II SA/Wr 1798/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2004-12-01
NSAochrona środowiskaWysokawsa
choroba zawodowauszkodzenie słuchuhałasochrona zdrowiamedycyna pracyinspekcja sanitarnaprawo administracyjnepostępowanie administracyjneindywidualna wrażliwośćnormy hałasu

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów sanitarnych, uznając chorobę zawodową (uszkodzenie słuchu) u pracownika, mimo braku przekroczenia norm hałasu, ze względu na indywidualną wrażliwość i długotrwałe narażenie.

Sprawa dotyczyła skargi W. H. na decyzję Inspektora Sanitarnego odmawiającą stwierdzenia choroby zawodowej w postaci uszkodzenia słuchu. Organy sanitarne uznały, że nie było podstaw do stwierdzenia choroby, ponieważ pomiary hałasu nie wykazały przekroczenia dopuszczalnych norm. Sąd uchylił te decyzje, argumentując, że brak przekroczenia norm nie wyklucza choroby zawodowej, jeśli istnieje indywidualna wrażliwość pracownika na hałas i długotrwałe narażenie, co potwierdziły opinie medyczne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał skargę W. H. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – zawodowego uszkodzenia słuchu. Skarżący pracował jako maszynista trakcji elektrycznej przez wiele lat, a badania wykazały u niego obustronne uszkodzenie słuchu. Organy sanitarne odmawiały stwierdzenia choroby zawodowej, powołując się na wyniki pomiarów hałasu, które nie wykazały przekroczenia najwyższych dopuszczalnych norm. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji. Sąd uznał, że organy błędnie przyjęły, iż jedynym miernikiem negatywnego oddziaływania czynników szkodliwych jest przekroczenie norm. Podkreślono, że przepisy rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych nie wymagają przekroczenia norm, a jedynie udowodnienia, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy. Sąd zwrócił uwagę na indywidualną wrażliwość pracownika na hałas oraz na fakt, że dolegliwości słuchowe pojawiły się w trakcie zatrudnienia, mimo braku przekroczenia norm w niektórych okresach. Podkreślono również, że przeprowadzone pomiary hałasu były wycinkowe i nie odzwierciedlały rzeczywistego narażenia przez cały okres zatrudnienia. Sąd wskazał na naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i zebrania materiału dowodowego. W konsekwencji, sąd uchylił decyzje organów i zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, brak przekroczenia norm hałasu nie wyklucza możliwości stwierdzenia choroby zawodowej, jeśli istnieją inne przesłanki wskazujące na związek schorzenia z warunkami pracy, takie jak indywidualna wrażliwość pracownika na hałas i długotrwałe narażenie.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy błędnie ograniczyły się do analizy przekroczenia norm hałasu, ignorując inne czynniki wskazane w rozporządzeniu dotyczącym chorób zawodowych, w tym indywidualną wrażliwość pracownika i długotrwałe narażenie, które mogą prowadzić do uszkodzenia słuchu nawet przy braku przekroczenia dopuszczalnych natężeń.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (19)

Główne

rozp. RM ws. chorób zawodowych art. 1 § ust. 1

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych

rozp. RM ws. chorób zawodowych art. 1 § ust. 2

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i mają obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Pomocnicze

u.p.i.s. art. 12 § ust. 2 pkt 1

Ustawa o Państwowej Inspekcji Sanitarnej

rozp. RM ws. chorób zawodowych art. 10 § ust. 1 i 3

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

rozp. MPiPS ws. NDN

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy

Wydane na podstawie art. 228 § 3 Kodeksu pracy, dotyczy prewencji i stworzenia warunków eliminujących lub zmniejszających ryzyko zawodowe, ale brak przekroczenia norm nie wyklucza ryzyka w każdym przypadku.

k.p. art. 228 § § 3

Kodeks pracy

u.p.u.s.a. art. 97 § § 1

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

u.p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a) i c)

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.p.s.a. art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

rozp. MS ws. opłat art. 2 § ust. 1

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu

rozp. MS ws. opłat art. 2 § ust. 2

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu

rozp. MS ws. opłat art. 18 § ust. 1 pkt 1 lit. c)

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak przekroczenia norm hałasu nie wyklucza choroby zawodowej, jeśli istnieją inne przesłanki wskazujące na związek schorzenia z warunkami pracy (indywidualna wrażliwość, długotrwałe narażenie). Pomiary hałasu były niewystarczające i nie miarodajne dla oceny całego okresu zatrudnienia. Organy naruszyły przepisy KPA dotyczące dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i oceny dowodów.

Odrzucone argumenty

Organy Inspekcji Sanitarnej argumentowały, że brak przekroczenia norm hałasu wyklucza stwierdzenie choroby zawodowej.

Godne uwagi sformułowania

Organy błędnie przyjęły, iż jedynym miernikiem ujemnego oddziaływania na stan zdrowia czynników występujących w środowisku pracy, upoważniającym do ustalenia związku przyczynowego między warunkami pracy a chorobą wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jest przekroczenie wartości obowiązujących najwyższych dopuszczalnych natężeń tych czynników. Przestrzeganie przez pracodawcę przepisów dotyczących NDN rzutuje tylko na ustalenie winy bądź braku winy pracodawcy w powstaniu choroby zawodowej, nie ma natomiast znaczenia dla ustalenia istnienia związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem a warunkami pracy, istotne znaczenie dla powstania choroby w związku z warunkami pracy ma także osobnicza wrażliwość pracownika na czynniki szkodliwe występujące w pracy. Długotrwałe narażenie na hałas o poziomie równoważnym nieco niższym od krytycznej wartości 85 dB/A/, zwłaszcza w warunkach ekspozycji zawodowej powyżej 8 godzin dziennie i 40 godzin tygodniowo, nie wyklucza możliwości doznania trwałego ubytku słuchu oraz nie pozbawia podstaw do orzeczenia choroby zawodowej.

Skład orzekający

Krystyna Anna Stec

przewodniczący

Jerzy Strzebińczyk

członek

Bogumiła Kalinowska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że brak przekroczenia norm hałasu nie wyklucza stwierdzenia choroby zawodowej, gdy istnieją inne przesłanki wskazujące na związek schorzenia z warunkami pracy (indywidualna wrażliwość, długotrwałe narażenie). Podkreślenie znaczenia kompleksowej oceny dowodów i przestrzegania przepisów KPA w sprawach o choroby zawodowe."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji pracownika narażonego na hałas, z uwzględnieniem indywidualnej wrażliwości. Interpretacja przepisów dotyczących chorób zawodowych i oceny narażenia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak indywidualne czynniki i długotrwałe narażenie mogą być kluczowe w orzekaniu o chorobie zawodowej, nawet jeśli formalne normy nie zostały przekroczone. Jest to ważna lekcja dla pracodawców i pracowników.

Czy brak przekroczenia norm hałasu chroni przed uznaniem choroby zawodowej? Sąd wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wr 1798/02 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2004-12-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-07-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Bogumiła Kalinowska /sprawozdawca/
Jerzy Strzebińczyk
Krystyna Anna Stec /przewodniczący/
Symbol z opisem
620  Ochrona zdrowia, w tym sprawy dotyczące chorób zawodowych, zakładów opieki zdrowotnej, uzdrowisk, zawodu lekarza, pielęg
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
*Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędziowie: Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk Asesor WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca) Protokolant: Monika Mikołajczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2004r. przy udziale - sprawy ze skargi W. H. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną przez nią w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] nr [...]; II. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. na rzecz strony skarżącej kwotę 265 zł ( słownie: dwieście sześćdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Sygn. akt 3 II SA/Wr 1798/02 1
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia [...] Nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. Nr 90, poz. 575 z 1998 r. ze zmianami) oraz § 10 ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 z późniejszymi zmianami), jak również art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego /jednolity tekst Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z 2000 r. z późn. zm./
- po rozpatrzeniu odwołania W. H. od decyzji Powiatowego
Inspektora Sanitarnego we W. z dn. [...] Nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - zawodowego uszkodzenia słuchu /poz. 15/ - zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.
W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył , iż W. H. - pracował kolejno:
- od 6.08.1963 r. do 11.08.1964 r. jako tokarz w Zakładach Energetyki we
W.,
- od 1.09.1964 r. do 31.05.1968 r. jako rzemieślnik, od 1.06.1968 r. do
30.09.1970 r. jako pomocnik maszynisty i od 1.10.1970 r. do 8.04.1997 r. jako
maszynista trakcji elektrycznej w Lokomotywowni A Zakładu A we W. Zainteresowany obsługiwał głównie lokomotywy serii EU-07. Od 1997r. przebywa na rencie.
Opisując dalej stan faktyczny sprawy organ drugiej instancji wskazał, że w Poradni Medycyny Pracy we W. zainteresowany był badany dnia 23.02.1998 r., gdzie rozpoznano uszkodzenie słuchu typu odbiorczo-przewodzeniowego i zgłoszono brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u p. W. H. W trybie odwoławczym pracownik był badany także dn. 27.08.1998 r. w Centrum Naukowym Medycyny Kolejowej w W., gdzie rozpoznano obustronny ubytek słuchu typu odbiorczego z lokalizacją ślimakową oraz rozpoznano chorobę zawodową. Na podstawie powyższego orzeczenia i po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Obwodowy Inspektor Sanitarny PKP dn. [...] wydał decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej - zawodowego uszkodzenia słuchu u p. W. H. Od powyższej decyzji dn. [...] odwołał się PKP Zakład A we W. twierdząc, iż nie występuje związek przyczynowy pomiędzy schorzeniem, a warunkami pracy występującymi u zainteresowanego. Dnia [...] D. Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. uchylił w całości decyzję Obwodowego Inspektora Sanitarnego PKP i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ 1 instancji uzasadniając swoje stanowisko tym, iż w postępowaniu wyjaśniającym nie udowodniono narażenia pracownika na nadmierny, ponadnormatywny hałas. Na w/w decyzję W. H. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego we W., który
Sygn. akt 3 II SA/Wr 1798/02
2
wyrokiem z dn. 19.06.2001 r. oddalił skargę zainteresowanego podnosząc, iż organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję organu I instancji ze względu na jej istotne wady i braki w postępowaniu wyjaśniającym, wskazując na konieczność przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego. Organ I instancji - Powiatowy Inspektor Sanitarny we W. ponownie wszczął postępowanie wyjaśniające w sprawie ,w wyniku którego ustalił, iż w okresie zatrudnienia W. H. nie był narażony na działanie ponadnormatywnego hałasu. Z wyników pomiarów natężenia dźwięku hałas osiągał wartość do 79 dB (karty pomiarów natężenia i analizy dźwięku z lat 1985, 1988, 1989, 1992, 1998, 1999). W związku z powyższym dn. 29.11.2001 r. Powiatowy Inspektor Sanitarny we W. wydał decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej -zawodowego uszkodzenia słuchu/poz. 15/.
Od w/w decyzji zainteresowany odwołał się, kwestionując wyniki pomiarów natężenia dźwięku, nie zgadzając się z wydaną decyzją. Stąd D. Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. przeprowadził uzupełniające dochodzenie epidemiologiczne , w toku którego - mając na uwadze odmienne opinie kolejowych placówek upoważnionych do rozpoznawania chorób zawodowych (Poradni Medycyny Pracy Obwodu Lecznictwa Kolejowego we W. i Centrum Naukowego Medycyny Kolejowej w W.), zarówno co do rozpoznania klinicznego (typ uszkodzenia słuchu) jak i narażenia na hałas ponownie skierowano pacjenta do Centrum Naukowego Medycyny Kolejowej w W. celem wydania ostatecznej opinii w tej sprawie. Dnia 9.04.2002 r. Centrum Naukowe Medycyny Kolejowej w W. podtrzymało wcześniej wydaną opinię uzasadniając swoje stanowisko tym, iż "jak wynika z wywiadu epidemiologicznego średnie wartości natężenia dźwięku w lokomotywach eksploatowanych w Zakładzie A we W. nie przekraczały najwyższych dopuszczalnych norm, ale wartości szczytowe przekraczały znacznie 85 dB, co jeśli chodzi o osobę, u której już stwierdzono uszkodzenie słuchu, mogło mieć wpływ na dalsze pogorszenie słuchu (...). Biorąc pod uwagę występowanie narażenia na hałas w czasie wykonywania pracy zawodowej przez osobę ze stwierdzonym upośledzeniem słuchu oraz ubytek słuchu badanego odpowiadający kryterium zawodowego uszkodzenia słuchu, u p. W. H. można rozpoznać chorobę zawodową - zawodowe uszkodzenie słuchu."
W związku z powyższym Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. zwrócił się pismem z dn. 21.05.2002 r. do Centrum Medycyny Kolejowej w W. o bliższe sprecyzowanie użytych w uzasadnieniu rozpoznania choroby zawodowej sformułowań o średnich wartościach natężenia dźwięku w lokomotywach eksploatowanych w Zakładzie A we W. W odpowiedzi z dn. 25.05.2002 r. w/w placówka kolejowej służby zdrowia potwierdziła kliniczne rozpoznanie zawodowego uszkodzenia słuchu u zainteresowanego, jednocześnie podniosła, iż "długotrwałe narażenie na hałas o poziomie równoważnym nieco niższym od krytycznej wartości 85 dB/A/,
Sygn. akt 3 11 SA/Wr 1798/02 3
zwłaszcza w warunkach ekspozycji zawodowej powyżej 8 godzin dziennie i 40 godzin tygodniowo, nie wyklucza możliwości doznania trwałego ubytku słuchu oraz nie pozbawia podstaw do orzeczenia choroby zawodowej."
Powołując się następnie na definicję choroby zawodowej zawartej w § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych organ odwoławczy podniósł, że podczas prowadzenia postępowania wyjaśniającego podjęto wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego, jednakże karty pomiarów natężenia i analizy dźwięku Lokomotywowni A z lat 1985, 1988, 1989, 1992, 1998, ł999 wykazały, iż zainteresowany w czasie wykonywania pracy nie był narażony na działanie ponadnormatywnego hałasu. Z przedmiotowych kart wynika, iż szczytowy poziom dźwięku nie został przekroczony (zgodnie z obowiązującą Polską Normą PN-N-01307:1994 i wykazem wartości najwyższych dopuszczalnych natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy szczytowy poziom dźwięku C nie powinien przekraczać wartości 135 dB). Określając narażenie na hałas w środowisku pracy bierze się pod uwagę dopuszczalny poziom ekspozycji 8-godzinnej, który w rozpatrywanym przypadku nie został przekroczony - średnie wartości natężenia dźwięku wynosiły do 79 dB /przy NDN - 85 dB/. Jest to w ocenie organu niezbity dowód potwierdzający brak narażenia na ponadnormatywny hałas w środowisku pracy zainteresowanego.
Wobec tego w konkluzji motywów rozstrzygnięcia organ ten stwierdził, iż pomimo rozpoznanego obustronnego uszkodzenia słuchu typu odbiorczego W. H., nie została spełniona druga przesłanka - negatywny wpływ środowiska pracy, co jest niezbędne do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu, a w związku z powyższym nie znaleziono podstaw prawnych ani merytorycznych do zmiany decyzji I instancji.
W skardze na to rozstrzygnięcie do Naczelnego Sądu Administracyjnego W. H. - działający przez pełnomocnika -zarzucił, iż podjęte w I i II instancji decyzje naruszają prawo materialne w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy, tzn. przepisy § 1 i § 7 rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych przez niezastosowanie tych przepisów i nieuznanie, że rozpoznana przez jednostkę organizacyjną właściwą do rozpoznawania chorób zawodowych, tj. Centrum Naukowe Medycyny Kolejowej w W., choroba skarżącego, znajdująca się w wykazie chorób zawodowych, spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy skarżącego - jest chorobą zawodową w postaci zawodowego uszkodzenia słuchu, ujętą w poz. 15 wykazu stanowiącego załącznik do powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Wobec tego strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji w całości i przekazanie organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania - przy uwzględnieniu kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, w tym kosztów zastępstwa prawnego w kwocie 800 zł.
Sygn. akt 3 II SA/Wr 1798/02
4
W wywodach skargi podniesiono , że stwierdzona u skarżącego choroba "uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu" jest określona w poz. 15. wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Choroba ta została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy skarżącego. W orzeczeniu lekarskim w sprawie choroby zawodowej Centrum Naukowego Medycyny Kolejowej w W. z dnia 23 lutego 1998 r. stwierdza się bowiem expressis verbis, cyt.: "Rozpoznanie, Jednostka chorobowa: Obustronny ubytek słuchu typu odbiorczego z lokalizacją ślimakową.(...) Rozpoznaje się chorobę zawodową". Również w orzeczeniu lekarskim w sprawie choroby zawodowej -wskazanej wyżej jednostki organizacyjnej właściwej do rozpoznawania chorób zawodowych, po myśli § 7 ust.l rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych - z dnia 9 kwietnia 2002 r. stwierdza się expressis verbis:" Rozpoznanie. Jednostka chorobowa: Obustronny ubytek słuchu typu odbiorczego z lokalizacją ślimakową. Rozpoznaje się chorobę zawodowe uszkodzenie słuchu." Nadto w uzasadnieniu tegoż orzeczenia stwierdza się: "(...) Pan W. H. przez ok. 29 lat pracował jako maszynista pojazdów trakcji elektrycznej. Do pracy w PKP przyjęty został z I kategorią słuchu. Od 1992 r. miał orzekaną II kategorię słuchu oraz stosowaną ulgę z zastrzeżeniem, "przeciwwskazana praca w hałasie". Tak więc już na 5 lat przed odejściem z pracy nastąpiło pogorszenie słuchu u badanego. Pomimo tego nadal pracował na stanowisku maszynisty. Co prawda, jak wynika z wywiadu epidemiologicznego średnie wartości natężenia dźwięku w lokomotywach eksploatowanych w Zakładzie A we W. nie przekraczały najwyższych dopuszczalnych norm, ale wartości szczytowe przekraczały znacznie 85 dB, co jeśli chodzi o osobę, u której już stwierdzono uszkodzenie słuchu, mogło mieć wpływ na dalsze pogorszenie słuchu. Sytuacja taka miała miejsce w przypadku p. W. H., który przez okres 5 lat (od 1992 do 1997 r.) pracował na stanowisku maszynisty, pomimo zastrzeżenia lekarza przeprowadzającego badania okresowe o przeciwwskazaniu do pracy w hałasie. Biorąc pod uwagę występowanie narażenia na hałas w czasie wykonywania pracy zawodowej przez osobę ze stwierdzonym upośledzeniem słuchu oraz ubytek słuchu badanego odpowiadający kryterium zawodowego uszkodzenia słuchu, u p. W. H. można rozpoznać chorobę zawodową - zawodowe uszkodzenie słuchu".
Wedle przekonania strony skarżącej Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., nie tylko nie uwzględnił treści powołanych wyżej jednoznacznych orzeczeń Centrum Naukowego Medycyny Kolejowej w W., ale również nie uwzględnił wszystkich przesłanek, o których mowa w § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, oraz całokształtu materiału dowodowego zebranego w mniejszej sprawie.
W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi
Sygn. akt 3 II SA/Wr 1798/02
5
podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie .
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.). Wobec powyższego niniejsza skarga podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, jako rzeczowo i miejscowo właściwy. Po myśli art. 3 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą co oznacza, że skarga może zostać uwzględniona jedynie, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145-150 ustawy). Stosownie zaś do brzmienia art. 134 § 1 sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną postawą prawną.
Wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem w ocenie Sądu zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają normy prawa procesowego i materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Materialno-prawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia będącego przedmiotem skargi stanowią unormowania rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 65 poz. 294 z późn. zmianami). Na mocy § 1 ust. 1 powołanego rozporządzenia, chorobą zawodową jest jedna z chorób określonych w wykazie stanowiącym załącznik do tego aktu prawnego pod warunkiem, że została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia , występujących w środowisku pracy. Stwierdzenie zatem choroby zawodowej uzależnione jest od łącznego spełnienia dwóch przesłanek :
* jest to rodzaj choroby , która mieści się w wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do powołanego rozporządzenia;
* choroba ta została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia , występujących w środowisku pracy, przy czym stosownie do ust. 2 § 1 rozporządzenia przy ocenie działania czynnika szkodliwego uwzględnia się : rodzaj, stopień i czas narażenia zawodowego, sposób wykonywania pracy.
Zdaniem Składu orzekającego organy błędnie przyjęły, iż jedynym
Sygn. akt 3 II SA/Wr 1798/02
6
miernikiem ujemnego oddziaływania na stan zdrowia czynników występujących w środowisku pracy, upoważniającym do ustalenia związku przyczynowego między warunkami pracy a chorobą wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jest przekroczenie wartości obowiązujących najwyższych dopuszczalnych natężeń tych czynników. Należy bowiem zauważyć, iż w świetle unormowań rozporządzenia wystąpienie czynników szkodliwych w środowisku zatrudnienia - warunkujących uznanie choroby zawodowej - nie musi wcale wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm. Z przepisów rozporządzenia nie sposób wyprowadzić takiego wniosku - zachodzi brak ku temu podstaw prawnych, ponieważ ustawodawca nie ustanowił wprost takiego kryterium normatywnego, natomiast przywoływaną przez organy Inspekcji Sanitarnej treść rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 17 czerwca 1998 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy ( Dz. U. z 1998r., Nr 79, poz.513 ze zm. ) - wydanego w wykonaniu delegacji ustawowej zawartej w art. 228 § 3 Kodeksu pracy - należy wiązać z prewencją w zakresie ochrony zdrowia w środowisku pracy, tj. ze stworzeniem takich warunków zatrudnienia by wyeliminować lub zmniejszyć ryzyko zawodowe wystąpienia zagrożeń dla stanu zdrowia pracowników z tytułu między innymi chorób zawodowych, co nie oznacza, że brak przekroczenia przez pracodawcę wartości najwyższych dopuszczalnych natężeń i stężeń całkowicie takie ryzyko wyklucza w każdym przypadku. Jak już wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 II 1998 r. sygn. I SA 1862/97 ( LEX nr 45840) - którego pogląd Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela - przestrzeganie przez pracodawcę przepisów dotyczących NDN rzutuje tylko na ustalenie winy bądź braku winy pracodawcy w powstaniu choroby zawodowej, nie ma natomiast znaczenia dla ustalenia istnienia związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem a warunkami pracy, istotne znaczenie dla powstania choroby w związku z warunkami pracy ma także osobnicza wrażliwość pracownika na czynniki szkodliwe występujące w pracy.
Właśnie ta okoliczność, oprócz stopnia uszkodzenia słuchu (32 dB dla ucha prawego i 30 dB dla ucha lewego), miała wpływ na rozpoznanie przez orzekające w sprawie Centrum Naukowe Medycyny Kolejowej w W. w orzeczeniu lekarskim z dnia 19 kwietnia 2002 r. choroby zawodowej u skarżącego w postaci zawodowego uszkodzenia słuchu, objętego pozycją 15 wykazu chorób zawodowych. W konkluzji orzeczenia bowiem stwierdzono, że wzięto pod uwagę przy tym rozpoznaniu występowanie narażenia na hałas w czasie wykonywania pracy zawodowej przez osobę ze stwierdzonym upośledzeniem słuchu oraz ubytek słuchu badanego, odpowiadający kryterium zawodowego uszkodzenia słuchu. W toku postępowania epidemiologicznego ustalono, co jest niesporne, że skarżący przez okres od 1992 do 1997 roku pracował na stanowisku maszynisty, pomimo zastrzeżenia lekarza przeprowadzającego badania okresowe o przeciwwskazaniu pracy w hałasie. Jak dodatkowo ta placówka medyczna wyjaśniła w piśmie z dnia 25 maja 2002 r. cyt.:"dopuszczalna wartość 85 dB/A/ nie jest w pełni bezpieczna, gdyż wiąże
Sygn. akt 3 II SA/Wr 1798/02
7
się z nią niewielkie ryzyko wystąpienia ubytku słuchu; za prawdziwie bezpieczne uznaje się obecnie poziomy 75-80 dB/A/. Efekt działania hałasu na narząd słuchu jest proporcjonalny do wartości całkowitej pochłoniętej energii akustycznej, która zależy od kwadratu ciśnienia akustycznego i efektywnego czasu ekspozycji. Na tej zależności oparta jest zasada równej (równoważnej) energii. Zgodnie z nią zwiększenie ciśnienia akustycznego ( poziomu hałasu) lub wydłużenie czasu ekspozycji może wywołać takie same skutki biologiczne w odniesieniu do uszkodzenia słuchu(...). Długotrwałe narażenie na hałas o poziomie równoważnym nieco niższym od krytycznej wartości 85 dB/A/, zwłaszcza w warunkach ekspozycji zawodowej powyżej 8 godzin dziennie i 40 godzin tygodniowo, nie wyklucza możliwości doznania trwałego ubytku słuchu oraz nie pozbawia podstaw do orzeczenia choroby zawodowej. Ryzyko uszkodzenia słuchu zależy również od indywidualnej osobniczej podatności na uraz akustyczny".
Abstrahując nawet od faktu, iż przepisy rozporządzenia nie wymagają by choroba zawodowa była wynikiem oddziaływania ponadnormatywnych natężeń czynników szkodliwych, wypada również wskazać, że ustalenia organów poczynione na okoliczność braku przekroczenia normatywów dopuszczalnych budzą poważne zastrzeżenia, albowiem przeprowadzone w toku dochodzenia epidemiologicznego badania w zakresie pomiarów poziomu dźwięku są odzwierciedleniem jedynie pomiarów statystycznych na wybranych egzemplarzach poszczególnych typów lokomotyw, więc nie dotyczą tych konkretnie, na których pracował skarżący i odnoszą się do pewnego tylko okresu z lat -1985 (pomiar dokonany w dniu 6 lipca), 1988 ( 19 lipca), 1989( 17 lipca), 1992 (31 sierpnia, 1 września, 2 października, 10 listopada), 1998 (28, 29 lipca , 27 i 28 sierpnia, 2 września ) i 1999 ( 19 maja, 17,18 czerwca), podczas gdy skarżący pracował od 1963r., zaś od 1968 r. najpierw jako pomocnik maszynisty, a od października 1970 r. jako maszynista trakcji elektrycznej. Trudno uznać za miarodajne wyniki badań narażenia zawodowego, gdy uwzględniają one zaledwie wycinkowy okres zatrudnienia z kilkudziesięciu lat świadczenia pracy w narażeniu na hałas, tym bardziej, iż dolegliwości związane ze słuchem u skarżącego pojawiły się nie dopiero po ustaniu zatrudnienia, co miało miejsce w kwietniu 1997 roku, lecz właśnie w czasie trwania stosunku pracy, o czym mowa w świadectwach stanu zdrowia i decyzjach lekarzy przeprowadzających badania okresowe - z 30 kwietnia 1992 r., 28 kwietnia 1993 r. i 25 kwietnia 1994 r. Jak wynika dodatkowo z materiału dowodowego sprawy, przy pomiarze natężenia hałasu w roku 1992 nie uwzględniono w obliczeniach hałasu wywołanego sygnałem "baczność", a w dacie pomiaru dokonanego 17 lutego 1989 r. stwierdzono przekroczenie najwyższej dopuszczalnej wartości ze względu na realizację podstawowych funkcji na stanowisku pracy.
Normę cytowanego ust. 2 § 1 rozporządzenia ewidentnie należy odnosić do konieczności dokonania ustaleń, czy występuje oddziaływanie czynników szkodliwych w konkretnym i bezpośrednio dotyczącym zainteresowanego pracownika środowisku pracy, na jego stanowisku, w okresie w jakim był zatrudniony. Dokonywane pomiary nie powinny być zatem jedynie
Sygn. akt 3 II SA/Wr 1798/02 8
odzwierciedleniem danych statystycznych, przeprowadzonych w celu zobrazowania ogólnie istniejących warunków pracy i z niepełnego okresu zatrudnienia. Uchybiono wobec tego normie art. 7 Kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i mają obowiązek podejmowania w prowadzonym postępowaniu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada ta jest realizowana w toku całego postępowania administracyjnego poprzez nałożony na organy wymóg wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego ( art. 77 § 1 Kpa) oraz dokonania jego pełnej oceny ( art. 80 Kpa), czemu należy dać stosowny wyraz w uzasadnieniu decyzji poprzez wskazanie faktów, które uznano za udowodnione, dowodów, na których się oparto oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej ( art. 107 § 3 Kpa). Naruszenie w niniejszej sprawie przez organy Inspekcji Sanitarnej artykułów 7, 77 § 1 i 80 Kpa - skutkuje bezsprzecznie wadliwością poczynionych ustaleń faktycznych w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia.
W powyższym świetle bezsprzecznie należy uznać w ocenie Sądu, iż organy wadliwie, tj. z naruszeniem prawa procesowego i materialnego nie uznały mocy dowodowej orzeczenia lekarskiego Centrum Naukowego Medycyny Kolejowej w W. z dnia 9 kwietnia 2002 r. - przyjmując brak narażenia zawodowego skarżącego na czynnik szkodliwy dla zdrowia w postaci hałasu - a tym samym nie obaliły domniemania związku przyczynowego między stwierdzonym u skarżącego schorzeniem a warunkami pracy, w jakich był zatrudniony.
Z tych powodów - na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 , poz.1270 ze zm.) - uchylono zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną przez nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Orzeczenie natomiast o kosztach postępowania znajduje wsparcie w art. 200 tej ustawy, po myśli którego - w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Stosownie zaś do art. 205 § 2 - do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 ze zm. ) opłaty stanowiące podstawę zasądzenia przez sądy kosztów zastępstwa prawnego nie mogą być wyższe niż stawki minimalne, o których mowa w rozdziałach 3-5,
Sygn. akt 3 II SA/Wr 1798/02
9
niezależnie od wysokości tych opłat ustalonych w umowie między adwokatem a klientem. W niniejszej sprawie zastosowanie znajduje zatem § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) cytowanego rozporządzenia, w którym to przepisie określono stawkę minimalną w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - w innej sprawie niż określone w pod lit. a) i b), tzn. poza tymi , których przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna oraz dotyczącymi aktów podjętych przez Urząd Patentowy - na kwotę [...]. Jakkolwiek zgodnie z uregulowaniem zawartym w ust. 2 § 2 rozporządzenia sąd może przyznać opłaty wyższe od wskazanych w ust. 1, jeżeli uzasadnia to rodzaj i stopień zawiłości sprawy oraz niezbędny nakład pracy adwokata, lecz w ocenie Sądu niniejsza sprawa nie dotyczy skomplikowanej, zawiłej materii, tym bardziej, że sporne zagadnienie prawne odnosi się do tylko jednej kwestii, nie mającej charakteru precedensowego. Z powyższych racji nie uwzględniono żądania skargi w przedmiocie zwrotu kosztów zastępstwa prawnego w wysokości 800 złotych.
Z powołanych względów orzeczono jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI