II SA/WR 1907/03

II SA/Wr 1907/03 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2005-07-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-08-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Andrzej Wawrzyniak /sprawozdawca/
Maria Tkacz-Rutkowska
Tadeusz Kuczyński /przewodniczący/
Symbol z opisem
633  Zatrudnienie i sprawy bezrobocia
Hasła tematyczne
Zatrudnienie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
*Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2001 nr 6 poz 56
art. 37 j ust. 1 pkt 2
Obwieszczenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 24 stycznia 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
Tezy
Zakład pracy ani organ administracyjny nie decydują o tym, czy dana praca wykonywana jest w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze, ale decydują o tym obowiązujące przepisy prawa. Jeżeli zatem przepisy te wskazują, iż dana praca jest wykonywana w warunkach szczególnychh lub w szczególnym charakterze i nie uzależniają tego od jej wykonywania w konkretnych wydziałach danego zakładu pracy, to uzależnienie takie jest naruszeniem przepisów prawa materialnego mającym wpływ na wynik sprawy.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędziowie: NSA Andrzej Wawrzyniak (sprawozdawca) Asesor WSA Maria Tkacz-Rutkowska Protokolant: Krzysztof Caliński po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi S. O. na decyzję Wojewody D. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...]r. Nr [...]) Starosta K., powołując się na 37j i art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (t.jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 z późn. zm.) oraz art. 104 kpa odmówił przyznania skarżącemu S. O. prawa do zasiłku przedemerytalnego.
W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że skarżący dokonał rejestracji w Rejonowym Urzędzie Pracy w K. G. w dniu [...]r. Z przedłożonych w dniu rejestracji dokumentów wynikało, że ogólny staż jego pracy wynosił [...] lata, [...] miesiące i [...] dni, w tym w warunkach szczególnych lub szkodliwych [...] lat, [...] miesiące i [...] dni. Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Rejonowego Urzędu Pracy w K. G. przyznał skarżącemu status osoby bezrobotnej od dnia [...]r. oraz prawo do zasiłku od dnia [...] r. na okres nie przekraczający 12 miesięcy. Skarżący wniósł odwołanie od tej decyzji domagając się przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego i wywodząc, że pracował w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze przez okres 15 lat. Decyzją z dnia [...]r. Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w J. G. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Rejonowego Urzędu Pracy w K. G. w kwestii odmowy przyznania zasiłku przedemerytalnego. Na decyzję tę S. O. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wyrokiem z dnia 18 lutego 1998 r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił powyższe decyzje Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w J.G. i Kierownika Rejonowego Urzędu Pracy w K. G.. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...]r. Kierownik Rejonowego Urzędu Pracy w K. G. orzekł o odmowie przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego. Odwołując się od tej decyzji skarżący wskazał, iż organ nie uznał jego zatrudnienia w okresie od [...]r. do [...]r. za zatrudnienie w szczególnych warunkach i tym samym nie przyznał żądanego świadczenia. Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w J. G. utrzymał w mocy powyższą decyzję organu I instancji. Na tę decyzję S. O. również złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wyrokiem z dnia 8 czerwca 1999 r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił powyższe decyzje Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w J. G. i Kierownika Rejonowego Urzędu Pracy w K. G.. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy w dniu [...]r. zostało wydane postanowienie o zawieszeniu postępowania w sprawie przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd powszechny. Na postanowienie to skarżący złożył zażalenie i postanowieniem z dnia [...]r. Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w J. G. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Po złożeniu w dniu [...]r. przez S. O. wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania wraz z wyrokami Sądu Rejonowego w K. G. oraz Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we W., postanowieniem z dnia [...]r. Kierownik Powiatowego Urzędu Pracy wznowił zawieszone postępowanie. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego Starosta K. decyzją z dnia [...]r. orzekł o odmowie przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego. Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie i decyzją z dnia [...]r. Wojewoda D. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Na tę decyzję S. O. także złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wyrokiem z dnia 10 grudnia 2002 r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił powyższą decyzję Wojewody D. i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Starosta K. podkreślił, że spornym w niniejszej sprawie jest ustalenie, czy okres pracy w ZPL "A" od [...]r. do [...]r. na stanowisku robotnik transportu na wydziale szwalni stanowi zatrudnienie w szczególnych warunkach bądź w szczególnym charakterze.
Przytoczywszy art. 37j ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu organ I instancji stwierdził, że udokumentowanie okresów zatrudnienia następuje w oparciu o świadectwa pracy lub inne dokumenty niezbędne do ustalenia uprawnień osoby bezrobotnej, a okresy wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze są uwzględniane po przedłożeniu odpowiedniej dokumentacji zgodnie z wymogami określonymi w odrębnych przepisach, bądź na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu. Starosta K. podniósł, iż kwestię zaliczania pracy jako pracy wykonywanej w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze regulowało wydane na podstawie art. 55 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 z późn. zm.) rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43) oraz zarządzenie Nr 19 Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego z 6 sierpnia 1983 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w zakładach pracy resortu przemysłu chemicznego i lekkiego (Dz.U. MPCHIL Nr 1 z późn. zm.). Organ I instancji stwierdził, że w przypadku skarżącego uprawnienie do zasiłku przedemerytalnego może być rozpatrywane tylko w oparciu o przesłanki wymienione w pkt 2 - to jest 30 lat okresów uprawniających do zasiłku, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze.
Starosta wskazał, iż w dniu [...]r. wezwano skarżącego do dostarczenia wszystkich dokumentów będących w jego posiadaniu, potwierdzających zatrudnienie w okresie od [...] r. do [...]r. w ZPL "A", przy czym jednocześnie organ wystąpił z pismem do następcy prawnego ZPL "A" - "B" S.A. w K. G. w sprawie określenia charakteru zatrudnienia S. O. w spornym okresie. W dniu [...]r. skarżący oświadczył, że wszystkie dokumenty w przedmiotowej sprawie, jakie posiada, znajdują się w Powiatowym Urzędzie Pracy. Podniósł również, że zeznania świadków wskazanych przez niego są w posiadaniu tutejszego organu oraz złożył dodatkowo oświadczenie dotyczące charakteru wykonywanej pracy w spornym okresie w ZPL "A". Organ podał, iż mając na uwadze powyższe oświadczenie raz jeszcze przeanalizowano wszystkie dokumenty znajdujące się w sprawie w celu stwierdzenia, czy praca wykonywana od [...]r. do [...]r. była pracą wykonywaną w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze oraz czy była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.
Wskazując, iż na zgromadzone w prowadzonym postępowaniu dokumenty składają się pisma "B" S.A. oraz zeznania świadków wskazanych przez skarżącego i jego oświadczenia, organ I instancji podkreślił w szczególności, iż z pisma "B" S.A. z dnia [...]r. wynika, że zgodnie z regulacjami prawnymi praca robotnika transportu wewnętrznego jest uznawana jako praca w warunkach szczególnych, ale tylko i wyłącznie w odniesieniu do prac przy produkcji i wykańczaniu wyrobów włókienniczych, czyli - zdaniem organu - "do przędzalni, tkalni i wykańczalni, tam gdzie następuje obróbka surowców włókienniczych, przędzenie, produkcja tkanin i wykańczanie w rozumieniu końcowego uszlachetniania wyrobu". W opinii organu szwalnia nie była i nie jest zaliczana do "Produkcji i wykańczania", gdyż "następuje tam konfekcjonowanie gotowych wyrobów (obszywanie zasłon, ścierek, obrusów, pakowanie w woreczki kartony)". Starosta stwierdził, iż nawet jeśli skarżący "przewoził wyroby z wykańczalni na szwalnię, to nigdy nie przebywał na wydziale wykańczalni przez pełne 8 godzin. A tylko wtedy jego praca mogłaby być zaliczona do pracy w warunkach szczególnych. Tylko, że wtedy byłby zatrudniony jako robotnik transportu wewnętrznego na wydziale wykańczalni. Natomiast jako robotnik transportu na szwalni oprócz przewożenia wyrobów z działu wykańczalni, przewoził je także do magazynu wyrobów gotowych. Nie miał więc jako pracownik wydziału szwalni kontaktów z warunkami szkodliwymi dla zdrowia, gdyż jedynym stanowiskiem na szwalni zaliczonym do tej kategorii jest krajacz wyrobów włókienniczych.
Powołując się na pismo "B" S.A. z dnia [...]r. Starosta podał, że zakres czynności robotnika transportu na szwalni i innych wydziałach był taki sam, tylko warunki tam panujące były odmienne. Na wydziale tkalni warunkami szczególnymi były hałas i zapylenie, na przędzalni - wilgotność i hałas.
Podsumowując zeznania świadków organ I instancji stwierdził, iż potwierdzają one fakt zatrudnienia skarżącego na wydziale szwalni, fakt wystawiania przez pracodawcę świadectwa pracy w warunkach szczególnych pod warunkiem wykonywania tej pracy w środowisku, w którym panowały warunki szczególne - "wydział tkalni hałas, wydział szwalni stanowisko - krojczej", a nie potwierdzają faktu występowania na szwalni warunków szczególnych.
Powołując się na zgromadzone w sprawie dowody oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43), zarządzenia Nr 6 Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia 15 maja 1980 r. w sprawie prac zaliczanych do I kategorii zatrudnienia w zakładach przemysłu lekkiego (Dz.Urz. Ministra Przemysłu Lekkiego Nr 6, poz. 16) i zarządzenia Nr 19 Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego z dnia 6 sierpnia 1983 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w zakładach pracy resortu przemysłu chemicznego i lekkiego (Dz.U. MPCHIL Nr 1) organ I instancji wywiódł, że wykonywania pracy robotnika transportu wewnętrznego na szwalni przez skarżącego nie można zaliczyć do prac przy produkcji i wykańczaniu wyrobów włókienniczych, o których mowa w cytowanych wyżej aktach prawnych. Starosta stwierdził ponadto, że jeżeli wykonywanie pracy robotnika transportu przez skarżącego oprócz szwalni wymagało jego obecności na innych wydziałach, gdzie występowały warunki szczególne, to zatrudnienie jego nie miało charakteru stałej pracy i nie można mówić, że spełnione zostały przesłanki § 2 wyżej wymienionego rozporządzenia.
W odwołaniu od tej decyzji S. O. zarzucił jej rażące naruszenie prawa przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w szczególności art. 37 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu przez nieuzasadnione przyjęcie, iż strona nie posiada wymaganego 15-letniego okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w związku z zarządzeniem Nr 19 Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego z dnia 6 sierpnia 1983 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w zakładach pracy resortu przemysłu chemicznego i lekkiego poprzez przyjęcie, iż do pracownika zatrudnionego na stanowisku robotnika transportu wewnętrznego na wydziale szwalni - nie mają zastosowania postanowienia i tabela stanowiąca Wykaz A - Dział VII ust. 4 poz. 50, pomimo tego, że prace na tym wydziale związane są z produkcją i wykańczaniem wyrobów włókienniczych, w tym również zaliczane do prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Ponadto zarzucił sprzeczność istotnych ustaleń organu I instancji, mających wpływ na treść decyzji, z materiałem dowodowym zebranym w sprawie, poprzez pominięcie istotnych zeznań świadków, dowolną, pozbawioną jakiegokolwiek obiektywizmu interpretację tych zeznań, brak odniesienia do zeznań tak istotnego świadka, jak bezpośredni przełożony świadek K., które w sposób jednoznaczny charakteryzują nie tylko rodzaj i charakter pracy wykonywanej przez stronę, ale również wskazują, iż zakres czynności i prac wykonywanych na oddziale szwalni związany jest bezpośrednio z produkcją i wykańczaniem wyrobów włókienniczych. Zarzucił też "zaniechanie przez organ I instancji oraz brak jakichkolwiek działań mających na celu ustalenie materialno-prawnych przesłanek zasadności roszczeń strony, pomimo wiążącej oceny prawnej dokonanej w tej części przez Naczelny Sąd Administracyjny". Wskazując na powyższe wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i uwzględnienie wniosku strony o przyznanie zasiłku przedemerytalnego.
Decyzją z dnia [...]r. Nr [...]Wojewoda D., po rozpatrzeniu tego odwołania, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 37j ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w związku z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu [...] (Dz.U. Nr 154, poz. 1793) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazując, że S. O. czyni starania, aby okres zatrudnienia od [...]r. do [...]r. w ZPL "A" w K. G. na stanowisku robotnika transportu został uznany jako zatrudnienie wykonywane w szczególnych warunkach bądź w szczególnym charakterze, przedstawił dowody zgromadzone w niniejszej sprawie. Zdaniem instancji odwoławczej, organ I instancji nie naruszył swoją decyzją ani prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść orzeczenia. Ocenił bowiem zgromadzony w toku postępowania wyjaśniającego materiał dowodowy i wskazał, z jakiej przyczyny dał szczególną wiarę dowodom z dokumentu. Uznając, że zgromadzone dowody są niepełne, dopuścił zgodnie z art. 75 § 1 kpa dowody z przedłożonych przez skarżącego oświadczeń osób pracujących ze skarżącym w ZPL "A", przeprowadził dowód z oświadczenia skarżącego, zwrócił się do zakładu pracy celem ustalenia, czy praca na Wydziale Szwalni stanowi zatrudnienie w szczególnych warunkach, dopuścił i przeanalizował dokumentację osobową strony na podstawie wszystkich dokumentów osobowych dotychczas i obecnie zebranych oraz w oparciu o wykaz stanowisk, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w "B" S.A. ustalił, że praca skarżącego w spornym okresie nie może podlegać wliczeniu do ustalonego w wymiarze ponad [...] lat zatrudnienia w szczególnych warunkach bądź w szczególnym charakterze.
Powołując się na art. 37j ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu Wojewoda zaznaczył, że pracodawca odmówił (i odmawia) wydania skarżącemu świadectwa pracy w szczególnych warunkach, a przesłuchani świadkowie nie mogą - zdaniem organu - jednoznacznie świadczyć, że skarżący faktycznie wykonywał prace uznane za zatrudnienie w szczególnych warunkach.
Organ II instancji stwierdził, że stanowisko robotnika transportu wewnętrznego rzeczywiście znajduje się w wykazie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w zakładach pracy przemysłu chemicznego i lekkiego według zarządzenia Nr 19 Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego z dnia 6 sierpnia 1983 r. - zmienionego zarządzeniem Nr 11 z dnia 6 października 1986 r., wydanego na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. - wykaz A dział VII poz. 4 pkt 50. Zgodnie z § 1 ust. 2 rozporządzenia właściwy podmiot ustalił stanowiska pracy zgodnie z wykazami A i B. W ten sposób ZPL "A" zarządzeniem Dyrektora ustalił wykaz stanowisk, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Wojewoda wskazał, iż jest to załącznik nr 11 do Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy i podkreślił, że wykaz ten, jak poinformował "B" S.A. w piśmie z dnia [...]r., od roku [...] nie uległ zmianie. Na podstawie tego wykazu pracownik zatrudniony na stanowisku robotnika transportu wewnętrznego otrzymuje świadectwo o zatrudnieniu w szczególnych warunkach, jeżeli prace wykonywał na Wydziale Tkalni i Przędzalni - ze względu na panujący tam hałas, zapylenie i wilgotność. Skarżący natomiast był zatrudniony na Wydziale Szwalni. Organ odwoławczy podkreślił, że transportując wyroby pomiędzy poszczególnymi wydziałami skarżący "nigdy nie przebywał na wydziale np. Tkalni czy Wykańczalni przez całą dniówkę roboczą", a tylko wówczas praca mogłaby być zaliczona do pracy w szczególnych warunkach.
Wojewoda podał, że w ZPL "A" na Wydziale Szwalni świadectwa o zatrudnieniu w szczególnych warunkach otrzymywały osoby zatrudnione na stanowisku krojczego z uwagi na charakter i uciążliwość tego zatrudnienia, a nie ze względu na warunki tam istniejące. Ponadto każde stanowisko zaliczone do prac w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze było zaliczane pod warunkiem wykonywania pracy stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, dlatego na przykład stanowisko kierownika tkalni, a więc wydziału, gdzie wszystkie stanowiska podlegały wliczeniu, nie zostało zaliczone do prac w szczególnych warunkach.
Wskazując na powyższe organ II instancji uznał, że skarżący nie spełnia warunków wynikających z art. 37j ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ponieważ okres zatrudnienia od 20 marca 1978 r. do 30 kwietnia 1987 r. nie może być - w opinii organu - potraktowany jako zatrudnienie w szczególnych warunkach bądź w szczególnym charakterze.
Zdaniem organu odwoławczego ocena zebranych dowodów dokonana przez organ I instancji zgodna jest z zasadą swobodnej oceny dowodów, a jednocześnie spełnia wymogi zawarte w art. 107 § 3 kpa, a także w art. 7, 77 § 1 i 80 kpa. Wojewoda stwierdził, że w sprawie nie istnieją już wątpliwości co do stanowiska pracy, na którym zatrudniony był skarżący, organy administracyjne nie ograniczyły się do oceny stanowiska pracodawcy, czy oceny przepisów resortowego ministra, zaś analiza zeznań świadków była skierowana pod kątem stanowisk i wydziałów, gdzie zatrudnienie było wykonywane w szczególnych warunkach, a rozstrzygnięcie oparto na treści wykazu ZPL "A" o zatrudnieniu w szczególnych warunkach - załącznik nr 11.
Na powyższą decyzję S. O. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem, przedstawił takie same zarzuty jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji, wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie skarżącemu prawa do zasiłku przedemerytalnego poczynając od [...] r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu skargi podkreślono, iż w sprawie tej zapadły już trzy wyroki NSA uchylające decyzje organów administracyjnych i wywodzono, że pomimo wiążącej wykładni zawartej w tych wyrokach organy administracyjne w dalszym ciągu odmawiają skarżącemu prawa do zasiłku przedemerytalnego. W ocenie skarżącego działania organów są pozorne, a dokonane ustalenia są sprzeczne z materiałem dowodowym zebranym w sprawie. Zarzucono przy tym, że nadal jedynym miernikiem jest stanowisko byłego pracodawcy skarżącego. Podkreślono ponadto, że powoływane przepisy, w tym również przepisy wewnątrzzakładowe nie zawierają żadnych wyłączeń działów czy wydziałów w zakresie zaliczania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, lecz przeciwnie - jeżeli jakieś stanowisko jest wyłączone, jest to wyraźnie zapisane w tych przepisach. Zaznaczono, iż takiego zapisu nie ma przy stanowisku robotnika transportu wewnętrznego.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał zaskarżoną decyzję i argumenty zawarte w jej uzasadnieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Tak więc obecnie właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu.
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia występują. Skarga zatem zasługiwała na uwzględnienie.
Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowią mające zastosowanie w czasie wydawania kwestionowanych decyzji przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (t.jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.).
Stosownie do art. 37j ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 25 lat dla kobiet i 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
W myśl § 1 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, właściwi ministrowie, kierownicy urzędów centralnych oraz centralne związki spółdzielcze w porozumieniu z Ministrem Pracy, Płac i Spraw Socjalnych ustalają w podległych i nadzorowanych zakładach pracy stanowiska pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazach A i B.
Na podstawie powyższego przepisu zostało wydane zarządzenia Nr 19 Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego z dnia 6 sierpnia 1983 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w zakładach pracy resortu przemysłu chemicznego i lekkiego (Dz.Urz. MPCHiL Nr 1 z późn. zm.), które następnie zostało zastąpione zarządzeniem Nr 7 Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego z dnia 7 lipca 1987 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu przemysłu chemicznego i lekkiego (Dz.Urz. MPCHiL Nr 4 z późn. zm.).
W stanowiącym załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 7 Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego z dnia 7 lipca 1987 r. Wykazie A stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach, o których mowa w § 4 rozporządzenia, w dziale VII "W przemyśle lekkim" w ust. 4 "Prace przy produkcji i wykańczaniu wyrobów włókienniczych" w pkt 50 podano: "robotnik transportu wewnętrznego". Również w ust. 1 "Obróbka surowców włókienniczych i ich przędzenie" tego działu w pkt 11 wymieniono robotnika transportu wewnętrznego.
Identyczne uregulowania zawierał Wykaz A stanowiący załącznik nr 1 do uprzednio obowiązującego zarządzenia Nr 19 Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego z dnia 6 sierpnia 1983 r.
W rozpatrywanej sprawie jest poza sporem, że skarżący w okresie od [...]r. do [...] r. był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy w ZPL "A" w K. G. na stanowisku robotnika transportu wewnętrznego i pracował na Wydziale Szwalni. Istota sporu sprowadza się do tego, czy fakt wykonywania pracy na Wydziale Szwalni ZPL "A" w K. G. sprawia, że pomimo zatrudnienia na stanowisku wymienionym przez Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego, a więc przez podmiot wskazany w § 1 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, w wykazie A stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach, o których mowa w § 4 rozporządzenia, nie jest możliwe uznania tego zatrudnienia jako wykonywania pracy uznanej w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Stanowisko organów administracyjnych orzekających w tej sprawie, że z wyżej wskazanych powodów nie jest możliwe uznanie zatrudnienia skarżącego w ZPL "A" w K. G. na Wydziale Szwalni na stanowisku robotnika transportu wewnętrznego jako wykonywania pracy uznanej w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, uznać należy za błędne i naruszające prawo materialne w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Podkreślić przede wszystkim trzeba, że obowiązujące w rozważanym przedmiocie, a wskazane wyżej przepisy Wykazu A - załącznika nr 1 do zarządzenia Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego wydanego na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, w odniesieniu do pracy wykonywanej na stanowisku robotnika transportu wewnętrznego nie zawierają żadnych ograniczeń do poszczególnych wydziałów, a jedynie wymagają, aby była to praca przy produkcji i wykańczaniu wyrobów włókienniczych (Dział VII ust. 4 pkt 50), ewentualnie przy obróbce surowców włókienniczych i ich przędzeniu (Dział VII ust. 1 pkt 11).
Przedmiotowy załącznik nie ogranicza zatem wykonywania pracy na stanowisku robotnika transportu wewnętrznego do konkretnych wydziałów, ale mówi w szczególności o pracy przy produkcji i wykańczaniu, co obejmuje cały cykl produkcji wyrobów włókienniczych, aż do jego efektu finalnego.
Nie ma żadnych uzasadnionych podstaw do wyłączania z typowego cyklu produkcji i wykańczania wyrobów włókienniczych pracy na wydziale szwalni. Zauważyć wypada, że - co podał sam organ - pracujący na wydziale szwalni krajacz wyrobów włókienniczych wykonywał pracę w warunkach szkodliwych, a więc praca na tym wydziale nie ograniczała się do konfekcjonowania gotowych wyrobów i takich czynności, jak obszywanie zasłon, ścierek, obrusów, pakowanie w woreczki, kartony. Niezależnie jednak od tego, jakie konkretnie czynności były wykonywane na wydziale szwalni, praca w tym wydziale była częścią normalnego procesu produkcji wyrobów włókienniczych i była niezbędna do osiągnięcia efektu finalnego tego procesu, to jest do wyprodukowania konkretnych wyrobów włókienniczych. Była to więc praca przy produkcji i wykańczaniu wyrobów włókienniczych.
Skoro zatem była to praca przy produkcji i wykańczaniu wyrobów włókienniczych wykonywana na stanowisku robotnika transportu wewnętrznego, to tym samym spełnione zostały wszystkie materialnoprawne przesłanki niezbędne do uznania tej pracy za pracę wykonywaną w szczególnych warunkach w rozumieniu obowiązujących przepisów. Jak już wyżej nadmieniono odmienne stanowisko organów administracyjnych w tej kwestii stanowi naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy.
Podkreślić przy tym należy, że zakład pracy, ani organ administracyjny, nie decydują o tym, czy dana praca wykonywana jest w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze, ale decydują o tym obowiązujące przepisy prawa. Jeżeli zatem przepisy te wskazują, iż dana praca jest wykonywana w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze i nie uzależniają tego od jej wykonywania w konkretnych wydziałach danego zakładu pracy, to uzależnianie takie jest naruszeniem przepisów prawa materialnego mającym wpływ na wynik sprawy.
Zauważyć w tym miejscu wypada, iż fragment uzasadnienia zaskarżonej decyzji o brzmieniu: "Zgodnie z § 1 ust. 2 rozporządzenia właściwy podmiot ustalił stanowiska pracy zgodnie z wykazami A i B. W ten sposób ZPL "A" zarządzeniem Dyrektora ustalił wykaz stanowisk, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest to załącznik nr 11 do Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy. Wykaz ten, jak poinformował "A" w piśmie z dnia [...]r. od roku [...] nie uległ zmianie" zdaje się sugerować, że zgodnie z § 1 ust. 2 rozporządzenia właściwym podmiotem do ustalenia stanowisk pracy w warunkach szczególnych jest dyrektor zakładu pracy. Tymczasem stosownie do tego przepisu podmiotami takimi są: właściwi ministrowie, kierownicy urzędów centralnych oraz centralne związki spółdzielcze w porozumieniu z Ministrem Pracy, Płac i Spraw Socjalnych.
Niezależnie od powyższego zauważyć wypada, że przepisy wewnątrzzakładowe obowiązujące w ZPL "A" w K. G. również nie wymagały, aby praca robotnika transportu wewnętrznego - dla możności uznania jej za pracę w szczególnych warunkach - była wykonywana tylko na konkretnych wydziałach tego zakładu pracy.
Mając na względzie powyższe uznać należy, że decyzje organów obu instancji naruszyły przywołane wyżej przepisy prawa materialnego, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy.
W tym stanie rzeczy skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Odnosząc się do wniosków zawartych w skardze zaznaczyć należy, iż sądy administracyjne nie są uprawnione do merytorycznego rozpatrywania poddanych ich kontroli spraw i nie mogą za organy administracyjne podejmować decyzji. Dlatego stwierdzając, że zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu wymagającym wyeliminowania jej z obrotu prawnego, sąd administracyjny może uchylić taką decyzję (ewentualnie również poprzedzającą ją decyzję organu I instancji), bądź też stwierdzić jej nieważność.
W tym stanie rzeczy - zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzeczono jak w sentencji.
Odnosząc się do wynikającego z art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi obowiązku orzeczenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, w jakim zakresie zaskarżony akt może być wykonany przed uprawomocnieniem się wyroku, stwierdzić trzeba, iż w rozpatrywanej sprawie nie zachodziła potrzeba orzekania w tym przedmiocie, ponieważ zaskarżona decyzja nie dawała skarżącemu żadnych praw, ani nie nakładała na niego żadnych obowiązków. Nie miała zatem cech wykonalności.