II SA/WR 1945/01

II SA/Wr 1945/01 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2004-04-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2001-07-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anna Moskała
Barbara Adamiak /sprawozdawca/
Henryka Łysikowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
605  Ewidencja ludności, dowody tożsamości, akty stanu cywilnego, imiona i nazwisko, obywatelstwo, paszporty
Hasła tematyczne
Ewidencja ludności
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 15
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2001 nr 87 poz 960
art. 5 ust. 2,  art. 9 ust. 2,  art. 15 ust. 2
Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 lipca 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Sentencja
Sygn. akt 3 II SA/Wr 1945/2001 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 kwietnia 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Henryka Łysikowska, Sędzia NSA - Anna Moskała, Sędzia NSA - Barbara Adamiak (sprawozdawca), Protokolant - Krzysztof Caliński, po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi J.S. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wymeldowania z pobytu stałego w W. przy ul. G. [...] oddala skargę.
Uzasadnienie
Prezydent Miasta W. decyzją z [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 16 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. 1984, nr 32, poz. 174), orzekł o wymeldowaniu J.S. z miejsca pobytu stałego w W. przy ul. G. [...]. W uzasadnieniu wskazał, że sprawę z wniosku W. D. w przedmiocie wymeldowania J.S. rozpatrzono w kontekście hipotezy pierwszej art. 15 ust. 2 wymienionej ustawy. W myśl wymienionego wyżej przepisu prawnego wymeldowanie osoby z pobytu stałego może nastąpić wówczas jeżeli w toku postępowania administracyjnego okaże się, że spełnione zostały łącznie następujące przesłanki:
| - |utrata uprawnień do przebywania w lokalu mieszkalnym, |
|- |opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego bez dopełnienia obowiązku wymeldowania. |
J. S. zameldowana została w W. przy ul. G. [...] w dniu [...] na pobyt stały. W dniu [...] W. D. zwrócił się z wnioskiem o wymeldowanie byłej żony J.S. z miejsca zameldowania na pobyt stały, gdyż, wymieniona w 1995 roku opuściła miejsce stałego zameldowania, a do chwili obecnej nie wymeldowała się.
W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że;
| - |J.S. w wyniku nieporozumień rodzinnych opuściła miejsce stałego zameldowania w 1995r. i zamieszkała w W. przy ul. S. [...] u B. |
| |S. z którym w 1996 roku zawarła związek małżeński. W miejscu zamieszkania tj. przy ul. S. [...] w W. J. S. posiada zameldowanie|
| |na pobyt czasowy. |
| |W dniu [...] Sygn. [...] przed Sądem Rejonowym w W. I Wydział Cywilny doszło do zawarcia ugody na mocy której prawo do lokalu |
| |mieszkalnego typu lokatorskiego w W. przy ul. G. [...] przyznano W. D. wraz z zwaloryzowanym wkładem, na co J. S. wyraziła |
| |zgodę. |
|- |W dniu [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] przepisała tytuł prawny Nr [...] na lokal mieszkalny przy ul. G. [...] w W. na W. D. |
| | |
| | |
| | |
| | |
| | |
|- | |
| | |
Z powyższego wynika, że od chwili opuszczenia stałego miejsca zameldowania J. S. przebywa wraz z mężem w W. przy ul. S. [...]. Przyjąć należy, że właśnie w tym lokalu J.S. ześrodkowała swoje sprawy rodzinne i tam jest centrum życiowe wymienionej. W lokalu tym J. S. powinna być zameldowana na pobyt stały, a uprawnienia do zamieszkania w wymienionym lokalu wynikają wprost ze stosunku prawno-rodzinnego.
Dowody zebrane w sprawie tj. ugoda świadczą o tym, że J. S. wyraziła zgodę na przyznanie lokalu przy ul. G. [...] w W. W.D.
Zgodnie z art. 15 ust. 1 wymienionej ustawy J.S. z chwilą opuszczenia miejsca zameldowania na pobyt stały winna w organie ewidencji ludności dokonać wymeldowania.
W świetle wymienionych wyżej faktów należy stwierdzić, że spełnione zostały przesłanki określone w pierwszym stanie faktycznym art. 15 ust. 2 cyt. na wstępie ustawy, gdyż J.S. utraciła uprawnienia do przebywania w lokalu przy ul. G. [...]w W. i w lokalu tym nie przebywa od 1995r.
J. S. wniosła na decyzję odwołanie. Zarzuciła niewłaściwe podanie podstawy prawnej (art. 104 k.p.a.) a nie pełnej nazwy, co utrudniło jej obronę interesu prawnego. Zarzuca naruszenie art. 9 kodeksu postępowania administracyjnego, który stanowi o należytym i wyczerpującym informowaniu stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Zarzuca wadliwe ustalenie stanu faktycznego. W złożonych wyjaśnieniach powołała się na ugodę sądową z [...], na mocy której jej córka E. D. za wymeldowanie otrzymała kwotę [...]. Organ wadliwie powołuje się na treść ugody. Naruszono jej prawo do wypowiedzenia się. Dopiero z decyzji dowiedziała się o takiej interpretacji ugody przez organ oraz, że [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] podpisała tytuł prawny lokalu przy ul. G. [...] w W. na W. D. Zarzuca wadliwe ustalenie faktu utraty prawa do lokalu. Nie zgadza się ze stanowiskiem organu, że powinna zameldować się na miejscu pobytu czasowego.
Wojewoda D. decyzją z [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu [...] Prezydent W. decyzją [...] orzekł o wymeldowaniu J. S. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. G. w oparciu o art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych przede wszystkim z uwagi na to, że J. S. opuściła miejsce pobytu stałego, ale odmówiła dopełnienia obowiązku wymeldowania. J. S. zakwestionowała decyzję Prezydenta W. wnosząc od niej odwołanie w dniu [...]. Po czym w dniu [...] " nie czekając na ostateczne rozstrzygnięcie sprawy na drodze postępowania administracyjnego, J.S. zgłosiła pobyt stały w lokalu przy ul. S. [...]w W. Ponieważ zmiana miejsca pobytu J. S. nastąpiła w granicach działania jednego urzędu gminy, zgodnie z § 5 pkt 7 Instrukcji w sprawie prowadzenia ewidencji ludności i wydawania dokumentów stwierdzających tożsamość (Zarządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 18 sierpnia 1984r.) zgłoszenie pobytu stałego pod nowym adresem zastąpiło jednocześnie zgłoszenie wymeldowania z dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Oznacza to, że J.S. dopełniła obowiązku wymeldowania z lokalu przy ul. G. [...] w W. osobiście, a co za tym idzie rozstrzyganie kwestii wymeldowania J. S. w drodze decyzji administracyjnej stało się bezprzedmiotowe. Zgodnie zaś z art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania.
J. S. wniosła na decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego podtrzymując wywiedzione zarzuty w odwołaniu. Zarzuca ponadto, że wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego a odwołanie rozpoznał Wojewoda D. Zarzuca, że decyzja pomimo cech prawidłowości jest wadliwa. Nie zgadza się z wykładnią, że zameldowanie pod nowym adresem powoduje wymeldowanie z dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Wskazała też, że dotychczasowe miejsce pobytu stałego nie opuściła dobrowolnie, a została do tego przymuszona.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Według art. 1 § 2 powołanej ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Określone w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) podstawy prawne uwzględnienia skargi ograniczone zostały do naruszenia prawa, a zatem kontrolując decyzję administracyjną sąd bada zgodność z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego.
Według art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. 2001, nr 87, poz. 960) "Organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienia wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoby, która bez wymeldowania się nie opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez organ 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić". Art. 15 ust. 2 powołanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zawiera dwie normy materialnoprawne, które są podstawą do podjęcia decyzji o wymeldowaniu. Organy I i II instancji rozpoznały sprawę w oparciu o pierwszą normę prawną zawartą w art.1 5 ust. 2 powołanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, która stanowi "Organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienia wymienione w art. 9 ust.2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego". Norma ta ustanawia dwie przesłanki, od wystąpienia których uzależnione jest wydanie decyzji o wymeldowaniu, a mianowicie: - po pierwsze, utraty uprawnień wymienionych w art. 9 ust. 2 powołanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Przy wykładni tej przesłanki konieczne jest uwzględnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 27 maja 2002r. sygn. K 20/01, w którym Trybunał stwierdził: "Art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. 2001, Nr 87, poz. 960 i Nr 110, poz. 1289): a) jest niezgodny z ar. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej". Drugą przesłanką, jest opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego bez wymeldowania. Po wydaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego o utracie mocy obowiązującej art. 9 ust. 2 powołanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organy orzekające w sprawie obowiązane są ustalić wystąpienie wyłącznie drugiej przesłanki. Zameldowanie, jak i wymeldowanie jest wyłącznie czynnością materialnotechniczną potwierdzającą fakt pobytu w lokalu, nie potwierdza natomiast prawa do lokalu. Spór co do prawa do lokalu jest sporem cywilnoprawnym, rozstrzyganym na drodze postępowania przed sądem powszechnym. Wymeldowanie nie ma znaczenia prawnego dla rozstrzygnięcia tego sporu.
Jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada administracyjności, ustanowiona w art. 15 kodeksu postępowania administracyjnego. Istota zasady dwuinstancyjności polega na prawie strony do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, po raz pierwszy przez organ I instancji, a następnie w wyniku wniesienia odwołania przez stronę przez organ II instancji. Organ II instancji ponownie rozpoznaje i rozstrzyga sprawę administracyjną, rozstrzygniętą decyzją wydaną przez organ I instancji. Organ II instancji obowiązany jest ustalić stan faktyczny istniejący w dniu wydania decyzji. Obowiązany jest zatem uwzględnić nowe okoliczności faktyczne, które istniały w dniu wydania decyzji. Nową okolicznością faktyczną mającą znaczenie prawne dla sprawy jest dokonanie czynności zameldowania przez skarżącą w miejsce pobytu, w którym zamieszkuje z zamiarem stałego przebywania. Według art. 5 ust. 2 powołanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych "W tym samym czasie można mieć tylko jedno miejsce pobytu stałego". Organ II instancji ustalił, że skarżąca dokonała czynności wymeldowania się, dokonując zameldowania pod adresem: ul. S. [...] w W. Skarżąca tego faktu nie kwestionuje. Dokonanie czynności materialnotechnicznej wymeldowania powoduje, że prowadzenie postępowania w sprawie wymeldowania w formie decyzji administracyjnej jest bezprzedmiotowe. Zmiana w postępowaniu odwoławczym stanu faktycznego, który prowadzi do bezprzedmiotowości postępowania w sprawie jest podstawą do uchylenia decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania w sprawie. Wydanie decyzji o wymeldowaniu, po podjęciu czynności materialnotechnicznej wymeldowania powoduje, że decyzja w dniu wydania byłaby niewykonalna i cecha niewykonalności byłaby trwała. Prowadzi to do nieważności decyzji administracyjnej (art. 156 § 1 pkt 3 kodeksu postępowania administracyjnego).
Nie można uznać też za zasadny zarzut naruszenia przepisów o właściwości organu II instancji. Od dnia [...], na podstawie ustawy z 11 kwietnia 2001r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 43, poz. 476), zgodnie z art. 50 ust. 3 powołanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych "Wojewoda jest organem odwoławczym od orzeczeń administracyjnych wydanych przez organy gminy na podstawie ustawy".
W tym stanie rzeczy, zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa i dlatego skarga nie mogła zostać uwzględniona. Z tego powodu, na podstawie art. 151 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd orzekł jak w sentencji.