II SA/WR 1443/01

II SA/Wr 1443/01 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2004-06-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2001-06-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Henryk Ożóg /przewodniczący/
Lidia Serwiniowska
Tadeusz Kuczyński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku
*Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński /sprawozdawca/, Asesor WSA Lidia Serwiniowska, Protokolant Anna Onyśków, po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi H. N. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. Nr [...]w przedmiocie odmowy przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą z dnia [...]r.; II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 10 /dziesięć/ zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji.
Uzasadnienie
Decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r., Nr [...] na podstawie art. 127 § 3 i 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 2 pkt 2 lit. a i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR /Dz.U. nr 87, poz. 395 z późn. zm./ po rozpoznaniu wniosku H. N. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymano w mocy decyzję własną z dnia [...]r. Nr [...]. W motywach uzasadnienia podano, że strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji Kierownika Urzędu z dnia [...]r. Nr [...] odmawiającej jej uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej. Podała w nim, że wraz z rodzicami została wywieziona na roboty przymusowe. Wykonywała prace polegające na sprzątaniu, wypasie bydła, kopaniu ziemniaków itp.
Rozpatrując sprawę organ stwierdził, że pojęcie represji wyrażone w art. 2 powołanej ustawy dookreśla art. 3 ust. 1 tej ustawy z którego wynika, iż świadczenie pieniężne "przysługuje /.../ za każdy pełny miesiąc trwania pracy, o której mowa w art. 2 ...", tj. na deportacji lub w obozie pracy. Przepis w tym względzie jest jednoznaczny i określa, że deportacja powinna być związana z pracą. Strona nie przedstawiła wymaganych dowodów potwierdzających jej pracę przymusową. Z uwagi na wiek strony nie można przyjąć by pracowała w rozumieniu przepisów powołanej ustawy, ponieważ w momencie deportacji na teren III Rzeszy miała [...] lat, wyklucza to więc możliwość wykonywania przez nią pracy w rozumieniu ustawy.
W skardze na tę decyzję do sądu administracyjnego H. N. wniósł o jej uchylenie, podnosząc, że wykonywał prace przymusowe, co potwierdzone zostało przyznaniem odszkodowania przez Fundację "Polsko-Niemieckie Pojednanie".
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, powtarzając swoją wcześniejszą argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego w sposób, mający wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do art. 2 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich /Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm./, represją w rozumieniu tej ustawy jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed 1 września 1939 r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945.
Z unormowania powyższego - wbrew stanowisku organu - wcale nie wynika, że niemożność wykonywania pracy przez osobę deportowaną, np. z powodu wieku lub innych przyczyn jak choroby, wyklucza uznanie, iż wywiezienia dokonano w celu wykonywania pracy przymusowej przez okres co najmniej 6 miesięcy.
Jednakże kwestia, czy skarżący wykonywał osobiście pracę podczas deportacji do Niemiec nie ma decydującego znaczenia dla sposobu rozstrzygnięcia powyższej sprawy. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyraża się stanowisko, w myśl którego ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym określa, stosownie do jej tytułu, warunki przyznawania świadczenia pieniężnego dla dwóch kategorii osób, a mianowicie dla osób "deportowanych do pracy przymusowej" oraz dla osób "osadzonych w obozach pracy" przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. Potwierdza to również dyspozycja art. 2 tej ustawy, wedle którego represją w rozumieniu ustawy jest zarówno "osadzenie w obozach pracy przymusowej w okresie wojny w latach 1939-1945 z przyczyn politycznych, narodowościowych, rasowych i religijnych" /art. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniu pieniężnym/, jak i "deportacja /wywiezienie/ do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r. /.../" /art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym/. Oznacza to, że osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia pieniężnego na podstawie przepisów powyższej ustawy powinna wykazać, iż spełnia tak określone przesłanki prawne uzasadniające zaliczenie jej do jednej z dwóch wymienionych w art. 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym kategorii osób represjonowanych, nie jest natomiast obowiązana wykazywać, czy w tym czasie faktycznie wykonywała pracę przymusową. Jeżeli więc w art. 3 ust. 1 ustawy o świadczeniu pieniężnym, w którym określone zostały wyłącznie przesłanki prawne dotyczące sposobu obliczania wysokości należnego świadczenia pieniężnego, mowa jest o tym, że świadczenie takie przysługuje "za każdy pełny miesiąc trwania pracy", to należy stanąć na stanowisku, że wynika stąd jedynie obowiązek ustalenia faktycznego czasu trwania pobytu określonej osoby w obozie pracy, lub na deportacji, natomiast nie wynika obowiązek wykazania przez tę osobę, czy w czasie pobytu w obozie pracy przymusowej, w którym została osadzona lub podczas deportacji, faktycznie wykonywała pracę przymusową /por. np. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 13 stycznia 2000r., IIIRN 112 99. OSNIAPiUS 2000, nr 20, poz. 736, z dnia 6 kwietnia 2000r., IIIRN 143/99, "Wokanda" 2000, nr 9 s. 31/. Sąd w niniejszym składzie podziela to stanowisko. W rozpoznawanej sprawie nie jest kwestionowany fakt, że skarżący w czasie wojny był deportowany z rodzicami do pracy przymusowej na terenie Niemiec, a to oznacza, że w świetle przypisów ustawy o świadczeniu pieniężnym powinien być zaliczony do kręgu osób represjonowanych w rozumieniu jej art. 2 pkt 1, którym z tego tytułu przysługuje świadczenie pieniężne ustalone w myśl zasad określonych w art. 3 ustawy o świadczeniu pieniężnym.
Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270/ w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1271 ze zm./, orzeczono jak w sentencji.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 55 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ..., powołanej wyżej.
Sąd nie orzekał w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji, gdyż decyzja odmowna zasadniczo nie nadaje się do wykonania.