II SA/WR 1675/02

II SA/Wr 1675/02 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2005-05-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-07-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Andrzej Wawrzyniak
Jolanta Sikorska
Lidia Serwiniowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
614  Oświata, szkolnictwo wyższe, nauka, działalność badawczo-rozwojowa i archiwa
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
*Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Serwiniowska /sprawozdawca/, Sędziowie NSA Jolanta Sikorska, Andrzej Wawrzyniak, Protokolant Krzysztof Caliński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2005r. sprawy ze skargi J.B. na decyzję Rektora Uniwersytetu W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego decyzją Rektora Uniwersytetu W. z dnia [...]r. Nr [...] I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą; II. zasądza od Rektora Uniwersytetu W. na rzecz J. B. kwotę 265 zł /dwieście sześćdziesiąt pięć złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji.
Uzasadnienie
W dniu [...]r. J. B. powołując się na przepis art. 145 a § kpa złożył, do Rektora Uniwersytetu W. wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją dnia [...]r. Rektora Uniwersytetu W. nr [...]w przedmiocie skreślenia z listy studentów Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu W..
W uzasadnieniu wniosku J. B. wskazał, iż "Trybunał Konstytucyjny wydał wobec przepisu art. 23 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 12 września 1990r. o szkolnictwie wyższym tzw. "wyrok interpretacyjny" z dnia 8 listopada 2000r. wobec czego uznał implicite za nie dające się pogodzić z konstytucją rozumienia przepisu na jakim oparto kwestionowane w skardze rozstrzygnięcie w indywidualnej sprawie. Powyższe stanowi przesłankę dokonania przez właściwy organ odpowiedniej korekty w trybie określonym przez właściwe przepisy proceduralne."
W dalszej części wniosku J. B. nawiązał do postępowania w sprawie zwolnienia z opłaty za zajęcia dydaktyczne. Stwierdził, iż do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w przedmiocie zwolnienia z opłaty przedwczesnym było twierdzenie uczelni o zaleganiu skarżącego z opłatą /§ 7 ust. 6 zarządzenia Rektora nr [...]/ i rozstrzyganie o skreśleniu z listy studentów z powodu braku dokonania wpłaty za semestr w terminie.
Decyzją z dnia [...]r. nr [...]Rektor Uniwersytetu W. na podstawie art. 143 § 3 kpa w związku z brakiem przesłanek z art. 145 § 1 kpa i art. 145 a § 1 kpa, odmówił wznowienia postępowania zakończonego wydaniem w dniu [...]r. ostatecznej decyzji Rektora Uniwersytetu W. /[...]/, poprzedzonej decyzją Dziekana Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu W. z dnia [...]r. /[...]/ w przedmiocie skreślenia wnioskodawcy z listy studentów Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu W. /poddanego kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego, Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu /sygn. akt: II SA/Wr 981/99/.
W motywach rozstrzygnięcia stwierdzono, że sentencja wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2000r. nie zawiera stwierdzenia o niekonstytucyjności ustawy o szkolnictwie wyższym ani wydanego z jej umocowania Regulaminu Studiów Uniwersytetu W.. W pierwszym przypadku Trybunał Konstytucyjny orzekł wprost o zgodności objętych skargą postanowień ustawy o szkolnictwie wyższym z Konstytucją - w drugim przypadku postępowanie dotyczące Regulaminu studiów umorzył ze względu na niedopuszczalność orzekania. Orzeczenie Trybunału nie zawiera natomiast wskazań interpretacyjnych, jakie można spotkać w niektórych jego wyrokach /np. art. .... ustawy, rozumiany - ... jako zgodny/niezgodny z .../. Twierdzenie wnioskodawcy o wydaniu przez Trybunał Konstytucyjny w dniu 8 listopada 2000r. "wyroku interpretacyjnego" jest więc nieuzasadnione.
Dalej odniesiono się do przyczyn skreślenia wnioskodawcy z listy studentów i wydanej w tej kwestii decyzji oraz zwolnienia z uiszczenia opłaty za studia.
W konkluzji stwierdzono, iż wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie znajduje w sprawie zastosowania, dotyczy bowiem innych zagadnień i nie uzasadnia wznowienia postępowania. Wniosek o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem decyzji powołanych na wstępie decyzji/z dnia [...]r. i [...]r./ rozpatrzony także przy uwzględnieniu postanowień art. 145 § 1 kpa nie daje podstaw do wznowienia postępowania. Żadna z enumeratywnie wymienionych w cyt. przepisie przesłanek w niniejszej sprawie nie występuje. Żadnej z nich nie powołał wnioskodawca.
Od powyższej decyzji J. B., wniósł odwołanie do Ministra Edukacji Narodowej.
Decyzją z dnia [...]r. [...]Minister Edukacji Narodowej utrzymał w mocy decyzję Rektora Uniwersytetu W. z dnia [...]r. nr [...].
J. B. wniósł skargę na decyzję z dnia [...]r. nr [...]do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Wyrokiem z dnia [...]r. sygn. akt I SA 2565/01 Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji bowiem Minister Edukacji Narodowej nie będąc organem wyższego stopnia nad Rektorem nie był właściwym do rozpoznania odwołania. W dniu [...]r. J. B. zwrócił się do Rektora Uniwersytetu W. z wnioskiem o wznowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kp, postępowania zakończonego decyzją Rektora z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów Uniwersytetu W..
Pismem z dnia [...]r. J. B. wezwał Ministra Edukacji Narodowej i Sportu do usunięcia naruszenia prawa poprzez "wydanie ważnej decyzji."
Wniosek niniejszy Minister przesłał, do Rektora Uniwersytetu W. do załatwienia według właściwości.
Decyzją z dnia [...]r. nr [...]Rektor Uniwersytetu W., na podstawie art. 154 § 1 kpa zmienił "decyzję Rektora z dnia [...]r. nr [...]w części dotyczącej pouczenia o przysługującym stronie prawie odwołania się w ten sposób, że pouczenie brzmi "Od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu ul. Św. Mikołaja 78/79 w terminie 30 dni licząc od dnia doręczenia decyzji.
W pozostałym zakresie decyzja nie ulega zmianie."
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie decyzji Rektora Uniwersytetu W. z dnia [...]r. nr [...]r. oraz decyzji z dnia [...]r. nr [...]w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie skreślenia skarżącego z listy studentów Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu W..
Skarżący zarzucił:
- "naruszenie art. 154 § 1 kpa przez przyjęcie w zaskarżonej decyzji z dnia [...]r. "pouczenie o przysługującym stronie prawie odwołania się podlega orzekaniu na podstawie art. 154 § 1 kpa,
- naruszenie art. 149 i 151 kpa poprzez rozstrzyganie czy istnieją przesłanki wznowienia postępowania bez uprzedniego wznowienia postępowania,
- brak oparcia uzasadnienia decyzji o dowody z dokumentacji urzędowej do prowadzenia, której uczelnia jest obowiązana, a mianowicie w oparciu o dokumentację toku studiów - protokoły zaliczeń i egzaminów, co wynika z braku przeprowadzenia dowodów z tej dokumentacji urzędowej, co narusza art. 7, 77 i 78 § 1 kpa, co uniemożliwia wykazanie fałszu podanego przez Rektora, iż przyczyną skreślenia było "uzyskanie zaliczeń dopiero po dacie wskazanej w Regulaminie studiów do dokonania wpisu na kolejny semestr tj. po dniu [...]r."
- naruszenie art. 145 § 1 pkt 5 kpa przez nierozpoznanie dalszych podstaw zawartych we wniosku o wznowienie postępowania z dnia [...]r.
- błędne rozumienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2000r. SK 18/99, iż nie jest to wyrok interpretacyjny, gdy w istocie jest to wyrok interpretacyjny oraz brak ustalenia skutków tego wyroku,
- nierzetelne rozpoznanie wniosków i brak odniesienia się i ustosunkowania się do każdego z podnoszonych zarzutów,
- naruszenie art. 107 kpa."
W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdził, iż orzekanie na podstawie art. 154 § 1 kpa o "zmianie pouczenia" jest niedopuszczalne, gdyż pouczenie nie jest władczym rozstrzygnięciem. Błędne pouczenie może być jedynie sprostowane, co wynika z art. 111 § 1 kpa a właściwa forma procesowa takiego sprostowania jest postanowieniem a nie decyzją.
Badanie i rozstrzygnięcie czy istniały przesłanki wznowienia postępowania może zapaść tylko we wznowionym postępowaniu. Stwierdzenie czy podstawy wznowienia rzeczywiście nastąpiły w sprawie i jakie z tego wynikają skutki, może nastąpić po przeprowadzeniu postępowania, które może by dokonane po uprzednim wydaniu postanowienia z art. 149 § 1 kpa. Brak przyczyn wznowienia postępowania określonych w art. 145 § 1 pkt 5 kpa i art. 145 a kpa nie stanowi podstawy do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania o jakiej mowa w art. 149 § 3 kpa. Według art. 151 § 1 kpa brak przyczyn wznowienia powoduje wydanie decyzji o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej a nie decyzji o odmowie wznowienia postępowania.
Organ nie odniósł się do zarzutu zawartego w odwołaniu co do fałszu i nieprawdy oraz co do wniosku dowodowego strony żądającej oparcia ustaleń o urzędową dokumentację toku studiów - protokoły zaliczeń i egzaminów". Rektor błędnie utrzymuje, iż wyrok TK z 8 listopada 2000r. SK 18/99 nie jest wyrokiem interpretacyjnym. Zdaniem skarżącego wyrok ten stanowi podstawę do wznowienia postępowania. Organ nie rozważył proceduralnych skutków pkt 1 wyroku TK z 8 listopada 2000r. SK 18/99. Protokoły zaliczeń i egzaminów to nowe dowody istniejące w dacie [...]r. a nieznane organowi. Okolicznością istniejącą w tej dacie decyzji była też arbitralność i dowolność żądanej przez rektora od skarżącego opłaty. Organ w ogóle nie rozpoznał merytorycznie dalszego wniosku o wznowienie z [...]r.
W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu W. wniósł o jej oddalenie.
W uzasadnieniu stanowiska wskazano, iż "w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtował się pogląd że bez znaczenia jest nazwa rozstrzygnięcia. Jeżeli skarżący decyzją z dnia [...]r. [...]uzyskał sprostowanie pouczenia o możliwości zaskarżenia decyzji do NSA i złożył skargę to pouczenie wywołało skutki odpowiadające prawu. Skarżący nie ponosi negatywnych konsekwencji procesowych z tego tytułu przy zachowaniu przepisów kpa. Jeżeli skarżący domaga się uchylenia decyzji [...]r to brak jest podstaw do zaskarżenia decyzji z [...]r. [...]." Ponadto "z ostrożności procesowej odnosząc się do zarzutów dotyczących decyzji [...] podnieść należy, iż przedmiotem wniosku skarżącego z dnia [...]r. o wznowienie postępowania, w oparciu o art. 145 a § 1 kpa było żądanie ponownego rozpoznania sprawy o skreślenie skarżącego z listy studentów decyzją nr [...] zweryfikowaną wyrokiem NSA O/Z we Wrocławiu z dnia 12 stycznia 2000r. sygn. akt II SA/Wr 981/99. W tej sytuacji wobec braku wystąpienia przesłanki z art. 145 a § 1 dotyczącego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 8 listopada 2000r. co do niezgodności ustawy o szkolnictwie wyższym z Konstytucją - wydanie decyzji o odmowie wznowienia postępowania było zasadne bowiem nastąpiło ograniczenie dopuszczalności wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania.
Zaskarżona decyzja w sposób wyczerpujący odniosła się do twierdzeń skarżącego. Podniesiony w skardze zarzut o naruszeniu art. 145 § 1 pkt 5 kpa przez nierozpoznanie w zaskarżonej decyzji z [...]r. "dalszych podstaw zawartych w kolejnym wniosku o wznowienie postępowania z dnia [...]r." odnosi się prawdopodobnie do wywodów skarżącego zawartych w uzasadnieniu, nie zaś do podstawy prawnej wyszczególnionej w decyzji [...] z [...]r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271/ "Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi."
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy /art.145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/.
W niniejszej sprawie takie uchybienia występują.
Zaskarżoną decyzją, na podstawie art. 154 § 1 kpa zmieniono decyzję Rektora z dnia [...]r. nr [...]w sprawie odmowy wznowienia postępowania zakończonego wydaniem w dniu [...]r. ostatecznej decyzji Rektora nr [...] poprzedzonej decyzją Dziekana Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu W. z dnia [...]r. /[...]/ w przedmiocie skreślenia wnioskodawcy z listy studentów Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu W., w części dotyczącej pouczenia o przysługującym stronie prawie odwołania się. Stwierdzono ponadto, iż w pozostałym zakresie decyzja nie ulega zmianie.
Przepis art. 154 § 1 kpa stanowi "Decyzja ostateczna na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony."
Zaskarżona decyzja nie spełnia wymagań wynikających z art. 107 § 1 kpa.
Wniesiony środek zaskarżenia od decyzji z dnia [...]r. [...]powoduje obowiązek ponownego rozpoznania sprawy w przedmiocie wznowienia postępowania. Nie mógł zatem Rektor rozpoznając środek zaskarżenia uruchomić trybu weryfikacji decyzji ostatecznej określanego w art. 154 kpa.
Postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 stanowi jeden z elementów systemu nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego obejmującego przypadki weryfikacji decyzji dotkniętych wadliwościami niekwalifikowanymi oraz decyzji prawidłowych. Zaznaczyć trzeba, że "system ten jest oparty na zasadzie niekonkurencyjności tzn., że poszczególne tryby nadzwyczajne mają na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości i nie mogą być stosowane zamiennie." /B. Adamiak, Polskie postępowanie administracyjne s. 273/.
W trybie art. 154 kpa nie mógł również Rektor dokonać zmiany decyzji "w części dotyczącej pouczenia o przysługującym stronie odwołaniu." Stosownie bowiem do przepisów art. 111 § 1 kpa "Strona może w terminie czternastu dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji zażądać jej uzupełnienia co do rozstrzygnięcia bądź co do prawa odwołania, wniesienia w stosunku do decyzji powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego albo sprostowanie zamieszczonego w decyzji pouczenia w tych kwestiach."
Również błędna była decyzja poprzedzająca zaskarżony akt.
Przypomnieć należy, iż w rozważanej sprawie skarżący domagał się, na podstawie art. 145 a § 1 kpa, wznowienia postępowania zakończonego decyzją Rektora Uniwersytetu W. z dnia [...]r. nr [...]. W uzasadnieniu żądania skarżący powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2000r. SK 18/99.
Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Rektor odmówił na podstawie art. 149 § 3 kpa w związku z brakiem przesłanek z art. 145 § 1 kpa i art. 145 a § 1 kpa wznowienia postępowania określonego w złożonym wniosku.
Przepis art. 145 a § 1 kpa stanowi "Można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja."
"Przyjęte w art. 145 a § 1 rozwiązane: "można żądać wznowienia postępowania" oznacza, że w tym zakresie zasada skargowości pozostawiona jest w pełni rozporządzalności strony, co oznacza, że wyłącznie od jej oceny zależy złożenie żądania wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania. Złożenie takiego żądania przez stronę powoduje obowiązek wszczęcia przez właściwy organ postępowania w sprawie wznowienia postępowania. Ustalenie czy ta podstawa wystąpiła w sprawie rozstrzygniętej decyzją ostateczną jest przedmiotem postępowania wyjaśniającego /art. 149 § 2/.
Według art. 149 § 2 kpa przedmiotem postępowania jest:
- po pierwsze, ustalenie czy postępowanie, w którym zapadła decyzja ostateczna, była dotknięta jedną z wadliwości wyliczonych w art. 145 § 1 i art. 145 a;
- po drugie, przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją ostateczną."
/B. Adamiak, w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2000 s. 589, 605/.
Organ administracji publicznej po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 kpa wydaje decyzję, w której:
1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145 a, albo
2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145 a i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy" /art. 151 § 1 kpa/.
Na marginesie warto zwrócić uwagę na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 października 1998r. /I SA 181/98 LEX nr 45692/ w którym stwierdzono, iż "wydanie decyzji odmawiającej wznowienia postępowania jest możliwe tylko w razie gdy wznowienie postępowania jest niedopuszczalne z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych oraz gdy strona złożyła żądanie wznowienia postępowania z uchybieniem ustawowego terminu określonego w art. 148 § 1 i 2 kpa."
W tym stanie rzeczy stwierdzić można, iż decyzja z dnia [...]r. odmawiająca wznowienia postępowania objętego wnioskiem skarżącego została wydana z naruszeniem wyżej przywołanych unormowań.
W świetle powyższego Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu naruszyły prawo w stopniu wymagającym usunięcia ich z obrotu prawnego.
Dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w związku z art. 135 oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 poz. 1270/, orzeczono jak w sentencji.
Orzeczenie o kosztach zostało oparte na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm./ w związku z art. 97 § 2 Przepisów wprowadzających /.../.