II SA/Wr 2006/01

II SA/Wr 2006/01 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2004-10-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2001-08-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Andrzej Wawrzyniak
Jolanta Sikorska /przewodniczący sprawozdawca/
Lidia Serwiniowska
Symbol z opisem
633  Zatrudnienie i sprawy bezrobocia
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
*Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Jolanta Sikorska (spraw.) Sędziowie NSA - Andrzej Wawrzyniak WSA - Lidia Serwiniowska Protokolant Aleksandra Markiewicz Po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2004 r. przy udziale --- sprawy ze skargi B. B. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tj. Dz. U. z 2001r., Nr 6, poz. 56), po rozpatrzeniu odwołania B. B. z dnia [...]r. w sprawie odmowy przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego orzeczonego decyzją Starosty Powiatu w J. G. z dnia [...]r. nr [...], Wojewoda D. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu wskazał, że B. B. dokonał ponownej rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy w J. G. w dniu [...]r., nabywając z tym dniem status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku.
W dniu [...]r. bezrobotny złożył w organie zatrudnienia wniosek o przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego. W uzasadnieniu swojego wniosku bezrobotny wyjaśnił, że posiada stosowny okres zatrudnienia niezbędny do nabycia tego uprawnienia.
W odpowiedzi na wniosek strony, po przeliczeniu stażu pracy, PUP w J. G. ustalił, iż nie spełnia on podstawowej przesłanki wynikającej z art. 37j ust. l pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu do nabycia uprawnień do zasiłku przedemerytalnego. W szczególności nie posiada co najmniej 30 letniego okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego. PUP ustalił bowiem, że z zestawienia stażu pracy B. B. wynika, iż posiada on [...] lat, [...] miesięcy i [...] dni stażu pracy, w tym [...] lat, [...] miesiące i [...] dni zatrudnienia w szczególnych warunkach bądź szczególnym charakterze.
W tej sytuacji w dniu [...]r. została wydana decyzja o odmowie przyznania odwołującemu się prawa do zasiłku przedemerytalnego od dnia [...]r.
Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem sprawy, B. B. złożył odwołanie, w którym podniósł, iż warunek do nabycia zasiłku przedemerytalnego spełniał już podczas pierwszej rejestracji w PUP w J. G. Odwołujący się wyjaśnił, że nie z własnej winy nie był w stanie dostarczyć stosownych świadectw pracy wcześniej, jak dopiero w [...]r. Nadto podał, że cały czas był informowany, że aby nabyć zasiłek przedemerytalny musi jedynie uzupełnić staż pracy wykonywanej w szczególnych warunkach co najmniej do [...] lat. W konkluzji podniósł, że w świetle całokształtu sprawy wydaną przez organ I instancji decyzję uważa za krzywdzącą i nieuzasadnioną.
Kierownik Powiatowego Urzędu Pracy w J. G. działający z upoważnienia Starosty Powiatu w J. G., po dokonaniu szczegółowej analizy akt nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji w trybie art.132 kpa w związku z czym przekazał sprawę do rozpatrzenia organowi odwoławczemu.
Rozpatrując odwołanie organ II instancji wskazał, że zgodnie z ustawą o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, prawo do zasiłku przedemerytalnego przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej jednocześnie okres uprawniający do emerytury, jeżeli:
1. posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn, lub
2. posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 25 lat dla kobiet i 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Udokumentowanie okresów zatrudnienia następuje w oparciu o świadectwa pracy lub inne dokumenty niezbędne do ustalenia uprawnień osoby bezrobotnej. Wynika to z rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 28 lutego 1997r. w sprawie szczegółowych zasad prowadzenia rejestracji i ewidencji bezrobotnych oraz innych osób poszukujących pracy. Powołana wyżej norma wskazuje zatem na spełnienie łącznie dwóch przesłanek, które pozwalają na przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego. Pierwsza z nich dotyczy ogólnego stażu pracy, druga natomiast określonego czasu zatrudnienia wykonywanego w szczególnych warunkach bądź szczególnym charakterze. Mężczyzna ubiegający się o przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego musi zatem wykazać, że bądź posiada co najmniej 35 letni staż pracy i to daje mu podstawę do nabycia tej formy zasiłku, bądź staż ten jest znacznie krótszy bo wynosi 30 lat ale posiada przy tym co najmniej 15 lat zatrudnienia wykonywanego w szczególnych warunkach.
Organ dalej wskazał, że jak wynika z materiału dowodowego zebranego w sprawie B. B., rejestrując się w Powiatowym Urzędzie Pracy w J. G. po raz pierwszy, tj. w dniu [...]r. udokumentował łączny staż pracy w wymiarze [...] lat, [...] miesięcy i [...] dni. Figurując w ewidencji organu zatrudnienia, bezrobotny uzupełnił staż pracy poprzez dostarczenie stosownych świadectw pracy do wymiaru [...] lat, [...] miesięcy i [...] dni w tym [...] lat, [...] miesięcy i [...] dni pracy wykonywanej w szczególnych warunkach.
Stosownie do uregulowania zawartego w powołanym wyżej art. 37j ustawy, staż ten był niewystarczający aby strona nabyła prawo do zasiłku przedemerytalnego.
Kolejne uzupełnienie stażu pracy nastąpiło już w okresie, kiedy B. B. dokonał kolejnej rejestracji w organie zatrudnienia. Z dniem [...]r. skarżący na okres [...] miesięcy utracił status osoby bezrobotnej z powodu nieusprawiedliwionego niestawiennictwa. Staż ten, ustalony na dzień wydania zaskarżonej decyzji wyniósł [...] lat, [...] miesięcy i [...] dni w tym [...] lat, [...] miesiące i [...] dni zatrudnienia w szczególnych warunkach.
Reasumując organ wskazał, że pomimo kolejno przedkładanych świadectw pracy, B. B. nadal nie wykazał, aby spełniał przesłanki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego. Bez znaczenia w ocenie organu jest tu fakt, że skarżący uzupełnił staż pracy wykonywanej w szczególnych warunkach do [...] lat, ponieważ cały czas brak jest stosownego okresu uprawniającego do zasiłku wynoszącego co najmniej 30 lat.
Mając powyższe na względzie, należy zdaniem organu odwoławczego uznać, że PUP w J. G. zasadnie orzekł o odmowie przyznania skarżącemu prawa do zasiłku przedemerytalnego od dnia [...]r., albowiem w dacie tej B. B. nie spełniał przesłanki wynikającej z art. 37j ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, niezbędnej do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego.
Mając powyższe na względzie organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję wydaną przez organ I instancji.
W skardze na tę decyzję B. B. podtrzymał zarzuty i twierdzenia zawarte w odwołaniu, domagając się uchylenia wydanych w sprawie decyzji. W uzasadnieniu podał, że odmówiono mu prawa do zasiłku przedemerytalnego mimo, że do dnia [...]r. jego okres zatrudnienia wynosił [...] lat [...] miesięcy i [...] dni, a od dnia rejestracji, tj. od [...]r. do okresu zatrudnienia wliczany był także czas pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Tak więc jego łączny okres uprawniający do zasiłku przekroczył przed końcem [...]r. okres [...] lat, w tym [...] lat [...] miesiące i [...] dni w warunkach szczególnych. Dodał, że ponieważ nie miał wystarczającej wiedzy w sprawie uprawnień do świadczeń przedemerytalnych i dokumentowania okresów zatrudnienia, zwłaszcza w szczególnych warunkach, dlatego nie potrafił do [...]r. i później wykazać, że przepracował przeszło [...] lat w szczególnych warunkach. Odpowiednie zaświadczenie uzyskał dopiero w [...]r. po interwencji Państwowej Inspekcji Pracy u byłego pracodawcy i niezwłocznie przekazał je Urzędowi Pracy w J. G. Gdyby od razu w [...]r. udokumentował pełne zatrudnienie, jak to uczynił dopiero w roku bieżącym, to zasiłek przedemerytalny otrzymywałby już w pierwszej połowie [...] roku. Wtedy bowiem jego zdaniem spełnione już były wszystkie warunki, których przepis art. 37j ust. l pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu wymagał dla powstania prawa do zasiłku przedemerytalnego. Podniósł, że prawa do zasiłku przedemerytalnego nie może niweczyć złożenie wniosku o jego przyznanie oraz dokumentów niezbędnych do ustalenia uprawnienia po upływie okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych albowiem przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu uzależniają powstanie tego prawa nie od spełnienia formalnych przesłanek lecz materialnych wymienionych w art. 37j ust. 1 pkt 2 i w art. 37l ust. 1 zd. 2 ustawy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a ponadto dodał, że aktualnie obowiązujący stan prawny nie pozwala na zaliczenie do okresu, od którego zależy przyznanie prawa do zasiłku oraz ustalenie czasokresu jego pobierania, okresu dotychczas pobieranego zasiłku. W tej sytuacji skarżący wykazując staż pracy w wymiarze [...] lat [...] miesięcy i [...] dni, w tym [...] lat [...] miesiące i [...] dni zatrudnienia w szczególnych warunkach bądź w szczególnym charakterze nie mógł nabyć prawa do zasiłku przedemerytalnego na podstawie art. 37j ust. 1 pkt 2 ustawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Zgodnie z przepisem art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), mającej zastosowanie do rozpoznania niniejszej sprawy w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), sądy administracyjne powołane są do rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych. Ustawa ta w art. 3 § 1 stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty i czynności wskazane w art. 3 § 2 pkt 1 - 7 i w § 3, a także na bezczynność organów administracji publicznej w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 omawianej ustawy. Kontrola ta obejmuje badanie zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Takie wady i uchybienia, zdaniem Sądu, występują w niniejszej sprawie. Skarga zatem podlegała uwzględnieniu.
Materialnoprawną podstawę rozpoznania sprawy będącej przedmiotem zaskarżonej do Sądu decyzji administracyjnej stanowią przepisy ustawy z 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tj. Dz. U. z 2001r., Nr 6, poz. 56). Zgodnie z przepisem art. 37j ust. 1 owej ustawy zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli:
1) posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn lub
2) posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 25 lat dla kobiet i 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Według zaś art. 37l ust. 1 owej ustawy prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego przysługuje na wniosek osobie, która w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy lub w okresie pobierania zasiłku lub zasiłku przedemerytalnego posiadała lub spełniła warunki do ich nabycia; do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego zalicza się okres aktualnie pobieranego zasiłku.
Z art. 37l ust. 1 wyżej powołanej ustawy wynika, że o prawie do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego organ administracji orzeka:
1. na wniosek osoby ubiegającej się o przyznanie tego zasiłku lub świadczenia,
2. jeżeli osoba ta w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy lub w okresie pobierania zasiłku lub zasiłku przedemerytalnego posiadała lub spełniła warunki do ich nabycia.
Powyższe wskazuje, że rola organu administracji dokonującego rejestracji bezrobotnego ubiegającego się o przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego polega jedynie na potwierdzeniu w wiążący sposób, że w danej sytuacji wynikają z ustawy określone uprawnienia lub obowiązki. Wydany w tym przedmiocie akt administracyjny ma charakter deklaratoryjny. Z aktem deklaratoryjnym mamy do czynienia wówczas, gdy pewien stan rzeczy powstał z mocy prawa a organ wydający akt orzeka tylko, czy dany stan zaistniał. Akty deklaratoryjne wywołują skutki prawne ex tunc, czyli od momentu w jakim dany stan prawny zaistniał. Oznacza to, że uprawnienie strony do zasiłku przedemerytalnego powstało z chwilą spełnienia (zaistnienia) wymaganych warunków materialnoprawnych, tzn. spełniania w dniu rejestracji w urzędzie pracy jednej z przesłanek określających nabycie rozważanego prawa wskazanych w art. 37j ust. 1 ustawy, a nie z chwilą zgłoszenia wniosku w tej sprawie. Zgłoszenie wniosku jest jedynie czynnością procesową, której celem jest uruchomienie mechanizmu (procedury) stosowania prawa.
Decyzja o pozbawieniu statusu bezrobotnego z powodu nie zgłoszenia się przez bezrobotnego w wyznaczonym terminie w urzędzie pracy nie powoduje utraty prawa do zasiłku przedemerytalnego posiadanego w dacie rejestracji w powiatowym urzędzie pracy przez bezrobotnego ubiegającego się o przyznanie tego prawa. Musiałby bowiem istnieć przepis szczególny, z którego wynikałoby, że zdarzenie w postaci decyzji o pozbawieniu statusu bezrobotnego z powodu nie zgłoszenia się bezrobotnego do właściwego powiatowego urzędu pracy w wyznaczonym terminie w celu potwierdzenia swojej gotowości do podjęcia pracy i uzyskania informacji o możliwościach zatrudnienia lub szkolenia powoduje utratę powstałego wcześniej uprawnienia materialnoprawnego w postaci prawa do zasiłku przedemerytalnego nadanego przez ustawę o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
Z okoliczności faktycznych niniejszej sprawy wynika, że skarżący B. B. dokonał pierwszej rejestracji w PUP w J. G. w dniu [...]r., przedkładając dokumenty potwierdzające staż pracy wynoszący [...] lat [...] miesięcy i [...] dni. Kierownik Powiatowego Urzędu Pracy w J. G. przyznał mu status osoby bezrobotnej i prawo do zasiłku na okres [...] miesięcy. W okresie rejestracji skarżący przedkładał brakujące świadectwa pracy, których nie był w stanie przedłożyć w dacie pierwszej rejestracji. Był przekonany, że posiada ponad [...]-letni staż pracy, w tym [...]- letni okres zatrudnienia w warunkach szczególnych. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] orzeczono o utracie przez skarżącego prawa do zasiłku od dnia [...]r. z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania. Na podstawie decyzji z dnia [...]r. nr [...] utracił status osoby bezrobotnej od dnia [...]r. z powodu niestawiennictwa w PUP w wyznaczonym terminie i nie powiadomienia w ciągu 5 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa. W dniu [...]r. skarżący zgłosił się w Powiatowym Urzędzie Pracy w J. G. i został zarejestrowany jako bezrobotny bez prawa do zasiłku. Według twierdzeń skarżącego przedłożył on świadectwa pracy i zaświadczenia potwierdzające zatrudnienie w warunkach szczególnych przez okres ponad [...] lat. W dniu [...]r. złożył wniosek o przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego. Organ II instancji ustalił w zaskarżonej decyzji, że na dzień wydania w niniejszej sprawie decyzji przez organ I instancji staż pracy skarżącego wyniósł [...] lat [...] miesięcy i [...] dni, w tym [...] lat [...] miesiące i [...] dni zatrudnienia w szczególnych warunkach.
Z wyjaśnień skarżącego zawartych zarówno w odwołaniu, jak i w skardze wynika, że nie mógł w terminie złożyć wymaganych dokumentów potwierdzających posiadany przez niego staż pracy z powodu niewydania świadectwa przez wskazanych pracodawców. Dopiero po jego interwencji w Państwowej Inspekcji Pracy u byłego pracodawcy uzyskał wymagane dokumenty i niezwłocznie przekazał je PUP w J. G.
Wskazać należy, że zgodnie z uchwałą 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11.03.2002 r. sygn. OPS 14/01 (ONSA 2002/4/133): "Osobie bezrobotnej, która w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy lub w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych spełniała warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego określone w art. 37j ust. 1 lub w art. 37k ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r., Nr 6, poz. 56 ze zm., w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2001r.), przysługuje na jej wniosek prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego na podstawie art. 37l ust. 1 tej ustawy, mimo wygaśnięcia prawa do zasiłku dla bezrobotnych z powodu upływu okresu jego pobierania, jeżeli w dniu złożenia wniosku spełnia określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego."
W uzasadnieniu owej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że ustawa z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 1995r. Nr 1, poz. 1 ze zm.) była wielokrotnie nowelizowana. Spośród licznych zmian istotne znaczenie dla dalszych rozważań ma nowelizacja dokonana ustawą z dnia 6 grudnia 1996r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 147, poz. 687). Ta gruntowna, systemowa nowelizacja, która dokonała przebudowy systemu wsparcia bezrobotnych, składała się z trzech zasadniczych elementów.
Pierwszy z nich wyprowadził z systemu wsparcia te grupy bezrobotnych, które znalazły się tam wyłącznie z przyczyn socjalnych w okresie kryzysu pomocy społecznej na przełomie 1993 i 1994 roku. Dotyczył on dwóch grup: bezrobotnych samotnie wychowujących dzieci i osób mających prawo do zasiłku do czasu otrzymania prawa do emerytury. Osoby należące do obu tych kategorii od dawna de facto nie były uznawane za bezrobotne ze względu na faktyczną dezaktywizację zawodową. Przeniesienie obu tych grup bezrobotnych do innych systemów zabezpieczenia społecznego nastąpiło bez utraty przez nich prawa do świadczeń (...). Osoby pobierające dotychczas zasiłek dla bezrobotnych będą miały do czasu otrzymania emerytury prawo do zasiłków przedemerytalnych i świadczeń przedemerytalnych, które stanowić będą świadczenia socjalne o charakterze zaopatrzeniowym, poza systemem świadczeń od bezrobocia (...). Drugim elementem przebudowy systemu wsparcia bezrobotnych było zróżnicowanie okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych ze względu na sytuację na lokalnych rynkach pracy. Wreszcie trzecim elementem było zróżnicowanie wysokości zasiłków dla bezrobotnych ze względu na staż pracy.
Wykładnia przepisów regulujących uprawnienia do zasiłków przedemerytalnych i świadczeń przedemerytalnych powinna uwzględniać (...) założenia i cele ustawodawcy (...).
Rozważania zawarte w uchwale odnoszą się do stanu prawnego obowiązującego (ze zmianami) do 31 grudnia 2001 r. a dotyczą one wykładni art. 37j ust. 1, art. 37k ust. 1 i art. 37l ust. 1 ustawy. Stanowisko Sądu zawarte w owej uchwale znajduje zatem pełne zastosowane do stanu faktycznego niniejszej sprawy.
Z dniem 1 stycznia 2002 r. bowiem weszła w życie ustawa z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz. U. Nr 154, poz. 1793), która wprowadziła liczne zmiany w ustawie o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Na miejsce zasiłku przedemerytalnego i świadczenia przedemerytalnego wprowadziła jedno świadczenie przedemerytalne.
Sąd podkreślił, że zarówno treść, redakcja, jak i wzajemna relacja oraz usytuowanie przepisów art. 37j ust. 1, art. 37k ust. 1 i art. 37l ust. 1 ustawy mają istotne znaczenie dla wyjaśnienia wątpliwości wskazanych w pytaniu składu orzekającego. (...)
Nie ulega zdaniem Sądu wątpliwości, że art. 37j ust. 1 i art. 37k ust. 1 ustawy określają materialnoprawne warunki, których spełnienie uzależnia przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. W obu tych przepisach zawarty jest także warunek, aby osoba ubiegająca się o jedno z tych świadczeń spełniała określone w ustawie wymagania do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnych oraz miała określone okresy zatrudnienia lub okresy uprawniające do emerytury.
Natomiast art. 37l ust. 1 ustawy wiązał nabycie prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego z dniem rejestracji lub z okresem pobierania zasiłku dla bezrobotnych.
W dalszej części uzasadnienia Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że dla osób, które przepracowały bardzo długie okresy (wskazane w ustawie) i mają okres zatrudnienia uprawniający do emerytury, a które dotknęła dezaktywizacja zawodowa, ustawodawca przewidział świadczenie socjalne o charakterze zaopatrzeniowym, poza systemem świadczeń od bezrobocia (zasiłki przedemerytalne i świadczenia przedemerytalne). Jeśli więc w dniu rejestracji lub w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych osoby te spełniają warunki materialnoprawne określone w art. 37j ust. 1 lub 37k ust. 1 ustawy, a więc mają okres zatrudnienia uprawniający do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, lecz nie mogą jedynie tego udowodnić (likwidacja tysięcy zakładów pracy, ogromne trudności z uzyskaniem świadectw pracy z okresu 20 czy 30 lat, długotrwałe poszukiwania dokumentów w archiwach itp.), to są to kwestie wyłącznie dowodowe o charakterze procesowym, które nie mogą mieć wpływu na nabycie samego prawa.
Sąd ten wskazał, że przepis art. 37l ust. 1 ustawy tworzy zamkniętą całość, a jego istotę stanowią słowa "posiadała lub spełniła warunki do ich nabycia". Używając tych określeń w czasie przeszłym dokonanym i odsyłając do wniosku złożonego przez osobę, która ubiega się o prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, ustawodawca podkreślił, że decydujące znaczenie ma "posiadanie" lub "spełnienie" ustawowych warunków w dniu rejestracji lub w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych (bez względu na czas złożenia wniosku). Jeśli warunki te zostały spełnione, od woli zainteresowanego zależy złożenie wniosku o zasiłek przedemerytalny lub świadczenie przedemerytalne. Wniosek taki uprawniony może złożyć zarówno w dniu rejestracji, w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych, jak i po upływie okresu jego pobierania, gdyż już w dniu rejestracji (czy w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych) warunki do uzyskania jednego z tych świadczeń "spełnił". W dniu złożenia wniosku jednak powinien spełniać określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego. Istotne jest to, że mimo upływu okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych, już w dniu rejestracji (lub w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych) osoba ta spełniła materialnoprawne warunki do uzyskania prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. Należy przy tym podkreślić, że zasadnicze znaczenie ma nie to, iż bezrobotny nie może otrzymywać zasiłku dla bezrobotnych z powodu upływu okresu jego pobierania, ale to, że spełnia warunki, od których zależy prawo do tego zasiłku. Czym innym bowiem jest spełnianie warunków, od których zależy prawo do zasiłku dla bezrobotnych, a czym innym pobieranie tego zasiłku przez określony w ustawie czas. Ponadto uzyskanie uprawnień do tych świadczeń jest związane z posiadaniem odpowiednich okresów zatrudnienia, a nie z wykazaniem ich w określonym czasie stosownymi dowodami. Za takim rozumieniem tego przepisu przemawiają wyniki zarówno wykładni gramatycznej, jak i systemowej oraz logicznej. (...)"
Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie: ""czynność organu pracy mająca charakter ewidencyjno-techniczny, a polegająca na wyłączeniu bezrobotnego z ewidencji osób bezrobotnych wobec niestawiennictwa w urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i wskutek tego orzeczenie o utracie statusu osoby bezrobotnej pozostaje bez wpływu na posiadane przez bezrobotnego w dacie rejestracji i złożenia wniosku o przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego przyznane przepisem art. 37j ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu materialnoprawne uprawnienia do zasiłku przedemerytalnego." (por. też wyrok NSA z dnia 17.04.2002r. sygn. akt II SA/Wr 3305/2001,niepubl.).
Z wydanych w sprawie decyzji nie wynika jakie okresy zatrudnienia, od których zależy przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego zaliczono skarżącemu, nie wynika z nich także, czy organy rozpatrujące sprawę zaliczyły skarżącemu do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego okres pobieranego przez niego zasiłku dla bezrobotnych, jak stanowił wówczas obowiązujący art. 37 l zdanie drugie ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Decyzje te nie zawierają istotnych w sprawie ustaleń. Powyższe uchybienia uniemożliwiały Sądowi przeprowadzenie prawidłowej kontroli wydanych w sprawie decyzji.
Mając na względzie z jednej strony wyżej przytoczone przepisy prawa oraz pogląd prawny wyrażony w powołanej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego, z drugiej zaś niewyjaśnienie przez organy wszystkich okoliczności faktycznych mających wpływ na wynik sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa) Sąd uznał, że wydane w sprawie decyzje należy uchylić. Zostały one bowiem podjęte z naruszeniem wskazanych przepisów prawa procesowego, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na ich treść.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, mając na względzie to co powiedziano wyżej odnośnie meritum, organy wyjaśnią wskazane wyżej okoliczności faktyczne, a wydane w sprawie decyzje uzasadnią zgodnie z wymogiem art. 107 § 3 kpa.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c) wyżej powołanej ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w wyroku.
Sąd nie orzekł w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na jej charakter. Decyzja ta bowiem w części zaskarżonej jest decyzją odmowną w związku z czym nie podlega wykonaniu.