II SA/WR 168/25

II SA/Wr 168/25 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-06-03
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-03-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Marta Pawłowska /sprawozdawca/
Władysław Kulon /przewodniczący/
Wojciech Śnieżyński
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Nadzór budowlany
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 725
art. 49e
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Władysław Kulon Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński Asesor WSA Marta Pawłowska (spr.) Protokolant: Angelika Mielcarek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi P. sp. z o.o. z siedzibą w R. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 13 stycznia 2025 r. nr 58/2025 w przedmiocie nakazu dokonania rozbiórki części stacji paliw oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 13 stycznia 2025 r. Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego (dalej jako: DWINB), po rozpoznaniu odwołania P. sp. z o.o. z siedzibą w R. (dalej jako: strona skarżąca, inwestor), od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lubinie (dalej jako PINB) z dnia 13 listopada 2024 r., znak: PINB.7355-22-4/24, nakazującej stronie skarżącej dokonanie rozbiórki części stacji paliw, zlokalizowanej na działkach nr [...], [...], [...] przy ul. [...] w m. R.(1), powstałej w wyniku rozbudowy stacji, dokonanej bez wymaganego pozwolenia na budowę w zakresie: powiększenia budynku handlowego o wymiarach 3,9 m x 4,8 m i wysokości ok. 2,5 m oraz budynku magazynowego o wymiarach 2,5 m x 4 m i wysokości ok.3 m, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że w dniu 5 września 2024 r., podczas czynności kontrolnych przeprowadzonych przez PINB, na stacji paliw zlokalizowanej na działkach nr [...], [...],[...] w miejscowości R.(1), będącej własnością B. B. i S. B., stwierdzono, że dzierżawca stacji – P. sp. z o.o. z siedzibą w R., dokonał w 2023 r. rozbudowy stacji paliw w następującym zakresie: powiększono istniejący budynek z płyt warstwowych, w którym dokonuje się płatności za paliwo oraz drobnych zakupów, o część o wymiarach 3,9 m x 4,8 m i wysokości ok. 2,5 m oraz postawiono magazynek z płyt warstwowych o wymiarach 2,5 m x 4 m i wysokości ok.3 m. Na powyższe roboty budowlane nie uzyskano pozwolenia na budowę. Z czynności kontrolnych sporządzono protokół, do którego załączona została wykonana dokumentacja fotograficzna.
PINB pismem z dnia 25 września 2024 r., zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie rozbudowy stacji paliw, zlokalizowanej na działkach nr [...], [...], [...] w miejscowości R.(1), bez wymaganego pozwolenia na budowę. Następnie zaś, postanowieniem z dnia 25 września 2024 r., znak: PINB.7355-22-3/24, PINB wstrzymał prowadzenie robót budowlanych polegających na rozbudowie stacji paliw (kategoria XX obiektu budowlanego), zlokalizowanej na działkach nr [...], [...], [...] przy ul. [...] w miejscowości R.(1), wykonywanych bez wymaganego pozwolenia na budowę. Jednocześnie, w powyższym postanowieniu, poinformowano o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego w terminie 30 dni od daty jego doręczenia oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego, oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej. Postanowienie doręczono inwestorowi w dniu 30 września 2024 r. i nie zostało oprotestowane przez żadną ze stron postępowania.
Wobec braku zaskarżenia postanowienia PINB z dnia 25 września 2024 r., i niezłożenia wniosku o legalizację przedmiotowych obiektów, PINB decyzją z dnia 13 listopada 2024 r., znak: PINB.7355-22-4/24, nakazał inwestorowi dokonanie rozbiórki części stacji paliw, zlokalizowanej na działkach nr [...], [...], [...] przy ul. [...] w m. R.(1), powstałej w wyniku rozbudowy stacji, dokonanej bez wymaganego pozwolenia na budowę w zakresie: powiększenia budynku handlowego o wymiarach 3,9 m x 4,8 m i wysokości ok. 2,5 m oraz budynku magazynowego o wymiarach 2,5 m x 4 m i wysokości ok.3 m.
Utrzymując w mocy opisane rozstrzygnięcie decyzją zaskarżoną w niniejszej sprawie, DWINB wyjaśnił w pierwszej kolejności, że rolą organu w postępowaniu poprzedzającym wydanie postanowienia o wstrzymaniu robót budowanych, wydanego na podstawie art. 48 ust. 1 Ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 725 z późn. zm.), dalej:p.b., jest określenie kwalifikacji prawnej obiektu, którego dotyczy legalizacja - okoliczność ta przesądza bowiem o tym, czy w ogóle prowadzenie postępowania legalizacyjnego w danym przypadku jest zasadne. Warunkiem zainicjowania postępowania legalizacyjnego jest stan faktyczny konkretnej sprawy, z którego wynika, że inwestor, pomimo obowiązku, nie dokonał zgłoszenia bądź nie uzyskał pozwolenia na budowę obiektu, dopuszczając się tym samym samowoli budowlanej. Dokonana, przez organ stopnia powiatowego, w postanowieniu z dnia 25 września 2024 r., znak: PINB.7355-22-3/24, kwalifikacja prawnobudowlana przedmiotowych obiektów, doprowadziła do ustalenia, że w przedmiotowej sprawie doszło do wykonania obiektów budowlanych w tzw. warunkach samowoli budowlanej.
Dalej DWINB wskazał, że podstawą prawną orzeczenia jest art. 48 ust. 1 pkt 1 p.b., zgodnie z którym, organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę.
Artykuł 48 p.b. reguluje kwestię samowoli budowlanej i możliwości jej legalizacji, co poprzedzone jest wydaniem postanowienia o wstrzymaniu budowy. W postanowieniu o wstrzymaniu budowy organ winien poinformować stronę o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części, zwanego "wnioskiem o legalizację". W związku z tym postanowienie wydane na podstawie cytowanego przepisu otwiera drogę do legalizacji samowoli budowlanej. Przepis ten odnosi się do obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, albo bez wymaganego zgłoszenia, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia.
Dalej organ odwoławczy podniósł, że w niniejszej sprawie, PINB w sposób prawidłowy zastosował powyższe przepisy, wydając postanowienie z dnia 25 września 2024 r., którym to wstrzymał stronie skarżącej prowadzenie robót budowlanych polegających na rozbudowie stacji paliw (kategoria XX obiektu budowlanego), zlokalizowanej na działkach nr [...], [...], [...] przy ul. [...] w miejscowości R.(1), wykonywanych bez wymaganego pozwolenia na budowę. W postanowieniu tym, zawarto stosowne pouczenie, o jakim mowa w art. 48 ust. 3 p.b., w tym o możliwości złożenia wniosku o legalizację w terminie 30 dni od dnia doręczenia ww. postanowienia. Powyższe postanowienie zostało prawidłowo doręczone stronie w dniu 30 września 2024 r., jednakże strona nie złożyła wniosku o legalizację przedmiotowych obiektów budowlanych, jak też nie skorzystała z prawa do złożenia zażalenia na to postanowienie.
Jak wywodzono dalej w sprawie, zgodnie z art. 49e pkt 1 p.b., organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku niezłożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie. Jak wyjaśniono, taka sytuacja miała miejsce w niniejszym przypadku, w związku z czym wydana w sprawie decyzja o rozbiórce przedmiotowego obiektu budowlanego jest prawidłowa. DWINB podkreślił przy tym, że decyzja wydawana w trybie art. 49e pkt 1 Prawa budowlanego ma charakter związany - w razie ziszczenia się przesłanki przewidzianej w przytoczonym przepisie zobowiązuje organ do wydania określonej decyzji. Organ nie działa tu w ramach uznania administracyjnego, nie może także brać pod uwagę względów słuszności. Złożenie wniosku o legalizacje jest przy tym prawem, a nie obowiązkiem strony. Zależne jest wyłącznie od jej woli, a nie od woli organu. Jeżeli strona, odpowiednio pouczona (jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie) z prawa nie korzysta, to musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami w postaci nakazu rozbiórki.
Odnosząc się do zarzucanego w odwołaniu naruszenia przez PINB w Lubinie art. 10 § 1 k.p.a. poprzez brak zapewnienia stronie udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji przez brak umożliwienia wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, organ odwoławczy wskazał, że organ prowadzący postępowanie istotnie naruszył obowiązek ustalony w art. 10 § 1 k.p.a. Jednakże, w ocenie organu odwoławczego, nie doszło do naruszenia zasad postępowania administracyjnego, w szczególności art. 10 § 1 k.p.a., w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji. Przytaczając stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne wskazano, że zarzut naruszenia przepisu art. 10 § 1 k.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek jedynie wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. To do strony, stawiającej wskazany zarzut, należy wykazanie istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy. W niniejszej sprawie odwołująca się nie wykazała, że niezawiadomienie jej, przed wydaniem decyzji, o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych uniemożliwiło jej dokonanie w danym postępowaniu konkretnej czynności procesowej (np. złożenia dokumentu) lub, że gdyby do takiego uchybienia nie doszło, wynik sprawy byłby odmienny. DWINB podkreślił też, że strona odwołująca się, na żadnym etapie postępowania (tj. zawiadomienia o wszczęciu postępowania z dnia 25 września 2024 r., jak również wydania postanowienia z dnia 25 września 2024 r., znak: PINB.7355-22-3/24), nie kwestionowała podstawy prawnej jego wszczęcia oraz sposobu prowadzenia.
Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem skarżący wywiódł skargę do tutejszego sądu, domagając się jego uchylenia. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie:
1. art. 48 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 28 ust. 1 p.b. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, w wyniku zaniechania dokonania ustalenia w zakresie konieczności uzyskania pozwolenia na budowę i w całości oparcie wszelkich ustaleń w tym zakresie wyłącznie na podstawie informacji przekazanej ustnie przez pełnomocnika skarżącej, K. N., która to została ustanowiona przez skarżącą pełnomocnikiem zaledwie dzień przed dniem kontroli dokonanej przez PINB i nie posiadała wszelkiej niezbędnej wiedzy,
2. art. 49e p.b. poprzez jego zastosowaniem w następstwie wadliwego uznania, że rozbudowa dokonana w sprawie wymagała wcześniejszego uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, w sytuacji gdy brak było przesłanek do wydania decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego;
3. § 2 ust. 2-4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie uznania spełnienia wszelkich wymagań dotyczących projektowania, budowy i przebudowy budynków, podczas gdy wobec faktu wybudowania budynku obsługi stacji paliw, w sprawie należałoby skorzystać z tej regulacji, a następnie w toku postępowania naprawczego nałożyć na inwestora obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikłe z wykonanych robót budowlanych;
4. Art. 9 ust. 1 p.b. oraz art. 9 ust. 5 p.b. poprzez ich niezastosowanie, co skutkowało zaniechaniem dopuszczenia odstępstwa od przepisów techniczno – budowlanych, w sytuacji gdy z uwagi na przebieg postępowania w tej sprawie należało uznać, że nastąpił szczególny przypadek;
5. Art. 51 ust. 1 i 2 p.b. poprzez błędne zastosowanie art. 51 p.b. polegającym na nałożenie nakazu rozbiórki części stacji paliw;
6. Art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. poprzez zaniechanie uchylenia decyzji PINB w sytuacji gdy decyzja ta wydana w warunkach braku zapewnienia stronie czynnego udziału w sprawie w każdym stadium postepowania, w tym w szczególności braku możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów przed wydaniem decyzji;
7. Art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 k.p.a. [poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób naruszający zasadę prawdy obiektywnej na skutek zaniechania podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego strony oraz do załatwienia sprawy, tj. zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, który winien był zostać zgromadzony przez wydaniem decyzji w sprawie.
W oparciu o podniesione zarzuty wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji PINB i umorzenie postępowania administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej uchylenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Na rozprawie w dniu 3 czerwca 2025 r. strona skarżąca w całości podtrzymała stanowisko wyrażone w skardze. Dodatkowo pełnomocnik strony skarżącej wskazał, że organy nie rozważyły treści umowy cywilnoprawnej, z której wynika prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane dla jednej tylko ze stron umowy. W tych okolicznościach należało za uznać za wadliwe określenie adresata obowiązku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga podlegała oddaleniu.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Przy czym w myśl art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (t. jedn. Dz.U z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), rozstrzygając w granicach danej sprawy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną jednakże powyższe regulacje nie pozwalają sądowi na stosowanie przy orzekaniu zasad współżycia społecznego lub zasad słuszności. Uchylenie decyzji lub postanowienia, względnie stwierdzenie ich nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania lub prawa materialnego, odpowiednio mogących mieć lub mających wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 p.p.s.a.).
Kontroli sądu w tej sprawie jest poddana decyzja Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 13 stycznia 2025 roku nr 58/2025, wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, która utrzymała w mocy decyzję organu I szej instancji nakazującej stronie skarżącej dokonanie rozbiórki części stacji paliw, zlokalizowanej na działkach nr [...], [...], [...] przy ul. [...] w m. R.(1), powstałej w wyniku rozbudowy stacji, dokonanej bez wymaganego pozwolenia na budowę w zakresie: powiększenia budynku handlowego o wymiarach 3,9 m x 4,8 m i wysokości ok. 2,5 m oraz budynku magazynowego o wymiarach 2,5 m x 4 m i wysokości ok.3 m.
W pierwszym rzędzie trzeba przypomnieć, że postanowieniem z dnia 25 września 2024 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lubinie, na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 p.b. orzekł o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych polegających na rozbudowie stacji paliw, zlokalizowanej na działkach nr [...], [...], [...] przy ulicy [...], w R.(1), wykonywanych bez wymaganego pozwolenia na budowę. W postanowieniu wskazano, że inwestor może w terminie 30 dni od dnia doręczenia mu postanowienia złożyć wniosek o legalizację, która będzie wiązała się z koniecznością uiszczenia opłaty legalizacyjnej.
Postanowienie to nie zostało zaskarżone do organu odwoławczego. Strona skarżąca nie złożyła również wniosku o legalizację. Z tych okoliczności wynika, że inwestor nie wykazał chęci legalizacji dokonanej samowoli, ale również to, że nie zakwestionował kwalifikacji prawnej robót budowlanych wykonanych przez inwestora, dokonanej przez organ nadzoru budowlanego.
Zgodnie z przytoczonymi w zaskarżonej decyzji przepisami, tj. art. 49 e p.b., organ nadzoru budowlanego ma, w takiej sytuacji, ustawowy obowiązek wydania decyzji o nakazie rozbiórki samowolnie rozbudowanej części obiektu. W związku z tym trzeba zasygnalizować, że od 19 września 2020 r. obowiązują znowelizowane przepisy Prawa budowlanego które w zakresie przepisów dotyczących legalizacji samowoli budowlanych wprowadziły spójny system postępowania legalizacyjnego opierający się na wspólnej procedurze.
Na skutek wprowadzonych zmian, postępowanie w sprawie samowoli budowlanej rozpoczyna się obecnie od wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego:
1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo
2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia (art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego).
W takim postanowieniu organ informuje stronę o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego (lub jego części) oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części, jak też o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej (ust. 3). Co istotne, postanowienie o wstrzymaniu budowy wydaje się również w przypadku zakończenia budowy (ust. 5). Następnie inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może w ciągu 30 dni od otrzymania postanowienia złożyć wniosek o legalizację (art. 48a ust. 1 p.b.). Jeżeli wniosek ten nie zostanie złożony, organ nadzoru budowlanego wydaje nakaz rozbiórki (art. 49e pkt 1). Taki sam skutek ma wycofanie wniosku, co może nastąpić praktycznie na całym etapie procedury legalizacyjnej (art. 49e pkt 2 w zw. z art. 48a ust. 2). Jeżeli jednak inwestor (właściciel lub zarządca) złoży wniosek o legalizację, organ nadzoru budowlanego w ramach prowadzonego postępowania wdraża procedurę legalizacyjną.
Z przedstawionych regulacji wynika zatem, że dla rozstrzygnięcia podlegającego obecnie kontroli sądowej (wydanego na podstawie art. 49e pkt1 Prawa budowlanego) zasadnicze znaczenie miał fakt wydania – na podstawie art. 48 ust.1 Prawa budowlanego – postanowienia o wstrzymaniu robót budowalnych polegających na rozbudowie stacji paliw. Wynikające z art. 48 i 49 Prawa budowlanego etapy postępowania legalizacyjnego wskazują bowiem jednoznacznie, że to właśnie na etapie poprzedzającym wydanie postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych, organ dokonuje kwalifikacji prawnej obiektu budowlanego którego dotyczy legalizacja. Warunkiem zainicjowania postępowania legalizacyjnego jest bowiem stan faktyczny konkretnej sprawy, z którego wynika, że inwestor - pomimo obowiązku - nie dokonał zgłoszenia bądź nie uzyskał pozwolenia na budowę obiektu, dopuszczając się w ten sposób samowoli budowlanej. Wymaga to oczywiście poprawnej kwalifikacji samowolnie wykonanych robót budowlanych i ich oceny z punktu widzenia wymogów Prawa budowlanego. Okoliczność ta przesądza bowiem o tym, czy w ogóle prowadzenie postępowania legalizacyjnego w danym przypadku jest zasadne. Rolą organu wydającego postanowienie o wstrzymaniu robót budowalnych jest zatem prawidłowe dokonanie kwalifikacji prawnej danego obiektu.
W realiach rozpoznawanej sprawy, postanowieniem z dnia 25 września 2024 r. PINB wstrzymał rozbudowę stacji paliw, polegającą na powiększeniu budynku handlowego o wymiarach 3,9 m x 4,8 m i wysokości ok. 2,5 m oraz budynku magazynowego o wymiarach 2,5 m x 4 m i wysokości ok.3 m i poinformował stronę skarżącą jako inwestora o możliwości złożenia wniosku o legalizację przedmiotowej budowli. W powyższym akcie rozstrzygnięto zarówno kwestię charakteru prawnego wzniesionego obiektu, jak i to, że został on wykonany w ramach samowoli budowlanej. Postanowienie to, co należy podkreślić, jest ostateczne.
Co istotne, zgodnie z art. 48 ust. 4 Prawa budowalnego inwestorowi na ww. postanowienie przysługiwało zażalenie - z czego jednak strona skarżąca nie skorzystała. Tymczasem, to właśnie w postępowaniu wywołanym zażaleniem na opisane wyżej postanowienie strona mogła kwestionować dokonaną wówczas przez organ I instancji kwalifikację przedmiotowego obiektu - a w konsekwencji podważać prawidłowość uznania przez organ I instancji, że doszło do samowolnej budowy drogi. W takim też tylko postępowaniu mogłoby potencjalnie dojść do naruszenia przez organ I instancji zarzucanych w skardze przepisów procesowych tj. art. 7, art. 77 § 1 art. 75 i art. 80 k.p.a. przez poczynienie nieprawidłowych ustaleń faktycznych i wadliwą ocenę materiału dowodowego w zakresie pozwalającym na ustalenie legalności obiektu (lub jej braku).
Wobec nie podważania postanowienia PINB o wstrzymaniu robót budowlanych, strona skarżąca w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych miała prawo złożyć wniosek o legalizację przedmiotowego obiektu budowlanego. Skoro tego nie uczyniła co w sprawie nie jest sporne - zaistniała przesłanka zobowiązująca organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę. Zgodnie z bowiem z art. 49e pkt 1 ustawy Prawo budowlane "Organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku (...) niezłożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie". Decyzja powyższa ma charakter związany. Oznacza to, że przed jej wydaniem tej decyzji organ nadzoru budowlanego nie bada ponownie charakteru wzniesionego obiektu, czy też okoliczności jego wykonania - tj. czy został on zrealizowany w ramach samowoli budowlanej, czy też nie.
Z tych też względów za nieuzasadnione należy uznać zarzuty skargi wskazujące na naruszenie przez organ II instancji zasady dwuinstancyjności postępowania przez brak merytorycznego rozpatrzenia całej sprawy, jak też zarzuty podnoszone przez skarżącą, a dotyczące zbadania czy w sprawie zaistniały przesłanki samowoli budowlanej - co strona skarżąca kwestionuje - oraz oparcie decyzji wyłącznie na fakcie braku zaskarżenia postanowienia z 25 września 2024 r.
Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że wystąpienie którejkolwiek z przesłanek wskazanych w art. 49e Prawa budowlanego obliguje organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji o rozbiórce, nie pozostawiając mu w tej kwestii żadnej swobody. Jeżeli zatem inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego m.in. nie skorzystają ze swojego uprawnienia i nie złożą stosownego wniosku o legalizację w ustawowym terminie lub mimo wyznaczenia terminu nie przedłożą dokumentów legalizacyjnych, organ ma obowiązek przeprowadzić postępowanie administracyjne w celu wydania decyzji o rozbiórce.
W konsekwencji związany charakter decyzji wydawanej na podstawie art. 49e pkt 1 Prawa budowlanego (zob. wyrok WSA w Warszawie z 4 listopada 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 1708/22) powoduje, że przedmiotem niniejszego postępowania było wyłącznie ustalenie, czy strona skarżąca przedłożyła w terminie wyznaczonym przez organ nadzoru budowlanego dokumenty legalizacyjne, czy nie.
Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że strona skarżąca nie przedłożyła żadnego z dokumentów legalizacyjnych nakazanych postanowieniem organu powiatowego, ograniczając się jedynie do zasygnalizowania chęci legalizacji i poinformowania, że wniosek taki zostanie złożony. W judykaturze akcentuje się, że złożenie wniosku o legalizację jest prawem, a nie obowiązkiem strony. Zależne owego wniosku jest więc zależne wyłącznie od woli strony, a nie od woli organu. Jeżeli strona, odpowiednio pouczona, z prawa tego nie korzysta, to musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami w postaci nakazu rozbiórki (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 15 czerwca 2023 r. II SA/Gd 120/23).
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd stwierdził, że wobec niezłożenia wniosku o legalizację przez Skarżącą orzekające w sprawie organy prawidłowo wydały decyzję o rozbiórce przedmiotowej rozbudowy. Z tych też przyczyn zarzuty podniesione w skardze podważające legalność postanowienia PINB wstrzymującego prowadzone roboty budowlanego, nie mogły przynieść zamierzonego skutku.
Odnosząc się do stanowiska wyrażonego przez stronę na rozprawie wyjaśnić trzeba, że okoliczność czy inwestor miał prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowalne przed wykonaniem robót budowalnych, nie ma żadnego znaczenia w sprawie dotyczącej samowoli budowalnej. Jednakże gdyby miała, to fakt ten potwierdzałby jedynie wykonanie robót budowlanych nielegalnie, tj. w sposób sprzeczny z wymogami stawianymi przez prawo, a zatem wszczęcie postępowania legalizacyjnego należałoby tym bardziej ocenić jako trafne.
Dodatkowo zarzut w zakresie nieuwzględnienia przez organ niepełnej wiedzy pełnomocnika strony w czasie dokonywanej przez organ kontroli, równie nie mógł doprowadzić do skutecznego podważenia słuszności ocenianej w sprawie decyzji. Pełnomocnik strony została ustanowiona przez stronę i nie może być rzeczą organu ocenianie, czy pełnomocnik posiada do tego dostateczną wiedzę czy kwalifikacje. Ewentualne błędy działania pełnomocnika obciążają mocodawcę, to on ponosi bowiem winę w wyborze. Dodatkowo jeszcze raz podkreślić trzeba, że po prawidłowym doręczeniu stronie postanowienia z dnia 25 września 2024 r., strona nie zdecydowała się na kwestionowanie dokonanych przez organ nadzoru budowalnego kwalifikacji prawnej wykonanej rozbudowy.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny działając zgodnie z art. 151 p.p.s.a orzekł o oddaleniu skargi