II SA/Wr 192/22

II SA/Wr 192/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-03-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Adam Habuda /sprawozdawca/
Gabriel Węgrzyn
Olga Białek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
*Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 29 ust. 1 pkt 2, art. 48
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Olga Białek Sędziowie: Sędzia WSA Adam Habuda (sprawozdawca) Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn Protokolant: asystent sędziego Grzegorz Dubaniowski po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 marca 2023 r sprawy ze skargi E. W. i C. W. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 13 stycznia 2022 r. nr 45/2022 w przedmiocie nakazu rozbiórki wiaty I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz strony skarżącej kwotę 500 zł (słownie: pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją znak WOA.7721.498.2021.V.13.0.2 nr 45/2022 z dnia 13 stycznia 2022 r. Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej DWINB, organ II instancji) uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Miliczu (dalej PINB, organ I instancji) nr 27/21 z dnia 25 października 2021 r. nakazującą E. W. i C. W. (skarżący) rozbiórkę wiaty wybudowanej bez wymaganego pozwolenia na budowę na działce oznaczonej numerem [...] AM [...] obręb W., i nakazał skarżącym rozbiórkę wiaty precyzując, że chodzi o budowlę posiadającą dach, osadzony na słupach (pomiędzy którymi, od strony działki sąsiedniej o numerze [...], zamontowano betonowe płyty).
Organ II instancji przywołał przebieg dotychczasowego postępowania wskazując, że wszczęto je 23 lipca 2020 r. wskutek wniosku z dnia 29 czerwca 2020 r. w zakresie legalności usytuowania obiektów na przedmiotowej działce.
Czynności w postaci oględzin dokonane przez PINB 17 lipca 2020 r. wykazały istnienie wiaty magazynowej wzniesionej ok. 2009 r. (pomiędzy betonowymi słupami zamontowano płyty betonowe, od strony południowej brak płyty, dach o konstrukcji drewnianej pokryty blachą) o wymiarach 23.7 m (długość), 7.85 m (szerokość), 3.5 m (maksymalna wysokość), o powierzchni zabudowy [...] m2. Inwestycja nie miała podparcia w stosownym pozwoleniu na budowę.
Organ I instancji postanowieniem nr 11/20 z dnia 31 lipca 2020 r. nakazał skarżącym wstrzymanie robót budowlanych przy budowie wiaty oraz przedstawienie stosownej dokumentacji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu na mocy postanowienia z 14 października 2020 r. utrzymało w mocy postanowienie odmawiające wydania zaświadczenia o zgodności inwestycji z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
PINB kilkakrotnie prolongował termin na przedłożenie stosownych dokumentów, finalnie określając go na 15 lutego 2021 r.
Decyzją nr 7/21 z 12 marca 2021 r. PINB nakazał rozbiórkę wiaty, jednak wniesione odwołanie zaowocowało uchyleniem decyzji pierwszoinstancyjnej ze względu na konieczność wnikliwej analizy posadowienia i konstrukcji wiaty (decyzja DWINB z dnia 5 lipca 2021 r.). Zdaniem organu odwoławczego PINB zignorował kwestię usytuowania betonowego płotu w obrębie działki nr [...], nie odnosząc się do jego lokalizacji i daty powstania. Także załączony materiał zdjęciowy nie pozwala jednoznacznie ustalić, czy mamy do czynienia z jednym obiektem (wiatą wolnostojącą) czy z dwoma obiektami (obiektem, który nie posiada charakteru wolnostojącego oraz z płotem betonowym).
Ponowne oględziny przeprowadzone w dniu 23 września 2021 r. wykazały dokładniejszą charakterystykę przedmiotowego obiektu. Wykonano fotografie ukazujące wnętrze obiektu, ścianę wiaty od zewnątrz, stare ogrodzenie i słupki ogrodzeniowe, bramę, a ponadto załączono mapkę ukazującą położenie obiektu, a od inwestora uzyskano oświadczenie, że zamierza rozebrać dach wiaty, a jej ściany obniżyć do wysokości 2.2 m, aby mogły pełnić funkcję ogrodzenia.
W dniu 22 października 2021 r. do organu I instancji wpłynęło pismo inwestora, w którym wskazał, że dach wiaty posadowiony jest na płocie zmodernizowanym w 2006 r., a zadaszenie które utworzyło wiatę powstało w 2009 r.
Decyzją nr 27/21 z dnia 25 października 2021 r. PINB nakazał rozbiórkę wiaty o ustalonych parametrach, wybudowaną bez pozwolenia na budowę, która to decyzja została oprotestowana odwołaniem z dnia 8 listopada 2021 r.
W odwołaniu z 10 listopada 2021 r. inwestorzy zarzucili błędne ustalenie stanu faktycznego i wydanie niezgodnej z prawem decyzji.
W piśmie pt. uzupełnienie odwołania z dnia 21 grudnia 2021 r. rozszerzono argumentację podnosząc zaniechania organu we właściwym ustaleniu stanu faktycznego. W szczególności wskazano na 2006 r. jako datę wzniesienia płotu, a dobudowanie wiaty nastąpiło w 2009 r. Płot odgradza nieruchomość odwołujących się od sąsiednich działek, i istniał w postaci siatkowej jeszcze wcześniej, i miał związek z zabezpieczeniem funkcjonującej kiedyś stolarni. To, że płot nie jest posadowiony na równej granicy działki wynika ze stosunków sąsiedzkich. Zdaniem odwołującego się rozebranie zadaszenia wiaty pozbawia obiekt waloru obiektu budowlanego, i pozostawi wzniesiony niezależnie, wcześniej, płot.
Za podstawę prawną rozstrzygnięcia DWINB przyjął przepisy Prawa budowlanego w kształcie sprzed nowelizacji z dnia 19 września 2020 r., a konkretnie at. 48 ust. 1 pkt 1, który stanowi o nakazaniu w drodze decyzji rozbiórki obiektu budowlanego będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków związanych z przełożeniem dokumentacji.
DWINB podzielił stanowisko PINB w kwestii niedopełnienia obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, co pociąga za sobą nakazanie rozbiórki, jednak po sprawdzeniu, czy jest możliwa legalizacja obiektu. Skoro inwestorzy nie przedłożyli stosownej dokumentacji, organ I instancji zobowiązany był nakazać rozbiórkę. Reformacja decyzji organu I instancji spowodowana była tym, że przedmiot rozbiórki powinien być precyzyjnie określony w sentencji decyzji, a nie w jej uzasadnieniu. Skoro stan faktyczny ustalono prawidłowo, to organ II instancji miał obowiązek wydać decyzję merytoryczno - reformacyjną.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 2022 r. skarżący wskazali, że nie zgadzają się z treścią decyzji, oraz podnieśli, że betonowy płot powstał wiele lat przed powstaniem wiaty i może funkcjonować samodzielnie. W konsekwencji wiata - zadaszenie i belki - zostały dostosowane do istniejącego płotu, tak więc tylko dach wiaty wraz z konstrukcją należy wziąć pod uwagę w decyzji rozbiórkowej.
W piśmie do Sądu z dnia 21 czerwca 2022 r. zatytułowanym Skarga skarżący precyzują, że wymogów nałożonych w procedurze legalizacyjnej nie wypełnili, ponieważ związane z tym koszty doprowadzenia do zgodności z planem miejscowym są znaczne, i w konsekwencji zrezygnowali z legalizacji.
Wskazali dalej, że płot betonowy, na którym częściowo oparta jest wiata, został wybudowany wcześniej, bo około 2006 r., gdy tymczasem wiata powstała w 2009 r. Zdaniem skarżących organ pominął tę okoliczność.
Ponadto skarżący podkreślają, że płot w chwili powstania w 2006 r. liczył ok. 2.2-2.55 m wysokości, a PINB błędnie uznaje, że ściany nie mogły wcześniej pełnić funkcji ogrodzenia, i nie dąży do wnikliwego ustalenia stanu faktycznego.
Dalej skarżący wskazują, że słupki po starym płocie nie świadczą o tym, że płot betonowy został postawiony na potrzeby wiaty, ponieważ w rzeczywistości słupki zostały wykonane już po wzniesieniu wiaty i służyły utrzymaniu linii energetycznej.
Wreszcie postawiony betonowy płot został wzniesiony w tym samym miejscu, co poprzedni (istniejący w latach 1980 – 2006, siatkowany z odeskowaniem, liczący ok. 2.2 m -2.55 m), i nie stoi na równej granicy działki, co ma związek z relacjami sąsiedzkimi.
Skarżący przyznają, że w 2009 r. wybudowali bez pozwolenia wiatę, którą oparli na betonowym płocie, i dostosowali jego wysokość do wiaty, by spełniała ona funkcje użytkowe i wizualne.
Betonowy płot może istnieć samoczynnie, i dlatego uzasadnione jest rozebranie tylko zadaszenia i elementów konstrukcyjnych związanych z wiatą.
Reasumując, w ocenie skarżących, organ nie ustalił odpowiednio stanu faktycznego.
Skarżący wnoszą o uchylenie zaskarżonej decyzji, przesłuchanie stron (inwestorów) oraz świadka oraz zasądzenie kosztów.
W aktach znajduje się pismo uczestnika postępowania S. K. z dnia 3 sierpnia 2022 r., w którym zwraca się on o oddalenie skargi.
W odpowiedzi na skargę DWINB zwraca się o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Podstawy prawne i zakres kognicji sądu administracyjnego wyznacza Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., która w art. 175 sytuuje sądy administracyjne w systemie wymiaru sprawiedliwości, a poprzez art. 184 nakazuje sądom administracyjnym, w zakresie określonym w ustawie, sprawować kontrolę działalności administracji publicznej. Ustawą, o której mowa w Konstytucji jest przede wszystkim ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 137), oraz ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej także jako p. p. s. a.) Jak stanowi art. 1 §1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 1 i 2 pkt 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta polega na orzekaniu w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
Na zasadzie art. 145 §1 pkt 1 p. p. s. a. sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie i uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W przypadku braku zajścia wskazanych wyżej przesłanek sąd, na podstawie art. 151 p. p. s. a. oddala skargę.
W kontrolowanej sprawie Sąd uwzględnił skargę i wyeliminował wydane decyzje z obrotu prawnego.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonego do Sądu rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 1333, dalej Prawo budowlane). Sąd dokonał kontroli przedmiotowego postępowania w oparciu o przepisy powszechnie obowiązującego prawa, w szczególności biorąc pod uwagę przepisy wskazanej ustawy w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji oraz oceniając prawidłowość postępowania organu w świetle przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej jako k. p. a.).
W myśl art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, garaży, wiat lub przydomowych ganków i oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki. Pozwolenia na budowę nie wymaga także budowa wiat o powierzchni zabudowy do 50 m2, sytuowanych na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe, przy czym łączna liczba tych wiat na działce nie może przekraczać dwóch na każde 1000 m2 powierzchni działki (art. 29 ust. 1 pkt 2c Prawa budowlanego).
Z przywołanych przepisów, na zasadzie wnioskowania przez przeciwieństwo, wynika, że pozwolenia na budowę wymaga budowa wiat o powierzchni zabudowy przekraczającej 35 m2 (art. 29 ust. 1 pkt 2) oraz wiat o powierzchni zabudowy powyżej 50 m2 (jak w hipotezie przepisu art. 29 ust. 1 pkt 2c Prawa budowlanego).
W realiach sprawy mamy do czynienia z wiatą o powierzchni zabudowy przekraczającej wskazane parametry ([...] m2), co stanowi okoliczność niekwestionowaną.
Wiata o takiej jak w realiach sprawy powierzchni zabudowy wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. Fakt nieuzyskania takiego aktu przez inwestora również jest w świetle dokumentacji sprawy oczywisty.
W przypadku inwestycji zrealizowanej bez wymaganego pozwolenia na budowę znajduje zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego. Przepis brzmi:
1. Organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo; 2) bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia.
2. Jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1 jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno - budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Na postanowienie przysługuje zażalenie.
3. W postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie: 1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; 2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2.
4. W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1.
Przywołany przepis wyznacza sekwencję czynności, jakie powinien podjąć organ wobec ujawnionej samowoli budowlanej. Najpierw ma obowiązek podjąć działania dające "nielegalnemu" inwestorowi możliwość zalegalizowania inwestycji, a dopiero gdy działania te nie przyniosą rezultatu, organ uzyskuje kompetencję, będącą jego obowiązkiem, wydania decyzji o rozbiórce. Należy mieć na uwadze, że skorzystanie przez inwestora z procedury legalizacyjnej jest jego prawem, a nie obowiązkiem.
W realiach sprawy, co ukazuje zgromadzona dokumentacja, skarżący nie skorzystał z prawa do zalegalizowania inwestycji, ponieważ nie było to możliwe zwłaszcza biorąc pod uwagę regulacje obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Także ta okoliczność nie jest podważana przez skarżących, i nie jest przedmiotem rozbieżności.
Istota sporu sprowadza się do oceny, czy prawidłowo organy rozstrzygnęły, uprzednio wnikliwie ustalając stan faktyczny, że likwidacja samowoli budowlanej nastąpi poprzez rozebranie całej konstrukcji wiaty, to znaczy dachu wraz z jego konstrukcją i ścianami betonowymi, stanowiącymi podparcie dachu. Zdaniem skarżących wystarczające jest odjęcie dachu wraz z jego konstrukcją, ponieważ przez taką czynność pozostała część obiektu odzyska status ogrodzenia, jaki - według skarżących - posiadała pierwotnie. Innymi słowy problem sprowadza się do rozstrzygnięciu, czy w sprawie mamy do czynienia z jednolitym obiektem (wiatą) – jak twierdzą organy, czy też mamy do czynienia z obiektem, który uzyskał status wiaty poprzez posadowienie dachu na uprzednio istniejącym ogrodzeniu.
Przepisy ustawy Prawo budowlane nie formułują definicji wiaty. W załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (część I, rozdział 2 pt. Pojęcia podstawowe, Dz. U. z 1999 r. nr 112, poz. 1316) przez wiatę rozumie się szczególny rodzaj budynku, która stanowi pomieszczenie naziemne, nie obudowane ścianami ze wszystkich stron lub nawet w ogóle ścian pozbawione.
W języku polskim wiata jest określana jako lekka budowla w postaci dachu wspartego na słupach, niekiedy ze ściankami z boku, wzniesiona np. nad peronem kolejowym, parkingiem, magazynem, przystankiem tramwajowym (Uniwersalny słownik języka polskiego pod red. Stanisława Dubisza, t. IV, Warszawa 2003).
W orzecznictwie za podstawowe cechy obiektu (budowli) pozwalające na uznanie go za wiatę należy uznać posiadanie lekkiej konstrukcji, fundamentów, dachu, nieposiadanie ścian oraz posadowienie budowli na słupach (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2016 r. sygn. akt II OSK 1481/14, wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2017 r. sygn. akt II OSK 575/17, wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 2022 r. sygn. akt II OSK 1398/18, Centralna Baza Orzeczeń i Informacji i Sprawach, CBOIS).
Można wyobrazić sobie sytuację, w której wiata wytworzona będzie w całości od podstaw, jako wcześniej nieistniejąca konstrukcja. Niewykluczone jest również przyjęcie, że wskutek połączenia już istniejących elementów (np. ogrodzenia, płotu) z zadaszeniem (część "dobudowana") powstanie obiekt mieszczący się w pojęciu wiaty.
W tym pierwszym przypadku rozbiórka przedmiotu określonego w art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego (obiekt budowlany lub jego część) polegać będzie na rozebraniu całości wiaty, ponieważ w całości została ona wzniesiona w warunkach samowoli.
W drugiej sytuacji samowolna inwestycja wykreowała wiatę, jednak do likwidacji skutków samowoli i przywrócenia stanu poprzedniego wystarczy rozebranie tych elementów, które zostały dodane do poprzednio istniejącej konstrukcji.
W ocenie Sądu rozbiórka nie powinna wykraczać poza to, czego nielegalne posadowienie nie zostało wykazane. To dlatego ustawodawca w art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego wypowiedział się o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części, rozróżniając sytuacje, gdy do likwidacji samowoli trzeba rozebrać cały obiekt, od sytuacji, gdy w warunkach samowoli powstała część obiektu – i wtedy nakaz rozbiórki obejmie tylko nielegalną część. Na takie ujęcie wskazywał Sąd Naczelny: z perspektywy możliwości prowadzenia postępowania legalizacyjnego, jego przedmiotem może być zarówno budynek jako całość (np. zakwalifikowany jako odrębny budynek) lub część budynku (np. powstała w wyniku samowolnej rozbudowy), co wprost wynika z art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego (wyrok NSA z dnia 20 lipca 2021 r. sygn. akt II OSK 3053/18, CBOIS).
Z wyżej wskazanych powodów punktem wyjścia dla organów powinno być ustalenie, czy w niniejszej sprawie mamy do czynienia z wiatą wzniesioną jako nowopowstały obiekt, czy też wiata powstała wskutek dobudowania do wcześniej istniejącego ogrodzenia (płotu) zadaszenia. Takie ustalenia mieszczą się w obowiązkach organu wyrażonych w art. 7 i 77 §1 k. p. a. związanych z dążeniem do ustalenia prawdy obiektywnej, zgromadzenia i rozpatrzenia odpowiedniego materiału dowodowego, dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
Zdaniem Sądu wskazane kompetencje organu nie zostały w pełni i należycie zrealizowane.
Trzeba tu wskazać, że w decyzji DWINB z dnia 5 lipca 2021 r. jako przyczynę uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej wskazano zignorowanie kwestii usytuowania betonowego płotu w obrębie działki nr [...], nie odnosząc się do jego lokalizacji i daty powstania w treści zaskarżonej decyzji. Także materiał fotograficzny nie pozwolił zdaniem DWINB na ocenę, czy w sprawie mamy do czynienia z wiatą wolnostojącą (jednym obiektem budowlanym), czy z dwoma obiektami (obiektem, który nie posiada charakteru wolnostojącego oraz płotem betonowym). Prowadzi to do niedostatecznego określenia przedmiotu rozbiórki.
Z załączonej dokumentacji towarzyszącej ponownie prowadzonemu postępowaniu, w tym z protokołu oględzin z dnia 23 września 2021 r. i mapki do celów projektowych wynika, że ściany wiaty znajdują się w bezpośredniej bliskości granicy działki, chociaż nie w całym zakresie biegną po tej granicy. Powołując się na oświadczenie skarżącego (C. W.) organ ustalił, że wiata powstała w 2008 – 2009 r.
Odpowiadając na informację organu z dnia 4 października 2021 r. o możliwości złożenia wyjaśnień, skarżący w piśmie z dnia 22 października 2021 r. dodaje, że płot, na którym posadowiony jest dach wiaty został zmodernizowany około 2006 r. z ogrodzenia siatkowego, opisuje czynności, które wcześniej były podejmowane wobec płotu, i podaje, że w 2009 r. postawił na tym płocie zadaszenie, które utworzyło wiatę.
W decyzji PINB z dnia 25 października 2021 r. Sąd nie odnajduje argumentów, przesłanek, dowodów popierających twierdzenie organu, że ściany osłonowe wzniesiono jako element wiaty, a nie ogrodzenie działki. Nie jest takim dowodem różna wysokość ścian wiaty, ponieważ biorąc pod uwagę jej konstrukcję, bowiem można to było zmieniać. Ponadto organ nie odniósł się do twierdzeń skarżących odnośnie czasu powstania ogrodzenia, i posadowienia na tym ogrodzeniu wiaty, poprzestając jedynie na wskazaniu, że skarżący złożył takie wyjaśnienia. Tym samym PINB nie podjął próby ustalenia, jak wyglądał stan działki w zakresie adekwatnym dla sprawy, przed rokiem 2008-2009, a więc przed datą, kiedy powstała wiata. Wskazanie przez organ I instancji, że pozostałości słupków metalowych potwierdzają, że ściana wiaty nie istnieje dokładnie w tym samym miejscu, co wcześniejsze ogrodzenie metalowe, nie wskazuje zdaniem Sądu, że ogrodzenie betonowe zostało wzniesione wraz zadaszeniem. Oprócz tego przekonywającym argumentem nie jest wskazanie, że posadowienie płotu betonowego różni się nieznacznie od posadowienia płotu metalowego, wcześniejszego, bowiem płot betonowy można było wznieść nie likwidując w całości pozostałości po wcześniejszym ogrodzeniu metalowym. Także argument, że ściany wiaty są wyższe niż przeciętne ogrodzenie, nie jest dowodem na to, że ogrodzenie nie istniało wcześniej, ponieważ mogło ono zostać podwyższone w związku z położeniem zadaszenia.
Ponadto skoro organ I instancji kwestionuje twierdzenie skarżących co do daty powstania ogrodzenia, to powinien podjąć działania w celu własnego ustalenia tej daty. Ma to szczególne znaczenie także w kontekście dyrektywy organu II instancji co do ustalenia daty powstania płotu betonowego.
Uzasadniając decyzję odwoławczą DWINB opisuje konstrukcję wiaty wskazując, że betonowe słupy, pomiędzy którymi zamontowano płyty betonowe, stanowią element konstrukcyjny wiaty, niezbędny dla zachowania jej stabilności. Ma to zdaniem DWINB wskazywać na to, że sporna konstrukcja zasadniczo nie służy odgrodzeniu działki nr [...] od działki sąsiedniej, ale wchodzi w skład wiaty.
Organ II instancji wyjaśnia, że organ I instancji wszechstronnie zgromadził materiał dowodowy, a tym samym zaszły powody dla wydania decyzji merytoryczno – reformacyjnej.
Sąd ocenił, że rudymentarną kwestią jest ustalenie czasu powstania konstrukcji, którą skarżący określił jako ogrodzenie, a organy potraktowały jako część wiaty. Jeżeli wykazane zostanie, że owa konstrukcja powstała w ścisłym związku chronologicznym z zadaszeniem, to zasadne okaże się przyjęcie, że stanowi ona immanentną część wiaty, i powstała w związku z jej posadowieniem.
Jeżeli jednak okaże się, że wspomniana konstrukcja funkcjonowała już wcześniej, i pełniła funkcję ogrodzenia, to nie można uznać, że stworzono ją na potrzeby wiaty.
Na potrzebę ustaleń w tym względzie organ II instancji zwrócił uwagę jeszcze w rozstrzygnięciu z dnia 5 lipca 2021 r.
W tym zakresie ustalenia organów powinny być wnikliwsze, i opierać się na szerszym wachlarzu środków dowodowych. Jest to niezbędne dla ewentualnej polemiki z twierdzeniem skarżących co do okresu wzniesienia ogrodzenia. Skoro skarżący C. W. oświadczył kiedy powstał przedmiotowy obiekt, i ma to znaczenie dla sprawy, to negując jego oświadczenie organ powinien wskazać, jakie ustalenia, dowody, dały podstawę do takiej negacji. Tego w kontrolowanym postępowaniu zabrakło.
Wywody organów o specyfice konstrukcyjnej spornego obiektu nie wskazują zdaniem Sądu na to, że nie może pełnić, i nie pełnił wcześniej (przed zadaszeniem) funkcji ogrodzenia. Nie ilustruje tego również, zdaniem Sądu, załączona dokumentacja zdjęciowa. Uwidocznione na niej stare słupki nie muszą przemawiać za tym, że konstrukcja nie jest ogrodzeniem, ale mogą tez wskazywać na to, że w bezpośredniej bliskości starego ogrodzenia wzniesiono nowe.
Potwierdza to także fakt, że konstrukcja posadowiona jest blisko granicy działki, co pozwala racjonalnie zakładać, że ma ją odgradzać od sąsiednich działek. Przepisy nie nakazują umieszczać ogrodzenia dokładnie na granicy działki, a skarżący wywodzą, że nie uczynili tego ze względu na skomplikowane relacje sąsiedzkie.
Trzeba też zważyć, że sporna konstrukcja może pełnić rolę dwojaką: elementu konstrukcyjnego wiaty, ale także ogrodzenia. Rozbiórka zadaszenia może doprowadzić do stanu, w którym obiekt będzie pełnił funkcje pierwotną. Także z tego powodu trzeba ustalić czas powstania spornej konstrukcji, i jego pierwotną funkcję.
W ponownie prowadzonym postepowaniu organy dokonają ustaleń w zakresie wyznaczonym wyżej poczynionymi rozważaniami Sądu. W szczególności trzeba zbadać czas powstania i określić pierwotną funkcję spornej konstrukcji, konfrontując oświadczenia skarżącego z samodzielnymi i dogłębnymi ustaleniami organów. Wezmą też pod uwagę organy, że wskazówki w tym zakresie wynikały już z przywoływanej decyzji z dnia 5 lipca 2021 r., jednak w dalszych stadiach procesu organy utraciły je z pola widzenia.
Z powyższych powodów Sąd uwzględnił skargę, ponieważ ocenił, że w sprawie doszło do naruszenia art. 145§1 p. p. s. a. poprzez takie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Istotność obrazuje się w potencjalnie odmiennym rozstrzygnięciu organu w sytuacji wnikliwiej przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego.
O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p. p. s. a. zasądzając na rzecz skarżących kwotę 500 zł tytułem uiszczonego wpisu sądowego.