II SA/Wr 142/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę w sprawie trwałego wyłączenia gruntów rolnych z produkcji rolniczej, potwierdzając prawidłowość decyzji organów administracji.
Sprawa dotyczyła skargi A. P. i P. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję starosty o trwałym wyłączeniu z produkcji rolniczej gruntów rolnych o powierzchni 0,0673 ha, które zostały faktycznie zagospodarowane na cele rekreacyjne i mieszkaniowe bez wymaganego zezwolenia. Skarżący zarzucali błędy w procedurze i obliczeniu należności. Sąd uznał, że organy prawidłowo zastosowały przepisy ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, w tym art. 28 ust. 2, nakładając należność podwyższoną o 10% i odrzucając możliwość zaliczenia wartości gruntu na poczet należności w tym trybie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał skargę A. P. i P. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze, która utrzymała w mocy decyzję Starosty Zgorzeleckiego dotyczącą trwałego wyłączenia z produkcji rolniczej gruntów rolnych o powierzchni 0,0673 ha. Skarżący pierwotnie uzyskali zgodę na wyłączenie mniejszej powierzchni pod budynek mieszkalny i przydomową oczyszczalnię ścieków, jednak faktycznie zagospodarowali całą działkę na cele mieszkaniowe i rekreacyjne. Organy administracji, po wielokrotnych postępowaniach i uchyleniach decyzji, ostatecznie wydały decyzję z urzędu na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, nakładając należność podwyższoną o 10% z tytułu wyłączenia gruntów bez zezwolenia. Skarżący zarzucali błędy proceduralne, brak pouczenia oraz niewłaściwe wyliczenie należności, wnosząc o zaliczenie wartości rynkowej gruntu na poczet należności. Sąd oddalił skargę, stwierdzając, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały właściwe przepisy prawa. Podkreślono, że art. 12 ust. 6 ustawy, dotyczący zaliczenia wartości gruntu, nie ma zastosowania w przypadku wyłączenia gruntów z produkcji rolnej bez zezwolenia (art. 28 ust. 2). Sąd uznał również, że nie jest rolą organów administracji świadczenie usług doradztwa prawnego, a ewentualne błędy geodety nie obciążają organów w tym postępowaniu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Tak, w razie stwierdzenia, że grunty przeznaczone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele nierolnicze zostały wyłączone z produkcji bez decyzji zezwalającej, decyzję taką wydaje się z urzędu, podwyższając jednocześnie wysokość należności o 10%.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy prawidłowo ustaliły faktyczne wyłączenie gruntów rolnych z produkcji na cele mieszkaniowe i rekreacyjne, co uzasadniało wydanie decyzji z urzędu na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (10)
Główne
uogril art. 28 § ust. 1
Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych
W razie stwierdzenia, że grunty przeznaczone w MPZP na cele nierolnicze zostały wyłączone z produkcji bez decyzji zezwalającej, decyzję wydaje się z urzędu, podwyższając należność o 10%.
uogril art. 28 § ust. 2
Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych
W razie stwierdzenia, że grunty przeznaczone w MPZP na cele nierolnicze lub nieleśne zostały wyłączone z produkcji bez decyzji zezwalającej na takie wyłączenie, decyzję taką wydaje się z urzędu, podwyższając jednocześnie wysokość należności o 10%.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi.
Pomocnicze
uogril art. 12 § ust. 6
Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych
Należność pomniejsza się o wartość gruntu, ustaloną według cen rynkowych stosowanych w danej miejscowości w obrocie gruntami, w dniu faktycznego wyłączenia tego gruntu z produkcji. Przepis ten nie ma zastosowania w przypadku należności ustalanej na podstawie art. 28 uogril.
uogril art. 12 § ust. 7
Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych
W przypadku gruntów klasy RIIIa wytworzonych z gleb pochodzenia organicznego i mineralnego obowiązuje stawka 320 595 zł za 1 ha.
uogril art. 12 § ust. 1
Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych
Osoba, która uzyskała zezwolenie na wyłączenie gruntów z produkcji, jest obowiązana uiścić należność i opłaty roczne.
uogril art. 4 § pkt 12
Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych
Pod pojęciem 'należności' rozumie się jednorazową opłatę z tytułu trwałego wyłączenia gruntów z produkcji.
uogril art. 4 § pkt 13
Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych
Pod pojęciem 'opłaty rocznej' należy rozumieć opłatę roczną z tytułu użytkowania na cele nierolnicze lub nieleśne gruntów wyłączonych z produkcji, w wysokości 10% należności, uiszczaną przez lat 10 w przypadku trwałego wyłączenia.
k.p.a. art. 155
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej.
k.p.a. art. 189f § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Możliwość odstąpienia od wymierzenia kary w przypadku zaprzestania naruszenia prawa przez stronę.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy prawidłowo ustaliły faktyczne wyłączenie gruntów rolnych z produkcji na cele mieszkaniowe i rekreacyjne. Zastosowanie art. 28 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych było uzasadnione. Art. 12 ust. 6 ustawy, dotyczący zaliczenia wartości gruntu, nie ma zastosowania w przypadku wyłączenia gruntów z produkcji rolnej bez zezwolenia. Nie jest rolą organów administracji świadczenie usług doradztwa prawnego. Naruszenie polegające na wyłączeniu gruntu z produkcji rolnej bez zezwolenia ma charakter nieodwracalny, co wyklucza zastosowanie art. 189f k.p.a.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia prawa materialnego (art. 12 ust. 6 uogril) poprzez niezastosowanie i błędne wyliczenie należności. Zarzuty naruszenia prawa materialnego (art. 28 ust. 2 uogril) poprzez błędne zastosowanie. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 9, 12, 16, 35 i 36 k.p.a.). Brak uprzedniego odpowiedniego pouczenia o warunkach wyłączenia z produkcji rolnej. Sugerowanie, że stan rzeczy stanowił konsekwencję zaniedbań organów w zakresie udzielania informacji. Wniesienie o obniżenie należności o wartość rynkową zakupionego gruntu.
Godne uwagi sformułowania
nie jest rolą organów administracji świadczenie inwestorom usług doradztwa prawnego naruszenie polegało na rozpoczęciu nierolniczego użytkowania gruntów i nie doszło do zaprzestania takiego postepowania, co jest warunkiem formalnym zastosowania ulgi delikt administracyjny w postaci wyłączenia gruntu z produkcji rolnej bez zezwolenia. Delikt ten ma charakter nieodwracalny
Skład orzekający
Gabriel Węgrzyn
przewodniczący
Adam Habuda
członek
Marta Pawłowska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wyłączenia gruntów rolnych z produkcji bez zezwolenia, w szczególności stosowanie art. 28 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz brak możliwości zastosowania art. 12 ust. 6 w takich przypadkach."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, gdzie doszło do faktycznego wyłączenia gruntów rolnych na cele inne niż rolnicze bez wymaganej decyzji, a następnie próby uregulowania stanu prawnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje typowy konflikt między właścicielami gruntów a organami administracji w kwestii wyłączenia gruntów rolnych, pokazując konsekwencje samowolnego zagospodarowania terenu.
“Wyłączyłeś grunt rolny bez pozwolenia? Sprawdź, jakie mogą być konsekwencje finansowe.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Wr 142/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2023-07-25 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-03-24 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Adam Habuda Gabriel Węgrzyn /przewodniczący/ Marta Pawłowska /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych Hasła tematyczne Cudzoziemcy Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku *Oddalono skargę w całości Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 2409 art. 28 ust. 1 Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn Sędziowie: Sędzia WSA Adam Habuda Asesor WSA Marta Pawłowska (spr.) Protokolant: asystent sędziego Artur Stefański po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 lipca 2023 r. sprawy ze skargi A. P. i P. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 2 stycznia 2023 r., nr SKO/41/OG-8/2022 w przedmiocie trwałego wyłączenia z produkcji rolniczej gruntów rolnych oraz ustalenia związanych z tym należności i opłat rocznych oddala skargę w całości. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia 2 stycznia 2023 r. nr SKO/41/OG-8/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Jeleniej Górze (dalej jako "SKO"), po rozpatrzeniu odwołania P. i A. P. (dalej jako "skarżący"), utrzymało w mocy decyzję Starosty Zgorzeleckiego (dalej jako "starosta") z dnia 8 sierpnia 2022 r. (nr BS.6124.18.2017.24) wyłączającą trwale z produkcji rolniczej grunty rolne, położone w obrębie ewidencyjnym [...] P., AM-[...], w granicach działki nr [...], o łącznej powierzchni [...] ha. Powyższą decyzję wydano w następujących okolicznościach: Decyzją z dnia 23 lutego 2017 r. (nr BS.6124.18.2017.3) starosta na wniosek skarżących wyraził zgodę na trwałe wyłączenie gruntów rolnych pochodzenia mineralnego z produkcji rolniczej, położonych w obrębie ewidencyjnym [...] P., A-[...] w granicach działki nr [...], o całkowitej powierzchni [...] ha o powierzchni do wyłączenia 0,0473 ha z przeznaczeniem pod budynek mieszkalny jednorodzinny. Jednocześnie zwolnił skarżących z uiszczenia należności i opłat rocznych z tego tytułu. W toku rozpoczęto procesu budowlanego, na wniosek skarżących (w związku z zaplanowaną budową przydomowej oczyszczalni ścieków) Starosta Zgorzelecki decyzją z dnia 26 października 2018 r. zmienił swą poprzednią decyzję z dnia 23 lutego 2017 r. i zezwolił skarżącym na trwałe wyłączenie gruntów z produkcji rolniczej położonych w obrębie ewidencyjnym [...] P., A-[...] w granicach działki nr [...], o całkowitej powierzchni [...] ha o powierzchni do wyłączenia 0,0652 ha, z przeznaczeniem pod budynek mieszkalny jednorodzinny i przydomową oczyszczalnię ścieków. Jednocześnie zwolnił skarżących z uiszczenia należności i opłat rocznych z tego tytułu co do powierzchni do 0,05 ha. Za powierzchnię przekraczającą tą wartość ustalił opłatę roczną 4 873,04 zł, jednak z uwagi na zaliczenie wartości rynkowej gruntu przeznaczonego do wyłączenia, w decyzji postanowiono o braku należności do uiszczenia. W związku z kontrolą wewnętrzną, przeprowadzoną na podstawie zawiadomienia o zmianie danych ewidencyjnych, w dniu 2 lutego 2021 r. wszczęto z urzędu postępowanie administracyjne, w sprawie niezgodnego z decyzją wyłączenia z użytkowania rolniczego ww. gruntów rolnych. Ustalono bowiem, że skarżący wyłączyli bez zezwolenia z produkcji rolniczej na wspomnianej nieruchomości powierzchnię 0,0673 ha użytku chronionego (R kl. IIIa) bez zezwolenia. Starosta przeprowadził również wizję lokalną, podczas której stwierdzono, że całość działki należącej do skarżących, o powierzchni [...] ha została wyłączona z produkcji rolniczej, albowiem teren poza domem jednorodzinnym i przydomową oczyszczalnią ścieków, został zagospodarowany przez strony na działalność rekreacyjną (trawnik, huśtawka, piaskownica, plan zabaw). W celu uregulowania stanu prawnego działki gruntu nr [...] o powierzchni [...] ha, decyzją z dnia 23 kwietnia 2021 r. (nr BS.6124.18.2017.15) starosta wyłączył trwale z produkcji rolniczej grunty rolne, określając powierzchnię wyłączoną przez skarżących na [...] ha gruntów R IIIa, z przeznaczeniem pod zabudowę jednorodzinną. Z tego tytułu ustalono należność w kwocie 23 733,64 zł oraz opłatę roczną w wysokości 2 373,36 zł płatną przez 10 lat od dnia faktycznego wyłączenia, tj. od 2019 r. do roku 2028. Skarżący wnieśli odwołanie od decyzji w którym wskazali, że skoro, w przypadku wniosku o wyłączenie z produkcji rolniczej części działki w związku z budową przydomowej oczyszczalni ścieków, starosta zmienił własną wcześniejszą decyzję w trybie art. 155 kpa, to również w przypadku stwierdzenia dalszego faktycznego wyłączenia, powinien zastosować ten sam tryb, albowiem przesłanki z art. 155 kpa zostały spełnione, zgoda stron na taką zmianę jest bowiem bezsporna. Zarzucili również, że wobec złożenia w tym samym urzędzie, a więc i de facto w tym samym organie, inwentaryzacji geodezyjnej powykonawczej, z której w sposób jednoznaczny wynikało wyłączenie całej powierzchni działki z produkcji rolniczej, starosta winien to potraktować jako wniosek skarżących i ponownie zastosować tryb z art. 155 kpa i zmienić wcześniejsze decyzje w zakresie powierzchni działki podlegającej wyłączeniu. W ocenie skarżących, nie czyniąc tego, starosta pozostawał w bezczynności, czego konsekwencje w sposób nieuprawniony i dotkliwy, dotknęły skarżących. Podniesiono przy tym brak rzetelnego poinformowania ich przez starostę oraz działającego na ich zlecenie geodety na etapie projektowania inwestycji oraz uzyskania pozwolenia na budowę o koniecznym zakresie wyłączenia niezbędnym do realizacji inwestycji zgodnie z prawem. Decyzją z dnia 25 czerwca 2021 r. (nr SKO/41/OG-5/2021) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Jeleniej Górze uchyliło decyzję Starosty Zgorzeleckiego z dnia 23 kwietnia 2021 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania temu organowi. W ocenie Kolegium, w decyzji pierwszej instancji zabrakło ustalenia, czy na przedmiotowej nieruchomości w istocie rozpoczęto inne niż rolnicze użytkowanie nieruchomości, a nie tylko zaniechano jej wykonywania. Kolegium zarzuciło też nieustalenie, czy opisany w decyzji plac zabaw znajduje się na terenie na który skarżący uzyskali zezwolenie, czy na części działki co do której decyzja o wyłączeniu nie była wydana. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia 18 sierpnia 2021 r. (nr BS.6124.18.2017.18) starosta wyłączył trwale z produkcji rolniczej grunty rolne, określając powierzchnię wyłączoną przez skarżących na [...] ha gruntów R IIIa, z przeznaczeniem pod zabudowę jednorodzinną. Z tego tytułu ustalono należność w kwocie 23 733,64 zł oraz opłatę roczną w wysokości 2 737,36 zł płatną przez 10 lat od dnia faktycznego wyłączenia, tj. od 2019 r. do roku 2028. W uzasadnieniu sprawy wskazano, że skarżący uzyskali zgodę na wyłączenie gruntów z produkcji rolniczej w zakresie powierzchni działki wynoszącej 0,0652 ha, tymczasem bezspornie, cała powierzchnia działki nr [...] jest wykorzystywana przez strony na działalność rekreacyjno – wypoczynkową. Zatem 0,0673 ha została faktycznie wyłączona z działalności rolniczej bez zezwolenia i w stosunku do tej powierzchni należało wydać decyzję wyłączającą grunty z produkcji rolniczej. Na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych ustaloną należność podwyższono o 10%. Po rozpoznaniu odwołania skarżących od tego rozstrzygnięcia, o treści analogicznej do poprzednio wnoszonego, decyzją z dnia 29 kwietnia 2022 4. (nr SKO/41/|OG-10/2021 SKO ponownie uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało organowi pierwszej instancji sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, po przytoczeniu stanu faktycznego sprawy i wskazaniu podstaw prawnych, Kolegium stwierdziło, że błędnie nie wzięto pod uwagę zgłaszanych przez stronę wniosków dowodowych w zakresie oświadczeń geodety wykonującego inwentaryzację powykonawczą. Przekazując sprawę do ponownego rozpoznania wskazano na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego poprzez ustalenia, w świetle złożonych przez geodetę oświadczeń, jaki użytek rolny i klasę według geodety, przed złożeniem inwentaryzacji powykonawczej, miała część działki nie objęta zgodą na wyłączenie z produkcji rolniczej. . Kolegium nakazało również ustalenia formy zmiany danych w ewidencji gruntów oraz czy od tego aktu (czynności) służy stronie prawo zaskarżenia. Dodatkowo wskazano, że w sprawie znajdują zastosowanie przepisy działu IVa kpa, wobec czego organ pierwszej instancji przy podejmowaniu decyzji w sprawie, musi rozważyć czy nie zachodzą okoliczności art. 189 f kpa, tj. zbadać dopuszczalność odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej, jaką jest w istocie wymierzenie opłaty podwyższonej. . Rozpoznając ponownie sprawę starosta przeprowadził kolejną wizję lokalną, podczas której wykonano dokumentacje fotograficzną, włączoną następnie do akt sprawy. W dniu 8 sierpnia 2022 r. Starosta Zgorzelecki wydał decyzję nr BS.6124.18.2017.24. (nr BS.6124.18.2017.18) którą wyłączył trwale z produkcji rolniczej grunty rolne, określając powierzchnię wyłączoną przez skarżących na [...] ha gruntów R IIIa ( w tym 0,0673 ha bez zezwolenia), z przeznaczeniem pod zabudowę jednorodzinną i przylegającej do niej terenem przydomowej zieleni, placu gier, zabaw i odpoczynku. Z tego tytułu ustalono należność w kwocie 23 733,64 zł oraz opłatę roczną w wysokości 2 737,36 zł płatną przez 10 lat od dnia faktycznego wyłączenia, tj. od 2019 r. do roku 2028. W uzasadnieniu sprawy wskazano, że skarżący uzyskali zgodę na wyłączenie gruntów z produkcji rolniczej w zakresie powierzchni działki wynoszącej 0,0652 ha, tymczasem bezspornie, cała powierzchnia działki nr [...] jest wykorzystywana przez strony na działalność rekreacyjno – wypoczynkową. Zatem 0,0673 ha została faktycznie wyłączona z działalności rolniczej bez zezwolenia i w stosunku do tej powierzchni należało wydać decyzję wyłączającą grunty z produkcji rolniczej. Na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych ustaloną należność podwyższono o 10%. Dalej organ w uzasadnieniu decyzji przeanalizował przepisy prawa w zakresie dokumentacji powykonawczej geodezyjnej oraz zgłoszenia jej do ewidencji gruntów, po czym wyjaśnił, że w zakresie ochrony gruntów rolnych starosta nie jest nią związany, ciąży na nim bowiem obowiązek ustalenia obszaru faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej. W przypadku ustalenia, ze inwentaryzacja geodezyjna nie jest zgodna ze stanem rzeczywistym, na organie ciąży obowiązek wszczęcia z urzędu postępowania w zakresie wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej. Natomiast geodezyjna inwentaryzacja powykonawcza zawiera wskazanie powierzchni gruntów wyłączonych - zagospodarowanych w sposób inny niż rolny i powinna być zgodna z decyzją zezwalającą na ich wyłączenie. Organ wyjaśnił, że złożona przez geodetę inwentaryzacja powykonawcza została przez organ odrzucono i nakazano jej korektę. Wyjaśniono również, że sama aktualizacja informacji zawartej w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze czynności materialno – technicznej, na którą stronie przysługuje odwołanie. W rozpoznawanej sprawie, po złożeniu przez geodetę korekty dokumentacji w dniu 24 października 2019 r., wprowadzono do ewidencji zgodnie z jej treścią zmiany, w zakresie całej powierzchni działki nr [...] i zmieniono rodzaj użytku R IIIa o powierzchni [...] ha na użytek gruntowy oznaczony jako B o powierzchni [...] ha. Skarżący w odwołaniu sami podnieśli, że nie odwoływali się od tej zmiany, pozostając w przekonaniu, że geodeta ze starostą we własnym zakresie skompilują działania w celu uregulowania stanu prawnego działki. W zakresie ustalenia daty faktycznego wyłączenia organ pierwszej instancji podniósł, że z dokumentacji powykonawczej oraz fotograficznej zgromadzonej w sprawie wynika, że nierolnicze użytkowanie działki rozpoczęło się przed 21 marca 2021 r. (data pierwszej wizji lokalnej), zatem mając na uwadze interes strony organ uznał, że nastąpiło to 2021 r. Organ przeanalizował również możliwość zastosowania art. 189f kpa i możliwość odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej i stwierdził, że w sprawie nie jest to możliwe, albowiem naruszenie polegało na rozpoczęciu nierolniczego użytkowania gruntów i nie doszło do zaprzestania takiego postepowania, co jest warunkiem formalnym zastosowania ulgi. Po rozpoznaniu odwołania strony od tej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu 2 stycznia 2023 r. nr SKO/41/OG-8/2022, zaskarżoną w niniejszej sprawie, utrzymało ją w mocy, wywodząc przy tym, że skarżący, będący właścicielami wspomnianej nieruchomości, bez wymaganej zgody wyłączyli z produkcji rolniczej grunt o powierzchni 0,0673 ha, stanowiący użytek R klasy III, co wynika z protokołów oględzin przeprowadzonych w sprawie przez organ pierwszej instancji i czemu skarżący nie przeczą. Skontrolowany teren zakwalifikowano jako grunty zabudowane i zurbanizowane (B - tereny mieszkaniowe). Zaznaczono ponadto, że w odniesieniu do działki nr [...] wyłączenie z produkcji rolniczej jest zgodne z jej przeznaczeniem, wynikającym z uchwały nr [...] Rady Miejskiej w B. z dnia [...] czerwca 2014 r., w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi P. (Dz.Urz. Woj.Dol. z dnia 9 lipca 2014 r., poz. [...] – dalej "MPZP". Z ustaleń MPZP wynika bowiem, że działka ta usytuowana jest na terenie, oznaczonym symbolem 2.2MN, przeznaczonym jako teren zabudowy jednorodzinnej. Dalej SKO wyjaśniło podstawy prawne decyzji zaznaczając, że w sprawie wystąpiły przesłanki do wydania decyzji z art. 28 ust. 2 uogril, bowiem wyłączono grunt rolny z produkcji rolnej bez zezwolenia na obszarze terenu przeznaczonego w MPZP na cele nierolnicze. Odwołując się zaś do wyroków sądów administracyjnych SKO podkreśliło, że podziela prezentowany w orzecznictwie sądowym pogląd, że art. 12 ust. 6 uogril, przewidujący zaliczenie wartości gruntu na poczet należności, nie ma zastosowania do ustalania opłaty w trybie art. 28 uogril, bowiem pomniejszenie należności o wartość gruntu jest rozwiązaniem wprowadzonym przez ustawodawcę dla sytuacji uregulowanych w art. 12 uogril (tzn. legalnych wyłączeń gruntów z produkcji) i stanowi swoisty "dodatek" do samej należności, tak jak takim szczególnym "dodatkiem" jest podwojenie należności, o którym mowa w art. 28 ust. 1 uogril. W ocenie SKO w sprawie zebrano wystarczający materiał dowodowy, wskazujący na to, iż skarżący naruszyli warunki zezwolenia i wyłączyli z produkcji rolnej całą powierzchnię działki nr [...], zamiast 0,0652 ha. Podczas oględzin przeprowadzonych w dniach 12 marca 2021 r., oraz 10 czerwca 2022 r., na powierzchni całej działki stwierdzono bowiem trawnik, rozstawione urządzenia w postaci trampoliny, huśtawki, placu zabaw. Za prawidłowe również SKO uznało wyliczenie opłaty, w tym podwyższenie jej o 10% oraz niezaliczenie wartości rynkowej gruntu na poczet wymierzonej należności. W skardze na decyzję SKO zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj art. 12 ust. 6 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych poprzez jego niezastowanie i błędne wyliczenie należności oraz wniesiono o obniżenie należności o wartość rynkową zakupionego przez skarżących gruntu oraz art. 28 ust. 2 ustawy poprzez błędne zastosowanie w sprawie. Nadto zarzucono organowi naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 9, 9, 12, 16, 35 i 36 k.p.a. Zarzucono organom brak uprzedniego odpowiedniego pouczenia o warunkach wyłączenia z produkcji rolnej działki w związku z planowaną inwestycją budowy domu jednorodzinnego, w sytuacji gdy przy składaniu dokumentacji powykonawczej, w tym geodezyjnej wskazali powierzchnię faktycznego wyłączenia [...] ha. Skarżący zaznaczyli, że wielokrotnie zarówno oni jak i współpracujący z nimi geodeta, komunikowali się z pracownikami starostwa i nie otrzymali od nikogo informacji o jakichkolwiek brakach formalnych, czy nieścisłościach w dokumentacji. Również przy składaniu wniosku o aktualizację w ewidencji gruntów i budynków nie otrzymali informacji o potrzebie wyłączenia całej działki, ponad część na którą decyzję o wyłączeniu uzyskali. Wskazali przy tym, ze inwentaryzacja geodezyjna złożona została do starostwa, zatem tego samego organu, który następnie wszczął postępowanie w sprawie wyłączenia gruntu z produkcji rolniczej bez zezwolenia. W ocenie skarżących, skoro dokumentacja wpłynęła do tego samego organu, to powinien on wówczas podjąć czynności zmierzającego do uregulowania stanu prawnego działki, w tym udzielenia skarżącym niezbędnych informacji, tymczasem tego nie uczyniono, co w konsekwencji powoduje stan bezczynności organu. Zarzucono również błędny tryb wydania decyzji, w ocenie strony, starosta powinien wydać decyzję zmieniającą swoją wcześniejsza decyzję w trybie art. 155 kpa i nie tylko nie podwyższać należności o 10%, ale także zastosować obniżenie tej należności o wartość rynkową nieruchomości. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie i skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. Podkreślono przy tym, że czynności w sprawie związane z wyłączeniem użytku rolnego z produkcji rolniczej winny być podejmowane z inicjatywy właściciela gruntu, jeszcze przed rozpoczęciem na nim użytkowania innego niż rolne. Z kolei w sytuacji wyłączenia z produkcji rolniczej części powierzchni danej nieruchomości to do kompetencji starostów nie należy informowanie o obowiązku jej wyłączenia w całości, bowiem pozostaje to w gestii właściciela nieruchomości. Na rozprawie w dniu 25 lipca 2023 r. strony podtrzymały prezentowane w skardze stanowisko i podkreśliły brak niezbędnych informacji ze strony organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych, (tj Dz.U. z 2022 r., poz. 2409, dalej w skrócie jako "uogril"), w razie stwierdzenia, że grunty przeznaczone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele nierolnicze lub nieleśne zostały wyłączone z produkcji bez decyzji zezwalającej na takie wyłączenie, decyzję taką wydaje się z urzędu, podwyższając jednocześnie wysokość należności o 10%. W okolicznościach sprawy starosta w sposób jednoznaczny ustalił, że cała część działki skarżących, to jest powierzchnia [...] obejmująca przed rozpoczęciem inwestycji budowlanej przez skarżących, grunty rolne klasy R IIIA, jest wykorzystywana na cele mieszkaniowe i rekreacyjno - wypoczynkowe, tj. jako trawnik i teren rekreacji na zapleczu wybudowanego domu jednorodzinnego. Nierolniczy sposób użytkowania tego terenu potwierdza aktualny stan z ewidencji gruntów i budynków, gdzie teren działki oznaczono symbolem klasoużytku "B" (budynki). Okoliczność ta potwierdzona została także w toku oględzin przeprowadzonych przez starostę. Co więcej, skarżący również potwierdzają tę okoliczność podkreślając, że sami zwrócili się do starosty w tej sprawie, albowiem na etapie poprzedzającym uzyskanie pozwolenia na budowę wnioskowali o wyłączenie z produkcji rolnej o łącznej powierzchni 0,652 ha gdzie następnie zlokalizowany został budynek jednorodzinny i przydomowa oczyszczalnia ścieków. Nie ulega także wątpliwości, że działka znajduje się na terenie, który przeznaczony jest w ramach MPZP na cele zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej (symbol 2.2MN). Skoro zatem z przeprowadzonych dowodów wynika, że przeznaczona według MPZP na cele nierolnicze działki nr [...] w zakresie gruntów R IIIao pow. 0,673 ha, została wyłączona z produkcji rolnej bez decyzji zezwalającej na takie wyłączenie, to wystąpiły podstawy do zastosowania art. 28 ust. 2 uogril, a więc wydania z urzędu decyzji o trwałym wyłączeniu tych gruntów z produkcji oraz ustalającej należność podwyższoną o 10%. Przy określeniu wysokości należności uwzględnić oczywiście należało art. 12 ust. 7 uogril, z którego wynika, że w przypadku gruntów klasy RIIIa wytworzonych z gleb pochodzenia organicznego i mineralnego obowiązuje stawka 320 595 zł za 1 ha. Biorąc zaś pod uwagę faktyczny zakres wyłączenia, który w niniejszej sprawie wyniósł 0,0673 ha, oznacza to kwotę wielkości 21 576,04 zł. Kwotę tę należało dodatkowo podwyższyć o 10%, zgodnie z art. 28 ust. 2 uogril, co w konsekwencji daje należność w wielkości ustalonej przez organy, tj. w kwocie 23 733,64 zł. Zaznaczyć należy, że jest to opłata jednorazowa, bowiem według art. 4 pkt 12 uogril, pod pojęciem "należności" - rozumie się przez to jednorazową opłatę z tytułu trwałego wyłączenia gruntów z produkcji. Niezależnie od powyższego w przypadku trwałego wyłączenia gruntu z produkcji rolnej właściciel zobligowany jest do uiszczania przez okres 10 lat opłaty rocznej, która wynosi 10% należności. Jak bowiem wynika z art. 12 ust. 1 uogril, osoba, która uzyskała zezwolenie na wyłączenie gruntów z produkcji, jest obowiązana uiścić należność i opłaty roczne, a w odniesieniu do gruntów leśnych - także jednorazowe odszkodowanie w razie dokonania przedwczesnego wyrębu drzewostanu. Obowiązek taki powstaje od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji. Zgodnie zaś z art. 4 pkt 13 uogril, pod pojęciem "opłaty rocznej" należy rozumieć opłatę roczną z tytułu użytkowania na cele nierolnicze lub nieleśne gruntów wyłączonych z produkcji, w wysokości 10% należności, uiszczaną: w razie trwałego wyłączenia - przez lat 10, a w przypadku nietrwałego wyłączenia - przez okres tego wyłączenia, nie dłużej jednak niż przez 20 lat od chwili wyłączenia tych gruntów z produkcji. W okolicznościach niniejszej sprawy wysokość należności została ustalona na kwotę 23 733,64 zł, tak więc opłata roczna powinna wynieść 2 373,36zł i taką też wysokość ustaliły organy. Odnosząc się do argumentacji skargi, to przede wszystkim nie miało istotnego znaczenia w sprawie, że skarżący poinformowali organ o zmianie, poprzez złożenie wniosku o dokonanie aktualizacji w ewidencji gruntów i budynków. Wbrew stanowisku skarżących nie jest to tożsame z wnioskiem o wyłączenie gruntów z produkcji rolniczej, nadto – co jest oczywiste – nastąpiło już po dacie faktycznego wyłączenia. Zadania z zakresu geodezji i kartografii należą do zadań zleconych powiatu i podejmowane przez strony w ich ramach czynności nie mogą skutkować z urzędu rozszerzeniem wniosków na postępowania w ramach innych kompetencji organu. Okoliczność naruszenia i faktycznego wyłączenia gruntu ponad powierzchnię co do której uzyskano zezwolenie, została przez starostę ustalona z urzędu, na podstawie wprowadzonej aktualizacji w ewidencji i porównania jej z aktualnymi danymi wynikającymi z ewidencji gruntów z rejestrem decyzji zezwalających na wyłączenie gruntów z produkcji rolnej. Nie może też w tym przypadku znaleźć zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 kpa, przewidujący możliwość odstąpienia od wymierzenia kary w przypadku zaprzestania naruszenia prawa przez stronę. W konkretnym przypadku chodzi bowiem o delikt administracyjny w postaci wyłączenia gruntu z produkcji rolnej bez zezwolenia. Delikt ten ma charakter nieodwracalny, bowiem wyłączenie gruntu z produkcji rolnej bez zezwolenia już się dokonało. Tego rodzaju deliktu nie można więc zaprzestać, w szczególności poprzez przyznanie się do jego popełnienia. Zaistniały stan rzeczy można jedynie zalegalizować, poprzez wydanie decyzji z art. 28 ust. 2 uogril, co zresztą miało miejsce w okolicznościach sprawy. Sama więc okoliczność przyznania się do deliktu nie może stanowić podstawy do odstąpienia przez organ od zastosowania art. 28 ust. 2 uogril, którego celem jest właśnie zalegalizowanie zaistniałego stanu rzeczy oraz ustalenie związanych z tym świadczeń publicznoprawnych. Zgodzić się również należy ze stanowiskiem organów obu instancji wskazującym na brak możliwości zastosowania w sprawie art. 12 ust. 6 uogril, zgodnie z którym należność pomniejsza się o wartość gruntu, ustaloną według cen rynkowych stosowanych w danej miejscowości w obrocie gruntami, w dniu faktycznego wyłączenia tego gruntu z produkcji. Sąd podziela utrwalone w orzecznictwie stanowisko, że powołany przepis nie znajduje zastosowania w przypadku należności ustalanej na podstawie art. 28 uogril (zob. np. wyroki NSA z dnia 15 IX 2015 r., II OSK 121/14 oraz z 13 I 2017 r., II OSK 985/15 – publ. CBOSA). Podkreśla się przy tym, że zestawienie przepisów uogril świadczy o tym, że pomniejszenie należności o wartość gruntu jest rozwiązaniem przyjętym przez ustawodawcę dla sytuacji uregulowanych w art. 12, a więc wyłączenia gruntów z produkcji rolnej lub leśnej w sposób legalny. Nie może zatem z tej opcji korzystać osoba, która naruszyła przepisy uogril, w związku z czym należność ustalana jest wobec niej na podstawie art. 28 uogril. Odnosząc się do argumentów skargi sugerujących, jakoby zaistniały stan rzeczy stanowił konsekwencję zaniedbań organów w zakresie udzielania informacji co do tego, jaki powinien być zakres wniosku o wyłączenie gruntów z produkcji rolnej, to należy zaznaczyć, że nie jest rolą organów administracji świadczenie inwestorom usług doradztwa prawnego. O zakresie wniosku o wyłączenie gruntów z produkcji rolnej decyduje zawsze inwestor (właściciel) odpowiednio do charakteru i zakresu swoich zamierzeń inwestycyjnych. Jeśli zaś, jak podniesiono w odwołaniu, w rzeczywistości "zawiódł" geodeta działający na zlecenie skarżących, to jest to kwestia ewentualnych roszczeń odszkodowawczych z tytułu nienależytego wykonania umowy, nie zaś okoliczność, która mogłaby zostać uwzględniona przy stosowaniu przez organy administracji art. 28 ust. 2 uogril. Sąd nie dopatrzył się również jakichkolwiek naruszeń prawa procesowego, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. Skarżący aktywnie uczestniczyli w postępowaniu przed organami administracyjnymi, a fakt nieuwzględnienia wniosków dowodowych skarżący zauważyło SKO, wydając wcześniej decyzję kasacyjną i nakazując staroście rozważenie dowodów w postaci oświadczeń geodety i dokumentacji geodezyjnej. Mając powyższe na względzie Sąd oddalił skargę na zasadzie art. 151 ppsa.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI