II SA/WR 1459/97
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę Gminy G. na uchwałę Kolegium RIO stwierdzającą nieważność uchwały rady gminy w sprawie dotacji na studnie głębinowe, uznając, że takie inwestycje nie służą ochronie wód.
Gmina G. zaskarżyła uchwałę Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Łodzi, która stwierdziła nieważność uchwały rady gminy w sprawie zasad przyznawania dotacji celowej na budowę studni głębinowych na cele mieszkaniowe. Kolegium uznało, że takie inwestycje nie mieszczą się w zakresie ochrony środowiska i gospodarki wodnej, a gmina wykroczyła poza swoje kompetencje. Sąd administracyjny podzielił to stanowisko, oddalając skargę i podkreślając, że dotacje te nie służą ochronie wód w rozumieniu przepisów.
Sprawa dotyczyła skargi Gminy G. na uchwałę Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Łodzi, która stwierdziła nieważność uchwały Rady Gminy w sprawie określenia zasad i trybu przyznawania dotacji celowej z budżetu gminy na dofinansowanie kosztów budowy studni głębinowych na cele mieszkaniowe. Kolegium RIO argumentowało, że dotacja celowa, o której mowa w art. 403 Prawa ochrony środowiska, może być przeznaczona wyłącznie na finansowanie lub dofinansowanie inwestycji w sferze ochrony środowiska i gospodarki wodnej, w tym przedsięwzięć związanych z ochroną wód. Budowa studni głębinowych na cele mieszkaniowe nie została uznana za taką inwestycję, co skutkowało stwierdzeniem nieważności uchwały rady gminy z powodu wykroczenia poza ramy upoważnienia ustawowego. Gmina w skardze zarzucała błędną wykładnię przepisów, w tym art. 403 Prawa ochrony środowiska i art. 7 k.p.a., a także nierówne traktowanie w porównaniu do innych gmin, gdzie podobne inwestycje były dofinansowywane. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę, podzielając stanowisko Kolegium RIO. Sąd uznał, że przepisy Prawa ochrony środowiska precyzyjnie określają zadania, które mogą być dofinansowane w ramach ochrony środowiska i gospodarki wodnej, a budowa studni głębinowych na cele mieszkaniowe nie mieści się w definicji przedsięwzięć związanych z ochroną wód. Podkreślono, że kontrola nad korzystaniem z wód jest kluczowa dla ochrony zasobów, czego brakuje w przypadku studni głębinowych, w przeciwieństwie do sieci wodociągowej. Sąd stwierdził również, że gmina przekroczyła swoje kompetencje, a przepisy kompetencyjne należy interpretować ściśle.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Nie, budowa studni głębinowych na cele mieszkaniowe nie może być uznana za inwestycję w sferze ochrony środowiska i gospodarki wodnej w rozumieniu art. 403 ust. 2 Prawa ochrony środowiska.
Uzasadnienie
Przepisy Prawa ochrony środowiska precyzyjnie określają zadania, które mogą być dofinansowane w ramach ochrony środowiska i gospodarki wodnej, w tym przedsięwzięcia związane z ochroną wód. Budowa studni głębinowych na cele mieszkaniowe nie służy bezpośrednio ochronie zasobów wodnych ani ich jakości, a kontrola nad ich wykorzystaniem jest ograniczona, w przeciwieństwie do sieci wodociągowej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (32)
Główne
pr.o.śr. art. 403 § ust. 2
Ustawa Prawo ochrony środowiska
pr.o.śr. art. 403 § ust. 4
Ustawa Prawo ochrony środowiska
pr.o.śr. art. 403 § ust. 5
Ustawa Prawo ochrony środowiska
pr.o.śr. art. 400a § ust. 1 pkt 2
Ustawa Prawo ochrony środowiska
pr.o.śr. art. 400a § ust. 1 pkt 42
Ustawa Prawo ochrony środowiska
pr.o.śr. art. 403 § ust. 2 i 5
Ustawa Prawo ochrony środowiska
pr.o.śr. art. 403 § ust. 5
Ustawa Prawo ochrony środowiska
pr.o.śr. art. 400a § ust. 1 pkt 2
Ustawa Prawo ochrony środowiska
pr.o.śr. art. 400a § ust. 1 pkt 42
Ustawa Prawo ochrony środowiska
pr.o.śr. art. 403 § ust. 2
Ustawa Prawo ochrony środowiska
pr.o.śr. art. 403 § ust. 5
Ustawa Prawo ochrony środowiska
pr.o.śr. art. 400a § ust. 1
Ustawa Prawo ochrony środowiska
pr.o.śr. art. 400a § ust. 1 pkt 2
Ustawa Prawo ochrony środowiska
pr.o.śr. art. 403 § ust. 2
Ustawa Prawo ochrony środowiska
pr.o.śr. art. 403 § ust. 5
Ustawa Prawo ochrony środowiska
Pomocnicze
u.s.g. art. 91 § ust. 1
Ustawa o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 18 § ust. 2 pkt 15
Ustawa o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 40 § ust. 1
Ustawa o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 41 § ust. 1
Ustawa o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 42
Ustawa o samorządzie gminnym
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 147 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
pr.w. art. 31
Ustawa Prawo wodne
pr.w. art. 32
Ustawa Prawo wodne
pr.w. art. 38 § ust. 1
Ustawa Prawo wodne
pr.w. art. 122
Ustawa Prawo wodne
pr.w. art. 124 § pkt 5
Ustawa Prawo wodne
pr.w. art. 124 § pkt 8
Ustawa Prawo wodne
Argumenty
Skuteczne argumenty
Budowa studni głębinowych na cele mieszkaniowe nie jest inwestycją w sferze ochrony środowiska i gospodarki wodnej w rozumieniu przepisów. Gmina wykroczyła poza zakres upoważnienia ustawowego, przyznając dotację na cel niedozwolony. Przepisy kompetencyjne należy interpretować ściśle.
Odrzucone argumenty
Błędna wykładnia art. 403 Prawa ochrony środowiska przez RIO. Naruszenie art. 7 k.p.a. przez RIO. Niespójność orzecznicza RIO w porównaniu do innych izb.
Godne uwagi sformułowania
Dotacja celowa może być formą realizacji zadań własnych gminy wskazanych enumeratywnie w art. 403 ust. 2 pr.o.śr. Budowa studni głębinowych na cele mieszkaniowe nie może być uznana za inwestycję w sferze ochrony środowiska i gospodarki wodnej. Organ jednostki samorządu terytorialnego nie jest uprawniony do wychodzenia poza zakres upoważnienia ustawowego. W państwie praworządnym wszelka działalność władcza wymaga podstaw prawnych. Nie ma tu pola dla decyzji samowolnych ani też nadmiernego marginesu swobody w działalności organu władzy publicznej.
Skład orzekający
Ewa Cisowska-Sakrajda
sprawozdawca
Cezary Koziński
przewodniczący
Tomasz Furmanek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dotacji celowych na inwestycje związane z ochroną środowiska i gospodarką wodną, kompetencje gmin w tym zakresie oraz zasady wykładni przepisów kompetencyjnych."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego rodzaju inwestycji (studnie głębinowe) i konkretnych przepisów Prawa ochrony środowiska. Może mieć mniejsze zastosowanie do innych rodzajów dotacji lub innych sektorów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest ścisłe przestrzeganie przepisów i kompetencji przy wydatkowaniu środków publicznych, nawet w obszarach pozornie związanych z ochroną środowiska. Pokazuje też konflikt między potrzebami lokalnymi a ramami prawnymi.
“Gmina chciała dofinansować studnie, ale sąd powiedział "nie". Dlaczego?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Łd 645/23 - Wyrok WSA w Łodzi Data orzeczenia 2023-10-11 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-08-24 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Sędziowie Ewa Cisowska-Sakrajda /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego 6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze Hasła tematyczne Prawo miejscowe Finanse publiczne Skarżony organ Regionalna Izba Obrachunkowa Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 40 art. 91 ust. 1 Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t.j. Dz.U. 2022 poz 2556 art. 400a ust. 1 pkt 2, art. 400a ust. 1 pkt 42, art. 403 ust. 2 Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - t.j. Sentencja Dnia 11 października 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Koziński, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda (spr.), Asesor WSA Tomasz Furmanek, Protokolant asystent sędziego Aneta Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2023 roku sprawy ze skargi Gminy G. na uchwałę Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Łodzi z dnia 21czerwca 2023 r. nr 21/68/2023 w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie określenia zasad i trybu przyznawania dotacji celowej z budżetu Gminy G. na dofinansowanie kosztów budowy studni głębinowych oddala skargę. Uzasadnienie Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Łodzi uchwałą z dnia 21 czerwca 2023 r. nr 21/68/2023 stwierdziło nieważność uchwały Nr LXIX/411/23 Rady Gminy w Gidlach z dnia 30 maja 2023 r. w sprawie określenia zasad i trybu przyznawania dotacji celowej z budżetu Gminy Gidle na dofinasowanie kosztów budowy studni głębinowych. W jej uzasadnieniu wskazało między innymi, że podstawę prawną uchwały gminy oraz jej załącznika stanowiły art. 18 ust. 2 pkt 15, art. 40 ust. 1, art. 41 ust. 1 i art. 42 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 40, poz. 572), zwanej u.s.g., oraz art. 403 ust. 2 i 4 oraz ust. 5 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2022 r. poz. 2556, poz. 2687), zwanej pr.o.śr. W § 1 uchwały Rada Gminy postanowiła, że zasady oraz tryb udzielania oraz rozliczania dotacji celowej z budżetu gminy na dofinansowanie kosztów budowy studni głębinowych na terenie gminy zostaną określone w załączniku do uchwały. W § 2 ust. 1 załącznika wskazała zaś, że dofinansowanie inwestycji związanej z budową studni głębinowej udzielane jest inwestycjom realizowanym na cele mieszkaniowe przez podmioty i jednostki wymienione w art. 403 ust. 2 pr.o.śr. Kolegium wskazało następnie, że dotacja celowa, o której mowa w art. 403 ust. 4 pr.o.śr., a w konsekwencji także w art. 403 ust. 5, nie może służyć finansowaniu lub dofinansowaniu dowolnych inwestycji podmiotów wymienionych w ust. 4. Dotacja taka może być formą realizacji zadań własnych gminy wskazanych enumeratywnie w art. 403 ust. 2 pr.o.śr. Biorąc pod uwagę treść tego ostatniego przepisu, dotacja celowa, o której mowa w art. 403 ust. 4 i 5 pr.o.śr, może być przeznaczona wyłącznie na finansowanie lub dofinansowanie inwestycji w sferze ochrony środowiska i gospodarki wodnej, w tym m.in. na wymienione w punkcie drugim art. 400a ust. 1 pr.o.śr. przedsięwzięcia związane z ochroną wód. Zdaniem Kolegium budowa studni głębinowych na cele mieszkaniowe nie może być uznana za inwestycję w sferze ochrony środowiska i gospodarki wodnej w zakresie określonym w art. 400a ust. 1 pkt 2 pr.o.śr. Brak możliwości finansowania w formie dotacji celowej przewidzianej w art. 403 tej ustawy kosztów takiej inwestycji, wyklucza de facto również możliwość określania przez radę gminy na podstawie art. 403 ust. 5 ustawy zasad udzielania takiej dotacji, trybu postępowania w sprawie udzielania dotacji, jak i sposobu jej rozliczania. W ocenie organu Rada Gminy w Gidlach podejmując kontrolowaną uchwałę wykroczyła zatem poza ramy upoważnienia wynikającego z powołanego art. 403 ust. 5 pr.o.śr. W konsekwencji Kolegium zobowiązane było do stwierdzenia nieważności tego aktu. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Rada Gminy G., wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej uchwały i zasądzenie kosztów postępowania, podniosła zarzuty naruszenia: (1) przepisów postępowania administracyjnego polegającego na błędnej wykładni, a w rezultacie niewłaściwym zastosowaniu art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny oraz słuszny interes obywateli; (2) przepisu art. 403 ust. 2 i 5 pr.o.śr. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że dotacja na dofinansowanie inwestycji związanej z budową studni głębinowej udzielana inwestycjom realizowanym na cele mieszkaniowe nie służy realizacji zadań własnych i nie może zostać uznana za inwestycję w sferze ochrony środowiska i gospodarki wodnej, a w szczególności nie jest przejawem realizacji przedsięwzięcia związanego z ochroną wód, a w konsekwencji uznania, iż Rada G. nie mogła określić na podstawie art. 403 ust. 5 pr.o.śr. zasad udzielania takiej dotacji, trybu postępowania w sprawie udzielania dotacji, jak i sposobu jej rozliczania; (3) art. 91 ust. 1 u.s.g. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez brak podejmowania przez Regionalną Izbę Obrachunkową w Łodzi jednolitych rozstrzygnięć przy wykonywaniu nadzoru w skali całego kraju, podczas gdy w Polsce obowiązują uchwały (np. w Gminie J., w Gminie O., w Gminie D.), w ramach których na tożsame inwestycje związane z budową studni głębinowej udzielane są dotacje z budżetu gmin, a budowa tych studni w miejscach, gdzie nie jest możliwe z przyczyn technicznych wybudowanie przez Gminę sieci wodociągowej, jest uznawana za zadanie własne gminy w rozumieniu przepisu art. 403 ust. 2 i 5 pr.o.śr., a podjęte tam uchwały zostały oparte na tych samych podstawach prawnych, co uchwała będąca przedmiotem niniejszej skargi. W odpowiedzi na tę skargę Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Łodzi wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zajęte w zaskarżonej uchwale. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019r. poz. 2325 ze zm.), zwanej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonego aktu, tj. jego zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonego aktu, a jedynie zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a., uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i pkt 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 147 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu. Wedle przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Na gruncie art. 147 § 1 p.p.s.a. judykatura wskazuje, że "wprowadzając sankcję nieważności – jako następstwo naruszenia prawa – ustawodawca nie określił rodzaju naruszenia prawa, które prowadziłoby do zastosowania tej sankcji. W tej kwestii odwołać się należy do przepisów ustawy o samorządzie powiatowym [w tej sprawie ustawy o samorządzie wojewódzkim – dopisek WSA], w której mowa o dwóch rodzajach naruszeń prawa, które mogą wystąpić przez ustanowienie aktów uchwalanych przez organy gminy, tj. naruszenia istotne lub nieistotne (art. 79 ust. 1 i ust. 4 u.s.p.). W piśmiennictwie i orzecznictwie do istotnego naruszenia prawa zalicza się naruszenie przez organ gminy podejmujący uchwałę lub zarządzenie, przepisów o właściwości, podjęcie takiego aktu bez podstawy prawnej, wadliwe zastosowanie normy prawnej będącej podstawą prawną podjęcia aktu, jak również naruszenie przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwały. Innymi słowy, za "istotne" naruszenie prawa uznaje się uchybienie, prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym (por. M. Stahl, Z. Kmieciak, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny, Samorząd Terytorialny 2001, z. 1-2, s. 101-102; wyroki NSA z dnia 11 lutego 1998 roku, sygn. II SA/Wr 1459/97, Lex nr 33805; z dnia 8 lutego 1996 roku, sygn. SA/Gd 327/95, Lex nr 25639). Stwierdzenie nieważności uchwały może nastąpić więc tylko wtedy, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu. Nie jest zaś konieczne rażące naruszenie prawa, warunkujące stwierdzenie nieważności decyzji czy postanowienia, o jakim mowa w przepisie art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 roku, poz. 2096). Natomiast, w przypadku nieistotnego naruszenia prawa, nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa" (tak por. prawomocny wyrok WSA w Łodzi z dnia 19 sierpnia 2020r., II SA/Łd 213/12). Rozpoznając wniesioną w tej sprawie skargę - Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Istota sporu w tej sprawie sprowadza się do zagadnienia prawnego, czy uchwała w sprawie dotacji celowej na budowę studni głębinowej z przeznaczeniem na cele mieszkaniowe, a ściślej sama budowa studni służy ochronie środowiska i gospodarce wodnej, a w szczególności jest przejawem realizacji przedsięwzięcia związanego z ochroną wód w rozumieniu art. 403 ust. 2 w zw. z art. 400a ust. 1, zwłaszcza zaś wprost odnoszących się do wód pkt 2 czy pkt 42 pr.o.śr. Rozstrzygnięcie tego sporu wymaga ustalenia dwu zasadniczych kwestii. Po pierwsze, czy tego rodzaju inwestycje mieszczą się w pojęciu ochrony wód. A po drugie, jakie są granice kompetencji jednostek samorządu terytorialnego do podejmowania uchwał w zakresie dofinansowania inwestycji związanych z ochroną wód. Rozpoznając tak zarysowaną istotę sporu - Sąd stwierdza, że stosownie do tych przepisów "do zadań własnych gmin należy finansowanie ochrony środowiska w zakresie określonym w art. 400a ust. 1 pkt 2, 5, 8, 9, 15, 16, 21-25, 29, 31, 32 i 38-42 w wysokości nie mniejszej niż kwota wpływów z tytułu opłat i kar, o których mowa w art. 402 ust. 4, 5 i 6, stanowiących dochody budżetów gmin, pomniejszona o nadwyżkę z tytułu tych dochodów przekazywaną do wojewódzkich funduszy". Z kolei "finansowanie ochrony środowiska i gospodarki wodnej obejmuje przedsięwzięcia związane z ochroną wód" oraz "inne zadania służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej, wynikające z zasady zrównoważonego rozwoju i zgodne z polityką ochrony środowiska". Z przepisów tych wprost wynika, po pierwsze, że dofinansowanie inwestycji przez jednostki samorządu terytorialnego może mieć na celu tylko i wyłącznie ochronę wód, nie zaś jakiekolwiek inwestycje związane zasobami wodnymi, choćby mieściły się one w zakresie realizacji ustawowych zadań tych jednostek. Po drugie, że ustawodawca precyzyjnie, a analizując cały art. 400a ust. 1 pr.o.śr., wręcz kazuistycznie określa zadania, które mogą być dofinansowane jako zakwalifikowane do grupy z zakresu ochrony środowiska i gospodarki wodnej (tak K. Gruszecki, Prawo ochrony środowiska. Komentarz, wyd. VI,WKP 2022). Po trzecie, co niewątpliwe, przy kwalifikacji zadań należy kierować się ogólną regułą interpretacyjną, jaką jest zasada równoważnego rozwoju. I to ona stanowi punkt wyjścia, zdaniem Sądu rozpoznającego tą sprawę, dla oceny przedmiotu uchwały, podejmowanej przez jednostkę samorządu terytorialnego na podstawie art. 403 ust. 2 pr.o.śr. Na rangę tej zasady uwagę wraca judykatura, która przyjmuje, że "zasada zrównoważonego rozwoju pełni przede wszystkim rolę dyrektywy wykładni. Wtedy, gdy pojawiają się wątpliwości co do zakresu obowiązków, rodzaju obowiązków i sposobu ich realizacji należy posiłkować się zasadą zrównoważonego rozwoju. Pełni ona zatem rolę podobną do zasad współżycia społecznego czy społeczno-gospodarczego przeznaczenia w prawie cywilnym. W pierwszej kolejności do uwzględniania zasady zrównoważonego rozwoju obowiązany jest ustawodawca w procesie stanowienia prawa, ale z drugiej zasadę tą powinny mieć na uwadze organy stosujące prawo" (wyrok NSA z dnia 2 kwietnia 2015 r., II OSK 2123/13, LEX nr 2089921, czy wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 25 marca 2009 r., II SA/Go 825/08, LEX nr 526352). Samo pojęcie "zrównoważonego rozwoju" zaczerpnięte zostało z dokumentów prawa międzynarodowego i oznacza wymóg, by ingerencja w środowisko była jak najmniej szkodliwa, a korzyści społeczne były proporcjonalne i społecznie adekwatne do wyrządzonych szkód. W ramach zasady zrównoważonego rozwoju mieści się nie tylko ochrona przyrody, ale także należyta troska o rozwój społeczny i cywilizacyjny związany z koniecznością budowania nowej infrastruktury (wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2013 r., I OSK 306/12, LEX nr 1559690). Sąd zauważa również, że "zasada zrównoważonego rozwoju, która odnosi się do zachowania równowagi przyrodniczej oraz trwałości podstawowych procesów przyrodniczych, służy ochronie nieodnawialnych zasobów przyrody, które należy chronić dla współczesnego i przyszłych pokoleń" (tak wyrok WSA w Białymstoku z dnia 27 marca 2018 r., II SA/Bk 760/17, LEX nr 2480201). W ramach zasady zrównoważonego rozwoju mieści się zaś nie tylko ochrona przyrody, ale i troska o rozwój społeczny i cywilizacyjny, związany z koniecznością budowania stosownej infrastruktury (wyrok NSA z dnia 26 października 2011 r., II OSK 1820/11, LEX nr 1152061). W świetle powyższego nie ma najmniejszej wątpliwości, że zadania, o których mowa w art. 403 ust. 2 pr.o.śr. mają służyć dofinansowaniu inwestycji, które zmierzają do zachowania zasobów wód i ich jakości. Potwierdza to wprost treść ust. 1 pkt 2 pr.o.śr., w którym ustawodawca właśnie akcentuje ochronę wód poprzez użycie sformułowania "przedsięwzięcia związane z ochroną wód". W tym kontekście trzeba zwrócić uwagę, że ogólne zasady korzystania z wód określa art. 31 i art. 32 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. prawo wodne (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1121), zwanej pr.w. A wody podlegają, na mocy art. 38 pr.w., ochronie. W ust. 1 tegoż przepisu prawodawca stanowi, że "wody, jako integralna część środowiska oraz siedliska dla zwierząt i roślin, podlegają ochronie, niezależnie od tego, czyją stanowią własność". Jednocześnie ustawodawca w sposób systemowy normuje zasady gospodarowania i zarządzania wodami oraz ich ochrony. Szczególnego zauważenia wymaga fakt, iż pr.w. w art. 122 i n. określa przypadki wymagające uzyskania pozwoleń wodno-prawnych. Wprawdzie pozwolenia wodno-prawnego czy zgłoszenia nie wymaga wykonywanie urządzeń wodnych do poboru wód podziemnych na potrzeby zwykłego korzystania z wód z ujęć o głębokości do 30 m (art. 124 pkt 5 pr.w.) czy pobór wód powierzchniowych lub podziemnych w ilości nieprzekraczającej 5 m3 na dobę (art. 124 pkt 8 pr.w.). Niemniej jednak wskazuje to na intencję prawodawcy kontrolowanego korzystania z wód, gdyż jedynie wówczas możliwe jest monitowanie wykorzystywania wód w sposób, który nie prowadzi do naruszenia ich zasobów czy jakości. Z powyższego wynika, że zadaniem państwa i jego organów jest ochrona wód poprzez kontrolę ich zasobami. Bez wątpienia kontrola taka nie występuje w przypadku studni głębinowych. A użytkownik ma swobodę korzystania z wód w sposób dowolny, nawet wówczas gdy z uwagi na suszę zarządzane są zakazy używania wód dla innych celów niż bytowych, przykładowo do podlewania trawników czy napełniania lub wymiany wody w basench ogrodowych. Ograniczone zasoby wód uzasadniają natomiast racjonalne wykorzystywanie wód. To zaś prowadzi do logicznego wniosku, że budowa studni głębinowych nie gwarantuje ochrony zasobów wodnych, jak ma to miejsce w przypadku sieci wodociągowej, gdzie każda z nieruchomości rozlicza zużycie wody w oparciu o stan licznika. Takie rozwiązanie – co oczywiste – skłania użytkowników do racjonalnego i rozsądnego korzystania z zasobów wody. Trudno tego oczekiwać od użytkowników, którzy mają w żaden sposób niekontrolowany dostęp do wód, racjonalnego z niej korzystania. Logicznym jest zatem, że studnie głębinowe, jakkolwiek zaspakajają potrzeby bytowe mieszkańców i stanowią wyraz realizacji zadań jednostki samorządu terytorialnego, to jednak nie mieszczą się w definicji zadania związane z ochroną wód. Sam fakt, iż gmina ma ustawowy obowiązek zaspakajania potrzeb ludności w zakresie dostawy wody pitnej niczego tu nie może zmienić. Czym innym jest bowiem realizacja tego obowiązku, a czym innym jest ochrona wód. Są to dwa różne zadania, o innych celach. Ewentualne problemy gminy z finansowaniem budowy miejskiej sieci wodnej, czy opłacalnością tej budowy, a nawet presja mieszkańców w zakresie budowy sieci wodnej są irrelewantne dla przedmiotowej sprawy. Tym samym należało podzielić stanowisko zaskarżonej uchwały, iż budowa studni głębinowych na cele mieszkaniowe nie może być uznana za inwestycję w sferze ochrony środowiska i gospodarki wodnej, a co za tym idzie brak jest możliwości jej sfinansowania w formie dotacji celowej w oparciu o regulację pr.o.śr. W ocenie Sądu, słuszne jest także stanowisko RIO, że skarżąca gmina przekroczyła upoważnienie ustawowe do podjęcia zaskarżonej uchwały. W rzeczy samej judykatura jednolicie i powszechnie przyjmuje, jak to podkreśla RIO, że przepis ustawy ustanawiający upoważnienie do wydania aktu prawa miejscowego podlega ścisłej wykładni językowej i nie może prowadzić do objęcia zakresem upoważnienia materii w nim niewymienionych w drodze wykładni celowościowej. W efekcie organ, w tej sprawie organ jednostki samorządu terytorialnego, nie jest uprawniony do wychodzenia poza zakres upoważnienia ustawowego. W państwie praworządnym – co podkreśla judykatura – "wszelka działalność władcza wymaga podstaw prawnych, tzn. legitymacji w prawnie nadanym upoważnieniu do działania. W konsekwencji akty prawotwórcze powinny mieć legitymację w Konstytucji albo też w aktach prawnych przyjętych na jej podstawie prawodawcza, także jednostek samorządu terytorialnego. (...) Nie ma więc tu pola dla decyzji samowolnych ani też nadmiernego marginesu swobody w działalności organu władzy publicznej. Każde przekroczenie granic określonych przez Konstytucję pozbawia taki organ legitymacji działania" (tak np. wyrok SA w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2018 r., I ACa 66/18, Lex nr 2692213). Co więcej podkreśla się, że "w demokratycznym państwie prawnym nie do pomyślenia jest uzurpowanie sobie kompetencji przez jakikolwiek organ władzy publicznej. Kompetencji organu nie można domniemywać i to nawet, gdy konkretne działanie było wskazane ze względu na ochronę wartości konstytucyjnych" (tak uchwała TK z dnia 10 maja 1994 r., W 7/94, OTK 1994, nr 1, poz. 23, s. 204). W odniesieniu do działania administracji publicznej wyrażany jest pogląd, że nie stosuje się do nich zasady "co nie jest zakazane, jest dozwolone", lecz regułę, zgodnie z którą "dozwolone jest tylko to, co prawo wyraźnie przewiduje" (co znajduje wyraźną podstawę prawną, na co wprost pozwalają przepisy prawa) – tak np. wyrok SA w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2018 r., I ACa 66/18, Lex nr 2692213. Organ administracji publicznej nie może zatem domniemywać swoich kompetencji, a także władczej formy działania. Taka sytuacja zaś miałoby miejsce gdyby Sąd uwzględnił skargę Gminy G. Nie tylko więc – tak jak podnosi RIO – normy kompetencyjne należy interpretować ściśle, co powinny być one również realizowane przez organ w taki sposób, by nie naruszać innych przepisów prawa. W tej sprawie zaś – jak już wykazano – organ Gminy Gidle, podejmując kwestionowaną przez RIO uchwałę, pominął przepisy dotyczące gospodarki wodami i reguły ich ochrony. Zarzuty skargi w zakresie naruszenia k.p.a. w niniejszej sprawie, jak i obszerne dywagacje RIO co do stosowalności k.p.a. przy podejmowaniu tego rodzaju uchwał nie mają najmniejszego znaczenia i dlatego nie wymagają dla potrzeb tej sprawy rozstrzygnięcia sporu judykatury i doktryny w tym zakresie. Wynika to z faktu, że skoro budowa studni głębinowych nie mieści się w zakresie pojęcia inwestycji związanej z ochroną wód, to nawet ewentualne naruszenie k.p.a. przy założeniu, że ma on w tej sprawie zastosowanie, nie miałoby najmniejszego wpływu na wynik rozstrzygnięcia wyroku. Dodać natomiast trzeba, że skarżąca gmina została zawiadomiona o wszczęciu postępowania w sprawie kontroli zaskarżonej uchwały przez RIO, lecz nie uczestniczyła w posiedzeniu Kolegium RIO. Zauważyć nadto trzeba, że sprawa ma charakter indywidualny i RIO – ją rozpoznając - nie było związane uchwałami podejmowanymi przez inne miejscowo właściwe RIO na terenie kraju. Korzystając z własnych kompetencji miało ono uprawnienie do samodzielnej oceny okoliczności tej sprawy, niezależnie od tego, że inne RIO podjęły odmienne rozstrzygnięcia w analogicznych czy podobnych sprawach. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę. dch
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI