II SA/Wr 1594/03

II SA/Wr 1594/03 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2005-07-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-07-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Andrzej Wawrzyniak
Bogumiła Skrzypczak /przewodniczący/
Maria Tkacz-Rutkowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
603  Utrzymanie i ochrona dróg publicznych i innych dróg ogólnodostępnych, ruch na tych drogach, koleje, lotnictwo cywilne, p
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Uchylono zaskarżone postanowienie w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art. 7, art. 9, art. 57 par. 4, art. 134 w zw. z art. 129 par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogumiła Skrzypczak Sędziowie: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Asesor WSA Maria Tkacz-Rutkowska (sprawozdawca) Protokolant: Aleksandra Markiewicz po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2005 r. sprawy ze skargi A. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz A. D. 10 (dziesięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, III. nie orzeka w przedmiocie wykonania postanowienia.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r. nr [...]stwierdzająca uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Zastępcy Dyrektora Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miejskiego W. z dnia [...]r. nr [...], kierującej na badania lekarskie do lekarza uprawnionego do badań kierowców.
Decyzją z dnia [...]r. organ pierwszej instancji skierował skarżącego na badania lekarskie do lekarza uprawnionego do badań kierowców, podając w uzasadnieniu, że Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności we W. poinformował Wydział Spraw Obywatelskich Urzędu Miejskiego W., o otrzymanym przez skarżącego orzeczeniu o niepełnosprawności. Decyzję tę doręczono skarżącemu w dniu [...]r. W decyzji zawarte było pouczenie, iż odwołanie winno zostać wniesione do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Dyrektora Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miejskiego we W..
Odwołanie zostało wniesione, za pośrednictwem poczty – nadane w Urzędzie Pocztowym we W. w dniu [...]r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. ustaliło, iż decyzję A.D. odebrał osobiście w dniu [...]r. Decyzja zawierała prawidłowe pouczenie. Termin ustawowy do wniesienia odwołania upłynął w dniu [...]r. Kolegium stwierdziło, zatem na podstawie art. 134 w związku z art. 129 §2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej w skrócie Kpa uchybienie terminowi do wniesienia odwołania.
Na postanowienie stwierdzające uchybienie terminu A. D. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego i zarzucił, iż w dniu [...]r. (piątek) Urząd Miejski we W. był nieczynny z powodu przedłużonego weekendu. Najbliższym dniem wolnym od pracy był [...]r., zatem w tym dniu skarżący złożył odwołanie nadając je w Urzędzie Pocztowym przy ul. B. Ż. [...] we W.. W ocenie skarżącego termin został zachowany uchybienie, jeśli nastąpiło, spowodowane zostało przez organ. Jedynie z ostrożności wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 58 §1 Kpa.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o oddalenie skargi, wskazując, iż dzień [...]r. nie był dniem ustawowo wolnym od pracy, zatem termin do wniesienia przez skarżącego odwołania upłynął właśnie w tym dniu, a nie dopiero w dniu [...]r. jak podaje on w skardze. Organ powołał się na wykładnię Sądu Najwyższego dokonaną w postanowieniu z dnia [...]r. [...], stwierdzającym, że tego typu dodatkowe dni wolne od pracy w rozumieniu m in. art. 57 §4 Kpa nie są dniami uznanymi za ustawowo wolne. Powołał też orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 1999 r. SA/Sz 1498/98, w którym zaprezentowano podobne stanowisko. Ponadto wskazał, iż odwołanie w dniu [...]r. skarżący złożył za pośrednictwem poczty, a nie bezpośrednio w Urzędzie Miejskim, w taki sposób mógł złożyć, bez przeszkód odwołanie także w dniu [...] r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z dyspozycją art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powołany przepis uzasadnia rozpatrywanie niniejszej skargi przez tutejszy Wojewódzki Sąd Administracyjny. Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), stanowiąc w art. 1 ust. 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie postanowienia może nastąpić w sytuacji, gdy wydano je z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 §1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej w skrócie upsa.
Oceniając zaskarżone orzeczenie w tym zakresie należy stwierdzić, iż narusza ono przepisy procesowe w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Warunkiem prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy jest dokładne, zgodne z wymogami art. 7 Kpa wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. winno, zatem ustalić czy rzeczywiście A. D. odwołanie od decyzji z dnia [...]r. wydanej przez Zastępcę Dyrektora Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miejskiego we W. wniósł po upływie terminu wskazanego w art. 129 § 2 Kpa. Oceny tej winien dokonać na gruncie art. 57 §4 Kpa, który stanowi, iż jeśli ostatni dzień terminu przypada na dzień ustawowo wolny od pracy za ostatni dzień terminu uważa się najbliższy następny dzień powszedni. Uwzględniając, iż ostatni dzień terminu przypadał na dzień [...]r. (piątek) tj. dzień znajdujący się pomiędzy dniami 1 i 3 maja wolnymi od pracy na mocy ustawy z dnia 18 stycznia 1951r. o dniach wolnych od pracy (Dz. U. Nr 4, poz.28 ze zm.) i w większości instytucji także wolny od pracy, należało ustalić czy dzień ten był dniem wolnym od pracy dla organu pierwszej instancji i placówek pocztowych, za pośrednictwem, których A.D. mógł wnieść odwołanie. Ustaleń takich nie dokonano. Dopiero ze skargi wynika, że dzień 2 maja 2003 r. był dniem wolnym od pracy dla pracowników Urzędu Miejskiego we W.. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie kwestionując tego zarzutu skargi wskazuje, iż skarżący mógł wnieść odwołanie za pośrednictwem poczty. Brak jednak ustaleń czy placówki pocztowe w tym dniu pracowały jak w dzień powszedni, czy też jak w święta. Okoliczności te mają istotne znaczenie w świetle rozbieżności w orzecznictwie zarówno Sądu Najwyższego jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołało się na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 października 2001 r. I CZ116/01 w którym stwierdzono iż "Ustawa zmieniająca z 2 lutego 1996 r., która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1997 r. uchyliła przepisy określające zasady wprowadzania dodatkowych dni wolnych od pracy i pozostawiła pracodawcy możliwość ich wprowadzenia w liczbie wskazanej w nowych przepisach art. 1291 i 1292 kp, sama jednak nie uznała je za dni wolne od pracy. Niezmieniony pozostał przepis art. 138 § 1 kp, zgodnie z którym dniami wolnymi od pracy są niedziele i święta określone odrębnymi przepisami. W stanie normatywnym ukształtowanym tą ustawą - w którym zapadło zaskarżone postanowienie - zachowały aktualność wskazane już uprzednio kryteria uznawania dni za ustawowo wolne od pracy, czemu daje wyraz konsekwentnie prezentowany w obecnym orzecznictwie pogląd, który Sąd Najwyższy w obecnym składzie podziela, iż dodatkowe dni wolne od pracy (w tym soboty) wprowadzone do przepisów kodeksu pracy ustawą z dnia 2 lutego 1996 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych ustaw nie są dniami uznanymi ustawowo za wolne od pracy w znaczeniu użytym w art. 115 k.c. i analogicznie także w rozumieniu art. 57 § 4 kpa (vide między innymi powołane już uprzednio postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 listopada 1997 r. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 15 stycznia 1998 r. I ACa 515/97, OSA 1998 nr 5, poz. 21, wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 1998 r. II SA/Gd 858/97 nie publikowany, wyrok NSA z dnia 18 czerwca 1998 r. I SA/Po 1793/97 nie publikowany, wyrok NSA z dnia 31 marca 1999 r. III SA 5100/98 nie publikowany.)."
Należy w tym miejscu powołać postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 2000 r. sygn. akt III RN 195/99 (OSNAPiUS 2000 r, Nr 24, poz.884), w którym wyrażono pogląd, iż " art. 57 § 4 k.p.a. nie tylko ma służyć zdyscyplinowaniu strony w zakresie przestrzegania ustawowo określonego terminu wniesienia skargi, ale równocześnie nakazuje tak liczyć ostatni dzień tego terminu, aby - obiektywnie rzecz ujmując - strona miała zapewnione normalne warunki skorzystania z prawa do wniesienia skargi także w ostatnim dniu terminu. Tak więc jedynie funkcjonalna, a nie literalna i formalna zarazem interpretacja użytego w art. 57 § 4 k.p.a. (i analogicznie w art. 115 k.c.) zwrotu "dzień ustawowo wolny od pracy" pozwala na stosowanie tego przepisu w sposób zgodny z konstytucyjnym prawem do sądu, jakie wynika z art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 w związku z art. 2 Konstytucji RP."
Podobne stanowisko, co do prymatu wykładni funkcjonalnej nad wykładnią literalną i formalną przepisu art. 57 §4 Kpa przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 25 czerwca 2001 r. sygn. FPS 7/00 (ONSA 2001 r. Nr 4 poz.149).
W obu przypadkach (tj. postanowienia SN i uchwały NSA) rozważań dokonano w związku z upływem terminu do wniesienia skargi w sobotę, wskazując zarówno na przepisy Kodeksu pracy jak i prawo do sądu zagwarantowane w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W rozpatrywanej sprawie kwestią sporną jest upływ terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu administracji w dniu 2 maja tj. w dniu wolnym od pracy i podlegającym odpracowaniu w innym terminie, dla pracowników organu za pośrednictwem, którego miało być wniesione odwołanie.
Przywołane orzeczenia mogą być, zatem wskazaniem, co do interpretacji przepisów odnoszących się do terminu i trybu wnoszenia odwołań. W ocenie Sądu, oba te zagadnienia należy rozważać łącznie.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. Nr 78, poz.483) w art. 78 gwarantuje każdej ze stron prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji w trybie określonym w ustawie.
W rozpatrywanej sprawie A.D. odwołanie od decyzji organ administracji pierwszej instancji zgodnie z art. 129 Kpa i art. 57 §5 Kpa mógł wnieść za pośrednictwem organu, który decyzję wydał lub za pośrednictwem poczty. Odwołanie zgodnie z art.129 §2 Kpa wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy ja ogłoszono ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Jeśli koniec terminu przypada na dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się najbliższy następny dzień powszedni (art. 57 §4 Kpa). Powołane w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 4 października 2001 r. zmiany w Kodeksie pracy związane z ustalaniem przez pracodawcę dni wolnych od pracy, a także możliwości ustalania dni wolnych od pracy z obowiązkiem odpracowania ich w innym terminie, w ocenie Sądu, mogą prowadzić do sytuacji, kiedy wszystkie instytucje, przy udziale, których jest możliwe złożenie odwołania będą korzystały z dnia wolnego od pracy mimo, że nie będzie to dzień ustawowo wolny od pracy w rozumieniu ustawy z dnia 18 stycznia 1951 r, o dniach wolnych od pracy (Dz. U. Nr 4, poz.28 ze zm.). Z tego względu należy przychylić się do poglądu wyrażonego w postanowieniu Sąd Najwyższego z dnia 2 lutego 2000 r. i uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2001 r. o konieczności stosowania wykładni funkcjonalnej przy interpretacji pojęcia "dzień ustawowo wolny od pracy" użytego w art. 57 §4 Kpa. Przyjęcie interpretacji literalnej byłoby uzasadnione w przypadku, gdyby dniami wolnymi od pracy, skutkującymi zamknięciem lub znacznym ograniczeniem funkcjonowania instytucji, były wyłącznie dni wskazane w ustawie o dniach wolnych od pracy. W obecnym stanie prawnym obywatel, chcący wnieść odwołania w ostatnim dniu terminu (np w dniu 2 maja), może zostać zaskoczony sytuacją, iż dzień ten, dla niego będący normalnym dniem pracy, dla urzędów administracji publicznej i poczty są dniami wolnymi od pracy. Wyjaśnienie czy w konkretnej sprawie występują tego rodzaju okoliczności obciąża organ właściwy do rozpoznania odwołania. Jeśli organ ustali, że w istocie wystąpiły okoliczności uniemożliwiające złożenie odwołania w ostatnim dniu terminu i o okolicznościach tych odwołującego się stosownie wcześniej nie poinformowano winien odwołanie wniesione w najbliższym następnym dniu powszednim rozpoznać, jako złożone w terminie. Strona nie może, bowiem ponosić negatywnych skutków związanych z działaniem organu zarówno w zakresie ustalenia dodatkowych dni wolnych od pracy, jak i brakiem stosownej informacji w tym zakresie. O obowiązku informowania stron postępowania zarówno o okolicznościach faktycznych jak i prawnych stanowi art. 9 Kpa.
Z akt nie wynika, aby organ administracji orzekający w sprawie ustalał wskazane okoliczności przed wydaniem postanowienia o uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania oznacza to, że nie wyjaśnił stanu faktycznego, czym naruszył art. 7 Kpa.
Ponownie rozpoznając sprawę organ winien ustalić czy A. D. w dniu [...] r. mógł, bez szczególnych utrudnień, związanych z ustaleniem dnia wolnego od pracy dla pracowników Urzędu Miejskiego we W., wnieść odwołanie od decyzji Zastępcy Dyrektora Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miejskiego W., ewentualnie czy o tych utrudnieniach stosownie wcześnie został poinformowany.
Ponadto Sąd zauważa, iż w skardze na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. A. D. zgłosił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Zastępcy Dyrektora Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miejskiego W. z dnia [...]r., który także może podlegać rozpoznaniu.
W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit c upsa, uchylił zaskarżone postanowienie.
O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200 upsa.
Z uwagi na charakter zaskarżanego postanowienia nie orzeczono w przedmiocie jego wykonalności.