z 3 III 2020 r., II OSK 190/19 – publ. CBOSA). Należy podkreślić, że Sąd nie kwestionuje faktu wyłącznego korzystania przez skarżącą z gruntu zabudowanego oranżerią. Fakt ten jednak nie przesądza o prawie skarżącej do podejmowania względem części nieruchomości powierzonej jej do wyłącznego korzystania czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu, do której należy zaliczyć wykonanie obiektu budowlanego. Sąd podkreśla, że podział quoad usum, z natury swej rodzi jedynie skutki w sferze obligacyjnej i nie zmienia stosunków własnościowych. Jeśli nic innego nie wynika z treści umowy lub orzeczenia o podziale nieruchomości do wyłącznego korzystania, uprawnienia poszczególnych współwłaścicieli co do wydzielonych im do wyłącznego korzystania części nieruchomości obejmują wyłącznie czynności zwykłego zarządu. Czynności wykraczające poza ten zakres wymagają więc niezmiennie uwzględnienia art. 199 kc, a więc zgody wszystkich współwłaścicieli (podobnie zob. motywy wyroku NSA z 18 V 2007 r., II OSK 1869/06, publ. CBOSA). Skarżąca w ramach quoad usum może zatem wykonywać czynności związane ze zwykłym korzystaniem z nieruchomości, w tym roboty budowlane mające na celu utrzymanie nieruchomości w stanie niepogorszonym (remont). Nie może natomiast realizować budowy, gdyż tego rodzaju czynność z reguły prowadzi do istotnych zmian przedmiotu współwłasności.
Na wyżej wyrażoną ocenę nie ma wpływu argumentacja skargi odwołująca się do konstrukcji wybudowanej oranżerii. To bowiem, że wykonana została ona w technologii lekkiej (konstrukcja aluminiowa i w całości przeszklona) nie oznacza, że nie stanowi ona "budowy" w rozumieniu art. 3 pkt 6 PB, a więc robót budowlanych polegających na wykonywaniu obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego. Sąd zwraca uwagę, że odmiennie niż ma to miejsce np. w przypadku obiektów małej architektury, w przypadku oranżerii ustawodawca uzależnił możliwość jej wykonania od dokonania zgłoszenia. Tego rodzaju obiekt wymaga więc zgody budowlanej. Okoliczność zaś, że jest to zgoda milcząca (brak sprzeciwu) nie oznacza, że tego rodzaju inwestycja zwolniona jest z obowiązku uwzględnienia określonych przepisami prawa wymagań dotyczących prawidłowej realizacji obiektu budowlanego, w tym wymagań w zakresie dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Gdyby było inaczej, w przypadku zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych ustawodawca nie wymagałby załączenia do zgłoszenia oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (art. 30 ust. 2 zdanie 2 w zw. z art. 32 ust. 4 pkt 2 PB).
Nie można także zgodzić się z argumentacją skargi wskazującą, że wykonany przez skarżącą obiekt budowlany nie rodzi żadnego oddziaływania na część nieruchomości pozostającej w wyłącznym korzystaniu współwłaściciela. Już bowiem sam fakt, że wykonana oranżeria przylega bezpośrednio do wyznaczonej na gruncie granicy quoad usum nie pozwala przyjąć, że takie oddziaływanie nie występuje. Potwierdza to zresztą uczestnik postępowania, wskazując, że oddziaływanie w obrębie użytkowanego przez niego na zasadzie wyłączności gruntu występuje i to zarówno w zakresie naświetlenia (odbicia światła słonecznego) jak i kierunku spływu wód opadowych.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 49b ust. 2 PB w zw. z art. 7 in fine i art. 8 § 1 kpa, stwierdzić należy, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 49 PB nie ma podstaw do oparcia decyzji na kryteriach interesu społecznego i słusznego interesu strony. Kryteria te dotyczą bowiem rozstrzygnięć o charakterze uznaniowym, do których zaskarżona decyzja z pewnością nie należy. Przesłanki wydania decyzji z art. 49b ust. 1 PB zostały normatywnie zdeterminowane, zaś organy nadzoru budowlanego nie dysponują w tym zakresie sferą uznania administracyjnego.
W rezultacie zaskarżona decyzja nie może być uznana za wadliwą w zakresie w jakim stwierdza brak możliwości zalegalizowania samowolnych robót budowlanych z powodu niedysponowania przez skarżącą prawem do zabudowy nieruchomości.
W powyższych okolicznościach już drugorzędne znaczenie ma druga z powołanych przez organy podstaw do wydania nakazu rozbiórki. Wprawdzie trafne jest stanowisko organów obu instancji, że wykonany obiekt narusza normę odległościową określoną w § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 IV 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, jednak nie można całkowicie wykluczyć możliwości dostosowania wykonanego obiektu do wymagań określonych w powołanym rozporządzeniu. Ocena tego aspektu sprawy nie ma jednak istotnego znaczenia dla kontroli legalności zaskarżonej decyzji. Wobec braku zgody współwłaściciela nieruchomości na istniejącą zabudowę, organy nie miały podstaw do wdrażania czynności mających na celu legalizację wykonanych robót budowlanych i zobligowane były orzec nakaz rozbiórki na postawie art. 49b ust. 1 PB.
Mając powyższe na względzie Sąd oddalił skargę na zasadzie art. 151 ustawy z 30 VIII 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329).