II SA/Wr 205/22

II SA/Wr 205/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2022-09-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Gabriel Węgrzyn /przewodniczący/
Marta Pawłowska
Wojciech Śnieżyński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 310
art. 389, art. 399, art. 403
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 50, art. 51
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Dnia 13 września 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński (spr.) Asesor WSA Marta Pawłowska Protokolant: starszy specjalista Marta Klimczak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 września 2022 r. sprawy ze skargi N. W. z/s w B. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązków związanych z korzystaniem z usługi wodnej w zakresie poboru wód podziemnych oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Decyzją z [...] (nr [...]) Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej jako "DRZGW"), po rozpoznaniu odwołania Nadleśnictwa W. w B. (dalej jako "skarżący") od decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni w Legnicy (dalej jako "DZZ") z [...] (znak [...]) udzielającej W. sp. z o.o. w W. (dalej jako "[...]") pozwolenia wodnoprawnego na korzystanie z usługi wodnej w zakresie poboru wód podziemnych z ujęcia ze studni drenażowych oraz ujęcia "[...]" zlokalizowanego na terenie działek nr [...], [...], [...] i [...] obręb [...], gm. [...] – orzekł:
I. Uchylić dział II zaskarżonej decyzji DZZ i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy, tj.: Zobowiązać [...] do:
1. Przestrzegania parametrów eksploatacyjnych ujęcia określonych w:
- Dokumentacji hydrogeologicznej zasobów eksploatacyjnych ujęcia wód podziemnych z utworów permu w G. rejon ulicy [...] (działka nr [...], [...], [...], [...] obręb [...]), zatwierdzonej przez Starostę W. decyzją z [...], znak [...].
- Dokumentacji hydrogeologicznej zasobów eksploatacyjnych ujęcia wód "[...]" z utworów permu G. rejon ulicy [...] (działka nr [...] obręb G.), zatwierdzonej przez Starostę W. decyzją z [...], znak [...].
2. Prowadzenia ciągłego pomiaru ilości pobranej wody za pomocą wodomierza na odpływie ze zbiornika wyrównawczego do sieci wodociągowej oraz odnotowania wyników pomiarów w książce eksploatacji.
3. Utrzymywania we właściwym stanie technicznym i prawidłowej eksploatacji urządzenia pomiarowego, a także urządzeń służących do ujmowania wody.
4. W przypadku uszkodzenia urządzenia pomiarowego - wodomierza - natychmiastowej jego wymiany bądź naprawy.
5. Odnotowania w książce eksploatacji ujęcia wskazań wodomierza w chwili awarii oraz czasu pracy ujęcia od momentu uszkodzenia wodomierza do momentu jego naprawy bądź wymiany na nowy. W czasie awarii urządzenia pomiarowego ilość pobranej wody należy określić na podstawie średniego dobowego poboru ustalonego w dziale I decyzji udzielającej pozwolenia wodnoprawnego.
6. Niezwłocznej naprawy wszelkich szkód powstałych na ujęciu, wynikających z jego eksploatacji oraz korzystania z wód.
7. Prowadzenia raz na dwa lata analizy fizykochemicznej i bakteriologicznej pobieranej wody w stanie pierwotnym.
8. Prowadzenia obserwacji wydajności ujęcia w okresie jego eksploatacji z częstotliwością raz na kwartał.
II. Utrzymać w mocy pozostałe warunki decyzji DZZ.
Decyzja powyższa wydana została w następujących okolicznościach:
Pismem z [...] [...] wniosło o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego na korzystanie z usługi wodnej w zakresie poboru wody podziemnej z ujęcia wód podziemnych w [...] - składającego się z części drenażowej oraz sztolni, położonych na dz. nr [...], [...], [...] i [...] obręb [...], gmina [...], z przeznaczeniem na cele zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia. Do wniosku dołączono Operat wodnoprawny na pobór wody z ujęcia w [...] rejon ulicy [...] (działka nr [...], [...], [...], [...] obręb [...]), opracowany przez mgr R. K., W. – Ś., [...] oraz Dokumentację hydrogeologiczną zasobów eksploatacyjnych ujęcia wód podziemnych z utworów permu [...] rejon ulicy [...] (działka nr [...], [...], [...], [...] obręb [...]), opracowaną przez mgr R. K., W. – Ś., [...], zatwierdzoną przez Starostę W. decyzją z [...], znak: [...], a także Dokumentację hydrogeologiczną zasobów eksploatacyjnych ujęcia wód podziemnych "[...]" z utworów permu [...] rejon ulicy [...] (działka nr [...] obręb [...]), opracowaną przez mgr R. K., W. – Ś., [...], zatwierdzoną przez Starostę W. decyzją z [...], znak: [...].
DZZ, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z 27.01.2021 r. (znak [...]), wydaną na podstawie art. 35 ust. 3 pkt 1, art. 389 pkt 1, art. 393 ust. 4, art. 398, art. 400 ust. 1, art. 403, art. 407 ust. 1, ust. 2 i ust. 4, art. 409 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy z 20.07.2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2020 r., poz. 310 ze zm.) – dalej: u.p.w., udzielił WPWiK pozwolenia wodnoprawnego na korzystanie z usług wodnych w zakresie poboru wody podziemnej z ujęcia wód podziemnych w G. - składającego się z części drenażowej (studnie drenażowe: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...]) oraz ujęcia "[...]", położonych na dz. nr [...], [...], [...] i [...] obręb [...], gmina [...], z przeznaczeniem na cele zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia. W pozwoleniu określono szczegółowe paramenty poboru wody oraz obowiązki WPWiK.
Odwołanie od tej decyzji wniosło Nadleśnictwo W. z siedzibą w B. Odwołujący zarzucił DZZ naruszenie:
- art. 107 § 2 k.p.a. w zw. z art. 403 u.p.w. poprzez pominięcie istotnych elementów decyzji;
- art. 403 ust 1, ust. 2 pkt 14 i 15 u.p.w. w zw. z art. 39 i art. 40 ustawy z 28.09.1991 r. o lasach (Dz.U. 2020 poz. 1463) i art. 106 k.p.a. poprzez nie uzyskanie zgody Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych na dzierżawę lub użytkowanie gruntów leśnych, co uniemożliwia korzystanie z urządzeń przez wnioskodawcę bez naruszania przepisów ustawy o lasach,
- art. 106 k.p.a. w zw. z art. 10 ustawy z 03.02.1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. 2017 poz. 1161) poprzez nie uzyskanie zgody na przeznaczenie gruntów leśnych na cele nieleśne.
W uzasadnieniu odwołania jego autor powołując się na leśny charakter działek objętych kwestionowanym pozwoleniem wodnoprawnych, wskazał, że WPWiK nie poprzedziło wniosku o wydanie decyzji jakimikolwiek uzgodnieniami z Dyrektorem Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych zarówno co do sposobu korzystania z tych działek jak i ewentualnej zmiany ich przeznaczenia na cele nieleśne. W ocenie strony odwołującej, wydanie decyzji wodnoprawnej winno być poprzedzone uzyskaniem takich zgód i uregulowania wzajemnych praw i obowiązków w formie umowy. Brak zgody może powodować niemożliwość wykonania decyzji. Tym samym nastąpiło naruszenie art. 106 k.p.a. Ponadto w ocenie odwołującego pozwolenie wodnoprawne nie zawierało wszystkich wymaganych ustawowo elementów treściowych określonych w art. 403 u.p.w. W szczególności DZZ nie wskazał w decyzji zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z urządzeń, obowiązków niezbędnych ze względu na ochronę środowiska. Ponadto w decyzji brakuje zapisów dotyczących sposobu postępowania w przypadku awarii urządzeń istotnych dla realizacji pozwolenia, oraz rozmiaru i warunków korzystania z tych urządzeń w sytuacjach awarii wraz z maksymalnym dopuszczalnym czasem trwania tych warunków. Decyzja nie zawiera również postanowień dotyczących sposobu postępowania w przypadkach uszkodzeń urządzeń. Według odwołującej strony, wymienione postanowienia maja istotne znaczenie, gdyż wobec braku zgody Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych we Wrocławiu, pozwoliłyby na określenie czy i w jakim rozmiarze nastąpiło naruszenie przepisów ustawy o lasach, czy też ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. W ocenie odwołującej stron budzi również uzasadnione wątpliwości powoływanie się w decyzji na Operat wodnoprawny, który nie stanowił załącznika do pozwolenia.
DRZGW przeprowadził uzupełniające postępowania dowodowe i opisaną na wstępie decyzją odwoławczą z [...] (nr [...]), uchylił decyzję DZZ w zakresie działu II orzekając co do istoty, zaś w pozostałej części utrzymał decyzję DZZ w mocy.
Jak wynika z motywów decyzji odwoławczej DRZGW uznał, że odwołanie zasługuje na częściowe uwzględnienie, gdyż decyzja DZZ w części została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego. DRZGW nadmienił, że decyzja została wydana na podstawie przepisów z działu IX rozdziału 2 i 3 u.p.w. Wyjaśnił, że objęty wnioskiem pobór dotyczy wód podziemnych ujmowanych za pomocą ujęcia składającego się ze studni drenażowych oraz ujęcia "[...]", zlokalizowanych na terenie działek nr [...], [...], [...] i [...] obręb [...], gmina [...]. Ujęcie "[...]". Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentacji hydrogeologicznej, ujęcie stanowi obudowany samowypływ i zostało wykonane przed rokiem 1945 (przebudowane w latach [...] XX wieku). Ujęcie to nie wymaga wykorzystania pomp i energii elektrycznej oraz nie powoduje emisji. Zatem zaistniałe ewentualne sytuacje awaryjne, np. zatrzymanie pracy ujęcia, nie będą wiązać się z wystąpieniem zagrożenia wymagającego konieczności określenia stosownych procedur postępowania w przypadku awarii urządzeń istotnych dla realizacji pozwolenia. Ujęcie to nie wymaga wykorzystania pomp i energii elektrycznej oraz nie powoduje emisji. Jednocześnie w dziale II pkt 7 i 8 decyzji DZZ wskazano na konieczność niezwłocznego usunięcia wszelkich awarii oraz szkód wynikających z eksploatacji urządzeń wodnych. Tym samym nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 403 ust. 1 pkt 14 u.p.w. Organ II instancji uwzględnił natomiast zarzut dotyczący braku wskazania w decyzji sposobu postępowania w przypadku uszkodzenia urządzeń pomiarowych. Dlatego w dziale II pkt 4 i 5 decyzji ustalił sposób postępowania w przypadku ich awarii. W ocenie DRZGW, pozwolenie wodnoprawne nie musi zawierać opisu zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód, ponieważ te informacje, zawiera część opisowa i graficzna operatu wodnoprawnego (zgodnie z art. 409 ust. 1 pkt 2 lit. d oraz ust. 2 pkt. 1 u.p.w.) będącego podstawą do wydania pozwolenia wodnoprawnego.
DRZGW uznał za bezzasadny zarzut naruszenia przez organ I instancji ustawy o lasach w zakresie braku ustalenia warunków korzystania z działek nr [...] i nr [...] należących do Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów Państwowych Nadleśnictwa W. W tej kwestii wskazał, że stosownie do art. 393 ust. 4 u.p.w., pozwolenie wodnoprawne nie rodzi praw do nieruchomości i urządzeń wodnych koniecznych do jego realizacji oraz nie narusza praw własności i uprawnień osób trzecich przysługujących wobec tych nieruchomości i urządzeń. Pozwolenie wodnoprawne uprawnia jedynie do korzystania z wód w sposób i na warunkach określonych w pozwoleniu wodnoprawnym. Ponadto art. 407 ust. 2 u.p.w., wskazuje jakie dokumenty należy dołączyć do wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego. Wyżej wskazany przepis nie obliguje, by jednym z załączników była umowy dzierżawy lub użytkowania gruntów, na których zlokalizowane jest ujęcie wód. Te rodzaje umów zawierane są z właścicielem gruntu (przez podmiot, który uzyskał pozwolenie wodnoprawne) po uzyskaniu decyzji, kiedy znane już są warunki i zakres udzielonego pozwolenia wodnoprawnego.
DRZGW nie zgodził się również z zarzutem dotyczącym błędnego zastosowania w zaskarżonej decyzji zapisu dotyczącego korzystania z usług wodnych zgodnie z dołączonym do wniosku operatem wodnoprawnym, ponieważ takiego zapisu w organ I instancji nie zawarł. W uzasadnieniu decyzji wskazał jedynie na podstawie jakiej dokumentacji wydał pozwolenie wodnoprawne oraz kto jest autorem operatu wodnoprawnego.
DRZGW przeprowadził natomiast analizę sprawy pod kątem oceny, czy zamierzone korzystanie z usług wodnych może potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000. Z operatu wodnoprawnego wynika bowiem, że teren, na którym położone jest ujęcie wody znajduje się w obszarze Specjalnego Obszaru Ochrony Natura 2000 nr [...] pod nazwą "G. K." i obszaru Specjalnej Ochrony Natura 2000 [...] pod nazwą S. W. – K. W ocenie DRZGW usługi wodne, na które DZZ wydał pozwolenie wodnoprawne nie wpłyną potencjalnie znacząco na w/w obszary ochronne. DRZGW powołał się przy tym na treść przeanalizowanych dokumentów, tj.: 1) zarządzenia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we Wrocławiu z 29.09.2014 r. w sprawie ustanowienia planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 G. K. [...]; 2) rozporządzenia Ministra Środowiska z 12.01.2011 r. w sprawie obszarów specjalnej ochrony ptaków (Dz. U. Nr 25, poz. 133 ze zm.). Zwrócił także uwagę, że ujęcie ma charakter samowypływu, gdzie nie następuje ingerencja w reżim hydrogeologiczny strefy wodonośnej. Dlatego uznał, że usługa wodna, na którą DZZ wydał pozwolenie wodnoprawne, nie wpłynie znacząco na wskazane obszary ochronne.
W skardze na powyższą decyzję Nadleśnictwo W. z siedzibą w B. wniosło o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W skardze zarzucono DRZGW naruszenie:
art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., poprzez nieodniesienie się przez DRZGW do części zarzutów kierowanych przez stronę, w tym w szczególności w kwestii naruszenia przez organ I instancji przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz braki w uzasadnieniu faktycznym rozstrzygnięć,
art. 107 § 1 pkt 4 k.p.a., poprzez brak wskazania podstawy prawnej merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ drugiej instancji,
art. 107 § 2 k.p.a. w zw. z art. 403 ust. 1 i 2 pkt 11, 14 oraz 19 u.p.w, poprzez brak zawarcia w decyzji elementów wymaganych zgodnie przepisami u.p.w.,
art. 7 i 77 § 1 k.p.a., poprzez niedokonanie niezbędnych ustaleń i nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w zakresie konieczności przeprowadzenia oceny wpływu przedsięwzięcia na obszar chroniony Natura 2000,
art. 59 ust. 2, art. 61 ust. 5, art. 96 i art. 97 ust. 1 ustawy z 03.10.2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2021 r., poz. 2373) – dalej: u.o.o.ś. w związku z nieprzeprowadzeniem oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000,
art. 396 ust. 1 pkt 8 u.p.w., poprzez naruszenie m.in. wymagań określonych w ustawie o lasach,
art. 7 oraz art. 10 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych poprzez niedokonanie wymaganych przekształceń oraz nieuzyskanie zgody na przeznaczenie gruntów na cele nieleśne.
W motywach skargi szczegółowo opisano poszczególne zarzuty podkreślając, że wydanie zaskarżonej decyzji wymagało odniesienia się do wszystkich zarzutów odwołania, w szczególności dotyczących konieczności uzyskania zgody na przeznaczenie gruntów leśnych na cele nieleśne. Do tego zarzutu organ II instancji w żadnym zakresie się nie odniósł, nie uwzględnił, ani też nie wskazał, dlaczego jego zdaniem nie zasługuje on na uwzględnienie. W ocenie stron skarżącej, organ II instancji, wydając decyzję i orzekając częściowo co do istoty sprawy, powinien zgodnie z art. 107 § 1 pkt 4 k.p.a. wskazać podstawę prawną rozstrzygnięcia, a nie opierać się jedynie na wskazaniu podstawy z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Powołując się na przepis art. 403 u.p.w. autor skargi wskazał, że ze względu na specyfikę usługi wodnej objętej kwestionowaną decyzją, koniecznym było w niej określenie wielkości przepływu nienaruszalnego, ograniczeń wynikających z konieczności jego zachowania oraz sposobu odczytywania jego wartości w miejscu korzystania z wód (ust. 2 pkt 11), pojemności naturalnej retencji terenowej wyrażonej w m³ na rok (pkt 19), sposobu postępowania w przypadku rozruchu, zatrzymania działalności lub awarii urządzeń istotnych dla realizacji pozwolenia, a także rozmiaru i warunków korzystania z wód oraz urządzeń wodnych w tych sytuacjach wraz z maksymalnym dopuszczalnym czasem trwania tych warunków, a także zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód, których to organ w swojej decyzji nie zawarł. W przypadku ostatniego z wymienionych elementów organ przy tym wskazał, że został on wyłączony z treści operatu wodnoprawnego. W ocenie strony skarżącej, przepis art. 403 u.p.w. nie wskazuje jednak elementów, które powinny być ustalone w trakcie postępowania, ale elementy, które winny zostać zawarte w treści decyzji.
Według strony skarżącej, w zaskarżonej decyzji organ II instancji słusznie wskazał, że w zaistniałej sytuacji powstał obowiązek dokonania oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar objęty pozwoleniem, ponieważ w tym wypadku decyzja obejmuje obszar chroniony Natura 2000. Ponadto pozwolenie dotyczy ujęć położonych na gruntach leśnych. Dlatego na podstawie art. 59 ust. 2 u.o.o.ś. koniecznym było w sprawie przeprowadzenie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000. Jednocześnie autor skargi, powołując się na treść przepisu art. 96 ust. 1 u.o.o.ś., wskazał na brak przeprowadzenia przez organ odwoławczy uzupełniającego postępowania dowodowego przed wydaniem rozstrzygnięcia stwierdzającego brak konieczności dokonania oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000. W szczególności organ nie dokonał oględzin terenu, nie zasięgnął opinii biegłego, nie dokonał żadnych szerszych analiz.
Powołując się na art. 396 ust. 1 pkt 8 u.p.w. autor skargi wskazał, że pozwolenie wodnoprawne nie może naruszać wymagań ochrony zdrowia ludzi, środowiska, ochrony przyrody i dóbr kultury wpisanych do rejestru zabytków oraz innych wymogów wynikających z przepisów ustawy oraz przepisów odrębnych. Takie przepisy ustanawia w szczególności ustawa o lasach, przewidując ścisłe wymogi co do ustalania sposobu korzystania z lasu, które muszą być zawarte m.in. w planie urządzania lasu oraz innych dokumentach. Wskazane plany uwzględnia się m.in. w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego, zawierają również określenie przyrodniczych i ekonomicznych warunków gospodarki leśnej oraz celów i zasad gospodarki leśnej oraz sposobów ich realizacji. Wobec tego skarżący wskazał, że jakiekolwiek przekazanie gruntów (m.in. na podstawie art. 39 ustawy o lasach) wymaga uzgodnień w zakresie planu sposobu korzystania z nich.
W ocenie strony skarżącej nie mają przy tym znaczenia zastrzeżenia, na które powołuje sią organ, dotyczące nienaruszana praw własności gruntów (art. 393 ust. 4 u.p.w.). Strona skarżąca nie kwestionuje bowiem braku naruszenia przez decyzję przysługujących jej uprawnień z tytułu prawa własności, natomiast wskazuje na niedopatrzenia i zaniechania w zakresie ustalenia uzgodnień dotyczących ingerencji w sposób ich wykorzystania. Grunty leśne, ze względu na ich specyficzny status, a także w związku ze znaczącym wpływem na zachowanie równowagi ekosystemu, pozostają pod szczególną ochroną oraz związane są ze szczególnym reżimem proceduralnym i wymagają dokonania niezbędnych uzgodnień w wypadku wprowadzenia jakichkolwiek zmian w zakresie wykorzystania ich i ich zasobów. Uzgodnienia, których domaga się strona skarżąca, mają zatem zapewnić zachowanie zamierzeń zawartych w planach i prognozach gospodarowania lasem oraz celów w zakresie ochrony przyrody. Takich uzgodnień jednak nie dokonano, czym naruszono zarówno wymogi stawiane przez ustawę Prawo wodne, jak i ustawę o lasach oraz ustawę o ochronie gruntów rolnych i leśnych. W tym ostatnim przypadku wydane pozwolenie wodnoprawne skutkuje zmianą przeznaczenia objętych decyzją gruntów.
W odpowiedzi na skargę DRZGW podtrzymał swoje stanowisko wnosząc o jej oddalenie.
W piśmie procesowym z [...] WPWiK, jako uczestnik postępowania, odniósł się szczegółowo do zarzutów i argumentów podnoszonych w skardze wnosząc o jej oddalenie jako bezzasadnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
Jak wynika z art. 389 pkt 1 u.p.w. na usługi wodne wymagane jest zasadniczo pozwolenie wodnoprawne. Usługami wodnymi są m.in. pobór wód podziemnych (art. 35 ust. 3 pkt 1 u.p.w.).
Stosownie do art. 400 ust. 1 i 8 u.p.w., pozwolenie wodnoprawne wydaje się w drodze decyzji na czas określony, nie dłuższy niż 30 lat, liczony od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna. Pozwolenia wodnoprawne wydaje się na podstawie operatu wodnoprawnego oraz zgromadzonych w toku postępowania dowodów, dokumentów i informacji. Przepisy przy tym szczegółowo regulują zakres treściowy wniosku o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego jak i elementy formalne operatu wodnoprawnego (art. 407 – 409 u.p.w.).
Kontrolowana decyzja została wydana na wniosek WPWiK, który spełniał wymagania określone w art. 407 ust. 2 u.p.w. Do wniosku załączono: operat wodnoprawny z oznaczeniem daty jego wykonania, zaświadczenia, że działki oznaczone [...], [...] i [...] nie są objęte miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, natomiast działka nr [...] jest objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonym uchwałą nr XXXIV/191/2009 Rady Miejskiej w Głuszycy z 30.12.2009 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części Głuszycy, w rejonie Głuszycy Górnej dla terenów rekreacyjno-sportowych, wypisy z rejestru gruntów lub uproszczone wypisy z rejestru gruntów dla nieruchomości usytuowanych w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód (w ramach operatu wodnoprawnego) oraz dokumentację hydrogeologiczną.
Przedłożony przez WPWiK operat wodnoprawny z [...] spełnia wymagania określone w art. 408 i 409 u.p.w. W szczególności zawarto w nim: charakterystykę wód i warunków hydrogeologicznych; parametry zapotrzebowania na wodę; opis techniczny urządzeń służących do poboru wody; opis wpływu gospodarki wodnej na wody podziemne; informację o formach ochrony przyrody oraz wymagania Planu gospodarowania wodami. Do wniosku załączono również dokumentację hydrogeologiczną.
Jak wynika z art. 399 ust. 1 u.p.w. wydania pozwolenia wodnoprawnego odmawia się, jeżeli projektowany sposób korzystania z wód narusza:
1) ustalenia planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza, z wyłączeniem okoliczności, o których mowa w art. 66;
2) ustalenia planów ochrony i planów zadań ochronnych dla obszarów chronionych;
3) ustalenia planu zarządzania ryzykiem powodziowym;
4) ustalenia planu przeciwdziałania skutkom suszy;
5) ustalenia programu ochrony wód morskich;
6) ustalenia krajowego programu oczyszczania ścieków komunalnych;
7) ustalenia miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, decyzji o warunkach zabudowy i decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego;
8) wymagania ochrony zdrowia ludzi, środowiska, ochrony przyrody i dóbr kultury wpisanych do rejestru zabytków oraz wynikających z przepisów pr.w. oraz przepisów odrębnych;
9) projektowany sposób korzystania z wód dla celów energetyki wodnej nie zapewni wykorzystania potencjału hydroenergetycznego w sposób technicznie i ekonomicznie uzasadniony.
Według zaś art. 399 ust. 2 u.p.w. wydania pozwolenia wodnoprawnego odmawia się także wówczas, jeżeli zakład planujący korzystanie z wód lub wykonanie urządzeń wodnych albo inne działania wymagające pozwolenia wodnoprawnego nie wywiązuje się z wynikających z dotychczas wydanych pozwoleń wodnoprawnych obowiązków.
Należy w tym miejscu podkreślić, że wydanie pozytywnej decyzji o pozwoleniu wodnoprawnym jest zasadą, a odmowa jej wydania następuje wyjątkowo, wyłączenie w razie spełnienia negatywnych przesłanek z art. 399 u.p.w. W okolicznościach sprawy nie było podstaw do stwierdzenia, że wystąpiła jakakolwiek z wymienionych wyżej okoliczności, która uzasadniałaby wydanie decyzji odmownej. W konsekwencji organy obu instancji zobligowane były do pozytywnego rozpatrzenia wniosku.
Odnosząc się do zarzutów skargi należy w pierwszej kolejności zaznaczyć, że zaskarżona decyzja nie narusza w sposób istotny podnoszonych w skardze przepisów prawa procesowego. Odniesiono się do zarzutów odwołania dotyczących konieczności uzyskania przez WPWiK w odpowiednim trybie zgody na korzystanie z terenów pozostających w zarządzie Lasów Państwowych. DRZGW, podobnie jak wcześniej DZZ, wyjaśnił, że w świetle art. 393 ust. 4 u.p.w. pozwolenie wodnoprawne nie rodzi praw do nieruchomości i urządzeń wodnych koniecznych do jego realizacji oraz nie narusza praw własności i uprawnień osób trzecich przysługujących wobec tych nieruchomości i urządzeń. Kwestia posiadania przez WPWiK praw do terenu objętego wnioskiem o pozwolenie wodnoprawne nie może więc stanowić przesłanki odmowy udzielenia pozwolenia. Nie można w takich warunkach przypisać organom naruszenia art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. Powołane przepisy obligują bowiem do zamieszczenia w decyzji uzasadnienia zawierającego elementy faktyczne i prawne. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera te elementy. To zaś, że skarżąca nie zgadza się ze stanowiskiem organu i jest ono dla skarżącej nieprzekonujące nie oznacza, że organ naruszył art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. Nie miało natomiast istotnego znaczenia pominięcie w uzasadnieniu decyzji odwoławczej rozważań dotyczących zgody na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne. Skoro bowiem DRZGW podkreślił, że przedmiotem wydawanej decyzji jest wyłącznie korzystanie z usług wodnych, to tym samym de facto wyraził swoje stanowisko wskazujące na brak potrzeby uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntu leśnego na cele nieleśne. Z tych samych względów nie można podzielić zarzutu naruszenia art. 107 § 1 pkt 4 k.p.a., który obliguje do powołania w decyzji podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Zaskarżona decyzja DRZGW spełnia wymagania w tym zakresie, jakkolwiek w minimalnym stopniu. Powołuje ona art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., który postrzegany jest niejednokrotnie jako norma prawa materialnego (zob. np. NSA w wyroku z 25.03.2014r., I OSK 399/13). W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono też, że podstawę prawną decyzji stanowiły w szczególności regulacje zawarte w dziale IX rozdział 2 u.p.w. Nawiązano przy tym do poszczególnych przepisów, które w ocenie DRZGW miały istotne znaczenie w sprawie. W ocenie Sądu nie ma więc podstaw do stwierdzenia, że wystąpiło w tym przypadku istotne naruszenie art. 107 § 1 pkt 4 k.p.a.
Co do zarzutów naruszenia art. 403 ust. 1 i ust. 2 pkt. 11, 14 i 19 u.p.w., to w skardze powołano, że kwestionowana decyzja nie zawiera takich elementów treściowych jak: określenie wielkości przepływu nienaruszalnego, ograniczeń wynikających z konieczności jego zachowania oraz sposób odczytywania jego wartości w miejscu korzystania z wód (ust. 2 pkt 11), pojemności naturalnej retencji terenowej wyrażonej w m³ na rok (pkt 19), sposobu postępowania w przypadku rozruchu, zatrzymania działalności lub awarii urządzeń istotnych dla realizacji pozwolenia, a także rozmiaru i warunków korzystania z wód oraz urządzeń wodnych w tych sytuacjach wraz z maksymalnym dopuszczalnym czasem trwania tych warunków, a także zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód. Sąd zwraca uwagę, że powołane przepisy wyznaczają katalog otwarty elementów treściowych pozwolenia wodnoprawnego zastrzegając, że ich zamieszczenie następuje "w dostosowaniu do rodzaju działalności, której dotyczy pozwolenie wodnoprawne". Należy więc zawsze w tym zakresie uwzględniać zakres i specyfikę działalności, której dotyczy decyzja. Z tego względu określenie parametru przepływu nienaruszalnego oraz pojemności naturalnej retencji nie dotyczyło przedmiotowej sprawy, gdzie rozpatrywany był wniosek o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód podziemnych. W przypadku przepływu nienaruszalnego rozumianego jako minimalny przepływ wody, wymagany dla utrzymywania życia biologicznego w cieku wodnym, konieczność jego określenia dotyczy tylko i wyłączenie pozwoleń wodnoprawnych na pobór wód powierzchniowych. W podobnych kryteriach należy rozpatrywać pojemność naturalnej retencji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odniósł się do ewentualnego zaistnienia sytuacji awaryjnej ujęcia, biorąc przy tym pod uwagę okoliczności, że ma ono charakter samowypływu oraz brak zainstalowania urządzeń elektrycznych. W takich warunkach za wystarczające należy uznać zapisy zawarte w punkcie I ppkt. 3, 4 i 6 decyzji odwoławczej, które zawierają warunki wynikające z art. 403 ust. 14 u.p.w. odnośnie utrzymywania we właściwym stanie technicznym i prawidłowej eksploatacji urządzenia pomiarowego, a także urządzeń służących ujmowaniu wody, w przypadku uszkodzenia urządzenia pomiarowego - wodomierza – natychmiastową jego wymianę bądź naprawę, niezwłoczne naprawy wszelkich szkód powstałych na ujęciu, wynikających z jego eksploatacji oraz korzystania z wód.
Nie ma również podstaw do uznania, że wydanie pozwolenia wodnoprawnego wymagało w okolicznościach sprawy przedłożenia przez WPWiK decyzji środowiskowej. Wprawdzie rację ma skarżąca strona stwierdzając, że w świetle § 3 ust. 1 pkt 73 rozporządzenie Rady Ministrów z 10.09.2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2019 r., poz. 1839) do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się urządzenia lub zespoły urządzeń umożliwiające pobór wód podziemnych lub sztuczne systemy zasilania wód podziemnych, inne niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 37, o zdolności poboru wody nie mniejszej niż 10 m3 na godzinę, gdy tymczasem kwestionowane pozwolenie upoważnia do poboru wód podziemnych w maksymalnej ilości 52 m3 na godzinę. Skarżąca strona pomija jednak fakt, że przedmiotem udzielonego pozwolenia jest jedynie usługa wodna w postaci poboru wody z urządzeń już funkcjonujących, a nie wykonanie "przedsięwzięcia". Tymczasem jak wynika z art. 71 u.o.o.ś. decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa środowiskowe uwarunkowania realizacji "przedsięwzięcia". Uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych: 1) "przedsięwzięć" mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko; 2) "przedsięwzięć" mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Definicja legalna "przedsięwzięcia" znajduje się w art. 3 ust. 1 pkt 13 u.o.o.ś., gdzie "przedsięwzięcie" określono jako zamierzenie budowlane lub inną ingerencję w środowisko polegającą na przekształceniu lub zmianie sposobu wykorzystania terenu, w tym również na wydobywaniu kopalin. Koresponduje to z treścią art. 72 ust. 1 pkt 6 u.o.o.ś., gdzie zaznaczono, że wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach następuje przed uzyskaniem: pozwolenia wodnoprawnego na regulację wód, pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzeń wodnych oraz pozwolenia wodnoprawnego na wydobywanie z wód kamienia, żwiru, piasku oraz innych materiałów, wydawanych na podstawie u.p.w. Tymczasem w kontrolowanej sprawie przedmiotem pozwolenia wodnoprawnego jest kontynuacja usługi wodnej, a nie przedsięwzięcie inicjujące ingerencję w środowisko polegające na przekształceniu lub zmianie sposobu wykorzystania terenu.
Analogicznie w przypadku kwestii oddziaływania na obszar Natura 2000. Jak wynika z art. 59 u.o.o.ś., przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaga realizacja następujących planowanych przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko: 1) planowanego przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko; 2) planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1. Realizacja innego planowanego przedsięwzięcia wymaga zaś przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, jeżeli: 1) przedsięwzięcie to może znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, a nie jest bezpośrednio związane z ochroną tego obszaru lub nie wynika z tej ochrony; 2) obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 został stwierdzony na podstawie art. 97 ust. 1. Podkreślić jeszcze raz należy, że w każdym przypadku chodzi tu więc o ocenę planowanego "przedsięwzięcia" w rozumieniu u.o.o.ś., a więc działania polegającego na przekształceniu lub zmianie sposobu wykorzystania terenu w stosunku do dotychczasowego sposobu jego wykorzystywania. Szczególnie istotny jest więc w tym przypadku element zmiany.
W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie nie mamy do czynienia z przyszłym, dopiero planowanym przedsięwzięciem, lecz z kontynuacją poboru już istniejącego, na niezmienionych na niekorzyść środowiska warunkach w porównaniu z poborem dotychczasowym. W tym ostatnim aspekcie przyjdzie bowiem wskazać, że w poprzednim pozwoleniu wodnoprawnym z [...] (znak [...]) dopuszczalny pobór z ujęć drenażowych i sztolni w G. kształtował się na poziomie Qśrd = [...] m3/d, natomiast zaskarżona decyzja umożliwia porównywalny pobór rzędu Qśrd = [...] m3/d.
O tym, że kontynuacja przedsięwzięcia nie jest traktowana jako przedsięwzięcie, wypowiedział się Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z 19.04.2012 r. C-121/11, w którym rozważano pojęcia "zezwolenie na inwestycję" i "przedsięwzięcie". W punkcie 27 wyroku Trybunał Sprawiedliwości stwierdził, że pojęcie "zezwolenia na inwestycję" jest zdefiniowane w art. 1 ust. 2 dyrektywy Rady 85/337/EWG z 27.06.1985r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne (Dz.U.UE.L.1985.175.40) jako "decyzja właściwej władzy lub władz, na podstawie której wykonawca otrzymuje prawo do wykonania przedsięwzięcia". Dlatego też o "zezwoleniu na inwestycję" w rozumieniu tej dyrektywy można mówić tylko w przypadku, gdy "przedsięwzięcie" musi zostać "wykonane". Natomiast w punkcie 32 wyraził stanowisko, że zwykłe odnowienie obowiązującego zezwolenia na działanie składowiska odpadów końcowych, przy braku robót lub interwencji zmieniających stan fizyczny miejsca, nie może być zakwalifikowane jako "przedsięwzięcie" w rozumieniu art. 1 ust. 2 dyrektywy Rady 85/337/EWG. Na gruncie rozpoznawanej sprawy wyrok ten oznacza, że wobec braku zmiany warunków poboru wód (w sprawie pobór został nawet ograniczony), odnowienie pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód w zakresie retencji i poboru wód powierzchniowych oraz poboru podziemnych, nie może być uznane za "przedsięwzięcie". Jakkolwiek obecnie obowiązuje już nowy stan prawny wynikający z dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z 13.12.2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (Dz.U.UE.L.2012.26.1), to jednak identycznie definiuje on pojęcie "zezwolenia na inwestycję", przez co oceny wyrażone w powołanym orzeczeniu Trybunału Sprawiedliwości należy uznać za aktualne. Na gruncie rozpoznawanej sprawy wyrok ten oznacza, że wobec braku zmiany warunków poboru wód /w sprawie pobór został nawet ograniczony/, odnowienie pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód w zakresie poboru wód podziemnych, nie może być uznane za "przedsięwzięcie" (tak w analogicznej sprawie NSA w wyroku z 08.08.2014 r., sygn. akt II OSK 439/13).
Niezależnie od powyższego trzeba zaznaczyć, że nawet przyjmując forsowane w skardze twierdzenie, wskazujące na konieczność stosowania w sprawie art. 63 ust. 1 u.o.o.ś., to jak wynika z zaskarżonej decyzji odwoławczej, DRZGW miał świadomość, że wniosek o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego dotyczy terenu znajdującego się w obszarze Specjalnego Obszaru Ochrony Natura 2000 nr [...] pod nazwą "G. K." oraz w obszarze Specjalnej Ochrony Natura 2000 [...] pod nazwą S. W. – K. Zgodnie zaś z art. 96 ust. 1 u.o.o.ś., organ właściwy do przyjęcia zgłoszenia, o którym mowa w art. 72 ust. 1a, oraz do wydania decyzji wymaganej przed rozpoczęciem realizacji przedsięwzięcia, innego niż przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko, które nie jest bezpośrednio związane z ochroną obszaru Natura 2000 lub nie wynika z tej ochrony, jest obowiązany do rozważenia, przed wydaniem tej decyzji oraz przed przyjęciem tego zgłoszenia, czy przedsięwzięcie może potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000. DRZGW przeprowadził takie rozważania wskazując jednoznacznie, że nie stwierdził podstaw uzasadniających konieczność przeprowadzenia takiej oceny. Wyjaśnił przy tym, że ujęcie wód podziemnych ma charakter samowypływu, gdzie nie następuje ingerencja w reżim hydrogeologiczny strefy wodonośnej. Trudno się z takim stanowiskiem nie zgodzić, biorąc pod uwagę, że mamy do czynienia z kontynuacją poboru, na poziomie zbliżonym od dotychczasowego.
Odnosząc się do zarzutu nieuzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne Sąd zwraca uwagę, że przedmiotem zaskarżonej decyzji jest wyłącznie usługa wodna w postaci poboru wód. Innymi słowy, kwestionowana decyzja jest pozwoleniem z zakresu gospodarki wodnej a nie z zakresu gospodarki gruntami. Nie upoważnia ona do korzystania z gruntów leśnych na cele nieleśne, tak więc jej uzyskanie nie jest uzależnione od uprzedniej zgody na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne. Jak wynika z art. 4 pkt 6 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, pod pojęciem "przeznaczenia gruntów na cele nierolnicze lub nieleśne" rozumie się ustalenie innego niż rolniczy lub leśny sposobu użytkowania gruntów rolnych oraz innego niż leśny sposobu użytkowania gruntów leśnych. Chodzi tu więc o taki sposób użytkowania gruntu, który wyklucza (uniemożliwia) kontynuację użytkowania leśnego. Kwestionowane pozwolenie wodnoprawne takiego użytkowania nie wyklucza.
Co do zarzutu naruszenia wymagań określonych w ustawie o lasach to zasadnie wyjaśniono w zaskarżonej decyzji, że pozwolenie wodnoprawne nie narusza praw do terenu. Oznacza to, że samo uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego nie rozstrzyga o prawie do terenu nim objętego i nie uprawnia do korzystania z tego terenu. Osoba uprawniona z takiej decyzji musi zatem we własnym zakresie zapewnić sobie dostęp do nieruchomości niezbędny do korzystania z uprawnień wynikających z pozwolenia, w przeciwnym razie nie będzie mogła wykorzystać przyznanego pozwoleniem wodnoprawnym uprawnienia. Jeżeli w przedmiotowej sprawie udostępnienie gruntu, z uwagi na leśny charakter, wymaga uwzględnienia warunków określonych w ustawie o lasach (w szczególności w zakresie uzyskania zgód właściwych organów), to oczywiście takie warunki powinny zostać uwzględnione. Nie limitują one jednak dopuszczalności wydania pozwolenia wodnoprawnego ale dotyczą już etapu jego wykonania. Nie można więc zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, jakoby wydanie pozwolenia wodnoprawnego wymagało uzgodnienia w zakresie korzystania z gruntów leśnych i ich zasobów. W szczególności nie mogą znaleźć tu zastosowania powoływane w toku postępowania administracyjnego przez skarżącego przepisy z art. 39 i art. 40 ustawy o lasach dotyczące warunku uzyskania zgody właściwego organu na obciążenie, wynajem, dzierżawę lub oddanie w użytkowanie lasu, gruntu oraz innych nieruchomości pozostających w zarządzie Lasów Państwowych.
Podsumowując, ocena zaskarżonej decyzji doprowadziła Sąd do przekonania, że organ zasadnie udzielił pozwolenia wodnoprawnego w przedmiotowej sprawie, a zarzuty strony skarżącej nie mogły doprowadzić do uchylenia finalnego rozstrzygnięcia. Raz jeszcze należy powtórzyć, że pozwolenie wodnoprawne nie rozstrzyga kwestii własności gruntu, a samo pozwolenie wodnoprawne stanowi jedynie uprawnienie do korzystania z wód w rozmiarze i w zakresie jaki został w nim określony, nie dając podstaw do dalej idących uprawnień do nieruchomości.
Mając powyższe na względzie Sąd orzekł na zasadzie art. 151 p.p.s.a.