II SA/WR 146/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2022-09-22
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanepozwolenie na budowęprzeniesienie decyzjiwłasność nieruchomościart. 40 Prawa budowlanegowykładnia prawaWSAdecyzja administracyjnainwestycja budowlana

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Wojewody o odmowie przeniesienia pozwolenia na budowę, uznając, że przejście własności nieruchomości na nowych inwestorów, nawet w wyniku kilku czynności prawnych, spełnia przesłankę z art. 40 ust. 1a Prawa budowlanego.

Skarżący J. i M. N. domagali się przeniesienia na nich pozwolenia na budowę, jednak Wojewoda Dolnośląski odmówił, uznając, że nie spełniono warunku przejścia własności nieruchomości bezpośrednio od pierwotnego inwestora. Sąd uchylił decyzję Wojewody, interpretując art. 40 ust. 1a Prawa budowlanego celowościowo. Sąd uznał, że przejście własności nieruchomości na nowych inwestorów, nawet w wyniku kilku czynności prawnych (zniesienie współwłasności, a następnie sprzedaż), spełnia przesłankę z przepisu, co zwalnia z obowiązku uzyskania zgody pierwotnego inwestora, który utracił tytuł prawny do nieruchomości.

Sprawa dotyczyła skargi J. N. i M. N. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego odmawiającą przeniesienia na nich pozwolenia na budowę. Pierwotne pozwolenia na budowę zostały wydane w 2009 roku dla R. S. i P. S. W 2018 roku nastąpiło zniesienie współwłasności, w wyniku którego P. S. stał się wyłącznym właścicielem działki nr [...]. Następnie, w 2021 roku, P. S. sprzedał tę działkę skarżącym. Skarżący wystąpili o przeniesienie pozwolenia na budowę, powołując się na art. 40 Prawa budowlanego. Starosta Głogowski pierwotnie przeniósł pozwolenie, uznając, że zgoda poprzedniego inwestora nie jest wymagana na podstawie art. 40 ust. 1a Prawa budowlanego. Wojewoda Dolnośląski uchylił tę decyzję, interpretując przepis literalnie i stwierdzając, że własność nieruchomości nie przeszła bezpośrednio z pierwotnego inwestora (R. S. lub P. S.) na nowych wnioskodawców, a R. S. nie wyraził zgody. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił decyzję Wojewody. Sąd uznał, że organ II instancji dokonał błędnej, zbyt wąskiej wykładni art. 40 ust. 1a Prawa budowlanego. Sąd podkreślił, że celem wprowadzenia tego przepisu było wyeliminowanie sytuacji, w których dotychczasowi inwestorzy blokują przeniesienie pozwolenia na budowę, często w sposób nieuzasadniony. Sąd przyjął wykładnię celowościową, stwierdzając, że skoro skarżący nabyli nieruchomość od P. S., który był jednym z pierwotnych inwestorów i stał się wyłącznym właścicielem działki, to warunek z art. 40 ust. 1a Prawa budowlanego został spełniony. Brak zgody drugiego pierwotnego inwestora (R. S.), który utracił tytuł prawny do nieruchomości, nie powinien uniemożliwiać przeniesienia pozwolenia. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody i zasądził koszty postępowania od organu na rzecz skarżących.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, przejście własności nieruchomości na nowego inwestora, nawet jeśli nastąpiło w wyniku kilku czynności prawnych, spełnia przesłankę z art. 40 ust. 1a Prawa budowlanego, jeśli nowy inwestor nabył nieruchomość od podmiotu, który był pierwotnym inwestorem lub jego następcą prawnym.

Uzasadnienie

Sąd przyjął wykładnię celowościową art. 40 ust. 1a Prawa budowlanego, zgodnie z którą celem przepisu jest umożliwienie kontynuacji procesu inwestycyjnego przez nowego właściciela nieruchomości i wyeliminowanie sytuacji blokowania przeniesienia pozwolenia przez dotychczasowych inwestorów, którzy utracili tytuł prawny do nieruchomości. Sąd uznał, że nie ma podstaw do zawężania stosowania przepisu tylko do sytuacji, gdy własność przechodzi bezpośrednio z pierwotnego inwestora na nowego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (8)

Główne

u.p.b. art. 40 § ust. 1a

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Przejście własności nieruchomości na nowego inwestora, nawet w wyniku kilku czynności prawnych, spełnia przesłankę zwalniającą z obowiązku uzyskania zgody dotychczasowego inwestora na przeniesienie pozwolenia na budowę.

Pomocnicze

u.p.b. art. 40 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Reguluje ogólne zasady przeniesienia decyzji o pozwoleniu na budowę.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa prawna uchylenia decyzji organu odwoławczego i orzeczenia co do istoty sprawy.

k.p.a. art. 10 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu.

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. "a"

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna uchylenia decyzji w przypadku naruszenia prawa materialnego.

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna orzekania o kosztach postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Błędna wykładnia art. 40 ust. 1a Prawa budowlanego przez organ II instancji, polegająca na przyjęciu, że przepis wymaga bezpośredniego przejścia własności nieruchomości z dotychczasowego inwestora na nowego. Decyzja o pozwoleniu na budowę jest związana z nieruchomością, a nie ściśle z osobą inwestora, co uzasadnia jej przeniesienie na nowego właściciela. Cel wprowadzenia art. 40 ust. 1a Prawa budowlanego, jakim jest ułatwienie przenoszenia pozwoleń na budowę na nowych właścicieli nieruchomości, przemawia za wykładnią celowościową przepisu.

Godne uwagi sformułowania

Sąd uznał, że organ naruszył przepis prawa materialnego dokonując błędnej jego wykładni. Organ II instancji doszedł do konkluzji stosując wyłącznie wykładnię gramatyczną omawianego przepisu, która zdaniem Sądu w składzie orzekającym, doprowadziła do jego niewłaściwego zastosowania. Celem nowelizacji było zatem ukrócenie oportunistycznych zjawisk uniemożliwiających przeniesienia pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu projektu zawarto także domniemanie, że celem sprzedaży nieruchomości, na której była rozpoczęta budowa, jest nabycie nieruchomości wraz z budową i prawami do jej realizacji.

Skład orzekający

Władysław Kulon

przewodniczący sprawozdawca

Wojciech Śnieżyński

sędzia

Gabriel Węgrzyn

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 40 ust. 1a Prawa budowlanego w kontekście przenoszenia pozwoleń na budowę, zwłaszcza gdy własność nieruchomości przeszła na nowego inwestora w wyniku kilku czynności prawnych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z przeniesieniem pozwolenia na budowę. Wykładnia celowościowa może być stosowana z ostrożnością w innych kontekstach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak wykładnia celowościowa prawa może być kluczowa w rozwiązywaniu problemów praktycznych, zwłaszcza gdy literalne brzmienie przepisu prowadzi do niepożądanych skutków. Jest to przykład, jak sądy mogą interpretować przepisy, aby zapewnić sprawiedliwość i efektywność postępowań administracyjnych.

Nawet po latach i kilku transakcjach, pozwolenie na budowę może trafić w nowe ręce – kluczowa wykładnia sądu.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wr 146/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2022-09-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Gabriel Węgrzyn
Władysław Kulon /przewodniczący sprawozdawca/
Wojciech Śnieżyński
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
*Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 40 ust. 1a
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Władysław Kulon (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn Protokolant: asystent sędziego Sławomir Mirowski po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 września 2022 r. sprawy ze skargi J. N. i M. N. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia 23 grudnia 2021 r. nr IF-O.7840.324.2021.MWD w przedmiocie odmowy przeniesienia decyzji udzielających pozwolenia na budowę I. uchyla zaskarżoną decyzję w całości; II. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 997 zł (słownie: dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
J. N. i M. N. (dalej - strona skarżąca, skarżący) zastępowani przez profesjonalnego pełnomocnika wywiedli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na decyzję Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie odmowy przeniesienia decyzji udzielającej pozwolenia na budowę. Z przedłożonych przez organ akt administracyjnych wynika, że skarga została wywiedziona w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Starosta Głogowski w dniu 27 listopada wydał dwie decyzje udzielające R. S. i P. S. pozwoleń na budowę, a mianowicie decyzję nr AB-7351-2-146/09, którą zatwierdził projekt zagospodarowania terenu w całości i udzielił pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego z garażem "B" położonego w S., na działce nr [...] (obecnie, po podziale nr [...] i nr [...]), obręb [...], jedn. ewid. gmina G. i decyzję nr AB-7351-2-156/09, którą udzielił pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego z garażem "A" w ramach zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki w całości decyzją nr AB-7351-2-146/09 z dnia 27 listopada 2009 r. położonego w S., działka nr ewid. [...], obręb [...], jedn. ewid. gm. G.
Wnioskiem z dnia 30 kwietnia 2021 r. J. N. i M. N. wystąpili do Starosty Głogowskiego żądając przeniesienia na ich rzecz decyzji o pozwoleniu na budowę nr AB-7351-2-156/09. Organ zawiadomił pismem z dnia 13 maja 2021 r. o wszczęciu postępowania w sprawie, po czym w dniu 31 maja 2021 r. wydał decyzję nr 21.2021, którą przyjmując w podstawie prawnej art. 40 ust. 1 ustawy Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej – k.p.a.) przeniósł na rzecz wnioskodawców decyzję o pozwoleniu na budowę nr AB-7351-2-146/09 z dnia 27 listopada 2009 r. w zakresie zatwierdzenia projektu zagospodarowania terenu w całości, działki nr [...] (przed podziałem działka nr [...]), obręb [...], jedn. ewid. Gmina G." oraz decyzję Starosty Głogowskiego nr AB-7351-2-156/09 z dnia 27 listopada 2009 r.
Wydaną decyzję oprotestował R. S., który złożył od niej odwołanie, motywując swoje stanowisko oświadczeniem, że nie zgadza się z jej decyzji.
W dniu 23 grudnia 2021 r. Wojewoda Dolnośląski wydał decyzję nr IF-O.7840.324.2021.MWD, którą na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekając co do istoty sprawy odmówił przeniesienia na wnioskodawców decyzji o pozwoleniu na budowę.
Po przedstawieniu stanu sprawy, w ramach własnych rozważań, organ II instancji wskazał na warunki przeniesienia pozwolenia na budowę w trybie art. 40 Prawa budowlanego. Odwołując się do wykładni literalnej organ zwrócił uwagę na konieczność spełnienia przesłanek w postaci zgody strony, na rzecz której decyzja została wydana, przyjęcia wszystkich warunków zawartych w tej decyzji i oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Organ wyjaśnił, że wniesienie odwołania przez R. S., jednego z adresatów pierwotnego pozwolenia na budowę, oznacza, że wnioskodawcy nie dysponują jego zgodą na takie przeniesienie. Dalej zauważono, że w myśl art. 40 ust. 1a Prawa budowlanego zgoda dotychczasowego inwestora nie jest wymagana, tylko jeżeli własność nieruchomości lub uprawnienia wynikające z użytkowania wieczystego dotyczącego nieruchomości, objęte decyzją o pozwoleniu na budowę po wydaniu tego pozwolenia przeszły z dotychczasowego inwestora na nowego inwestora wnioskującego o przeniesienie pozwolenia na budowę. Przepis ten został wprowadzony art. 1 pkt 23 lit. b ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471, ze zm.). W uzasadnieniu rządowego projektu ustawy (druk nr 121 z dnia 23 grudnia 2019 r.) wskazano, że "w procedurze przeniesienia pozwolenia na budowę został dodatkowo uregulowany (w sposób odrębny) przypadek, gdy nowy podmiot nabył własność nieruchomości objętej pozwoleniem na budowę lub zgłoszeniem od podmiotu, który dotychczas był (zgodnie z pozwoleniem na budowę) inwestorem. W takiej sytuacji uznano, że nie istnieje potrzeba, aby dotychczasowy inwestor wyrażał zgodę na przeniesienie pozwolenia na budowę".
Według Wojewody adresatami pierwotnych decyzji o pozwoleniu na budowę (decyzji Starosty Głogowskiego nr AB-7351-2-146/09 z dnia 27 listopada 2009 r. oraz nr AB-7351-2-156/09 z dnia 27 listopada 2009 r.) byli R. S. oraz P. S. Ze znajdującej się w aktach postępowania prowadzonego przez Starostę Głogowskiego informacji o działce nr [...] oraz wydruku księgi wieczystej nr [...] wynika, że w dniu 23 lipca 2018 r. dokonano wpisu w powyższej księdze wieczystej w związku z umową zniesienia współwłasności działek nr [...] i [...] z dnia 11 lipca 2018 r. Działkę nr [...] na wyłączną własność nabył P. S., a działkę nr [...] R. S. Wojewoda Dolnośląski ustalił, że w dniu 10 sierpnia 2021 r., na podstawie umowy sprzedaży z dnia 21 kwietnia 2021 r. z powyższej księgi wieczystej wykreślono P S. i wpisano J. N. i M. N. Zatem własność nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] przeszła z P. S. na J. N. i M. N..
Z akt administracyjnych organ wywiódł również, że wnioskodawcy przedstawili oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, oświadczenia o przyjęciu warunków zawartych w decyzji lecz nie dołączono zgody dotychczasowych inwestorów, na rzecz których decyzja została wydana.
Wojewoda ocenił, że spełnienie warunku wskazanego w art. 40 ust. 1a Prawa budowlanego następuje, jeżeli własność przeszła z dotychczasowego inwestora na nowego, który wnioskuje o przeniesienie pozwolenia na budowę. Przeniesienie pozwolenia bez zgody dotychczasowego inwestora nie może nastąpić, jeżeli nowy inwestor dysponuje jedynie tytułem prawnym do nieruchomości bez spełnienia powyższego warunku. W takich okolicznościach nie jest możliwe zrównanie faktu dysponowania prawem do nieruchomości z przesłanką przejścia uprawnień właścicielskich z dotychczasowego inwestora na nowego. Według organu nie nastąpiła sytuacja o jakiej mowa w art. 40 ust. 1a Prawa budowlanego. Własność nieruchomości nie przeszła na wnioskodawców z dotychczasowego adresata decyzji R. S. Nowi inwestorzy do wniosku o przeniesienie pozwolenia na budowę powinni dołączyć jego zgodę lub kopię tej zgody, zgodnie z art. 40 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego.
Końcowo organ podał, że co do zasady, prawa i obowiązki o charakterze administracyjnoprawnym nie podlegają przeniesieniu na inny podmiot, jeśli natomiast istnieją wyjątki od wskazanej reguły, muszą mieć one wyraźne umocowanie w przepisach prawa. Jednym z wyjątków od zakazu sukcesji jest przeniesienie decyzji o pozwoleniu na budowę uregulowane w art. 40 Prawa budowlanego. Jako wyjątek, nie może być on być interpretowany rozszerzająco. Skoro art. 40 ust. 1a Prawa budowlanego zwalnia nowego inwestora z przedłożenia zgody dotychczasowego inwestora na przeniesienie decyzji wyłącznie w sytuacji gdy własność nieruchomości przeszła z dotychczasowego inwestora na nowego inwestora wnioskującego o przeniesienie pozwolenia na budowę, to nie może być rozszerzony na inne sytuacje, np. gdy adresat decyzji pozwolenia na budowę jest podmiotem innym niż podmiot, z którego własność przechodzi na nowych inwestorów, jak w niniejszym postępowaniu. Według Wojewody do wniosku należało dołączyć zgodę dotychczasowego inwestora R. S., na rzecz którego decyzja została wydana, lub kopię tej zgody. Skoro wniósł on odwołanie od decyzji to oznacza to, że wnioskodawcy nie dysponują jego zgodą na takie przeniesienie.
W skardze na powyższą decyzję wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji, rozpoznanie skargi na rozprawie i zasądzenie kosztów postępowania. Żądania skargi oparto na zarzutach naruszenia:
1. Prawa materialnego, tj. art. 40 ust. 1a ustawy Prawo budowlane, poprzez błędną wykładnię tego przepisu, wyrażającą się w nieprawidłowym przyjęciu, że przepis ten przewiduje zwolnienie z obowiązku przedłożenia zgody dotychczasowego inwestora na przeniesienie decyzji o pozwoleniu na budowę wyłącznie w przypadku, gdy własność nieruchomości objętej decyzją o pozwoleniu na budowę po wydaniu tego pozwolenia przeszły bezpośrednio (w ramach jednej czynności prawnej) z dotychczasowego inwestora na nowego inwestora, podczas gdy przepis wymaga jedynie, by nastąpiło przejście prawa własności z dotychczasowego na nowego inwestora, niezależnie od tego, czy nowy inwestor przejął prawo własności bezpośrednio od dotychczasowego inwestora.
2. Prawa materialnego, tj. art. 40 ust. 1a w zw. z art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, poprzez błędną wykładnię tych przepisów i nieprawidłowe przyjęcie, że decyzja o pozwoleniu na budowę jest związana z osobą inwestora, podczas gdy prawidłowa interpretacja przepisów prowadzić powinna do wniosku, że decyzja o pozwoleniu na budowę jest decyzją o charakterze zbywalnym i jest związana z nieruchomością, której dotyczy pozwolenie.
3. Przepisów postępowania, tj. art. 10 § 1 k.p.a., poprzez brak zapewnienia skarżącym możliwości czynnego udziału w postępowaniu, a w szczególności zaniechanie poinformowania skarżących o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów, co miało istotny wpływ na wynik postępowania, gdyż uniemożliwiło skarżącym wykazanie, że spełnione zostały przez nich przesłanki przeniesienia pozwolenia na budowę zgodnie ze złożonym przez nich wnioskiem.
W ramach uzasadnienia pisma procesowego, poza wskazaniem na wadliwość decyzji, odwoływano się do celu wprowadzenia art. 40 ust. 1 Prawa budowlanego jakim było wyeliminowanie praktycznych problemów polegających na braku zgody poprzednich inwestorów na przeniesienie pozwolenia na budowę. Zdaniem skarżących przedmiotowy przepis nie zawiera zastrzeżenia, że do przejścia uprawnień właścicielskich do nieruchomości, dla której wydana została decyzja o pozwoleniu na budowę, powinno dojść w ramach czynności prawnej zawartej bezpośrednio pomiędzy poprzednim, a nowym inwestorem. Do przejścia uprawnień właścicielskich do nieruchomości może dojść zarówno na skutek umowy zawartej bezpośrednio między poprzednim, a nowym inwestorem, ale również w wyniku dwóch lub więcej stosunków prawnych, przy czym istotne jest, by finalnie prawo własności nieruchomości przejął nowy inwestor, występujący z wnioskiem o przeniesienie decyzji o pozwoleniu na budowę. Z uwagi na cel wprowadzenia przepisu z art. 40 ust. 1a ustawy Prawo budowlane, nie ma podstaw, by różnicować sytuację nowych inwestorów, którzy starają się o przeniesienie pozwolenia na budowę, w zależności od tego, czy do objęcia przez nich własności nieruchomości doszło na skutek jednej czynności prawnej, której stronami byli poprzedni i nowy inwestor, czy na skutek większej liczby czynności prawnych.
Według skarżących nie jest zatem uprawniona zawężająca interpretacja przepisu z art. 40 ust. 1a Prawa budowlanego i ograniczenie kręgu nowych inwestorów, którzy mogą skorzystać ze zwolnienia z obowiązku przedłożenia zgody na przeniesienie decyzji o pozwoleniu na budowę na nowego inwestora, jedynie do inwestorów, którzy nabyli własność nieruchomości objętej pozwoleniem na budowę w ramach czynności, której drugą ze stron był poprzedni inwestor. Organ dokonał nieprawidłowej wykładni przepisu z art. 40 ust. 1a Prawo budowlane, czego skutkiem było wydanie decyzji odmawiającej przeniesienia decyzji o pozwoleniu na budowę na skarżących.
Autor skargi podał, iż w przedmiotowej sprawie skarżący, którzy złożyli wniosek o przeniesienie na nich pozwolenia na budowę, są aktualnie właścicielami nieruchomości, której dotyczy decyzja. Zgoda budowlana wydana została na poprzednich inwestorów R. S. i P. S. Do przejścia własności nieruchomości na skarżących doszło w wyniku dwóch następujących po sobie czynności prawnych. W pierwszej kolejności doszło do podziału współwłasności między poprzednimi inwestorami, na skutek którego P. S. stał się właścicielem nieruchomości, której dotyczy przedmiotowe pozwolenie na budowę. W wyniku kolejnej czynności, zawarcia umowy sprzedaży z P. S., skarżący stali się właścicielami nieruchomości. Została zatem spełniona przesłanka z art. 40 ust. 1a ustawy Prawo budowlane, bowiem na skutek wymienionych wyżej czynności prawnych doszło do przeniesienia własności nieruchomości z poprzednich na nowych inwestorów.
W dalszej kolejności skarżący motywowali dokonanie przez Wojewodę nieprawidłowej interpretacji art. 40 ust. 1a oraz 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane polegającej na błędnym przyjęciu, że decyzja o pozwoleniu na budowę jest związana z osobą inwestora, podczas, gdy w ich ocenie uprawnienia z decyzji o pozwoleniu na budowę związane są z nieruchomością, na której realizowana ma być inwestycja. Końcowo wskazali także na naruszenie art. 10 k.p.a. polegające na uniemożliwieniu zapoznania się z dowodami i materiałami zgromadzonymi przez organ oraz wypowiedzenia swojego stanowiska.
W udzielonej Sądowi odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie prezentując stanowisko zbieżne z zajętym w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 j.t, dalej - p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.
W badanej sprawie organ naruszył przepis prawa materialnego dokonując błędnej jego wykładni, co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.
Na wstępie rozważań należy zwrócić uwagę, że u podstaw zaskarżonej decyzji legł art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości, albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy, albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. Ten rodzaj decyzji ma bowiem zastosowanie w sytuacji, gdy organ administracji działający w trybie odwoławczym nie ma wątpliwości co do stanu faktycznego w sprawie i nie stwierdził potrzeby przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie (art. 136 k.p.a.), a zaskarżona decyzja jest nieprawidłowa tzn. narusza ona przepisy prawa materialnego albo jest niezasadna (niecelowa, niesłuszna).
W przedmiotowej sprawie różnica w postrzeganiu sprawy przez organy I i II instancji sprowadzała się wręcz do oceny samej możliwości przeniesienia w decyzji o pozwoleniu na budowę na rzecz skarżących.
W realiach badanej sprawy Starosta Głogowski decyzją z dnia 31 maja 2021 r. przeniósł na wnioskodawców pozwolenie na budowę wskazując w podstawie prawnej art. 40 ust. 1 Prawa budowlanego. Z kolei w uzasadnieniu decyzji organ I instancji po dostrzeżeniu złożenia przez wnioskodawców stosownych oświadczeń nie weryfikował wyrażenia zgody przez poprzednich inwestorów jednakże zastrzegł ,,uwzględniając art. 40 ust. 2 pkt 1a". W takiej sytuacji przyjdzie odnotować, iż wedle Starosty Głogowskiego wyrażenie zgody przez poprzedniego inwestora nie było potrzebne. Co prawda organ nieprecyzyjnie przytoczył samą normę prawną bo zamiast ust. 1 podał ust. 2, ale samo wskazanie pkt 1a przemawia za tym, że miał on na myśli zwolnienie wnioskodawcy z obowiązku przedłożenia zgody uprzedniego inwestora na przeniesienie pozwolenia na budowę.
Zgoła odmienne stanowisko zaprezentował Wojewoda Dolnośląski dokonując, jak podaje to wprost w uzasadnieniu decyzji, literalnej wykładni art. 40 Prawa budowlanego. Zdaniem organu II instancji spełnienie warunku wskazanego w art. 40 ust. 1a ustawy następuje, jeżeli własność przeszła z dotychczasowego inwestora na nowego, który wnioskuje o przeniesienia pozwolenia na budowę. Takiej okoliczności organ ów się nie dopatrzył, przedstawiając stan sprawy i zastrzegając niemożność rozszerzania omawianego przepisu na sytuacje, gdy adresat decyzji jest podmiotem innym niż podmiot, z którego własność przechodzi na nowych inwestorów.
Dla dalszych rozważań niezbędne jest wskazanie, że istotnie wydane przez Starostę Głogowskiego decyzje z dnia 27 listopada 2009 r. jako inwestorów wskazywały R. S. i P. S. Z akt administracyjnych wynika, że umową z dnia 11 lipca 2018 r. zniesiono współwłasność nieruchomości opisanej jako działka nr [...] i jedynym jej właścicielem stał się P. S. Z kolei w dniu 21 kwietnia 2021 r. P. S. zbył przedmiotową nieruchomość na rzecz skarżących.
W tych okolicznościach niewątpliwie składając wniosek o przeniesienie pozwolenia na budowę, ziścił się warunek, o którym mowa w art. 40 ust. 1a Prawa budowlanego co do braku konieczności przedstawiania zgody poprzedniego inwestora na przeniesienie decyzji o pozwoleniu na budowę co do P. S. W istocie R. S. nie udzielił zgody na przeniesienie decyzji, co słusznie Wojewoda wyprowadza ze złożenia przez niego odwołania od decyzji. Jednakże brak zgody R. S. nie może prowadzić wprost do uniemożliwienia przeniesienia na nowego właściciela nieruchomości z jednoczesnym wykluczeniem skorzystania z zapisu zawartego w art. 40 ust. 1a ustawy. Stanowisko to wynika z faktu, że organ II instancji do swojej konkluzji doszedł stosując wyłącznie wykładnię gramatyczną omawianego przepisu, która zdaniem Sądu w składzie orzekającym, doprowadziła do jego niewłaściwego zastosowania.
Zaznaczyć przyjdzie, że art. 40 ust. 1a jako jeden z wielu został wprowadzony w art. 1 pkt 23 lit. b ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw. (Dz. U. z 2020 r. poz. 471 ze zm.). Przepis ten nie został do tej pory poddany szczególnemu zainteresowaniu doktryny ani też judykatura nie wypracowała ugruntowanego stanowiska. Stąd też należy zakładać, że właściwe zrozumienie intencji ustawodawcy co do modyfikacji regulacji dotyczących przeniesienia decyzji o pozwoleniu na budowę nie będzie wynikać raczej z wykładni gramatycznej lecz celowościowej. Uzasadnienie rządowego projektu ustawy, na które zwraca także uwagę organ II instancji, jako cel wprowadzenia art. 40 ust. 1a wskazuje na niechęć wyrażania zgody przez dotychczasowych inwestorów, brak z nimi kontaktu czy żądanie dodatkowych opłat za zgodę. Celem nowelizacji było zatem ukrócenie oportunistycznych zjawisk uniemożlwiających przeniesienia pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu projektu zawarto także domniemanie, że celem sprzedaży nieruchomości, na której była rozpoczęta budowa, jest nabycie nieruchomości wraz z budową i prawami do jej realizacji. Skoro tak kształtuje się cel wprowadzenia nowej regulacji, to w istocie wolą ustawodawcy było wykluczenie nieuzasadnionego blokowania nowego właściciela nieruchomości w kontynuowaniu procesu inwestycyjnego li tylko samą postawą poprzedniego inwestora. W tych okolicznościach sprawdzenie metodą zero jedynkową w celu zastosowania art. 40 ust. 1a Prawa budowlanego, czy wniosek o przeniesienie decyzji składa nowy właściciel nieruchomości nabywający ją od inwestora figurującego w pozwoleniu na budowę, nie wyeliminuje negatywnych zjawisk istniejących w praktyce, wskazanych zresztą w uzasadnieniu rządowego projektu ustawy zmieniającej.
Dość w tym miejscu wskazać, że w niniejszym przypadku decyzje o pozwoleniu na budowę zostały wydane dla dwóch inwestorów będących współwłaścicielami nieruchomości. Pomimo zniesienia współwłasności nie doszło jednak do odpowiednich tj. przystających do ustalonych stosunków właścicielskich działań administracyjnych polegających na przeniesieniu pozwoleń na budowę. W nowo ukształtowanym zniesieniem współwłasności nieruchomości stanie prawnym doszło do dalszych czynności cywilnoprawnych polegających na przeniesieniu własności nieruchomości na skarżących. Formalnie jednak wskazany w decyzji jako inwestor R. S., mimo braku tytułu prawnego do nieruchomości skutecznie uniemożliwił, zdaniem organu II instancji, przeniesienie pozwolenia. Zasadniczo składając odwołanie poprzestał on na najprostszym wskazaniu, że nie zgadza się z treścią decyzji.
Obiektywnie rzecz ujmując, skoro w stanie faktycznym istniejącym w sprawie nie byłoby możliwości skorzystania z niewątpliwego uproszczenia jakie daje możliwość zastosowania art. 40 ust. 1 a Prawa budowlanego, nowi właściciele nieruchomości mogliby nigdy nie stać się dysponentami funkcjonującego w obrocie prawnym pozwolenia na budowę, gdyż nie sposób oczekiwać aby jeden z uprzednich inwestorów, nie posiadający obecnie żadnego tytułu prawnego do nieruchomości, wyraził zgodę na przeniesienie pozwolenia w zwykłym trybie przewidzianym w art. 40 ust. 1 ustawy.
Biorąc zatem pod uwagę cel przyświecający ustawodawcy w dokonanej nowelizacji trybu przeniesienia pozwolenia na budowę, nie sposób zaakceptować przeprowadzenia przez organ II instancji, wyłącznie wykładni gramatycznej art. 40 ust. 1a Prawa budowlanego. Powracając do niniejszej sprawy trzeba zwrócić uwagę, że skarżący nabyli nieruchomość od P. S., niewątpliwie wskazanego przez Starostę Głogowskiego jako inwestor planowanego przedsięwzięcia budowlanego. Zatem ziściła się okoliczność uprawniająca organ do przeniesienia pozwolenia na budowę na nowych właścicieli nieruchomości deklarujących przyjęcie warunków zawartych w decyzji i oświadczających o posiadanym tytule prawnym do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W świetle wskazanej w uzasadnieniu do rządowego projektu ustawy domniemania okoliczności, że celem sprzedaży nieruchomości jest nabycie prawa do realizacji budowy, nieakceptowalne byłoby obciążanie aktualnych właścicieli zaniedbaniem jakie miało miejsce w chwili zniesienia współwłasności, które polegało na braku przeniesienia decyzji o pozwoleniu na budowę na właścicieli wydzielonych nieruchomości ustalonej w czynności polegającej na zniesieniu współwłasności. W tym stanie rzeczy uprawnione będzie przyjęcie, że skoro skarżący nabyli nieruchomość od osoby wskazanej jako inwestor w decyzji o pozwoleniu na budowę, możliwe będzie przeniesienie tej decyzji z uwzględnieniem okoliczności wskazanych w art. 40 ust. 1a Prawa budowlanego. Drugi z inwestorów utracił faktyczne władztwo nad nieruchomością i z tej przyczyny nie posiada obecnie żadnego tytułu prawnego do nieruchomości. Uniemożliwienie przez niego przeniesienia decyzji w takich warunkach prawnych będzie możliwe tylko w warunkach literalnego stosowania normatywu wynikającego z art. 40 ust. 1a Prawa budowlanego. Uwzględniając cywilne czynności związane z nieruchomością, organy powinny dokonać wykładni celowościowej omawianego przepisu i dokonać przeniesienia pozwolenia na budowę na skarżących.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a., Sąd orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a., w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (DZ.U. z 2018 poz. 265) uwzględniając uiszczony wpis od skargi i udział w sprawie ustanowionego przez skarżących profesjonalnego pełnomocnika świadczącego zawodowo pomoc prawną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI