II SA/Wr 367/23

II SA/Wr 367/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-01-11
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-06-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Halina Filipowicz-Kremis /sprawozdawca/
Ireneusz Dukiel /przewodniczący/
Władysław Kulon
Symbol z opisem
6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel, Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz – Kremis (spr.), Sędzia WSA Władysław Kulon, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II w dniu 11 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 31 marca 2023 r. nr SKO/41/GN-19/2022 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego od decyzji zatwierdzającej z urzędu projekt podziału nieruchomości gruntowej oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 4 października 2022 r. (nr RG.6831.1.67.2022 r.), działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Jeleniej Góry, Geodety Miasta zatwierdził z urzędu podział nieruchomości gruntowej, położonej w J. przy ul. [...], w granicach działki nr [...], AM-[...], obręb [...], C., o powierzchni [...] m2.
Działając z urzędu, postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2022 r. nr RG.6724.59.2022 Geodeta Miasta, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta Jeleniej Góry (zwany tez dalej "organem I instancji" lub "organem") pozytywnie zaopiniował wstępny projekt podziału, stanowiącej własność Gminy J., nieruchomości gruntowej, położonej w J. przy ul. [...], w granicach działki nr [...], AM-[...], obręb [...], C., o powierzchni [...] m2. Jako podstawę prawną postanowienia organ I instancji powołał art. 93 ust. 1, ust. 2, ust. 4 i ust. 5 oraz art. 97 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz.U. z 2021 r., poz. 1899 ze zmianami) - dalej zwaną też "ustawą". W uzasadnieniu zaś organ I instancji przytoczył treść art. 93 ust. 1, ust. 2, ust. 4 i ust. 5 przepisów ustawy. Przywołał również treść pisma Wydziału Architektury, Urbanistyki i Budownictwa z dnia 27.07.2022 r. nr [...] dotyczącego zgodności z planem miejscowym przedłożonego wstępnego projektu podziału nieruchomości. Zgodnie z treścią tego pisma ustalono, że: 1 wstępny projekt podziału działki nr [...] przewiduje wydzielenie następujących działek: - działki nr [...], o powierzchni [...] m2, z przeznaczeniem jej terenu pod drogę wewnętrzną; - działki nr [...], o powierzchni [...] m2, z przeznaczeniem na poprawę stanu zagospodarowania nieruchomością obejmującej działkę nr [...]- działki [...] o powierzchni [...] m2, z przeznaczeniem na poprawę stanu zagospodarowania nieruchomością obejmującej działkę nr [...]. 2. Działka wskazana do podziału, nr [...] - położona jest w granicach miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla dzielnicy C. w J., uchwalonego uchwałą nr [...] Rady Miejskiej J. z dnia [...] października 2008 r., na terenie MN [...], dla którego ustalono: przeznaczenie podstawowe - tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej oraz: przeznaczenie uzupełniające - trwała adaptacja działalności gospodarczych w budynkach nr [...] i [...] przy ul. [...] w J.; w ustaleniach dotyczących kształtowania zabudowy i parcelacji terenu MN [...], wskazanych na rysunku planu miejscowego, dla poszczególnych nieruchomości w obrębie tego terenu wyznaczone zostały granice działek (optymalne z punktu widzenia ich prawidłowego wykorzystania w myśl ustaleń planu). 3. Zgodnie ze wstępnym projektem podziału oraz ustaleniami planu miejscowego: - granica planowanych do wydzielenia działek nr [...] i [...], pokrywa się z wyznaczoną na rysunku planu granicą działek (ustalenia obowiązujące zgodnie z 4 ust. 1 pkt 11 uchwały),- nowo wydzielona działka nr [...] (pozostawiona w dotychczasowym użytkowaniu jako droga wewnętrzna), zapewni obsługę komunikacyjną wszystkich nieruchomości do niej przyległych oraz obsługę komunikacyjną działek nowo wydzielanych. Wobec powyższego, przedstawiony wstępny projekt podziału działki nr [...] organ zaopiniował pozytywnie jako zgodny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla dzielnicy C. w J. Według adnotacji urzędowej na egzemplarzu postanowienie owo stało się ostateczne z dniem 11 sierpnia 2022 r. Następnie Geodeta Miasta, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta Jeleniej Góry, decyzją z dnia 4 października 2022r. nr RG.6831.1.67.2022 r. zatwierdził z urzędu podział nieruchomości gruntowej, położonej w J. przy ul. [...], w granicach działki nr [...], AM-[...], obręb C., o powierzchni [...] m2. Organ stwierdził, że w następstwie podziału powstaną trzy działki : nr [...] o powierzchni [...] m2 — pod drogę wewnętrzną, nr [...] o powierzchni [...] m2 i nr [...] o powierzchni [...] m2. Jako podstawę prawną postanowienia organ I instancji powołał art. 96 ust. 1 w związku z art. 93 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 oraz art. 97 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz.U. z 2021r., poz. 1899 ze zmianami). Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ podał m.in., że podział ma na celu wydzielenie trzech działek: - działkę nr [...], z przeznaczeniem jej terenu pod drogę wewnętrzną, - działkę nr [...], przeznaczonej na poprawę warunków zagospodarowania nieruchomości przyległej obejmującej działkę nr [...], - działkę nr [...], przeznaczonej na poprawę warunków zagospodarowania nieruchomości przyległej obejmującej działkę nr [...]. Podał też organ I instancji, że podział jest zgodny z zapisem obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla dzielnicy C. w J., uchwalonego Uchwałą nr [...] Rady Miejskiej J. z dnia [...] paździemika2008 r., co zostało pozytywnie zaopiniowane postanowieniem Prezydenta Miasta Jeleniej Góry nr RG 6724 59 2022 z dnia01.08.2022 r. Dalej organ, przywołał przepis art. 93 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który stanowi, że podział nieruchomości nie jest dopuszczalny, jeżeli projektowane do wydzielenia działki gruntu nie mają dostępu do drogi publicznej; za dostęp do drogi publicznej uważa się również wydzielenie drogi wewnętrznej wraz z ustanowieniem na tej drodze odpowiednich służebności dla wydzielonych działek gruntu albo ustanowienie dla tych działek innych służebności drogowych, jeżeli nie ma możliwości wydzielenia drogi wewnętrznej z nieruchomości objętej podziałem. Nie ustanawia się służebności na drodze wewnętrznej w przypadku sprzedaży wydzielonych działek gruntu wraz ze sprzedażą udziału w prawie do działki gruntu stanowiącej drogę wewnętrzną. Przepisu nie stosuje się w odniesieniu do projektowanych do wydzielenia działek gruntu stanowiących części nieruchomości, o których mowa w art.37 ust. 2 pkt 6, czyli, jeśli mogą poprawić warunki zagospodarowania nieruchomości przyległej, stanowiącej własność lub oddanej w użytkowanie wieczyste osobie, która zamierza tę nieruchomość lub jej części nabyć, jeżeli nie mogą być zagospodarowane jako odrębne nieruchomości. Powyższych przepisów, wg organu I instancji, nie stosuje się do nowo wydzielonych działek gruntu nr [...] i nr [...], które wydzielone zostały na poprawę warunków zagospodarowania nieruchomości przyległych, natomiast nowo wydzielona działka nr [...], jako droga wewnętrzna zapewni obsługę komunikacyjną wszystkich nieruchomości do niej przyległych. Mapa z projektem podziału stanowi załącznik do decyzji. Na egzemplarzu decyzji znajdującym się w aktach sprawy widnieje adnotacja urzędowe, że "decyzja stała się ostateczna z dniem 5 października 2022". W dniu 22 grudnia 2022 r. do Urzędu Miasta Jelenia Góra wpłynęło pismo A. G., zamieszkałej w J. przy ul. [...] [...], w którym jako właścicielka jednej z nieruchomości przylegającej do działki nr [...], AM-[...], obręb C., domaga się bieżącego informowania jej o wszelkich działaniach i ustaleniach podejmowanych w sprawie ww. działki. W treści pisma podała, że w świetle jej korespondencji i spotkań z Prezydentem Miasta Jeleniej Góry uzyskała informację jakoby zostały podjęte działania zmierzające do zbycia nieruchomości w celu poprawienia warunków zagospodarowania nieruchomości przyległej, uwzględniające jej roszczenia dotyczące przywrócenia granic drogi oraz dojazd bezkolizyjny do jej posesji. Dalej podała, wskazując na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 5 lipca 2006r., sygn. akt IV CSK 98/06, że jeśli zainteresowanych w nabyciu jest więcej i sprzedawana nieruchomość lub jej część ma związek funkcjonalny z więcej niż jedną nieruchomością przyległą, tryb sprzedaży bezprzetargowej jest niedopuszczalny. W takim przypadku obligatoryjnie należy przeprowadzić przetarg. Podała również, powołując się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 marca 2009 r., sygn. akt II CSK 589/08, że gdy więc możliwość poprawienia warunków zagospodarowania odnosi się do większej liczby nieruchomości musi być przeprowadzony przetarg, a umowa zawarta bez przetargu jest bezwzględnie nieważna. Odpowiadając pismem z dnia 7 listopada 2022 r. organ poinformował A. G. m.in. o wydaniu decyzji z dnia 4 października 2022 r. nr RG.6831.1.67.2022 r. i jej prawomocności. Pismem z dnia 10 listopada 2022 r. A. G. zwróciła się do organu I instancji o doręczenie jej decyzji z dnia 4 października 2022 r. i o wyjaśnienie, dlaczego w tej sytuacji został dokonany podział działki nr [...], wbrew jej interesowi prawnemu, uzasadnionemu trwająca od lat korespondencją bez zapewnienia jej czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji bez umożliwienia jej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Uzasadniając swoje żądanie A. G. wskazała, że wyrokiem z dnia 14 października 2009 r., sygn. akt I OSK 91/09 Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie stwierdził, że w sytuacji, w której podział prowadzi do możliwości naruszenia praw właścicieli nieruchomości sąsiednich, mogą być oni stroną postępowania podziałowego. Organ powinien każdorazowo brać pod uwagę okoliczności danej sprawy, gdyż sam fakt braku poosiadania tytułu prawnego do działki podlegającej podziałowi nie wyłącza możliwości uznania właściciela działki sąsiedniej za stronę postępowania podziałowego, gdy w jego wyniku może utracić posiadany dostęp do drogi publicznej. Przeniesienie negatywnej konsekwencji podziału nieruchomości wyłącznie na właściciela nieruchomości sąsiedniej oznacza także naruszenie zasady ochrony praw nabytych, a w konsekwencji naruszenie art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. To orzeczenie zdaniem A. G. stanowi rozstrzygnięcie spornej kwestii, jak również otworzyło drogę do skutecznego wzruszania decyzji podziałowych przez właścicieli nieruchomości sąsiednich, dla których podział nieruchomości wiązał się z naruszeniem ich praw, poprzez np. pozbawienie dostępu do drogi publicznej. W piśmie z dnia 8 grudnia 2022 r., organ I instancji poinformował A. G. o przesłaniu jej drogą elektroniczną decyzji z dnia 14 października 2022r. nr RG.6831.1.67.2022. Jednocześnie organ wskazując na treść przepisu art. 28 K.p.a. stwierdził, że do stron postępowania podziałowego należą podmioty prawa własności i prawa użytkowania wieczystego dzielonej nieruchomości. Osoby, które nie legitymują się jakimkolwiek prawem rzeczowym do nieruchomości dzielonej nie mogą być stronami postępowania. Odnosząc się do wskazanego przez A. G. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego organ stwierdził, że dotyczy on sytuacji, w której w wyniku podziału geodezyjnego nieruchomość sąsiednia utraciła dostęp do drogi publicznej. Powyższe nie ma wpływu na tę sprawę. Sposób podziału nieruchomości nie pozbawił działki nr [...], będącej własnością A. G., dostępu do drogi publicznej. W konsekwencji nie wpłynął na wykonanie prawa własności tej nieruchomości. Ponadto organ podał, że zgodnie ze stanowiskiem geodety, A. G. została prawidłowo zawiadomiona o czynnościach wyznaczania punktów granicznych działek powstałych w wyniku geodezyjnego podziału działki nr [...], wyznaczonych na dzień 04.11.2022 r.
Od powyższej decyzji organu I instancji A. G. wniosła pismo z dnia 19 grudnia 2022 r., zatytułowane "Odwołanie". Zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego i procesowego, które miały wpływ na wynik sprawy oraz interes prawny odwołującej, tj. 1) art. 93 ust. 3 i art. 99 u.g.n., poprzez ich błędną wykładnię polegającą na pominięciu, a w konsekwencji brak zapewnienia ochrony właścicieli nieruchomości sąsiadujących z nieruchomością podlegającą podziałowi; 2) art. 28 K.p.a., poprzez jego błędną wykładnię i odmowę nadania skarżącej statusu strony w postępowaniu o zatwierdzeniu podziału nieruchomości, podczas gdy w świetle przepisów prawa materialnego posiada ona interes prawny w dotychczasowym oraz niniejszym postępowaniu; 3) art. 28 K.p.a. w zw. z art. 97 u.g.n. w związku z art. 140, art. 144 i art. 145 § 1 i § 2 K.c. oraz w związku z art. 2 i art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że odwołująca nie posiada interesu prawnego w stwierdzeniu nieważności decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości sąsiedniej w stosunku do nieruchomości stanowiącej jej własność; 4) art. 7, art. 8 i art. 9 K.p.a., poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, które miały wpływ na wynik sprawy poprzez nieprzeprowadzenie żadnego postępowania wyjaśniającego na okoliczność dotychczasowych argumentów i spraw dotyczących przedmiotowej nieruchomości, w tym bezskutecznej próby stwierdzenia jej zasiedzenia przy biernym udziale Miasta Prezydenta Jeleniej Góry, nieprzeprowadzenie analizy zarzutów zawartych w dotychczasowej korespondencji odwołującej i w konsekwencji uznanie, że żądanie odwołującej pochodzi od osoby inie mającej przymiotu strony, co spowodowało brak możliwości złożenia oraz merytorycznej oceny wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta Jeleniej Góry, zatwierdzającej podział; 5) art. 127 § 3 K.p.a. oraz art. 140 K.p.a. w związku, z art. 7 i art. 8 K.p.a. poprzez brak całościowego i wszechstronnego rozważenia sprawy, tj. w oparciu o skutki prawne wynikające z art. 93 ust. 3 i art. 99 u.g.n. oraz art. 140, art. 144 i art. 145 § 1 i § 2 K.c., a jedynie ograniczenie się do przytoczenia ogólnikowych sformułowań, niemających uzasadnienia w utrwalonej linii orzecznictwa; 6) art. 157 § 2 w związku z art. 61 § 1 K.p.a., poprzez ich niezastosowanie i niewszczęcie postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji, podczas gdy odwołująca ma interes prawny w stwierdzeniu jej nieważności.- A. G. wniosła o 1) wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie, w celu uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji; 2) wstrzymanie wykonania tej decyzji.
Organ I instancji nie znalazł podstaw do zmiany lub uchylenia swojej decyzji w trybie art. 132 Kodeksu postępowania administracyjnego i przekazał akta sprawy do Kolegium. Przesyłając odwołanie wraz z aktami sprawy, organ I instancji wskazał, że T. G. (A. G.) figuruje w ewidencji gruntów i budynków jako właścicielka nieruchomości sąsiedniej, działki o numerze [...]. Organ podał również, że w związku z wydzielaniem działek, które mogą poprawić warunki zagospodarowania nieruchomości sąsiednich. Wydział Gospodarki Nieruchomościami w dniu 21.07.2022 r., przekazał do Wydziału Geodezji, Kartografii i Katastru dokumentację, w celu zatwierdzenia podziału nieruchomości oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...], AM-[...], obręb [...], [...]. Działka stanowiąca drogę wewnętrzną zapewniającą dostęp do drogi publicznej wszystkim nieruchomością do niej przyległym stanowi własność Gminy J., jest w zasobie nieruchomości gospodarowanych przez Prezydenta Miasta. Postępowanie podziałowe prowadzone było z urzędu, zgodnie z art. 97 ust.3 pkt 2 (podziału nieruchomości można dokonać z urzędu, jeżeli nieruchomość stanowi własność gminy i nie została oddana w użytkowanie wieczyste). Decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości została wydana zgodnie z ustaleniami planu miejscowego, w szczególności z ustaleniami dotyczącymi kształtowania zabudowy i parcelacji terenu zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej - MN [...], wskazanych na rysunku planu miejscowego. W toku postępowania ustalono, że jedyną stroną postępowania zatwierdzającego podział jest Gmina J., której interes prawny wywodzi się z tytułu własności. Dział III Księgi Wieczystej - Prawa, Roszczenia i Ograniczenia, nie zawiera żadnych wpisów. W wyniku podziału zostały wydzielone następujące działki:- działka nr [...] - droga wewnętrzna, która zapewni obsługę komunikacyjną wszystkich nieruchomości do niej przyległych oraz obsługę komunikacyjną nowo wydzielanych działek nr [...] i nr [...]; - działka nr [...], przeznaczona na poprawę warunków zagospodarowania nieruchomości przyległej działki nr [...]; - działka nr [...], przeznaczona na poprawę warunków zagospodarowania nieruchomości przyległej działki nr [...]. Z uwagi na to, że nie są w szczególności stronami postępowania podziałowego właściciele lub użytkownicy wieczyści nieruchomości sąsiednich (co zostało wielokrotnie potwierdzone w licznych wyrokach sądowych) oraz w związku z tym, że podział nie narusza praw własności nieruchomości sąsiednich i nie zmienia sposobu korzystania z nieruchomości sąsiednich, organ podtrzymuje swoje rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji, w tym ustalenia dotyczące stron postępowania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Jeleniej Górze decyzją z dnia 31.03.2023 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 93 ust. 1, ust. 2 i ust. 3, art. 96 ust 1, art. 97 ust. 1 i ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz.U. z 2021 r., poz. 1899 ze zmianami) - po rozpatrzeniu odwołania A. G. zamieszkałej w J. przy ul. [...] [...], od opisanej decyzji umorzyło postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu kolegium ustaliło, że A. G. domaga się rozpatrzenia jej żądań przedstawionych w piśmie z dnia 19 grudnia 2022 r. w postępowaniu odwoławczym. Wnosi jednocześnie o wznowienie postępowania w tej sprawie i stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Domaga się również wstrzymania wykonania ww. decyzji organu I instancji. Odnosząc się do powyższych żądań kolegium wyjaśnia, że każde żądanie zostanie rozpatrzone w odrębnych postępowaniach. Rozpatrując w tych okolicznościach prawnych i faktycznych sprawę w trybie odwoławczym. Materialnoprawne jak również procesowe warunki podziału nieruchomości określone zostały w przepisach Rozdziału 1 zatytułowanego "Podziały nieruchomości" zamieszczone w Dziale III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz.U. z 2021r., poz. 1899 ze zmianami). Stosownie do przepisu art. 97 ust. 1 i ust. 3 tej ustawy podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek i koszt osoby, która ma w tym interes prawny lub z urzędu w przypadku, gdy jest on niezbędny do realizacji celów publicznych albo nieruchomość stanowi własność gminy i nie została oddana w użytkowanie wieczyste. Kto może być stroną postępowania administracyjnego, w tym o podział nieruchomości, stanowi przepis art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z treścią tego przepisu stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Ustawodawca nie zdefiniował pojęcia interesu prawnego, jednakże przy wykładni tego pojęcia znajdują zastosowanie kryteria wypracowane w orzecznictwie na tle przepisu art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące pojęcia strony. Interes prawny, w rozumieniu art. 28 K.p.a. musi wynikać z konkretnego przepisu prawa materialnego. Chodzi przy tym nie o interes faktyczny dający się nawet racjonalnie uzasadnić, ale o interes prawny, to jest taki, który wynika z określonego przepisu prawnego odnoszący się wprost do sytuacji danego podmiotu. Tak rozumiany interes prawny w postępowaniu w sprawie dotyczącej podziału nieruchomości (zaopiniowanie wstępnego projektu z planem miejscowym lub zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości) ma niewątpliwie jej właściciel, a także użytkownik wieczysty. Uprawnienie do zgodnego z planem zagospodarowania przestrzennego podziału nieruchomości jest bowiem składnikiem prawa podmiotowego własności (art. 140 Kodeksu cywilnego) i jako takie nie może być wyłączone lub ograniczone działaniem osób trzecich. Nie ulega wątpliwości, że stroną postępowania o podział nieruchomości, czy to na wniosek, czy też z urzędu, jest jej właściciel, a także użytkownik wieczysty tej nieruchomości oraz osoby, którym przysługują ograniczone prawa rzeczowe, jeśli wykażą swój interes prawny w rozumieniu art. 28 K.p.a. Interesu prawnego, co do takiego, a nie innego podziału nieruchomości przez właściciela (wieczystego użytkownika), nie mają osoby wywodzące swoje prawa do gruntu jedynie ze stosunku obligacyjnego (np. najmu, dzierżawy, użyczenia), a także właściciele lub użytkownicy wieczyści sąsiednich nieruchomości. Nie są stronami postępowania o podział nieruchomości osoby, które nie korzystają z gruntu i nie mają do niej żadnego tytułu prawnego, a także osoby, które korzystają z gruntu bez tytułu prawnego. Stroną postępowania podziałowego nie może być również osoba, która zgłasza roszczenia do części nieruchomości jeszcze niewydzielonej. Sam fakt zgłoszenia roszczenia nie ma umocowania w normie prawa materialnego, nie tworzy bowiem żadnego prawa rzeczowego do nieruchomości. Stroną postępowania nie jest również osoba, która jest właścicielem gruntów bezpośrednio sąsiadujących z nieruchomością będącą przedmiotem podziału. Sam fakt, że podmiot jest właścicielem nieruchomości sąsiedniej, chociażby bezpośrednio graniczącej z dzieloną nieruchomości, nie kreuje interesu prawnego, lecz co najwyżej interes faktyczny. Podziału dokonuje się bowiem w granicach prawnych działki dzielonej, a zatem stan po jej podziale nie wpływa na zasięg prawa własności działki przyległej. Wyjątek od powyższej reguły zachodzi jedynie w przypadku, gdyby organ dokonując podziału ingerował swoimi działaniami w wykonywanie prawa własności przez właścicieli nieruchomości sąsiednich, powodując np. pozbawienia nieruchomości sąsiedniej dostępu do drogi publicznej. Zdaniem kolegium należy także wskazać, że podział nieruchomości dokonywany przez organ administracji to podział geodezyjny, mający na celu wyodrębnienie w ramach jednej nieruchomości kilku działek ewidencyjnych, które po zatwierdzeniu podziału mogą być przedmiotem obrotu cywilnoprawnego. O zatwierdzeniu podziału nieruchomości orzeka wójt (burmistrz, prezydent miasta). Skutkiem decyzji organu administracji będzie podział geodezyjny - wyodrębnienie nowych działek gruntu w ramach jednej nieruchomości. Odnosząc powyższe ustalenia do zaskarżonej przez A. G. decyzji organu I instancji z dnia 4 października 2022 r., nr RG.6831.1.67.2022 kolegium uznało, że odwołanie nie może być uwzględnione, bowiem odwołująca się nie wykazała, iż ma w tej sprawie interes prawny, o którym mowa w art, 97 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że właścicielem dzielonej nieruchomości, stanowiącej działkę nr [...], AM-[...], obręb [...], C. jest Gmina J. A. G.(1) nie wykazała istnienia po jej stronie interesu prawnego, który uzasadniałby dopuszczenie jej do uczestniczenia w charakterze strony w przedmiotowym postępowaniu. Z materiału dowodowego wynika, że nieruchomość przyległa do dzielonej nieruchomości, stanowiąca działkę nr [...], której A. G. jest właścicielką oraz nieruchomość stanowiąca również nieruchomość przyległą - działka nr [...] posiadają dostęp do drogi publicznej – ulicy [...], poprzez drogę wewnętrzną stanowiącej działkę nr [...]. Kolegium ustaliło na podstawie materiału dowodowego w sprawie, że w następstwie podziału nieruchomości gruntowej stanowiącej działkę nr [...] nieruchomości przyległe do dzielonej nieruchomości, nie utracą dostępu do drogi publicznej, poprzez dojazd do niej drogą wewnętrzną - po podziale działką nr [...]. Również nowo wydzielone działki będą miały zapewniony dostęp do drogi publicznej poprzez działkę nr [...]. Z materiału dowodowego wynika też, że część gruntu objętego podziałem jest we władaniu odwołującej się. A akt sprawy nie wynika natomiast, że odwołująca się posiada tytuł prawny do zajmowanej części dzielonej nieruchomości. Sam fakt władania częścią nieruchomości w charakterze posiadacza - bez tytułu prawnego do nieruchomości, także nie stwarza po jego stronie interesu prawnego w rozumieniu art. 97 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W ocenie kolegium odwołująca się - chociaż zainteresowana podziałem ze względów faktycznych - jako ewentualny przyszły nabywca jednej z nowo wydzielonej działki - nie ma żadnego tytułu, aby domagać się podziału cudzej nieruchomości w inny sposób niż proponuje jej właściciel Gmina J. W świetle powyższego, wobec braku przymiotu strony, odwołująca się nie ma też legitymacji do wniesienia środka zaskarżenia, jakim jest odwołanie od decyzji z dnia 4 października 2022 r. Kolegium wskazuje również, że w sprawie objętej wyrokiem NSA w sprawie o sygn. I OSK 91/09 stan faktyczny był tego rodzaju, że w wyniku podziału nieruchomości sąsiedniej, skarżący utracił dostęp do drogi publicznej z własnej działki, który posiadał przed podziałem. Ochronę prawa własności właściciela działki sąsiedniej Naczelny Sąd Administracyjny wywiódł z treści art. 93 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który uzależnia dopuszczalność podziału nieruchomości od dostępu do drogi publicznej wydzielonych, w wyniku podziału działek. Tym samym (orzekł NSA) właściciel działki sąsiedniej, jeżeli miałby utracić w wyniku podziału dostęp do drogi publicznej, powinien być uznany za stronę postępowania podziałowego, gdyż posiada interes prawny w świetle art. 28 K.p.a. W niniejszej sprawie, stan faktyczny jest zupełnie inny. Odwołująca się, w wyniku podziału, nie utraciła dostępu do drogi publicznej z własnej działki o nr [...], który posiada poprzez drogę wewnętrzną o numerze ewidencyjnym po podziale [...] do ulicy [...]. Stąd też, nieuprawnionym było powoływanie się w odwołaniu m.in. na ww. wyrok NSA z tych powodów. Jednocześnie kolegium, mając na względzie okoliczności, które miały wpływ na sposób rozpatrzenia odwołania A. G. od decyzji działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta Jeleniej Góry, Geodety Miasta z dnia 4 października 2022r. nr RG.6831.1.67.2022 r., tj. umorzenia postępowania odwoławczego w niniejszej decyzji SKO, z powodu nieuznania jej za stronę postępowania, uznało, że brak jest zatem podstaw do uwzględnienia jej żądania dotyczącego wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji organu I instancji. W tych okolicznościach faktycznych i prawnych niniejszej sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Jeleniej Górze doszło do przekonania, że należy umorzyć postępowanie odwoławcze stosownie do treści cytowanego powyżej art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. Mając powyższe okoliczności na względzie orzeka się jak w sentencji.
Skargę na ostateczną decyzję, działając w imieniu i na rzecz A. G., na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 p. s. a w zw. z art. 50 § 1 p. s. a. wniósł profesjonalny pełnomocnik. Decyzji tej zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego a także przepisów postępowania administracyjnego, mające oczywisty istotny wpływ na wynika postępowania, tj.: - naruszenie przepisu art. 93 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez wadliwe uznanie, że prawidłowym działaniem Gminy J. było zatwierdzenie podziału nieruchomości (działki nr [...], AM-[...], obręb [...]), dokonane bez uwzględnienia okoliczności faktycznych a także interesu właścicieli działek sąsiednich, w tym interesu A. G., od przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego okoliczności sprawy, w tym w szczególności na okoliczność posiadania przez skarżącą interesu prawnego w braniu udziału w postępowaniu działowym, - naruszenie przepisów art. 28 k. p. a. w zw. z przepisem art. 2 oraz art. 64 Konstytucji RP, poprzez niewłaściwą ich wykładnię i uznanie, że skarżąca nie posiada interesu prawnego w postępowaniu o zatwierdzenie podziału nieruchomości, w sytuacji w której ze względu zarówno na stan prawny jak i na sytuację faktyczną posiada ona taki interes. Jednocześnie wnoszę o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Z uwagi na powyższe wnoszę o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia oraz na podstawie przepisu art. 145a o zobowiązanie organu (SKO) do podjęcia postępowania zgodnie z wnioskiem skarżącej, tj. o wszczęciu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Jeleniej Góry z dnia 4 października 2022 r. sygn. akt RG.6831.1.67.2022 o zatwierdzeniu podziału nieruchomości, ewentualnie o wznowieniu postępowania w przedmiocie zatwierdzenia podziału nieruchomości - działki drogowej nr [...], AM-[...], obręb [...], C. o powierzchni [...] ha (zgodnie z przepisem art. 149 k. p. a.), a także o zasądzenie na rzecz skarżącej od organu obowiązku zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu strona skarżąca wskazała, że w całości podtrzymuje swoje dotychczasowe stanowisko, zawarte w pisemnym odwołaniu od decyzji o zatwierdzeniu podziału nieruchomości z dnia 19 grudnia 2022r. (w aktach sprawy). Skarżąca nie zgadza się ze stanowiskiem Gminy J. oraz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze co do tego, że nie przysługuje jej w niniejszym postępowaniu przymiot strony. Jest to stanowisko całkowicie nieprawidłowe, w szczególności ze względu na sytuację faktyczną, jaka ma miejsce w niniejszej sprawie. W ocenie skarżącej, SKO bez dokonania szerszej analizy sytuacji faktycznej oraz prawnej zdecydował o odmowie przyznania jej prawa do udziału w postępowaniu o zatwierdzeniu planu podziału nieruchomości. Skarżąca posiada nieruchomość - działkę mieszkalno - usługową nr [...] - sąsiadującą z działką Gminy J. , będącą przedmiotem podziału, tj. działki drogowej nr [...]. Na skutek tego podziału ma dojść do wyjścia znacznej części tej działki spod własności (władztwa) Gminy J. i przejście przeważającej jej części - w postaci działki nr [...] - na własność pr3watną, tj. na własność właściciela sąsiedniej działki nr [...] – S. i W. G., w ramach poprawy warunków zagospodarowania ich nieruchomości. Wydanie zaskarżonej decyzji po pierwsze sprawia, że skarżąca utraci definitywnie możliwość korzystania z działki drogowej nr [...] jako drogi. Skarżąca jeszcze raz podaje, że jest to jedyna nieruchomość, dzięki której ma dostęp do drogi publicznej, tj. ulicy [...] w J. Skarżąca nie ma innego dostępu do drogi publicznej, istotną sprawą jest fakt, że w wyznaczonej nowo działce nr [...] znajduje się instalacja wodna wraz z zaworem głównym zabezpieczającym odcinek instalacji doprowadzający wodę do elektrozaworów, która to część ma być w przyszłości przeznaczona na poprawę stanu zagospodarowania nieruchomości państwa G. W razie awarii tej instalacji, dostęp do głównych zaworów uzależniony będzie nawet nie tyle od obecności (czy nieobecności) ale od arbitralnej decyzji przyszłych jej właścicieli. Jak już skarżąca wskazywała, od wielu lat walczy ona o przywrócenie tego fragmentu dotychczasowej działki drogowej nr [...] do stanu zgodnego z prawem, tj. o usunięcie przez sąsiadów - Państwa G. nielegalnie postawionego przez niech ogrodzenia, usunięcia przez niech wszystkich rzeczy i ruchomości oraz nasadzeń z tej nieruchomości. Skarżąca jeszcze raz podkreśla, że właściwe organy w swoich decyzjach orzekały zarówno o obowiązku usunięcia (rozebrania) ogrodzenia jak również o możliwości wycinki rosnących drzew na tej części działki drogowej nr [...]. Co więcej, Państwo G. w 2018 r. zainicjowali postępowanie sądowe o zasiedzenie przedmiotowej nieruchomości. Mimo że Gmina J. miała możliwość sprzeciwienia się temu wnioskowi, to niestety z nieznanych do końca skarżącej przyczyn, nie złożyła jakiegokolwiek sprzeciwu, a Sąd Rejonowy w J. prowadził postępowanie dowodowe jedynie przy uczestnictwie Gminy J. , bez jakiejkolwiek wiedzy o historii działki drogowej nr [...] i działaniach z nią związanych. Dopiero zgłoszenie zamiaru uczestnictwa w tym postępowaniu przez A. G. doprowadziło do ujawnienia wielu istotnych faktów a także poskutkowało uniemożliwieniem przejęcia tej działki przez Państwa G. To na skutek stanowiska zaprezentowanego przez A. G. a także czynności podjętych w postępowaniu sądowym. Sąd Rejonowy w J. postanowieniem z dnia 7 czerwca 2019r. sygn. akt [...] oddalił wniosek S. G. i W. G. o zasiedzenia działki drogowej nr [...], natomiast Sąd Okręgowy w J. postanowieniem z dnia 28 stycznia 2020r. sygn. akt [...] oddalił apelację wnioskodawców od orzeczenia sądu 1 instancji; oba orzeczenia są prawomocne. Dlatego też po dokonaniu analizy ciągu zdarzeń, a także czynności podejmowanych przez Gminę J. w okresie ostatnich kilkunastu lat, decyzja Gminy J. o podziale tej działki jest nie tylko nieprawidłowa ale i bezzasadna i irracjonalna. Skarżąca wskazuje, że na jej działce nr [...] posadowiony jest jej dom. Ponadto, zgodnie z pozwoleniem na budowę i z projektem oraz planem zagospodarowania przestrzennego, skarżąca ma prawo do posadowienia na tej działce budynku mieszkalno - usługowego. Co więcej, w chwili obecnej na jej działce istnieją mury (fundamenty) pomieszczenia gospodarczego, nasadzenia drzew zimozielonych - żywopłot, założony ogród botaniczny. Dodatkowo, przy ewentualnej przyszłej granicy jej działki z działką nr [...] znajduje się rozdzielnia elektryczna ZK-3. Okoliczności te sprawiają, że podział i zbycie części dotychczasowej działki drogowej nr [...] na rzecz osoby prywatnej (sąsiadów Państwa G.) spowoduje realną utratę możliwości dojazdu do posesji skarżącej samochodem osobowym, nie wspominając o możliwości dojazdu pojazdami większymi, w tym do obsługi posesji w zakresie sprzątania terenów zewnętrznych, remontów (dostawa mebli, urządzeń, opału, utrzymanie czystości i porządku w obrębie posesji itp.]. Sytuacja taka wpłynie znacznie na obniżenie wartości nieruchomości również ze względu na zmianę zagospodarowania. Nie bez znaczenia jest okoliczność, iż zarówno skarżąca jak i sąsiedzi – Państwo G. są od wielu lat skonfliktowani ze sobą. Oznacza to że w żaden sposób planowany przez Gminę J. podział działki drogowej nr [...] nie przyczyni się do normalizacji sytuacji w tej okolicy - będzie wręcz przeciwnie. Z uwagi na powyższe, za błędne należy uznać stanowisko zajęte przez Gminę J. jak i SKO w J. co do braku posiadania przez skarżącą przymiotu strony w tym postępowaniu. W tym miejscu skarżąca przytacza fragmenty kilku orzeczeń, które jednoznacznie wypowiadają się w tym temacie: "O ile oczywistą jest rzeczą, że właścicielowi działki sąsiedniej nie przysługuje prawo do wszczęcia postępowania w sprawie podziału nieruchomości, to inną jednak kwestią jest status właściciela działki sąsiadującej w sytuacji, gdy w wyniku podziału nieruchomości sąsiedniej i utworzenia nowych działek podziałowi nieruchomości towarzyszy cel zapewnienia tworzonym działkom dostępu do drogi publicznej, czy też utworzenia drogi wewnętrznej prowadzącej do drogi publicznej (komunikującej nowotworzone działki, jak również działki już istniejące z drogą publiczną). Pozbawienie właścicieli i użytkowników nieruchomości sąsiadujących z nieruchomością, która podlega podziałowi, możliwości ochrony ich praw właścicielskich byłoby w takich warunkach niczym innym, jak tylko pozbawianiem ich konstytucyjnej ochrony" (wyrok WSA w Poznaniu z 5 października 2021r., sygn. akt I SA/Po 443/21). "W postępowaniu o podział nieruchomości stroną postępowania jest każdy podmiot, który wykaże prawa rzeczowe do tego gruntu, tj. właściciel współwłaściciel czy użytkownik wieczysty, gdyż tylko te podmioty mogą dysponować nieruchomością w ramach przysługującego im prawa i żądać podziału nieruchomości. Niemniej jednak kręgu podmiotów mogących być stronami postępowania podziałowego nie można utożsamiać z kręgiem podmiotów uprawnionych do wszczęcia takiego postępowania na podstawie art. 97 ust. 1 u.g.n." (wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 20 października 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 1005/21); "W postępowaniu podziałowym właścicielom działek sąsiadujących z działką podlegającą podziałowi przysługują prawa strony w takim zakresie, w jakim organ dokonujący podziału ingeruje swoim działaniem w wykonywanie przez nich prawa własności" (wyrok WSA w Rzeszowie z 15 lipca 2014r., sygn. akt II SA/Rz 376/14); "W postępowaniu podziałowym właścicielom działek sąsiadujących z działką podlegającą podziałowi mogą przysługiwać prawa strony, gdyby na przykład organ dokonujący podziału ingerował swoimi działaniami w wykonywanie przez nich prawa własności. Gdyby zatem okazało się, że projektowany podział nieruchomości wykracza poza granice dzielonej nieruchomości to należy przyjąć, że w postępowaniu podziałowym właścicielom działek sąsiadujących z działką podlegającą podziałowi przysługują prawa strony. Jednakże tylko w takim zakresie, w jakim organ dokonujący podziału ingeruje swoimi działaniami w wykonywanie przez nich prawa własności" (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 11 listopada 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 916/19). Odnosząc się natomiast do zarzutów i uwag skarżącej co do tego, iż planowany podział ograniczy jej w sposób trwały możliwość korzystania ze swojej nieruchomości skarga wskazuje, że dostęp do drogi publicznej o którym mowa w przepisie art. 93 ustawy należy rozumieć stosunkowo szeroko, zgodnie z wykładnią celowościową. Jak wskazują przedstawiciele doktryny prawa: "(...) pojęcie dostępu do drogi publicznej należy rozumieć jako dostęp faktyczny i prawny. Dostęp prawny - powinien wynikać wprost z przepisu prawa, z czynności prawnej, czy orzeczenia sądowego. Dostęp faktyczny - oznacza zapewnienie możliwości przejścia i przejazdu do drogi publicznej i nie może być dostępem wyłącznie hipotetycznym. Musi być możliwy do wyegzekwowania przez inwestora przy użyciu dostępnych środków prawnych" [Bończak-Kucharczyk Ewa, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz aktualizowany, 2023 r.). Skarżąca od wielu lat podejmuje działania, aby zachować możliwość normalnego korzystania ze swojej nieruchomości, dbając niejako przy tym o nieruchomość Gminy J. W przeciwieństwie do samej Gminy J. , która poprzez skrajnie nieprofesjonalne działania co do własnego majątku - przedmiotowej działki drogowej nr [...] - wydaje się nie być nią zainteresowana. Skarżąca podkreśla, że nie zgadza się z tym, aby jednostka samorządu terytorialnego z własnej woli wyzbywała się swojego majątku jedynie w celu zalegalizowania wieloletniego bezprawnego działania właścicieli działki nr [...] – S. G. i W. G. Gmina J. przez wiele lat zaniechiwała egzekucji szeregu decyzji administracyjnych, normalizujących sytuację związaną z działką drogową nr [...] nie może ostatecznie prowadzić do pokrzywdzenia mieszkańca żyjącego zgodnie z przepisami prawa, kosztem innego mieszkańca, który przez wiele lat wykorzystywał indolencję urzędniczą co równie istotne. Gmina J. sama planuje już zbycie tej nieruchomości w trybie bezprzetargowym na rzecz właścicieli działki sąsiedniej nr [...] w celu poprawy jej warunków zagospodarowania. Jest to kolejna okoliczność świadcząca co najmniej o naruszaniu przez organ konstytucyjnej zasady równości wobec prawa w stosunku do skarżącej. Skarżąca podnosi, że nieprawidłowym jest uznawanie przez Gminę J. , iż może zbyć planowaną część nieruchomości w postępowaniu bezprzetargowym na rzecz jednego z właścicieli sąsiedniej działki w celu poprawy zagospodarowania jego działki. Wskazać należy, że dyspozycja przepisu art. 37 ust. 2 pkt 6) ustawy o gospodarce nieruchomościami wyraźnie stanowi, że można zbyć nieruchomość w drodze bezprzetargowej, jeżeli przedmiotem zbycia jest nieruchomość lub jej części, jeśli mogą poprawić warunki zagospodarowania nieruchomości przyległej, stanowiącej własność lub oddanej w użytkowanie wieczyste osobie, która zamierza tę nieruchomość lub jej części nabyć, jeżeli nie mogą być zagospodarowane jako odrębne nieruchomości. Skarżąca podaje, że z oczywistych względów dotychczasowa działka drogowa nr [...] jak najbardziej może być zagospodarowana jako osobna nieruchomość, a już na pewno istnieją inne osoby, które mogły i chętnie nabyłyby taką nieruchomość - w tym sama skarżąca. Natomiast to właśnie podział jakiego próbuje dokonać Gmina J. sprawi, że utworzone w wyniku tego podziału małe części dotychczasowej działki drogowej nr [...] rzeczywiście nie będą nadawać się do samodzielnego zagospodarowania. Z tego też względu, w oczywisty sposób Gmina J. nie będzie mogła zastosować przepisu art. 37 ust. 2 pkt 6) ustawy o gospodarce nieruchomościami. W tym miejscu skarżąca powołuje się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 września 2017 r., sygn. akt I OSK 407/17, w którym to orzeczeniu NSA wyraźnie wskazał, że: "Gdy zamiar nabycia zgłasza więcej niż jeden z właścicieli przyległych nieruchomości, zastosowanie art. 37 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz.U. z 2018 r poz. 121 ze zm.) zależy od tego, czy realizacja tego zamiaru może poprawić warunki zagospodarowania tych nieruchomości. Jeżeli poprawa ta jest możliwa w odniesieniu do więcej niż jednej z nieruchomości przyległej, wówczas nie można w trybie bezprzetargowym dokonać zbycia na rzecz jednego z ubiegających się o to właścicieli tych nieruchomości". Skarżąca nie zgadza się z twierdzeniami SKO zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonej przez nią decyzji. Skarżąca wskazuje, że nie jest jej winą to, że to Państwo G. wykonali ogrodzenie, którym nielegalnie zagrodzili znaczną część działki drogowej nr [...]. Wskutek wykonania tego ogrodzenia, skarżąca nie wykonywała ogrodzenia ze swojej strony, dlatego też w chwili obecnej pewna niewielka część działki drogowej nr [...] znajduje się po drugiej stronie tego ogrodzenia. Nie oznacza to jednak, że to sama skarżąca weszła w posiadanie czy też zagarnęła fragment działki drogowej nr [...], należącej do Gminy J. Niezrozumiałym jest również przedstawienie przez SKO stanowiska w postaci założenia, że skarżąca po podziale nadal będzie posiadać dostęp do drogi publicznej. Należy wskazać, że w wyniku podziału mają powstać 3 działki, które nie będą działkami drogowi. Brak jest również wskazania, kto będzie właścicielem tych działek a także w jaki sposób będzie je wykorzystywać. Reasumując, skarżąca wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji SKO numer SKO/41/GN-19/2022 w całości a także uwzględnienie jej wniosku o wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Jeleniej Góry nr RG.6831.1.67.2022 z dnia 4 października 2022r. o zatwierdzeniu podziału nieruchomości - działki nr [...], AM-[...], obręb [...] C. o powierzchni [...] ha, ewentualnie o wznowienie postępowania w wyżej wymienionej sprawie o zatwierdzenie podziału nieruchomości. Ze względu na wyżej wymienioną argumentację, skarżąca wnosi o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżąca wskazuje, że winna być uznana za stronę przedmiotowego postępowania, gdyż w sposób oczywisty postępowanie to dotyczy jej żywotnych interesów i praw. Pominięcie jej jako strony tego postępowania zarówno przez Gminę J. jak i przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Jeleniej Górze – jest wadliwym działaniem tych organów administracji publicznej.
W doręczonej sądowi odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki sąd administracyjny zważył:
Skarga nie może zostać uwzględniona.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492, ze zm.) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Przy czym w myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) - dalej jako: "p.p.s.a.", rozstrzygając w granicach danej sprawy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną jednakże powyższe regulacje nie pozwalają sądowi na stosowanie przy orzekaniu zasad współżycia społecznego lub zasad słuszności. Uchylenie decyzji lub postanowienia, względnie stwierdzenie ich nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania lub prawa materialnego, odpowiednio mogących mieć lub mających wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 p.p.s.a.).
Kontroli Sądu w niniejszej sprawie podlega decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 31.03.2023 r., wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa oraz art. 93 ust. 1, ust. 2 i ust. 3, art. 96 ust 1, art. 97 ust. 1 i ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz.U. z 2021 r., poz. 1899 ze zmianami), którą organ drugiej instancji - po rozpatrzeniu odwołania A. G. od decyzji organu pierwszej instancji umorzyło postępowanie odwoławcze.
Dalej trzeba powiedzieć, że spór w sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uznało, że skarżąca nie posiada przymiotu strony w kontrolowanym postępowaniu, bowiem ta przesłanka przesądziła o nierozpatrzeniu przez organ argumentów skarżącej, zawartych w złożonym odwołaniu, a w konsekwencji do wydania decyzji umarzającej postępowanie odwoławcze. Istotne dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy jest wskazanie, że sprawy o podział nieruchomości reguluje ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z art. 97 ust. 1 tego aktu podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek i koszt osoby, która ma w tym interes prawny. W judykaturze i zwraca się uwagę na to, że z dniem 1 stycznia 1998 r., kiedy zaczęła obowiązywać ustawa o gospodarce nieruchomościami, stan prawny w zakresie podmiotów, które mogą żądać dokonania podziału nieruchomości uległ zmianie (w stosunku do uprzednio obowiązującego stanu prawnego), bo podmiotami tymi stały się osoby, które mają w tym interes prawny. Jest to istotna zmiana ustawodawcy, albowiem nie może ulegać wątpliwości, że zakres pojęcia "osoba dysponująca interesem prawnym w podziale nieruchomości" jest szerszy od pojęcia "właściciel i użytkownik wieczysty domagający się podziału nieruchomości", co obowiązywało w poprzednim stanie prawnym. Skarżąca wskazuje, że jej interes prawny polega na tym, że po podziale nieruchomości jej nieruchomość nie będzie miała dostępu do drogi publicznej. Dalej trzeba powiedzieć, że interes prawny, o którym mówi ustawodawca, musi wynikać z przepisu prawa powszechnie obowiązującego, co nie oznacza, że można go wywodzić wyłącznie z norm prawa materialnego administracyjnego. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych i poglądami doktryny źródłem interesu prawnego mogą być również inne gałęzie prawa, w tym prawa cywilnego, prawa pracy czy prawa finansowego. Inaczej mówiąc, stosownie do treści art. 28 k.p.a. stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W doktrynie i orzecznictwie podkreśla się, że treścią pojęcia "interes prawny" jest prawo podmiotowe, rozumiane jako przyznanie jednostce przez przepis prawa konkretnych korzyści, które można realizować w postępowaniu administracyjnym. Interes prawny jest konkretny, aktualny i sprawdzalny, a jego istnienie musi znaleźć potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. Musi on być przy tym osobisty, własny i indywidualny. Jego ustalenie następuje w wyniku konkretyzacji właściwego przepisu prawa materialnego (por. B. Adamiak, J. Borkowski: "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Warszawa 2004, s. 215-233, G. Łaszczyca, A. Matan: "Umorzenie ogólnego postępowania administracyjnego", Kraków 2002, s. 56-58, wyrok NSA z dnia 13 marca 2001 r. w sprawie I SA 2312/99, wyrok NSA z dnia 27 września 2001 r. w sprawie I SA 2326/00, wyrok NSA z dnia 19 marca 2002 r. w sprawie IV SA 1132/00, wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2000 r. w sprawie I SA 1019/99). Jak już była o tym mowa interes ten może wynikać nie tylko z przepisów prawa materialnego administracyjnego, lecz także z prawa cywilnego. W wyroku z dnia 8 marca 2005 r. (OSK 682/04) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że właściciel nieruchomości sąsiedniej ma interes prawny wynikający z art. 140 k.c. do uczestniczenia jako strona (art. 28 k.p.a.) w postępowaniach administracyjnych, w wyniku których może zapaść decyzja tak kształtująca stosunki na sąsiedniej nieruchomości, iż będzie to miało wpływ na wykonywanie prawa własności przez właściciela sąsiedniej nieruchomości. Jest to prawo chronione na gruncie prawa krajowego nie tylko w ustawodawstwie zwykłym (k.c.), ale także konstytucyjnym. Art. 64 Konstytucji RP wyraża bowiem zasadę prawa, łącząc jej treść z ochroną własności jako prawa człowieka i obywatela. Ponadto, co nabiera szczególnego znaczenia aksjologicznego w kontekście podejmowania jakichkolwiek decyzji związanych z prawem własności, jego ochrona została na gruncie art. 21 ust. 1 Konstytucji uznana za jedną z podstawowych zasad ogólnych tego prawa oraz całego porządku prawnego. W ocenie Sądu, jak wynika z akt sprawy, organy zbadały, że do takiego naruszenia nie doszło. Organy w sposób prawidłowy w postępowaniu dowodowym wskazały, że nieruchomość skarżącej ma dostęp do drogi publicznej. W efekcie, stan faktyczny rozpoznawanej sprawy jest odmienny od tego. Opisanego w cytowanym wyroku. Trzeba bowiem pamiętać, że w świetle art. 145 § 1 k.c. jeżeli nieruchomość nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej lub do należących do tej nieruchomości budynków gospodarskich, właściciel może żądać od właścicieli gruntów sąsiednich ustanowienia za wynagrodzeniem potrzebnej służebności drogowej (droga konieczna). a zatem z jednej strony (w świetle zgromadzonych dokumentów) powoduje to brak podstaw do żądania ustanowienia służebności drogi koniecznej. W jej ocenie doszło do podziału nieruchomości w sposób niezgodny z prawem, z uwagi na pozbawienie jej nieruchomości dostępu do drogi publicznej. Trzeba dodać, że interes prawny właściciela/użytkownika wieczystego działki sąsiedniej, w rozumieniu art. 28 k.p.a., wystąpi wtedy, gdy mamy do czynienia z sytuacją gdy dochodzi do wpływu na prawa lub obowiązki właściciela sąsiedniej nieruchomości. W takich warunkach w postępowaniu o wydanie decyzji podziałowej (decyzji o zatwierdzeniu podziału na podstawie art. 96 ust. 1 u.g.n.) lub też wcześniej, w przedmiocie zaopiniowania (w drodze postanowienia) projektu podziału co do zgodności projektu podziału z planem miejscowym (art. 93 ust. 4 i 5 u.g.n.), mogą wziąć udział jako strony również właściciele sąsiednich (w tym bezpośrednio sąsiadujących) nieruchomości. Takie stanowisko znajduje swoje potwierdzenie w orzecznictwie sądowym (por.m.in. wyrok NSA z dnia 14 października 2009 r. sygn. akt I OSK 91/09 (CBOS). W postępowaniu podziałowym właścicielom działek sąsiadujących przysługują więc prawa strony w takim zakresie, w jakim organ dokonujący podziału ingeruje swoim działaniem w wykonywanie przez nich prawa własności (tak NSA w wyroku z dnia 14 września 2010 r. sygn. akt II OSK 1343/0, CBOS). Właściciel nieruchomości sąsiedniej ma w takich warunkach interes prawny, wynikający z art. 140 i art. 144 k.c., do uczestniczenia jako strona w postępowaniu dotyczącym podziału nieruchomości sąsiedniej, w wyniku którego mogą zostać wydane rozstrzygnięcia kształtujące stosunki na jego nieruchomości, tj. wpływające na sposób wykonywania prawa własności tej nieruchomości, w tym sposób korzystania z nieruchomości.
Niewadliwie ustalony stan faktyczny wskazuje, że nieruchomość przylegająca do nieruchomości gruntowej, podlegającej podziałowi, stanowiąca działkę nr [...], należąca do A. G., a także nieruchomość przyległa - działka nr [...] posiadają dostęp do drogi publicznej – ulicy [...], poprzez drogę wewnętrzną stanowiącej działkę nr [...]. Materiał dowodowy wskazuje także, że podział nieruchomości gruntowej, stanowiącej działkę nr [...] nie spowoduje, że nieruchomości sąsiednie utracą dostępu do drogi publicznej, podobnie jak nowo wydzielone działki. Dojazd do drogi publicznej będzie możliwy poprzez drogę wewnętrzną, stanowiącą, po podziale działkę nr [...]. Wprawdzie część gruntu objętego podziałem pozostaje we władaniu skarżącej, ale nie wylegitymowała się tytułem prawnym do zajmowanej nieruchomości co powoduje, że nie sposób przydać skarżącej przymiot strony, w rozumieniu art. 28 kpa.
Przechodząc do kolejnych zarzutów skargi, zdaniem sądu, nie mogą one skutecznie podważyć trafności orzeczenia SKO. Organ odwoławczy prawidłowo wskazał, że skarżącej nie przysługuje przymiot strony w tym postępowaniu, co zostało szeroko omówione wcześniej, a co za tym idzie nie naruszono we wskazanym zakresie, przywołanego w skardze art. 93 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W związku z ty6m nie ma także powtarzać argumentacji w zakresie nienaruszenia także art. 28 kpa. Jeśli chodzi o przepisy postępowania, których naruszenie wskazuje skarga, to po pierwsze należy przypomnieć, że naruszenie przepisów procesowych może dawać sądowi administracyjnemu asumpt do uwzględnienia skargi jedynie w przypadku, gdy "naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy". Natomiast w tej sprawie nie dopatrzył się sąd naruszenia wskazanych w skardze przepisów.
Reasumując, sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm. - dalej: "p.p.s.a.") orzekł, jak w sentencji wyroku.