SA/Rz 2796/01

SA/Rz 2796/01 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2004-05-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2001-12-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jerzy Solarski /przewodniczący sprawozdawca/
Marian Ekiert
Zbigniew Czarnik
Symbol z opisem
634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Hasła tematyczne
Kombatanci
Sygn. powiązane
OSK 1116/04 - Wyrok NSA z 2005-02-16
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 142 poz 950
art. 1 ust. 2 pkt 6
Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
W IMIENIU RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 maja 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Solarski (spr.) Sędziowie NSA Marian Ekiert WSA Zbigniew Czarnik protokolant: referent-stażysta Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi R. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] października 2001r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę.
Uzasadnienie
SA/Rz 2796/01
UZASADNIENIE
Działając na podstawie art. 25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r., o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. Nr 142, poz. 950 z późn. zm.) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...].04.2001r., nr [...] pozbawił R. S. s. S. zam. [...] uprawnień kombatanckich przyznanych z tytułu "walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej od 01.11.1946r., do 31.12.1947r.", ponieważ uprawnienia przyznane zostały z tytułu służby w Milicji Obywatelskiej.
W związku z tą decyzją R. S. wystąpił do Kierownika Urzędu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy domagając się przywrócenia uprawnień kombatanckich. Uzasadniając wniosek wskazał, iż w dacie przyznawania uprawnień należało wykazać udział w "walkach o utrwalanie władzy ludowej". Podkreślił, że nie było konieczności wyliczania innych podstaw jak np. prześladowania, zabójstwa ojca przez bandy UPA, sieroctwa, wysiedlenia z rodzinnych stron, czy tułaczki. Równocześnie podniósł, że w wieku 16 lat podjął służbę w MO i walczył z, UPA, a Kierownik Urzędu w decyzji nie odniósł się do tego faktu. Zaznaczył, że pracując w Milicji nie miał skłonności do prześladowania osób mających inne poglądy polityczne
Po rozpatrzeniu wniosku Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając na podstawie art. 25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 kpa, decyzją z dnia [...].10.2001r. nr [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu stwierdzone zostało, że rozpatrując ponownie sprawę nie budzi wątpliwości fakt nabycia przez R. S. uprawnień kombatanckich wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej. W okresie zaliczonym jako działalność kombatancka skarżący pełnił służbę w organach Milicji Obywatelskiej, przy czym MO nie była służbą zmilitaryzowaną. Kierownik Urzędu powołał się na uchwałę NSA z dnia 12.06.2000r. sygn. akt OPS 5/00, zgodnie z którą nie mogą być uznane jako działalność kombatancka jakiekolwiek zadania wykonywane podczas zatrudnienia w Milicji Obywatelskiej, bez względu na zajmowane stanowisko służbowe.
Także i tę decyzję tym razem skargą wniesioną do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zaskarżył R. S. twierdząc, iż Kierownik Urzędu pozbawiając go uprawnień kombatanckich pominął wyjaśnienia i argumenty przemawiające za przyznaniem uprawnień z tytułu prześladowań, jakich doznał on i jego rodzina. Zarzucił też, że Kierownik Urzędu nie odniósł się do walk z bandami UPA, w których uczestniczył. Domagał się, aby weryfikacja zakończyła się dla niego pozytywnie.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zaważył, co następuje:
skarga jest nieuzasadniona.
Stosownie do przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r., - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm., zwaną dalej P.p.s.a ) - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W sprawach, o których mowa w § 1, stosuje się dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych. Sytuacja, o jakiej mowa w tym przepisie ma miejsce w niniejszej sprawie, zatem skarga wniesiona przed dniem 01.01.2004r., do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie.
Sprawowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny kontrola polega na badaniu, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem z uwagi na jej cechy lub z uwagi na sposób przeprowadzenia postępowania, które doprowadziło do jej wydania. Dokonując kontroli w takim zakresie Sąd związany jest stanowiskiem ustawodawcy co do treści, jaką nadał on w ustawie. Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny nie zastępuje organu administracji publicznej w orzekaniu co do istoty sprawy - nie orzeka o odebraniu lub przyznaniu uprawnień kombatanckich.
Stan faktyczny przedstawia się następująco: zawiadomieniem z dnia 13.12.2000r., Kierownik Urzędu wszczął postępowanie weryfikacyjne w sprawie uprawnień kombatanckich posiadanych przez R. S., o czym powiadomił zainteresowanego wzywając jednocześnie o nadesłanie w terminie 14 dni od daty otrzymania zawiadomienia wszelkich wiarygodnych wyjaśnień, dokumentów i innych dowodów mających wpływ na posiadane uprawnienia. Odpowiadając na wezwanie skarżący nadesłał pismo, w którym zawarł m.in. informacje o swojej sytuacji rodzinnej, sieroctwie, wysiedleniu, tułaczce i wreszcie o podjęciu służby w Milicji. Podał, że w ramach Milicji Obywatelskiej brał udział w walkach z bandami UPA. Przy takim materiale dowodowym i przy uwzględnieniu danych wynikających z akt ZBoWiD, Kierownik Urzędu decyzją z dnia [...].04.2001r. orzekł o pozbawieniu R. S. uprawnień kombatanckich. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym skarżący ponownie eksponował, że w ramach pracy w Milicji Obywatelskiej brał udział w akcjach zbrojnych z UPA, Kierownik Urzędu decyzją z dnia [...].10.2001r. utrzymał w mocy decyzję własną o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. Rozstrzygnięcie to stanowi przedmiot skargi.
Materialoprawną podstawą decyzji pozbawiającej skarżącego uprawnień kombatanckich jest art. 25 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. Nr 142, poz 950 z późn. zm.). Przepis ten stanowi, że pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945r. do 30 czerwca 1947r.
Poza sporem pozostaje okoliczność, że R. S. uprawnienia kombatanckie nabył z tytułu służby w okresie od 01.11.1946r. do 31.12.1947r. w organach Milicji Obywatelskiej i walk z UPA, która to działalność pod rządami poprzednio obowiązujących przepisów uznawana byłą za działalność kombatancką. Natomiast w świetle obecnie obowiązujących przepisów, działalność ta nie ma charakteru działalności kombatanckiej.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest stanowisko, że Milicja Obywatelska nie była zmilitaryzowaną służbą państwową w rozumieniu art.1 ust.2 pkt 6 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tak NSA w uchwale z dnia 12.06.2000r. sygn. OPS 5/00, ONSA 1/2001, poz.3, czy też w wyroku z dnia 20.03.2002r., sygn. SA/Rz 16/01 - nie publ.). Podobny pogląd wyraził również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 14.10.1999r. sygn. III RN 93/99 (OSNAPU nr 15 z 2000r., poz.572) stwierdzając, że Milicja Obywatelska nie została poddana instytucjonalnemu zmilitaryzowaniu lecz utworzona została jako prawnopubliczna formacja Służby Bezpieczeństwa Publicznego podlegająca kierownikowi tego resortu z zadaniami ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, bezpieczeństwa obywateli i ich mienia. Stąd też walka w strukturach Milicji Obywatelskiej z oddziałami UPA nie stanowi w świetle art.1 ust. 2 pkt 6 ustawy podstaw do zachowania przyznanych w poprzednim stanie prawym uprawnień.
Również pozostałe zarzuty dotyczące losów skarżącego i jego rodziny nie mają wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji, bowiem opisane sytuacje nie stanowią działalności kombatanckiej w rozumieniu ustawy.
Ponieważ skarżący głównie w walkach z UPA prowadzonych w szeregach MO upatrywał podstawę do zachowania uprawnień kombatanckich, a w obecnym stanie prawnym działalność taka nie stanowi działalności kombatanckiej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, dlatego skarga podlega oddaleniu, w oparciu o przepis 151 Ppsa.