II SA/WR 1672/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2005-01-25
NSAnieruchomościŚredniawsa
nieruchomościużytkowanie wieczysteprawo własnościbonifikataopłataprzekształcenieuchwałarada gminysamorząd terytorialnyprawo administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę na uchwałę Rady Miejskiej w sprawie udzielenia bonifikaty od opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, uznając ją za zgodną z prawem.

Skarga została wniesiona przez A. P. na uchwałę Rady Miejskiej W. dotyczącą udzielenia bonifikaty od opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mieszkaniowych. Skarżący zarzucał arbitralność w ustaleniu wysokości bonifikaty oraz nieuwzględnienie specyficznych sytuacji wnioskodawców. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że Rada Miejska działała w granicach prawa, a uchwała nie naruszała istotnie przepisów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał skargę A. P. na uchwałę Rady Miejskiej W. z dnia 21 lutego 2002 r. w sprawie udzielenia bonifikaty od opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości wykorzystywanych lub przeznaczonych na cele mieszkaniowe. Skarżący zarzucał uchwale arbitralność w ustaleniu procentowej wysokości bonifikaty (90% i 50%) oraz nieuwzględnienie sytuacji osób, które złożyły wnioski o przekształcenie przed wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 kwietnia 2000 r. Sąd, analizując podstawę prawną uchwały (ustawa o samorządzie gminnym oraz ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego), stwierdził, że Rada Miejska miała kompetencje do jej podjęcia i działała w granicach upoważnienia ustawowego. Sąd uznał, że uchwała, nawet po zmianach wprowadzonych późniejszymi uchwałami, nie naruszała istotnie prawa. Argumentacja skarżącego dotycząca arbitralności została odrzucona, wskazując na ogólność upoważnienia ustawowego. Sąd podkreślił, że przepisy nie nakazywały uwzględniania sytuacji majątkowej czy specyficznych okoliczności związanych z wcześniejszymi wnioskami, a kwestia bonifikaty mieściła się w uznaniu rady gminy. W konsekwencji, skarga została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, uchwała jest zgodna z prawem, o ile rada gminy działa w granicach upoważnienia ustawowego i nie narusza istotnie przepisów.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że rada gminy miała kompetencje do podjęcia uchwały w sprawie bonifikaty na podstawie przepisów ustawy o samorządzie gminnym i ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego. Ustalenie kryteriów bonifikaty mieściło się w granicach uznania rady, a skarżący nie wykazał istotnego naruszenia prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (16)

Główne

u.p.u.w. art. 4

Ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności

u.p.u.w. art. 4a § ust. 3 pkt 2

Ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 5

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.s.g. art. 18 § ust. 2 pkt 15

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 40

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 91 § ust. 1 i 4

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 101

Ustawa o samorządzie gminnym

u.o.a.n. art. 13 § pkt 2

Ustawa o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych

przepisy wprowadzające art. 97

Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 147 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

k.p.a. art. 156 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

u.g.n. art. 74 § ust. 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.k.p.p. art. 56a

Ustawa o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych

u.n.p.u.w.

Ustawa o nabywaniu prawa użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości

Argumenty

Odrzucone argumenty

Arbitralne przyjęcie stopy procentowej bonifikaty 90% i 50%. Nieuwzględnienie sytuacji osób, które skorzystały lub nie skorzystały z uwłaszczenia mieniem z ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych. Nieuwzględnienie sytuacji przejściowych osób, które złożyły wnioski o przekształcenie do dnia 14 kwietnia 2000r.

Godne uwagi sformułowania

uchwała podjęta na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 oraz art. 40 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym uchwała podjęta na podstawie art. 4 i 4a ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 4 września 1997r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności Sąd uznał, że A. P. jako użytkownik wieczysty nieruchomości, wykorzystywanej na cele mieszkaniowe, położonej na terenie gminy W. jest legitymowany do wniesienia skargi w trybie art. 101 powoływanej poprzednio ustawy o samorządzie gminnym. Z art. 91 ust. 1 i 4 powoływanej poprzednio ustawy o samorządzie gminnym wynika, że uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne, a w przypadku nieistotnego naruszenia prawa nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia. Sąd podzielił pogląd prezentowany w dotychczasowym orzecznictwie sądowym, wg którego odesłanie zawarte w art. 91 ust. 5 ustawy o samorządzie gminnym do odpowiedniego stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego nie uprawnia do stosowania w zakresie oceny wadliwości uchwały lub zarządzenia organu gminy art. 156 § 1 kpa

Skład orzekający

Alicja Palus

sprawozdawca

Anna Siedlecka

członek

Mieczysław Górkiewicz

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących bonifikat od opłat za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, kompetencje rady gminy w tym zakresie oraz kryteria oceny legalności uchwał samorządowych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego z początku lat 2000. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do obecnych przepisów, ale stanowi ważny przykład wykładni przepisów dotyczących samorządu i gospodarki nieruchomościami.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii praktycznej dla wielu obywateli – bonifikaty od opłat za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego. Choć orzeczenie jest proceduralne, wyjaśnia zasady działania samorządu i kontroli sądowej nad uchwałami.

Bonifikata od przekształcenia użytkowania wieczystego: Kiedy uchwała rady gminy jest zgodna z prawem?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wr 1672/02 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2005-01-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-07-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Alicja Palus /sprawozdawca/
Anna Siedlecka
Mieczysław Górkiewicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
607  Gospodarka mieniem państwowym i komunalnym, w tym gospodarka nieruchomościami nierolnymi
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz, Sędzia WSA Anna Siedlecka, Asesor WSA Alicja Palus /sprawozdawca/, Protokolant Agnieszka Karcz, po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. P. na uchwałę Rady Miejskiej W. z dnia 21 lutego 2002r. Nr XLV/1529/02 w przedmiocie udzielenia bonifikaty od opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości wykorzystywanych lub przeznaczonych na cele mieszkaniowe, zmienionej uchwałą Rady Miejskiej W. z dnia 16 maja 2002r. nr XLVIII/1694/02 oraz uchwałą Rady Miejskiej W. z dnia 26 września 2002r. nr LI/1788/02 oddala skargę.
Uzasadnienie
Rada Miejska W. uchwałą z dnia 21 lutego 2002r. Nr XLV/1529/02 /Dz.Urz. Woj. Dln. nr 40, poz. 1085/, podjętą na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 oraz art. 40 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym /t.j. Dz.U. z 2001r. nr 142, poz. 1591/, art. 4 i 4a ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 4 września 1997r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności /t.j. Dz.U. z 2001r. nr 120, poz. 1299/ i art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2000r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych /Dz.U. nr 62, poz. 718 z późn. zm./ udzieliła bonifikaty osobom fizycznym uprawnionym do uzyskania na podstawie ustawy z dnia 4 września 1997r. pozytywnego orzeczenia o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości wykorzystywanych lub przeznaczonych na cele mieszkaniowe w opłacie należnej z tego tytułu. Wysokość bonifikaty została zróżnicowana w zależności od czasu trwania użytkowania wieczystego i określona na 90 % w sytuacjach, gdy trwało ono dłużej niż 5 lat do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 4 września 1997r. oraz na 50 %, gdy użytkownik wieczysty dysponował tym prawem 5 lat i krócej. Norma ta zawierała jednocześnie zastrzeżenie odsyłające do ust. 2 § 1 uchwały, w którym postanowiono, że jeżeli użytkowanie wieczyste związane jest z odrębną własnością lokali mieszkalnych, to bonifikata udzielana jest w wysokości 50 %.
W uzasadnieniu tej uchwały wskazano na obowiązującą do dnia ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego zasadę obliczania opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, w której przyjęto wielokrotność opłaty rocznej za 1997r. uzależnioną od okresu trwania użytkowania wieczystego.
Jednocześnie wskazano w uzasadnieniu, że Rada Miejska W. na posiedzeniu w dniu 16 czerwca 2000r. zadeklarowała wolę niepogarszania sytuacji prawnej użytkowników wieczystych nieruchomości stanowiących własność gminy W., uprawnionych do uzyskania przekształcenia po orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego i działając w takich warunkach uznała, że reguła wprowadzona uchwałą Nr XLV/1529/02 najpełniej odpowiada przyjętej deklaracji i jednocześnie spowoduje, że kwoty opłat będą zbliżone do naliczonych przed orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 kwietnia 2000 r.
Uznając uchwałę w takim brzmieniu za niezgodną z prawem A. P. wezwał w dniu 14 maja 2002r. Radę Miejską W. do usunięcia naruszenia prawa. Wezwanie to nie zostało uwzględnione, o czym orzeczono uchwałą Nr XLIX/1724/02 z dnia 13 czerwca 2002r. Wcześniej, uchwałą z dnia 16 maja 2002r. Nr XLVIII/1694/02 /Dz. Urz. Woj. Dln. nr 128, poz. 1760/ Rada Miejska W. zmieniła uchwałę z dnia 21 lutego 2002r. Nr XLV/1529/02 oznaczając inaczej tytuł uchwały w ten sposób, że w miejsce słów "w sprawie udzielenia bonifikaty" wprowadzono słowa "w sprawie wyrażenia zgody na udzielenie bonifikaty" i odpowiednio do tego zmieniono treść § 1 ust. 1 uchwały z dnia 21 lutego 2002r. Ponadto zmieniono treść § 1 ust. 2 tej uchwały stanowiąc, że wyraża się zgodę na udzielenie bonifikaty od opłaty za przekształcenie w wysokości 50 %, jeżeli prawo użytkowania wieczystego jest związane z prawem odrębnej własności lokali mieszkalnych. Zapis ten został następnie skreślony uchwałą Rady Miejskiej W. z dnia 26 września 2002r. Nr LI 1788/02 /Dz. Urz. Woj. Dln. nr 231, poz. 3195/ w sprawie zmiany obu poprzednio podjętych w omawianym przedmiocie uchwał. Tym aktem skreślono również fragment zapisu § 2 brzmiący "z zastrzeżeniem ust. 2" oraz nadano nową treść przepisowi § 1 ust. 2 uchwały z dnia 21 lutego 2002r. Nr XLV/1529/02 wyrażając zgodę na udzielenie bonifikaty w wysokości 99 % tym użytkownikom wieczystym nieruchomości, wykorzystywanych lub przeznaczonych na cele mieszkaniowe, albo ich następcom prawnym, którzy wnieśli jednorazową opłatę na cały okres użytkowania wieczystego, zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami prawa.
W dniu 22 lipca 2002r. A. P. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodka Zamiejscowego we Wrocławiu skargę na uchwałę Rady Miejskiej W. Nr XLV/1529/02 z dnia 21 lutego 2002r. w sprawie udzielenia bonifikaty od opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości wykorzystywanych lub przeznaczonych na cele mieszkaniowe, zarzucając tej uchwale: arbitralne przyjęcie stopy procentowej bonifikaty 90 % i 50 %, uzależniające ją od czasu trwania użytkowania wieczystego z jednoczesnym przyjęciem jako wyznacznika okresu krótszego i dłuższego od 5 lat, nieuwzględnienie sytuacji osób, które skorzystały lub nie skorzystały z uwłaszczenia mieniem, o którym mowa w art. 56 a ustawy z dnia 30 sierpnia 1996r. o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych oraz nieuwzględnienie sytuacji przejściowych osób, które złożyły wnioski o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego do dnia 14 kwietnia 2000r. tj. do dnia ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie sygn. akt K 10/2000 /Dz.U. Nr 114, poz. 1196/ i nie uzyskały do tej daty orzeczenia załatwiającego sprawę.
Przedstawiając ostatni z wymienionych powyżej zarzutów skarżący wskazał trzy powody, uzasadniające konieczność przyjęcia w stosunku do tych osób szczególnej regulacji miejscowej, a mianowicie: utrata mocy obowiązującej części przepisów ustawy z dnia 4 września 1997r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 kwietnia 2000r., niezałatwienie wniosków złożonych przed dniem 12 kwietnia 2000r. do tej daty na skutek dowolnej kolejności rozpatrywania złożonych wniosków i utraty mocy obowiązującej części przepisów ustawy przekształceniowej na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego oraz niezałatwienie takich wniosków na skutek braku złożenia wniosku przez właściciela przekształconych nieruchomości – Gminy W. do Sądu Rejonowego dla W. Krzyki Wydział Ksiąg Wieczystych o wpis prawa własności i użytkowania wieczystego w księgach wieczystych.
W uzasadnieniu skargi A. P. przedstawił w zwięzły sposób swoją argumentację, powtarzając twierdzenia zawarte w petitum skargi i koncentrując się na istocie sformułowanych tam zarzutów.
W odpowiedzi na skargę, sporządzonej w wykonaniu uchwały Rady Miejskiej W. Nr LI/1858/02 z dnia 27 września 2002r. Prezydent W. wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu tego wniosku wyjaśnił, że Radzie Miejskiej W. nie można – w zakresie zaskarżonej czynności uchwałodawczej – zarzucić nieprzestrzegania norm prawnych powszechnie obowiązujących, bowiem organ ten działał zgodnie z normą kompetencyjną i w granicach ustawowego upoważnienia.
Podał też, że zakres i przesłanki udzielenia bonifikaty mieszczą się w granicach uprawnień właścicielskich, których ustawodawca nie ograniczył, pozostawiając tę kwestię uznaniu organu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny podjął orzeczenie w sprawie po rozważeniu następujących okoliczności faktycznych i prawnych:
Wyjaśniając przesłanki podjętego rozstrzygnięcia wskazać przede wszystkim należy, że zgodnie z art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm./ - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Z przepisu tego wynika zatem, że w rozpoznawanej sprawie, w której skarga wniesiona została przed dniem 1 stycznia 2004r. zastosowanie ma powołana wyżej ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/. Ponadto w przepisie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U,. Nr 153, poz. 1269/ ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, formułując w ten sposób generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Jednoznaczność tej zasady ogranicza zatem aspekt dokonywanej w sprawie oceny do legalności materialnej i formalnej kontrolowanego aktu.
W rozpoznawanej sprawie te czynności Sądu poprzedzone zostały ustaleniami dokonanymi w odniesieniu do przepisów art. 101 powołanej wcześniej ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 3 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Na ich podstawie Sąd uznał, że A. P. jako użytkownik wieczysty nieruchomości, wykorzystywanej na cele mieszkaniowe, położonej na terenie gminy W. jest legitymowany do wniesienia skargi w trybie art. 101 powoływanej poprzednio ustawy o samorządzie gminnym. Sąd uwzględnił również, rozważając tę kwestię, dotychczasowe orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego, w tym przede wszystkim wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 czerwca 1992r. III ARN 31/92 /nie publ./. W ocenie Sądu spełniona też została kolejna przesłanka warunkująca skorzystanie z trybu przewidzianego wskazanym powyżej przepisem ustawy o samorządzie gminnym, bowiem zaskarżona uchwała, jako dotycząca sfery zadań wykonywanych na rzecz członków zbiorowości gminnej jest – zgodnie z wypracowanym w tym przedmiocie bogatym orzecznictwem – uchwałą podjętą w sprawie z zakresu administracji publicznej. Rozważając natomiast materialnoprawny charakter zaskarżonego aktu, Sąd stwierdził, że odpowiada on kategorii wskazanej w art. 3 § 2 pkt 5 powoływanej wcześniej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zawiera on bowiem normy generalne i abstrakcyjne, podjęty został m.in. na podstawie art. 40 ustawy o samorządzie gminnym i ogłoszony w sposób określony przepisem art. 13 pkt 2 powołanej wcześniej ustawy z dnia 20 lipca 2000r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych, a zatem odpowiada zasadniczym kryteriom wymaganym dla aktu prawa miejscowego. Konsekwencją stwierdzenia takiego statusu zaskarżonej uchwały była konieczność rozważenia zasadności skargi w warunkach określonych w art. 147 § 1 powoływanej wcześniej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przy czym w okolicznościach faktycznych i prawnych istniejących w rozpoznawanej sprawie dyspozycję tego przepisu ograniczyć by należało wyłącznie do stwierdzenia nieważności.
Z art. 91 ust. 1 i 4 powoływanej poprzednio ustawy o samorządzie gminnym wynika, że uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne, a w przypadku nieistotnego naruszenia prawa nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa. Ustawodawca wskazał w ten sposób, że podstawą stwierdzenia nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy są istotne naruszenia prawa, przy czym powołana regulacja nie typizuje takich istotnych naruszeń prawa, podobnie jak nie charakteryzuje nieistotnych naruszeń prawa, które ustawodawca uwzględnił w art. 91 ust. 4 ustawy, sankcjonując w odmienny niż stwierdzenie nieważności sposób tą kategorię wadliwości wymienionych aktów organu gminy.
Rozpoznając sprawę Sąd podzielił pogląd prezentowany w dotychczasowym orzecznictwie sądowym, wg którego odesłanie zawarte w art. 91 ust. 5 ustawy o samorządzie gminnym do odpowiedniego stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego nie uprawnia do stosowania w zakresie oceny wadliwości uchwały lub zarządzenia organu gminy art. 156 § 1 kpa, ustanawiającego w sposób taksatywny przypadki kwalifikowanej wadliwości orzeczenia administracyjnego, obligującej właściwy organ do stwierdzenia jego nieważności. Wypracowane w omawianym zakresie poglądy nauki i judykatury pozwoliły ustalić pewien katalog istotnych naruszeń prawa, skutkujących stwierdzeniem nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy.
Do tej kategorii naruszeń zalicza się: podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy, brak podstawy prawnej podjęcia określonego rodzaju uchwały, podjęcie uchwały o treści nie przewidzianej w normie prawnej będącej podstawą jej podjęcia, naruszenie procedury podjęcia uchwały. Akceptując prezentowane dotychczas w tym przedmiocie poglądy, Sąd rozpoznając sprawę prowadził swoją ocenę w ramach tak określonych przesłanek istotnego naruszenia prawa. Jednocześnie wskazać należy, że Sąd swoimi czynnościami rozpoznawczymi objął także uchwały zmieniające uchwałę zaskarżoną w celu stwierdzenia, czy podniesione zarzuty są zasadne również wobec dokonanych przed wydaniem wyroku zmian oraz czy dokonane zmiany ewentualnie doprowadziły zaskarżony akt do zgodności z prawem.
W tej kwestii Sąd podzielił stanowisko przyjęte przez Naczelnym Sąd Administracyjny w sprawowanym w przedmiotowym zakresie orzecznictwie /np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 1992r. sygn. akt II SA/Wr 96/92, OSP z. 7-8 z 1993r. poz. 148/.
Zaskarżona uchwała podjęta została na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15, art. 40 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 4 i 4 a ust. 3 pkt 2 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności. Prawidłowość formy tego aktu, jako pochodzącego od organu kolegialnego nie może budzić wątpliwości. Kompetencja uchwałodawcza rady gminy wynika z generalnego prawa do wykonywania działalności prawotwórczej, rozumianej jako stanowienie prawa, przy czym prawotwórcza samodzielność rady gminy jako organu samorządu terytorialnego zagwarantowana została w art. 94 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i wyraża się w prawie do ustanawiania aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze działania tych organów. Ranga tego uprawnienia należna organowi przedstawicielskiemu gminy, które jest z mocy Konstytucji RP podstawową jednostką samorządu terytorialnego /art. 164/, a tym samym podstawową formą organizacji życia publicznego w terenie znajduje swój wyraz również w art. 87 Konstytucji RP, ustalającym hierarchię źródeł powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej poprzez przyznanie takiego statusu aktom prawa miejscowego. Samodzielność ta jest oczywiście – odpowiednio do konstytucyjnej zasady praworządności /art. 7/ - ograniczona wymogiem sprawowania działalności prawotwórczej wyłącznie na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie, której przyznano prymat w systemie źródeł prawa. Na takim zastrzeżeniu skonstruowana została w art. 40 ust. 1 i 2 powoływanej wcześniej ustawy o samorządzie gminnym ogólna legitymacja gminy do stanowienia aktów prawa miejscowego.
Z przepisu tego wynika m.in., że jednym ze źródeł upoważnienia w tym zakresie są ustawy szczególne, a zatem regulujące konkretną materię.
Za ustawę takiej kategorii niewątpliwie uznać należy wskazaną w podstawie prawnej zaskarżonej uchwały ustawę z dnia 4 września 1997r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności, z której art. 4 i 4 a ust. 3 pkt 2 Rada Gminy wprowadziła swoje uprawnienie do podjętej czynności prawotwórczej. Przepis art. 4 powołanej wyżej ustawy ustanawia w stosunku do osób, które w trybie tej regulacji nabyły własność nieruchomości, generalny obowiązek uiszczenia dotychczasowemu właścicielowi opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, natomiast przepis art. 4 a ust. 3 pkt 2 stanowi, że "Jeżeli przedmiotem decyzji jest nieruchomość wykorzystywana lub przeznaczona na cele mieszkaniowe, organ właściwy do wydania decyzji może udzielić bonifikaty od opłaty, o której mowa w art. 4 w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność: 1) Skarbu Państwa – za zgodą wojewody, 2) jednostek samorządu terytorialnego – za zgodą właściwej rady lub sejmiku. Oznacza to zatem, że w istocie dysponentem uprawnienia do udzielania bonifikaty od opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności jest – w przypadku nieruchomości stanowiącej własność gminy – rada gminy, której legitymację w tym przedmiocie uzupełnia art. 18 ust. 2 pkt 15 powoływanej ustawy o samorządzie gminnym, stanowiący, że do wyłącznej właściwości rady gminy należy stanowienie w innych sprawach zastrzeżonych ustawami do kompetencji rady gminy.
Dokonując oceny w opisanym powyżej zakresie Sąd uwzględnił to, że zaskarżona uchwała została zmieniona uchwałą Rady Miejskiej Nr XLVIII/1694/02 z dnia 16 maja 2002r. i poprzez nadanie jej tą uchwałą tytułu w nowym brzmieniu i zmienioną treść poszczególnych zapisów, podporządkowana została konkretnej treści upoważnienia. Upoważnienie to bowiem stanowi o wyrażeniu zgody na udzielenie bonifikaty. Nie zostało natomiast w przepisie upoważniającym wskazane jednoznacznie, czy zgoda ta powinna być wyrażona jednostkowo tzn. każdorazowo w stosunku do indywidualnego aktu orzekającego o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego nieruchomości wykorzystywanych lub przeznaczonych na cele mieszkaniowe, w prawo własności, czy też blankietowo, aktem generalnym i abstrakcyjnym skierowanym do potencjalnych adresatów. Za drugim rozwiązaniem przemawiają zarówno względy ekonomiki procesowej, jak i to, że ustalenie generalnym aktem normatywnym w precyzyjny sposób zasad udzielania bonifikaty poprzez wskazanie kryteriów i skali bonifikaty gwarantuje równe traktowanie podmiotów, eliminując jednocześnie uznaniowość, szczególnie w zakresie wielkości udzielonej ulgi w opłacie, ale także w kwestii udzielania jej w ogóle. /Por. A. Cisek, J. Kremis: "Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności", wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2003r. sygn. akt II SA/Wr 2866/02/. Istotne w rozpoznawanej sprawie jest również to, że upoważnienie zawarte w art. 4 a ust. 3 pkt 2 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności sformułowane jest w sposób ogólny, gwarantujący zachowanie priorytetu władzy lokalnej w tym zakresie i ograniczający do niezbędnego minimum ingerencję ustawodawcy. Charakter tego upoważnienia należy postrzegać jako dodatkowy argument na rzecz regulowania kwestii bonifikaty aktem generalnym ze względów wcześniej przedstawionych. Sąd uznał przy tym, że Rada Miejska W. podejmując kontrolowany akt nie przekroczyła granic swobody, przyznanej jej w przepisie upoważniającym.
Nie można też – kierując się literalnym brzmieniem tego przepisu – przyjąć, że inicjatywa w kwestii bonifikaty należy do organu właściwego do wydania decyzji orzekającej o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, czyli organu wskazanego w art. 2 powoływanej wcześniej ustawy przekształceniowej z dnia 4 września 1997r. Zastosowaną w art. 4 a ust. 3 pkt 2 redakcję przepisu należy postrzegać raczej w kategoriach pewnej maniery stylistycznej, będącej konsekwencją przyjętego w ustawie administracyjno-prawnego trybu nabywania prawa własności nieruchomości, a zatem poprzez decyzję o konstytutywnym charakterze, której obligatoryjnym elementem jest klauzula orzekająca o opłacie.
Istotna w tym aspekcie jest również wzajemna ustrojowa relacja organu wskazanego w art. 2 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności, będącego zawsze organem wykonawczym gminy i rady gminy, będącej organem stanowiącym i kontrolnym w gminie /odpowiednio: art. 26 i art. 15 ustawy o samorządzie gminnym/. Ponadto wskazaną w art. 4 a ust. 3 pkt 2 ustawy przekształceniowej fakultatywność udzielenia bonifikaty należy również postrzegać jako adresowaną do rady gminy z racji jej pozycji ustrojowej, a dodatkowo jako okoliczność wymagającą uregulowania w akcie generalnym. Zapis ten powinno się też odczytywać jako przyznanie organowi decyzyjnemu prawa do zamieszczenia w decyzji pozytywnie rozstrzygającej o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, dodatkowej klauzuli orzekającej o udzieleniu bonifikaty w należnej z tego tytułu opłacie.
W przedstawionych powyżej warunkach brak jest podstaw do stwierdzenia – wobec zaskarżonej uchwały – istotnego naruszenia prawa. Nie stwarzają ich również zarzuty sformułowane w skardze. Wskazywana w niej arbitralność w ustanowieniu kryteriów udzielania bonifikaty w opłacie za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości wykorzystywanych lub przeznaczonych na cele mieszkaniowe została niejako nadana Radzie Miejskiej poprzez zastosowaną przez ustawodawcę konstrukcję upoważnienia - bardzo ogólną i nie zawierającą żadnych warunków ani wskazań.
Brak jest też podstaw do specjalnego regulowania w uchwale, wydanej na podstawie art. 4 a ust. 3 pkt 2 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności, sytuacji osób, które skorzystały lub nie skorzystały z uwłaszczenia mieniem, o którym mowa w art. 56 a ustawy z dnia 30 sierpnia 1996r. o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych /Dz.U. Nr 118, poz. 561 z późn. zm./, bowiem ustawa ta nie określa – w przeciwieństwie do ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu prawa użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości /Dz.U. Nr 113, poz. 1209 z późn. zm./ - żadnej zależności pomiędzy swoimi postanowieniami, a takimi osobami.
Ponadto nie można uznać zasadności zarzutu o nieuwzględnieniu w zaskarżonej uchwale sytuacji majątkowej użytkownika wieczystego. W tym kontekście należy przede wszystkim wskazać, że skorzystanie z przywileju określonego w ustawie przekształceniowej jest dobrowolne, co wyraża się we wnioskowym charakterze postępowania prowadzonego w tym przedmiocie. Jeżeli zatem użytkownik wieczysty oceniając swoją sytuację majątkową uzna, że nie podoła ciężarowi opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, to może zrezygnować z możliwości nabycia prawa własności, stworzonej tą ustawą, albo złożyć wniosek o rozłożenie należnej opłaty na raty, lub – po jej ustaleniu – zwrócić się do właściwego organu o jej umorzenie.
W żadnym razie natomiast nie można stosować do omawianej ustawy zasad przyjętych przy udzielaniu bonifikaty od opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, przeznaczonej lub wykorzystywanej na cele mieszkaniowe, ustanowionych w art. 74 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami /t.j. Dz.U. z 2000r. Nr 46, poz. 543 z późn. zm./, do którego to przepisu zresztą ustawa z dnia 4 września 1997r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności w art. 4 a, nawet nie odsyła.
Niezasadny jest również zarzut – kontynuowany w trzech konkretnych sytuacjach – nie objęcia uchwałą sytuacji przejściowych osób, które złożyły wnioski o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności do dnia 12 kwietnia 2000r. tj. do dnia ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie sygn. K 10/2000, którego efektem była utrata mocy obowiązującej niektórych przepisów powoływanej wcześniej ustawy przekształceniowej.
Trybunał Konstytucyjny jest elementem struktury ustrojowej Państwa o określonych w art. 188 i art. 189 Konstytucji RP kompetencjach i określonych w art. 190 ustawy zasadniczej, walorach podjętych przez ten organ orzeczeń oraz określonych skutkach materialno – i formalnoprawnych. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego są zasadniczym czynnikiem konstruującym i stabilizującym praworządność w Państwie oraz wspomagającym jej realizowanie. Ewentualna dolegliwość wynikająca z upływu czasu koniecznego dla uzyskania orzeczenia tego organu, odczuwana przez członków społeczeństwa zainteresowanych w jakikolwiek sposób rozstrzygnięciem Trybunału Konstytucyjnego nie może być w konsekwencji traktowana jako przesłanka dla przyznania takiej grupie osób pewnych przywilejów, bowiem praworządność sprawowana jest w interesie ogólnym i jest wartością nadrzędną w każdym demokratycznym państwie prawa.
Generalnie – niezależnie od niezasadności zarzutów zawartych w skardze – Sąd uznał, że brak jest podstaw do różnicowania w kontrolowanej uchwale bonifikaty od opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności w sposób tak drobiazgowy, jak sugeruje to skarżący.
Stwierdzając zatem, że zaskarżona uchwała nie narusza prawa, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie, Wojewódzki Sąd Administracyjny – zgodnie z art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł, jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI