I SA/Op 1012/24

I SA/Op 1012/24 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2025-01-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Beata Kozicka /przewodniczący/
Remigiusz Mazur /sprawozdawca/
Tomasz Judecki
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 725
art. 81c ust. 1 pkt 1, ust. 2 i ust. 3, art. 66 ust. 1 pkt 3,art. 52 ust. 1, art. 48, art. 28 ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 123 par. 1-2, art. 141 par. 1 i par. 2, art. 50 par. 1, art. 144, art. 112, art. 105 par. 1, art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 1061
art. 86 par. 1, art. 88 par. 1-2
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j.)
Dz.U. 2016 poz 283
par. 55 ust. 3-4
Rozporządzenie Prezesa Rady Ministów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" - tekst jedn.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1964
par. 14 ust. 1 pkt 1 lit. c
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 535
par. 2 ust. 1 pkt 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu  przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka Sędziowie: Sędzia WSA Tomasz Judecki Asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi K. J. i T. J. na postanowienie Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 17 września 2024 r., nr 94/II/2024 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia na postanowienie nakładające obowiązek w sprawie legalności budowy tarasu I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu opolskiego z dnia 5 sierpnia 2024 r., nr 153/2024, II. zasądza od Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu na rzecz strony skarżącej K. J. i T. J., solidarnie, kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem zaskarżenia w sprawie jest postanowienie Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu [dalej: WINB, organ odwoławczy] nr 94/II/2024, opatrzone podpisem elektronicznym w dniu 17 września 2024 r., wydane wskutek zażalenia K.J. i T. J. [dalej: skarżący, strony] na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu opolskiego [dalej: PINB, organ I instancji] z 5 sierpnia 2024 r., nr 153/2024, nakładające obowiązek dostarczenia informacji geodezyjnej w postaci pomiaru geodezyjnego, dotyczącego podania wskaźników zabudowy działki. Mocą zaskarżonego postanowienia WINB stwierdził niedopuszczalność zażalenia stron.
Skarga na postanowienie WINB została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Organ I instancji prowadzi postępowanie administracyjne w sprawie legalności budowy tarasu na działce nr a, k.m. [...], przy ul. [...] w K., gm. T. W toku tego postępowania PINB wydał 5 sierpnia 2024 r., na podstawie art. 81c ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2024 r. poz. 725 ze zm.) [dalej: upb], postanowienie nakładające solidarnie na właścicieli obiektu K. J. i T. J. obowiązek dostarczenia informacji geodezyjnej w postaci pomiaru geodezyjnego dotyczącego podania wskaźników zabudowy powyższej działki ze wskazaniem powierzchni utwardzenia wykonanego z kostki brukowej, znajdującego się na ww. nieruchomości, na poziomie parteru, przy budynku mieszkalnym jednorodzinnym od strony zachodniej, sporządzonej przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia zawodowe w dziedzinie geodezji i kartografii (uprawniony geodeta).
W uzasadnieniu wyjaśnił, że w sprawie zaistniała konieczność dostarczenia informacji geodezyjnej w postaci pomiaru geodezyjnego dotyczącego podania wskaźników zabudowy działki, ze wskazaniem powierzchni utwardzenia wykonanego z kostki brukowej, znajdującego się na nieruchomości, gdyż jednym z kryteriów uznania danego obiektu za legalny jest ustalenie zgodności jego wykonania z przepisami aktów prawa miejscowego. Konieczne jest przeprowadzenie postępowania dowodowego w zakresie określenia przeznaczenia utwardzonego terenu, tj. ustalenia, czy stanowi ono taras, czy też jest utwardzeniem powierzchni gruntu wypełniającym znamiona urządzenia budowlanego w myśl art. 3 pkt 9 upb. Ponadto konieczne jest przeprowadzenie analizy w zakresie ustalenia, czy przedmiotowe utwardzenie spełnia wymogi miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w zakresie wskaźników zabudowy działki, czyli czy nie narusza ustaleń dotyczących m.in. udziału powierzchni biologicznie czynnej. Poprzednio, w miejscu obecnego utwardzenia, posadowiony był budynek gospodarczy, który został rozebrany. Nieznana jest data wykonania kostki na gruzowisku po budynku gospodarczym. Niezależnie od następnych ustaleń PINB w zakresie kwalifikacji wykonanych robót budowlanych, kwestia dotycząca obliczeń wskaźników zabudowy działki, jest niezbędna do ustalenia w celu podjęcia dalszych kroków w sprawie. Z uwagi na to, że organ I instancji organ nie dysponuje odpowiednimi środkami i narzędziami do wykonania w sposób szczegółowy i dokładny obliczeń powierzchni utwardzonej w stosunku do całej działki, a także w związku z tym, że w Inspektoracie brak jest osoby legitymującej się uprawnieniami z zakresu geodezji, PINB zdecydował o nałożeniu obowiązku dostarczenia informacji geodezyjnej, która ma zawierać obliczenia w zakresie wskaźnika zabudowy działki, z uwzględnieniem utwardzenia z kostki brukowej. W ocenie organu I instancji, żądanie przedstawienia informacji w postaci pomiaru geodezyjnego dotyczącego podania wskaźników zabudowy działki, ze wskazaniem powierzchni utwardzenia wykonanego z kostki brukowej, znajdującego się na nieruchomości, wpisuje się w treść art. 81c ust. 1 pkt 1 upb i nie wiąże się z poniesieniem znacznych kosztów, a jest związane z wykonaniem robót budowlanych na omawianym terenie i ma stanowić dowód w postępowaniu zmierzającym do ustalenia legalności przeprowadzonych prac budowlanych.
Postanowienie organu I instancji zawiera pouczenie, że stronom nie przysługuje zażalenie. Pomimo takiego pouczenia skarżący wnieśli zażalenie do WINB. Organ odwoławczy, postanowieniem z 17 września 2024 r., stwierdził niedopuszczalność złożonego zażalenia.
W uzasadnieniu wyjaśnił, że analiza przepisów art. 81c upb nie pozwala na przyjęcie, że na postanowienie wydane na podstawie art. 81c ust. 1 pkt 1 upb służy zażalenie. Natomiast art. 134 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572) [dalej: kpa] nakłada na organ drugiej instancji obowiązek zbadania czy zażalenie jest dopuszczalne i czy zostało wniesione w terminie. Brak przepisu prawa, który przewiduje możliwość wniesienia zażalenia, obliguje organ administracji do stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia.
Nie zgadzając się z postanowieniem organu odwoławczego, strony wniosły skargę do Sądu, zarzucając naruszenie:
1) art. 134 kpa w zw. z art. 144 kpa, poprzez ich zastosowanie, podczas gdy w stanie faktycznym i prawnym sprawy nie było to uzasadnione,
2) art. 81c ust. 2 upb, poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji wydanie przedmiotowego postanowienia w błędnym trybie, nieprzewidzianym przez przepisy dla wydawania ekspertyz technicznych, co spowodowało naruszenie prawa strony do zaskarżenia przedmiotowego postanowienia,
3) art. 81c ust. 1 upb, poprzez jego zastosowanie w sytuacji, kiedy przedmiotem zaskarżonego postanowienia w istocie jest ekspertyza techniczna z zakresu geodezji, co spowodowało wydanie zaskarżonego postanowienia w błędnym trybie, nieprzewidzianym dla wydawania ekspertyz technicznych, co spowodowało naruszenie prawa strony do zaskarżenia przedmiotowego postanowienia,
4) art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa, art. 80 kpa, poprzez dokonanie błędnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i błędnej oceny okoliczności sprawy, a to przez przyjęcie, że skarżący są dalej właścicielami nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania, a tym samym mogą być adresatami obowiązku nałożonego zaskarżonym postanowieniem, podczas gdy – na skutek złożonego oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli – skutecznie utracili oni uprawnienia właścicieli, a tym samym nie mogą być adresatami przedmiotowego postanowienia, co doprowadziło do ustalenia nieprawidłowego kręgu stron postępowania administracyjnego,
5) art. 81c ust. 1 i ust. 2 upb, poprzez ich błędne zastosowanie i wykładnię, polegającą na przyjęciu, że skarżący mogą być adresatami przedmiotowego zobowiązania, mimo utraty z mocą wsteczną statusu właścicieli, jak i poprzez przyjęcie, że przedmiotowa ekspertyza jest konieczna z punktu widzenia rozstrzygnięcia niniejszego postępowania, podczas gdy wszelkie ustalenia, które mają być nią objęte, są możliwe do dokonania w ramach własnych czynności organu I instancji, w tym w drodze szczegółowych oględzin, przesłuchania nowych świadków oraz przeprowadzenia ponownego przesłuchania Pani K. i Pana P., a tym samym przedmiotowe postanowienie nie tylko nie odpowiada warunkom jego wydania, ale przede wszystkim jest przedwczesne,
6) art. 81c ust. 1 i ust. 2 upb, poprzez wydanie przedmiotowego postanowienia w przypadku braku istnienia wymaganych tymi przepisami przesłanek, a to w szczególności niewykazania braku możliwości przeprowadzenia czynności pomiarowych własnymi siłami przez organ prowadzący postępowanie w sprawie.
Strony wniosły o: uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu I instancji oraz umorzenie postępowania w sprawie lub przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1-2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na zasadzie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) [dalej: ppsa], sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W przypadku, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 2 ppsa, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie (art. 145 § 3 ppsa).
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa). Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ppsa).
Sprawa niniejsza, zainicjowana skargą na postanowienie WINB, została rozpoznana w trybie uproszczonym z art. 119 pkt 3 ppsa, to jest na posiedzeniu niejawnym w składzie 3 sędziów (art. 120 ppsa).
W sprawie nie zaistniały podstawy faktyczne i prawne, które mogłyby uzasadniać stwierdzenie przez Sąd nieważności zaskarżonego postanowienia. Nie wnosili też o to skarżący. Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia, przeprowadzona według kryteriów z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa, prowadzi jednak do wniosku, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Istota sporu w sprawie sprowadza się do ustalenia, czy na podstawie art. 81c ust. 1 pkt 1 upb dopuszczalne było nałożenie na skarżących obowiązku dostarczenia informacji geodezyjnej w postaci pomiaru geodezyjnego dotyczącego podania wskaźników zabudowy działki, sporządzonej przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia zawodowe w dziedzinie geodezji i kartografii.
Art. 81c ust. 1 pkt 1 upb stanowi, że organy nadzoru budowlanego przy wykonywaniu zadań określonych przepisami prawa budowlanego mogą żądać od uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego, informacji lub udostępnienia dokumentów związanych z prowadzeniem robót, przekazywaniem obiektu budowlanego do użytkowania, utrzymaniem i użytkowaniem obiektu budowlanego.
Natomiast na podstawie art. 81c ust. 2 upb, organy nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w art. 81c ust. 1 upb, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. Na postanowienie, o którym mowa w art. 81c ust. 2 upb, przysługuje zażalenie (art. 81c ust. 3 upb).
W tym miejscu należy odwołać się do art. 123 § 1-2 kpa. Otóż w toku postępowania organ administracji publicznej wydaje postanowienia. Postanowienia dotyczą poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania, lecz nie rozstrzygają o istocie sprawy, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi (art. 141 § 1 kpa).
Prawo do wniesienia zażalenia na postanowienie przysługuje tylko wtedy, gdy tak stanowi kpa. O ile odwołanie jest powszechnym środkiem zaskarżenia decyzji nieostatecznych w tym sensie, że ograniczenie prawa do wniesienia odwołania musi wynikać z wyraźnego przepisu ustawy, o tyle w odniesieniu do zażaleń przyjęta jest reguła odwrotna, a mianowicie, że służy ono jedynie wówczas, gdy przepis kpa wyraźnie upoważnia do wniesienia tego środka zaskarżenia (wyrok NSA z 27 lipca 2020 r., sygn. akt II GSK 3420/17).
Z treści art. 81c ust. 2 upb należy wyprowadzić obowiązek nadania żądaniu organu formy postanowienia. Co więcej, art. 81c ust. 3 upb wyraźnie stanowi, że na postanowienie, o którym mowa w art. 81c ust. 2, przysługuje zażalenie. Zatem ustawodawca przesądził, że dla żądania przez służby nadzoru budowlanego danego rodzaju dokumentu (ekspertyzy, oceny technicznej), zagwarantowana została forma aktu administracyjnego (postanowienia), a nie wezwania. Dodatkowo prawodawca wprowadził możliwość instancyjnej kontroli takiego żądania organu, przewidując dla stron uprawnienie do złożenia zażalenia na postanowienie. Co równie istotne ustawodawca w art. 141 § 1 kpa przewidział tego rodzaju środek zaskarżenia nie dla każdego postanowienia, ale tylko dla przypadków, gdy kodeks tak stanowi. Zatem prawodawca, przyjmując w art. 81c ust. 3 upb możliwość złożenia zażalenia na postanowienie wydane na podstawie art. 81c ust. 2 tej ustawy, uznał, że ma ono szczególny charakter w danym postępowaniu. Tego rodzaju postanowienie ma charakter stricte dowodowy. Nałożenie obowiązku dostarczenia stosownej oceny technicznej czy ekspertyzy w formie postanowienia nie rozstrzyga sprawy co do istoty i nie kończy postępowania w sprawie, ale służy wyjaśnieniu kwestii technicznych i ustaleniu stanu faktycznego sprawy (wyrok WSA w Łodzi z 11 czerwca 2024 r., sygn. akt II SA/Łd 170/24; wyrok WSA we Wrocławiu z 8 października 2024 r., sygn. akt II SA/Wr 312/24).
Jednakże w sprawie rozpoznanej przez Sąd zostało wydane – i uznane przez organy za niezaskarżalne – postanowienie w trybie art. 81c ust. 1 pkt 1 upb, który uprawnia organ nadzoru budowlanego do żądania od właściciela obiektu budowlanego, informacji lub udostępnienia dokumentów związanych z prowadzeniem robót, przekazywaniem obiektu budowlanego do użytkowania, utrzymaniem i użytkowaniem obiektu budowlanego.
W ocenie Sądu wykonywanie uprawnień organów nadzoru budowlanego określonych w art. 81c ust. 1 upb nie wymaga szczególnej formy – w przeciwieństwie do wykonywania uprawnień wskazanych w art. 81c ust. 2 upb, które następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Za takim rozumowaniem stoi wykładnia językowa i systemowa omawianych przepisów, ustawodawca bowiem wprost w art. 81c ust. 2 upb określił formę działania organu nadzoru budowlanego jako postanowienie, ale nie uczynił tego w art. 81c ust. 1 upb. Konsekwentnie też prawo wniesienia zażalenia ograniczył ustawodawca do postanowień wydanych na podstawie art. 81c ust. 2 upb. Ponadto takie rozróżnienie uzasadnione jest względami celowościowymi, to jest tym, że sporządzenie ocen technicznych i ekspertyz łączy się z kosztami, które – jak wynika z art. 81c ust. 2 zd. 2 – ponosi osoba zobowiązana do dostarczenia tych ocen i ekspertyz. Co więcej, zależy ono od przesłanki, która nie jest jednoznacznie określona, a mianowicie – od powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego. Z kolei obowiązek nałożony na podstawie art. 81c ust. 1 upb polega na złożeniu informacji lub udostępnieniu dokumentów, a więc czynności, z którymi nie wiążą się znaczne koszty. Z tego też względu, w przypadku nałożenia obowiązku sporządzenia i przedłożenia organowi ocen technicznych lub ekspertyz, istnieje silniejsza potrzeba ochrony osób zobowiązanych do ich przedłożenia przed ewentualnym naruszeniem prawa. Stąd też ustawodawca przewidział możliwość wniesienia zażalenia na postanowienie o nałożeniu obowiązku dostarczenia ocen technicznych i ekspertyz (A. Gliniecki (red.), Prawo budowlane. Komentarz, Warszawa 2016, s. 920-921).
Nie można również pominąć, że art. 81c upb tworzy pewną całość, ponieważ zgodnie z zasadami techniki prawodawczej podziału artykułu na ustępy dokonuje się, jeżeli samodzielną myśl wyraża zespół zdań, a także w przypadku, gdy między zdaniami wyrażającymi samodzielne myśli występują powiązania treściowe (§ 55 ust. 3-4 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej", Dz.U. z 2016 r. poz. 283). W pierwszej kolejności bowiem organ żąda informacji lub udostępnienia dokumentów (art. 81c ust. 1 upb), których to analiza może zakończyć aktywność organu lub wywołać po jego stronie uzasadnione wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych, lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, a to otwiera organowi drogę do wydania postanowienia, o którym mowa w art. 81c ust. 2 upb. Z treści art. 81c ust. 1 upb wynika też, że działania organu nadzoru budowlanego na podstawie tego przepisu nie mają na celu załatwienia jakiejś sprawy, w ramach której żądanie przedłożenia dokumentu byłoby kwestią incydentalną możliwą do załatwienia w drodze postanowienia. Sytuacje, w których żądanie przedłożenia określonej dokumentacji przez inwestora przybiera formę postanowienia, są wprost wskazane w ustawie, jak choćby w art. 48b ust. 1 upb czy w art. 71a ust. 1 pkt 2 upb. Dlatego też zdaniem Sądu w przypadku stosowania przez organ nadzoru budowlanego instytucji żądania opisanej w art. 81c ust. 1 upb nie mamy do czynienia z postanowieniem, ale ze swoistą czynnością materialno-techniczną organu, zbliżoną do wezwania (por. art. 50 § 1 kpa), która nie podlega zaskarżeniu w drodze zażalenia. Brak możliwości zaskarżenia tego żądania wynika też w ocenie Sądu z tego, że wystosowanie przez organ żądania, o którym mowa w art. 81c ust. 1 upb nie ustala (odmawia ustalenia), nie stwierdza (odmawia stwierdzenia), ani nie potwierdza (odmawia potwierdzenia) określonych uprawnień lub obowiązków uregulowanych przepisami prawa administracyjnego. Żądanie to nie wywołuje też dla strony bezpośrednich skutków prawnych, a więc w sposób prawnie wiążący nie kształtuje sytuacji strony (wyrok WSA we Wrocławiu z 31 maja 2017 r., sygn. akt II SA/Wr 180/17).
Organ nie może więc na podstawie art. 81c ust. 1 upb żądać takiej informacji, która wynika z wiedzy specjalistycznej, ma być dopiero wytworzona oraz jej wytworzenie wymaga znacznych kosztów. Oznacza to jednak także, że nie jest przekroczeniem granic art. 81c ust. 1 pkt 1 upb żądanie przedstawienia takiej informacji, nawet specjalistycznej, która już istnieje i z jej przedstawieniem nie są związane znaczne koszty, odpowiadające kosztom sporządzenia oceny technicznej czy ekspertyzy (wyrok WSA w Bydgoszczy z 14 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Bd 1117/22). Przyznane organom nadzoru budowlanego w art. 81c ust. 2 uprawnienie do żądania dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz stanowi uzupełnienie uprawnień, jakie wynikają z art. 81c ust. 1. Oznacza to, że organy uprawnione są do korzystania z możliwości wynikających z art. 81c ust. 2 upb dopiero wówczas, gdy środki przewidziane w ust. 1, tj. informacje, dokumenty, o jakich mowa w tym przepisie są niewystarczające do oceny stanu sprawy. Dopóki zatem możliwe jest dokonanie oceny sprawy z wykorzystaniem uprawnień wynikających z art. 81c ust. 1 upb, organ nie powinien korzystać z możliwości wynikających z ust. 2 (wyrok WSA w Kielcach z 9 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Ke 333/16).
Ponadto możliwość żądania informacji i dokumentów na podstawie art. 81c ust. 1 upb jest ograniczona zakresowo, albowiem informacje i dokumenty muszą być związane ze sprawami, o których wspomina pkt 1-2 tego przepisu, a więc z prowadzeniem robót budowlanych, przekazaniem obiektu budowlanego do użytkowania lub utrzymaniem i użytkowaniem obiektu budowlanego, ewentualnie świadczy o dopuszczeniu wyrobów budowlanych do obrotu. Natomiast uprawnienie do żądania dostarczenia ocen technicznych lub ekspertyz doznaje dalej idącego ograniczenia, skorzystanie z niego uzależnione jest od istnienia uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych, jakości robót budowlanych lub stanu technicznego obiektu budowlanego (wyrok NSA z 11 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 1090/17).
W wyroku z 20 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 1368/15, NSA wyjaśnił, że w trybie art. 81c ust. 1 upb właściwy organ nie jest uprawniony do wydania postanowienia, może jedynie żądać od podmiotów tam wymienionych przekazania określonych informacji lub udostępnienia dokumentów. Nie wymaga uzasadnienia stwierdzenie, że nałożenie obowiązku opracowania i dostarczenia dokumentacji geodezyjnej nie mieści się w dyspozycji wskazanego przepisu. Zatem w żadnym przypadku, mimo powołania w podstawie prawnej postanowienia nakładającego obowiązek opracowania i dostarczenia dokumentacji geodezyjnej przepisu ar. 81c ust. 1 upb, aktu tego nie można było zakwalifikować jako podjętego w tym trybie. Prowadzi to do wniosku, że doszło do naruszenia art. 81c ust. 1 upb, a konsekwencją tego było naruszenie art. 134 kpa w zw. z art. 144 kpa (czyli w zakresie badania dopuszczalności i terminowości zażalenia – dopisek Sądu orzekającego). Skoro bowiem PINB wydał postanowienie dowodowe, w ramach prowadzonego postępowania, to rzeczą organu odwoławczego było ocenić akt, mając na względzie te właśnie okoliczności, a nie jedynie powołaną podstawę prawną. Zaznaczyć też należy, że zupełnie czym innym jest zasadność obowiązku nałożonego postanowieniem, co właśnie – przy wykluczeniu podstawy prawnej w nim podanej – powinno skutkować merytoryczną kontrolą postanowienia przez organ odwoławczy.
Odnosząc powyższe do stanu niniejszej sprawy, Sąd stwierdził, że organ I instancji, kierując do skarżących żądanie przedłożenia informacji geodezyjnej w postaci pomiaru geodezyjnego dotyczącego podania wskaźników zabudowy i stosując przy tym art. 81c ust. 1 pkt 1 upb, nieprawidłowo nadał wykonanej czynności materialno-technicznej, zbliżonej do wezwania z art. 50 § 1 kpa, formę postanowienia i nieprawidłowo też pouczył strony, że postanowienie to nie jest zaskarżalne. Czynność PINB powinna była przybrać formę wezwania do przekazania informacji lub przedłożenia dokumentu. Tu jednak ujawnia się kolejny błąd organu I instancji, który żądał od stron udostępnienia dokumentu, który jeszcze w tamtym czasie nie istniał i co istotne miał nosić cechy ekspertyzy sporządzonej przez uprawnionego geodetę, której koszt wykonania ponieśliby skarżący. Te okoliczności wykluczają w konsekwencji dopuszczalność zastosowania w sprawie art. 81c ust. 1 upb, lecz podstawą prawną wydanego postanowienia powinien być art. 81c ust. 2 upb. Takie postanowienie podlega zaskarżeniu w drodze zażalenia, a organ odwoławczy powinien był zatem, wskazując na wadliwą podstawę prawną i błędne pouczenie w postanowieniu PINB o braku środka zaskarżenia, przystąpić do weryfikacji zażalenia stron w aspekcie wniesienia go w terminie z art. 141 § 2 kpa (zgodnie z którym zażalenia wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie), zważając na skutki prawne błędnego pouczenia, wynikające z art. 112 kpa (błędne pouczenie co do środka zaskarżenia nie może szkodzić stronie), a następnie – po wyjaśnieniu kwestii terminowości wniesienia zażalenia – poddać postanowienie PINB ocenie merytorycznej. Tak się jednak nie stało, organ odwoławczy wziął bowiem jedynie pod uwagę błędną, w ocenie Sądu, podstawę prawną wskazaną w zaskarżonym postanowieniu i stwierdził niedopuszczalność wniesionego zażalenia.
Gdyby WINB wziął pod rozwagę treść żądania zapisanego w zaskarżonym postanowieniu PINB i skonfrontował ją z treścią całego art. 81c upb, to niewątpliwie dostrzegłby, że regulacje zawarte w art. 81c ust. 2 upb przewidują możliwość wydania postanowienia, od którego jednak – podmiotowi obciążonemu obowiązkiem dostarczenia odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz – przysługuje zażalenie. Tu jednak ujawnia się w sprawie kolejny problem, wynikający z określenia przez prawodawcę przesłanek wydania postanowienia dowodowego, do których należą wyłącznie: powstanie po stronie organu uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego.
Odnosząc się do pojęć zawartych w art. 81c ust. 2 upb, warto zauważyć, że wyrób budowlany może być wprowadzony do obrotu lub udostępniany na rynku krajowym, jeżeli nadaje się do stosowania przy wykonywaniu robót budowlanych, w zakresie odpowiadającym jego właściwościom użytkowym i zamierzonemu zastosowaniu co oznacza, że jego właściwości użytkowe umożliwiają prawidłowo zaprojektowanym i wykonanym obiektom budowlanym, w których ma on być zastosowany w sposób trwały, spełnienie podstawowych wymagań, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 upb (art. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o wyrobach budowlanych, Dz. U. z 2021 r. poz. 1213).
Natomiast obiekt budowlany jako całość oraz jego poszczególne części, wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając spełnienie wymogów szczegółowych z art. 5 ust. 1 upb.
Nieodpowiedni zaś stan techniczny obiektu budowlanego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 3 upb, dotyczyć będzie z reguły sytuacji zużycia technicznego obiektu budowlanego lub nagłych zdarzeń mających miejsce po oddaniu obiektu do użytkowania. Przepisy z zakresu utrzymania obiektu znajdują zastosowanie w przypadkach, kiedy obiekt budowlany jest nieprawidłowo eksploatowany, nieremontowany, niekonserwowany, przez zaniechanie, niedbalstwo, brak kontroli, przez bierność właściciela lub zarządcy, doprowadzony do stanu, o którym mowa w ww. przepisie wyrok (wyrok NSA z 20 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 1279/11). Podstawowym kryterium, według którego ocenia się w takich przypadkach "odpowiedniość" stanu technicznego, jest zgodność z warunkami technicznymi określonymi w rozporządzeniach, w zakresie jakim wynikają z nich normy związane z utrzymaniem i użytkowaniem obiektu. W orzecznictwie wyrażono pogląd, że obiekt budowlany znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym wówczas, kiedy zachodzi niezgodność tego stanu z przepisami techniczno-budowlanymi (wyrok NSA z 28 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1242/19). Istotnym wzorcem oceny są też zasady wiedzy technicznej i normy branżowe, które realizują normy prawne określone w ustawach i rozporządzeniach, gdyż to zazwyczaj dopiero na ich podstawie da się określić wymagany dla danego obiektu standard sprawności i porównać go ze stwierdzonym w danym przypadku (wyrok NSA z 2 lutego 2022 r., sygn. akt II OSK 134/19).
Organ wydając postanowienie na podstawie art. 81c ust. 2 upb zobowiązany jest wykazać istnienie uzasadnionych wątpliwości, czyli wykazać spełnienie ustawowej przesłanki w danym konkretnym stanie faktycznym. Ustawowa przesłanka, czyli istnienie uzasadnionych wątpliwości, nie może być jednakże automatycznie utożsamiana z faktem wykonania określonych robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Czyli sam fakt wykonania robót w ramach samowoli budowlanej, nie może stanowić samodzielnej i wystarczającej przesłanki nałożenia obowiązków określonych w art. 81c ust. 2 upb. Nadto dla ustalenia, czy spełniona została ustawowa przesłanka uzasadnionych wątpliwości, o której mowa w art. 81c ust. 2 upb istotne znaczenie może mieć sam rodzaj, charakter robót budowlanych, które zostały wykonane. W przypadku nieskomplikowanych robót czy obiektów budowlanych, w szczególności takich, które objęte są uproszczonym nadzorem, inspektor nadzoru budowlanego, dokonując kontroli, może być w stanie sam określić prawidłowość wykonanych robót (wyrok NSA z 21 czerwca 2016 r., sygn. akt II OSK 2542/14).
W stanie sprawy nakazano stronom przedłożenie ekspertyzy geodezyjnej – informacji geodezyjnej w postaci pomiaru geodezyjnego dotyczącego podania wskaźników zabudowy powyższej działki ze wskazaniem powierzchni utwardzenia wykonanego z kostki brukowej, znajdującego się na nieruchomości, na poziomie parteru, przy budynku mieszkalnym jednorodzinnym od strony zachodniej, sporządzonej przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia zawodowe w dziedzinie geodezji i kartografii (uprawniony geodeta). Taki nakaz nie odpowiada kryteriom z art. 81c ust. 2 upb, nie odwołuje się bowiem do powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego. Ta okoliczność nie powinna była pozostać niezauważoną przez WINB, lecz powinna skutkować uchyleniem postanowienia organu I instancji. Nakaz przedłożenia ekspertyzy geodezyjnej znajduje się bowiem poza zakresem kompetencji władczych organu działającego na podstawie art. 81c ust. 2 upb.
Organy nadzoru budowlanego zatrudniają pracowników posiadających ponadprzeciętną wiedzę z zakresu budownictwa. Pracownicy organów nadzoru budowlanego mogą więc co do zasady samodzielnie dokonywać ustaleń faktycznych. Przepis art. 81c ust. 2 upb powinien być stosowany wówczas, gdy wiedza pracowników organu nadzoru budowlanego nie jest wystarczająca do samodzielnego poczynienia ustaleń faktycznych niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia (wyrok NSA z 20 lutego 2009 r. sygn. akt II OSK 213/08). Dopóki zatem możliwe jest wyjaśnienie sprawy z wykorzystaniem uprawnienia wynikającego z art. 81c ust. 1 upb, organ nie powinien korzystać z możliwości wynikających z art. 81c ust. 2 upb. Zdaniem Sądu, w stanie sprawy, pomiar powierzchni utwardzenia wykonanego z kostki brukowej, znajdującego się na nieruchomości, dokonany w celu ustalenia, czy na działce gruntu zachowana została powierzchnia biologicznie czynna w rozmiarze wynikającym z postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nie przekracza granic wiedzy i umiejętności pracowników organu nadzoru budowlanego.
Warto też zauważyć, że kontrola zgodności wykonanych robót budowlanych z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego należy do podstawowych obowiązków organu nadzoru budowlanego (art. 81 ust. 1 pkt 1 lit. a upb). Jednak, co wynika z akt sprawy, dotąd nie ustalono, czy wykonane roboty budowlane skutkowały powstaniem tarasu, czy utwardzeniem powierzchni gruntu, a sam inwestor nie przedłożył dokumentacji budowlanej z tym związanej i nie żądał też tego PINB w wydanym postanowieniu. Powracając zatem do treści art. 81c ust. 1 pkt 1 upb należy stwierdzić, że czynność dowodowa organu I instancji, jako nieodnosząca się do przekazania informacji lub udostępnienia dokumentów (istniejących w dniu wydania postanowienia), nie spełnia kryteriów dopuszczalności żądania z art. 81c ust. 1 upb.
W ocenie Sądu należy też odnieść się do akcentowanego przez skarżących problemu adresata wydanego postanowienia. Żądania i nakazy z art. 81c upb mogą być kierowane do od uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego. Uczestnikami procesu budowlanego, w rozumieniu ustawy, są: 1) inwestor; 2) inspektor nadzoru inwestorskiego; 3) projektant; 4) kierownik budowy lub kierownik robót (art. 17 upb). W sprawie zobowiązanie do dostarczenia ekspertyzy geodezyjnej skierowano solidarnie do podmiotów, które według danych dostępnych organom, są właścicielami zabudowanej nieruchomości.
W tej kwestii skarżący podnieśli, że z uwagi na złożenie 18 grudnia 2023 r. oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli o nabyciu nieruchomości będącej przedmiotem postępowania administracyjnego, utracili tytuł prawny do władania nieruchomością. Utracili więc status strony postępowania administracyjnego. Oświadczenie w tym przedmiocie jest daleko idące, nie dość bowiem, że ma działanie wsteczne (ex tunc), to dodatkowo jest oświadczeniem jednostronnie prawnie kształtującym i to zarówno w zakresie obligacyjnym, jak i rzeczowym. Oznacza to. że na skutek jego złożenia nie tylko wygasł ze skutkiem wstecznym obligacyjny skutek umowy, ale też i – bez potrzeby prowadzenia jakiegokolwiek postępowania – skarżący utracili tytuł prawny do władania przedmiotową nieruchomością i nie są już jej właścicielami.
Sąd orzekający w sprawie wskazuje, że zgodnie z art. 3 § 1 ppsa, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z tego powodu ocena zagadnień nabycia i utraty prawa własności nieruchomości wskutek czynności cywilnoprawnych nie podlega kognicji sądu administracyjnego, rozstrzygającego w sprawie sądowoadministracyjnej (art. 2 ppsa). Faktem jest, że w aktach administracyjnych znajduje się pismo skarżących z 18 grudnia 2023 r., skierowane do K. K., w którym składają oni oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych umowy sprzedaży nieruchomości, a to z uwagi na działanie pod wpływem błędu podstępnie wywołanego przez sprzedającego, w zakresie zaistnienia wad budynku znajdującego się na nieruchomości.
Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm.) [dalej: kc], jeżeli błąd wywołała druga strona podstępnie, uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu może nastąpić także wtedy, gdy błąd nie był istotny, jak również wtedy, gdy nie dotyczył treści czynności prawnej. Według art. 88 § 1-2 kc uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli, które zostało złożone innej osobie pod wpływem błędu lub groźby, następuje przez oświadczenie złożone tej osobie na piśmie. Uprawnienie do uchylenia się wygasa: w razie błędu – z upływem roku od jego wykrycia, a w razie groźby – z upływem roku od chwili, kiedy stan obawy ustał.
Skuteczne uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu, podstępu lub groźby czyni umowę nieważną z mocą wsteczną (ex tunc). W razie sporu między stronami stosunku prawnego sąd powszechny dokonuje oceny, czy zostały spełnione przesłanki uzasadniające powołanie się na błąd, podstęp lub groźbę oraz czy oświadczający uchylił się od skutków prawnych z zachowaniem wymogów statuowanych w art. 88 kc. Orzeczenie ma charakter deklaratoryjny, gdyż unieważnienia czynności prawnej dokonał sam podmiot uprawniony, składając pozasądowe oświadczenie woli. Sąd powszechny stwierdza nieważność czynności prawnej w odrębnym procesie, jednak uznanie umowy za pozbawioną konsekwencji prawnych na skutek jej wzruszenia może nastąpić również jako przesłanka rozstrzygnięcia w innej sprawie (M. Balwicka-Szczyrba, A. Sylwestrzak (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2024, s. 316). Rzecz jednak w tym, że na podstawie akt administracyjnych nie można ustalić, czy sprzedająca wdała się ze skarżącymi w spór przed sądem powszechnym i z jakim skutkiem.
W razie sporu między stronami co do skuteczności wykonania uprawnienia prawokształtującego podane w oświadczeniu okoliczności, uzasadniające wykonanie tego uprawnienia, wyznaczają również płaszczyznę sporu sądowego dotyczącego skuteczności tej czynności prawnej. Skuteczność uchylenia się od złożonego oświadczenia woli musi być oceniana nie na podstawie wyjaśnień i ustaleń, jakie można poczynić ex post, lecz na podstawie stanu faktycznego przyjętego w czasie zawierania umowy oraz podniesionego w oświadczeniu o uchyleniu się od skutków złożonego oświadczenia woli, dlatego przedmiotem badania i ustaleń sądu mogą być tylko okoliczności i fakty powołane w tym oświadczeniu i podane do wiadomości kontrahentowi (J. Gudowski (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Tom I. Część ogólna, cz. 2 (art. 56–125), Warszawa 2021, s. 698). Wśród dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych brak jest stanowiska sprzedającej odnoszącego się do oświadczenia skarżących o uchyleniu się od skutków prawnych umowy sprzedaży nieruchomości, jak też prawomocnego wyroku sądu powszechnego rozstrzygającego ewentualny spór. Natomiast z danych ewidencji gruntów i budynków oraz księgi wieczystej KW nr [...] wynika, że skarżący pozostają właścicielami działki nr a. Prawidłowość tych danych nie została skutecznie podważona w czasie trwania postępowania administracyjnego i pozostają one wiążące dla organów administracyjnych oraz sądu administracyjnego. Sąd wyjaśnia, że ani organy administracji publicznej, ani sądy administracyjne nie są uprawnione do wiążącego ustalenia w sprawie, czy oświadczenie skarżących o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli jest skuteczne w sensie cywilistycznym i wywołuje skutki prawne również w sferze regulowanej prawem administracyjnym. Sąd ponownie podkreśla, że kontrolując działalność administracji publicznej, nie jest uprawniony do orzekania o skuteczności czynności cywilnoprawnych. Na tym etapie postępowania w sprawie legalności budowy tarasu nie jest możliwe i dopuszczalne wiążące stwierdzenie, że skarżący utracili status strony wynikający z przysługującego im prawa własności nieruchomości.
Ponadto, wbrew stanowisku skarżących, postępowanie administracyjne nie podlegało umorzeniu przez Sąd na podstawie art. 145 § 3 ppsa w zw. z art. 105 § 1 kpa, nie jest bowiem bezprzedmiotowe. Jak wynika z akt sprawy administracyjnej, PINB dopiero prowadzi czynności dowodowe zmierzające do ustalenia, czy zaistniała samowola budowlana i rozstrzygnięcie w tym zakresie nie zostało jeszcze wydane. Istnieje też organ prowadzący postępowanie administracyjne wyposażony przez prawodawcę w kompetencje władcze, istnieją również normy prawne regulujące skutki prawne rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy (art. 48 i n. upb). Postępowanie administracyjne nie jest więc bezprzedmiotowe w aspekcie przedmiotowym.
Dalej zgodnie z art. 52 ust. 1 upb obowiązki, w formie nakazów i zakazów, określone w postanowieniach i decyzjach, o których mowa w Rozdziale 5b "Postępowanie w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy", nakłada się na inwestora. Jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Stroną postępowania w sprawie samowoli budowlanej jest zasadniczo inwestor. Przyjmuje się, że jest nim sprawca samowoli budowlanej, czyli podmiot, który we własnym imieniu i na własną rzecz prowadzi roboty budowlane (wyrok NSA z 14 maja 2018 r., sygn. akt II OSK 2943/17). Niemniej nie tylko na inwestora mogą zostać nałożone obowiązki na podstawie tego artykułu. Wydawane postanowienia o wstrzymaniu budowy mogą być także kierowane do następców prawnych inwestorów lub właścicieli, którzy uzyskując prawo własności nieruchomości, nabyli wszelkie prawa i nałożyli na siebie obowiązki wiążące się z tą nieruchomością. W postępowaniach prowadzonych na podstawie art. 48 upb pełne zastosowanie znajduje też regulacja ogólna dotycząca strony postępowania administracyjnego wynikająca z art. 28 kpa. Stroną takiego postępowania będzie więc każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie. Przykładowo w sytuacji, w której obowiązek ma być nałożony na inwestora, stroną powinien być także właściciel (współwłaściciele) nieruchomości, na której stoi obiekt (o ile nie są inwestorami). W postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 48 upb nie znajdzie natomiast zastosowania norma szczególna wynikająca z art. 28 ust. 2 upb. Na mocy art. 28 ust. 2 upb stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Przepis ten, ustalający szczególne zasady określania stron postępowania, odnosi się jedynie do postępowania w sprawie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Przepis art. 28 ust. 2 upb stanowi lex specialis i może mieć zastosowanie wyłącznie w postępowaniu w sprawie o pozwolenie na budowę. Nie ma natomiast zastosowania w sprawach samowoli budowlanej, nawet jeżeli istnieją przesłanki do jej zalegalizowania. Uwagi powyższe, dotyczące podstaw prawnych ustalenia kręgu stron postępowania administracyjnego, zachowują swoją aktualność również w odniesieniu do czynności organów podejmowanych na podstawie art. 49f upb, art. 50 upb i art. 51 upb.
W stanie faktycznym sprawy postępowanie administracyjne nie jest więc bezprzedmiotowe w aspekcie podmiotowym. Nawet gdyby ustalono, że skarżący utracili prawo własności nieruchomości, to status strony będzie przysługiwał wskazanej wyżej sprzedającej, a także może przysługiwać innym osobom, które legitymują się interesem prawnym. W ocenie organów takim podmiotem jest L. B.
Podsumowując powyższe rozważania, Sąd stwierdził, że o ile organ I instancji zasadnie przystąpił do badania zgodności wykonanych robót budowlanych z postanowieniami planu zagospodarowania przestrzennego, to jednak sposób przeprowadzenia zaskarżonej czynności dowodowej, poprzez wydanie postanowienia nakazującego skarżącym sporządzenie ekspertyzy geodezyjnej, był w całości wadliwy w świetle art. 81c upb. Oczywiście nie wyklucza to uprawnienia organu do przeprowadzenia czynności dowodowych w powyższym zakresie, jednak PINB powinien to uczynić, przede wszystkim wykorzystując własne siły i środki, a także zachowując zasady postępowania dowodowego wynikające w szczególności z kpa i upb. Natomiast organ odwoławczy nieprawidłowo skupił swoją uwagę na podstawie prawnej postanowienia PINB, zamiast odnieść się do istoty obowiązku nałożonego na skarżących, skutkiem czego błędnie uznał postanowienie wydane przez organ I instancji za niezaskarżalne i stwierdził niedopuszczalność zażalenia wniesionego przez skarżących.
Z tych przyczyn Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa przy zastosowaniu art. 135 ppsa, uchylił postanowienia organów obu instancji.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 ppsa, uwzględniając wpis od skargi w kwocie 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2021 r. poz. 535) i opłatę za czynności adwokata w kwocie 480 zł (§ 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, Dz.U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.).