II SA/WR 1487/03

II SA/Wr 1487/03 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2005-07-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-07-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Andrzej Wawrzyniak
Maria Tkacz-Rutkowska
Tadeusz Kuczyński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
633  Zatrudnienie i sprawy bezrobocia
Hasła tematyczne
Bezrobocie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2003 nr 58 poz 514
art.  37 k ust. 1
Ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński /sprawozdawca/, Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak, Asesor WSA Maria Tkacz-Rutkowska, Protokolant Krzysztof Caliński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2005r. sprawy ze skargi G. G. na decyzję Wojewody D. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia przedemerytalnego oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją Wojewody D. z dnia [...]r. Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 37k ust.l ustawy z dnia 14.12.1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity - Dz.U. Nr 58, poz. 514 z 2003r. z późn. zm.) - po rozpatrzeniu odwołania G. G. z dnia [...]r. w sprawie odmowy przyznania świadczenia przedemerytalnego od dnia [...]., orzeczonego decyzją Starosty K. z dnia [...]r. nr[...], utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję.
W motywach uzasadnienia stwierdzono, że G. G., bezrobotna zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w K. G. od [...]r., złożyła w dniu [...]r. wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego.
Organ I instancji mając na uwadze treść przepisów art. 37k oraz 37 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu obowiązującej od 01.01.2002r., wydał w dniu [...]r. decyzję o odmowie przyznania świadczenia. W motywach decyzji urząd wskazał w szczególności, że prawo do świadczenia przedemerytalnego nabywa się w dniu rejestracji w urzędzie pracy oraz po spełnieniu przesłanek zawartych w art. 37k ustawy, natomiast bezrobotna figuruje w ewidencji urzędu pracy od 1995r.
Od doręczonej decyzji, w dniu [...]r. G. G. wniosła odwołanie. Stwierdziła w nim, że Starosta K. nie posiadał podstaw do odmowy przyznania świadczenia przedemerytalnego, albowiem spełnia ona wszystkie wymogi prawne do otrzymania tego świadczenia. W szczególności skarżąca wskazała, że : posiada okres pracy (naliczany jak do emerytury) w wymiarze [...] lat, pracę utraciła z przyczyn dotyczących zakładu pracy, ukończyła [...]lata życia oraz posiada status osoby bezrobotnej. Poza powyższym G. G. wskazała, iż biorąc pod uwagę jej okres pracy ([...] lat i [...] miesięcy), okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców ([...] lata) oraz [...]miesięczny okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych winna nabyć świadczenie przedemerytalnego. W odwołaniu wyraziła pogląd, iż decyzja Starosty K. rażąco narusza zapisy ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o rewaloryzacji emerytur i rent oraz o zasadach ustalania emerytur i rent a także rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28.02.1997r. w sprawie szczegółowych zasad przyznawania świadczeń określonych w ustawie o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
Instancja odwoławcza rozpatrując odwołanie zważyła co następuje:
Według art. 37k ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu obowiązującego od dnia 01.01.2002r. - świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej stosowny wiek czy staż pracy, ale z tym zastrzeżeniem, że świadczenie to nabywa się z dniem kolejnym po dniu dokonania rejestracji. Art. 371 ust. 1 stanowi bowiem, że : "prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje osobie, która spełniła warunki do jego nabycia w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy".
Z akt G. G. wynika bezspornie, że rejestracji dokonała ona w dniu [...]r. nabywając z dniem [...]r. prawo do zasiłku dla bezrobotnych. Zasiłek wypłacany był nieprzerwanie do dnia [...]r. czyli przez okres 18 miesięcy a nie jak wskazuje skarżąca przez [...] miesięcy. Od dnia [...]r. G. G. figuruje w ewidencji osób bezrobotnych Powiatowego Urzędu Pracy w K. G. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku.
Wobec powyższego, uprawnienie do świadczenia przedemerytalnego może być ustalone dopiero po podjęciu przez skarżącą zatrudnienia, a następnie spełnieniu warunków wynikających z art. 37k , czyli:
1. spełnieniu warunków określonych w ustawie do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku - tj. w okresie 18 miesięcy poprzedzających rejestrację należy legitymować się okresem uprawniającym do zasiłku (zatrudnieniem) w wymiarze co najmniej 365 dni z wynagrodzeniem w kwocie co najmniej najniższego wynagrodzenia, następnie bądź
2. osiągnięcia wieku co najmniej 58 lat i posiadania 20 letniego okresu uprawniającego do emerytury, bądź
3. osiągnięcia wieku 50 lat, ale z tym zastrzeżeniem, że w ostatnim zakładzie pracy należy być zatrudnionym co najmniej 6 miesięcy, być zwolnionym z przyczyn dot. zakładu pracy i posiadać okres uprawniający do emerytury w wymiarze co najmniej 30 lat, bądź
4. posiadać okres uprawniający do emerytury w wymiarze co najmniej 35 lat, przy czym należy być zatrudnionym co najmniej 6 miesięcy w ostatnim zakładzie i być z niego zwolnionym z przyczyn dot. zakładu pracy,
5. ostatnią przesłanką pozwalająca na nabycie świadczenia przedemerytalnego jest wykazanie, że do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego rozwiązanie stosunku pracy, kobieta posiada okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 34 lata, a rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w związku z niewypłacalnością pracodawcy w rozumieniu ustawy z dnia 29.12.1993r. o ochronie roszczeń pracowniczych.
Krajowy Urząd Pracy Departament Prawny w Warszawie w piśmie z dnia 15.01.2002r., nr OP.022/80/46/SS/2002 wskazał : "w obecnym brzmieniu ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, aby nabyć prawo do świadczenia przedemerytalnego warunki do jego uzyskania należy spełnić w dniu rejestracji", w kolejnym piśmie z dnia 21.01.2002r., nr OP.022/228/KK/02 potwierdził jednoznacznie ten pogląd.
Aby ubiegać się zatem o to świadczenie, trzeba wypracować staż uprawniający do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, a więc w okresie 18 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o świadczenie przedemerytalne przepracować 365 dni.
G. G. od [...]r. nie wykazała okresu zatrudnienia, a tym bardziej nie pozostawała w zatrudnieniu, tak aby wykazać, że legitymuje się okresem uprawniającym do zasiłku.
Mając na względzie wyżej opisany stan prawny, organ I instancji wydając w dniu [...]. decyzję o odmowie przyznania świadczenia przedemerytalnego od dnia [...]r. postąpił zgodnie z obowiązującym prawem. Organ II instancji wyjaśnia również, że nie dopatrzył się naruszenia norm prawnych obowiązujących w wyszczególnionych przez bezrobotną ustawach oraz rozporządzeniu.
Marginalnie organ II instancji przypomniał, że zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 20.12.2002r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty "prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego na zasadach określonych w przepisach ustawy w brzmieniu obowiązującym w dniu 31.12.2001 przysługuje bezrobotnym, którzy do dnia 12.01.2002r. spełnili warunki do ich nabycia".
Wobec powyższego, organ I instancji zapozna G. G. z dokładnym brzmieniem tego przepisu, a jeżeli bezrobotna złoży stosowny w tym zakresie wniosek, to rozpozna sprawę wydając decyzję administracyjną.
W skardze do sądu administracyjnego G. G. stwierdziła, że kwestionowana decyzja narusza prawo i argumentowała jak w postępowaniu odwoławczym.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej uchylenie, podtrzymując swoją wcześniejszą argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjne zważył, co następuje:
Zgodnie z niespornymi ustaleniami dokonanymi w postępowaniu administracyjnym G. G. zarejestrowała się w charakterze bezrobotnej w dniu [...]r., dokumentując staż pracy wynoszący [...] lat i [...] miesięcy. Na tej podstawie decyzją z dnia [...]r. uznano ją za osobę bezrobotną wraz z prawem do zasiłku na okres nieprzekraczający 18 miesięcy. Zasiłek dla bezrobotnych pobierała od dnia [...]r. do [...]r. wyczerpując maksymalny okres jego pobierania. Od [...]r. do wydania decyzji w sprawie posiadała status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku.
Należy zauważyć, że instytucję zasiłku przedemerytalnego i świadczenia przedemerytalnego wprowadzono do systemu przepisów ustawy z dnia 12 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, powołanej wyżej na podstawie art. 1 pkt 32 ustawy z 6 grudnia 1996r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 147, poz. 687/, z mocą od dnia 1 stycznia 1997r. Wcześniej funkcjonowało pojęcie tzw. zasiłku do czasu uzyskania uprawnień emerytalnych /art. 25 ust. 4 ustawy/.
Wskazana wyżej nowelizacja ustawy o zatrudnieniu z dnia 6 grudnia 1996r. stanowiła, że nowowprowadzone prawo do zasiłku przedemerytalnego i świadczenia przedemerytalnego przysługiwało osobom spełniającym warunki do jego przyznania, jeżeli:
1) zarejestrowane zostały w rejonowym urzędzie pracy po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy,
2) w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy uprawnione były do zasiłku do czasu uzyskania uprawnień emerytalnych /art. 8 ust. 6/.
Z akt sprawy w niesporny sposób wynika, że skarżąca została zarejestrowana w urzędzie pracy przed dniem [...]r., a także, że w dniu wejścia w życie ustawy nowelizacyjnej z 1996r. nie była uprawniona do zasiłku do czasu uzyskania uprawnień emerytalnych. Informacyjnie należy wskazać, świadczenie przedemerytalne przysługiwało wówczas osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli:
1) osiągnęła wiek co najmniej 58 lat kobieta i 63 lata mężczyzna i posiada okres uprawniający do emerytury, lub
2) w roku kalendarzowym, w którym został rozwiązany stosunek pracy lub stosunek służbowy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, ukończyła 55 lat kobieta i 60 lat mężczyzna oraz posiada okres uprawniający do emerytury, lub
3) do dnia rozwiązania stosunku pracy, z przyczyn dotyczących zakładu pracy, osiągnęła okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 35 lat dla kobiet i 40 lat dla mężczyzn.
Powyższe oznacza, że G. G. /urodzona [...]r./ w dniu wejścia w życie przepisów o świadczeniach przedemerytalnych nie spełniała normatywnie określonych przesłanek uzyskania tego świadczenia, zaś ustawa nowelizacyjna z 6 grudnia 1996r. nie przewidywała innych niż wskazane warunków pozwalających rozciągnąć jej rozwiązania na sytuacje powstałe przed jej wejściem w życie. Należy przy tym dodać, że również i późniejsze wielokrotne nowelizacje przepisów ustawy /m.in. w części dotyczącej zasiłków i świadczeń przedemerytalnych/ nie zawierały regulacji pozwalającej odnieść wprowadzane rozwiązania do sytuacji skarżącej, zarówno w dniu rejestracji dokonanej w [...]r., jak i w okresie posiadania statusu osoby bezrobotnej.
Zdaniem Sądu, organ prawidłowo zastosował wobec skarżącej przepisy ustawy określające warunki uzyskania świadczenia przedemerytalnego w brzmieniu obowiązującym w dniu wydawania decyzji ostatecznej w sprawie. Koniecznym wymogiem przyznania tego świadczenia - poza spełnieniem jednego ze szczegółowo określonych w art. 37 k ust. 1 ustawy warunków jest to, by warunki te zostały spełnione w dniu rejestracji w charakterze bezrobotnego w urzędzie pracy. Wynika to wprost z treści art. 37 1 ust. 1 "1" ustawy, który stanowi, że prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje osobie, która spełniła warunki do jego nabycia w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy. Prawo do świadczenia przedemerytalnego ustala się na wniosek tej osoby.
W nadal aktualnej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2002r. OPS 14/01, ONSA 2002r. nr 4, poz. 133 /po uwzględnieniu pewnych zmian terminologicznych wprowadzanych nowelizacjami ustawy/ wyjaśniono, że przepis art. 37 l ust. 1 ustawy tworzy zamkniętą całość, a jego istotę stanowią słowa "spełniła warunki do ich nabycia". Używając tych określeń w czasie przeszłym dokonanym i odsyłając do wniosku złożonego przez osobę, która ubiega się o prawo do świadczenia przedemerytalnego, ustawodawca podkreślił, że decydujące znaczenie ma "spełnienie" ustawowych warunków w dniu rejestracji /bez względu na czas złożenia wniosku/. Jeśli warunki te zostały spełnione, od woli zainteresowanego zależy złożenie wniosku o zasiłek przedemerytalny lub świadczenie przedemerytalne. Wniosek taki uprawniony może złożyć zarówno w dniu rejestracji, w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych, jak i po upływie okresu jego pobierania, gdyż już w dniu rejestracji warunki do uzyskania jednego z tych świadczeń "spełnił". W dniu złożenia wniosku jednak powinien spełniać określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego.
Skoro prawo do świadczenia przedemerytalnego ustala się na wniosek danej osoby, przy czym w stanie prawnym obowiązującym w dniu składania wniosku brak jest przepisu pozwalającego obejmować nim stosunki prawne powstałe przed jego wejściem w życie /rejestrację dokonaną w [...]r./ to do oceny sytuacji wynikłej ze złożonego wniosku należy stosować przepisy obowiązujące w czasie postępowania decyzyjnego. Przepis art.37 k nakazuje m.in. ocenę spełnienia przez wnioskodawcę warunków do uzyskania statusu bezrobotnego oraz posiadania prawa do zasiłku /zgodnie z wymaganiami ustawy w czasie podejmowania decyzji/, zatem ocena ta siłą rzeczy - musi łączyć się z rejestracją dokonaną po ustaniu podjętej wcześniej i ustawowo uznanej formy aktywności zawodowej. Organ prawidłowo ocenił, że po stronie skarżącej nie zostały spełnione w ustawie warunki przyznania żądanego świadczenia. Konstrukcja ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu jest bowiem taka, że - co zasady - łączy ona powstanie prawa do określonych świadczeń i uprawnień z okresem aktywności zawodowej i okresem zasiłkowym, a nie z okresem posiadania statusu osoby bezrobotnej.
W tej sytuacji Sąd nie podzielił argumentacji przemawiającej, zdaniem skarżącej za jej prawem do świadczenia przedemerytalnego, gdyż z wyłożonych względów nie znajduje ona podstaw w obowiązującym prawie. W sprawie nie uchybiono także przepisom rozporządzenia MP.PS z 1997 w sprawie zasad przyznawania świadczeń ....
Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm./ w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1271 ze zm./ orzeczono jak w sentencji.