II SA/WR 137/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2019-08-21
NSAochrona środowiskaWysokawsa
transport kolejowyochrona środowiskausuwanie drzewlinie kolejowebezpieczeństwo ruchuochrona gruntów leśnychgospodarka leśnadecyzja administracyjnaprawo ochrony środowiskaprawo kolejowe

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę Nadleśnictwa W. na decyzję zezwalającą na usunięcie drzew wzdłuż linii kolejowych, uznając, że przepisy o transporcie kolejowym mają pierwszeństwo przed ustawą o ochronie gruntów leśnych.

Skarżące Nadleśnictwo W. wniosło skargę na decyzję zezwalającą na usunięcie drzew wzdłuż linii kolejowych, argumentując, że czynność ta stanowi wyłączenie gruntu leśnego z produkcji i wymaga zgody Ministra Środowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę, stwierdzając, że przepisy ustawy o transporcie kolejowym, dotyczące bezpieczeństwa ruchu kolejowego, mają pierwszeństwo przed przepisami ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych w tym zakresie. Sąd uznał, że usunięcie drzew wzdłuż linii kolejowych, nawet jeśli są to tereny leśne, nie wymaga odrębnego postępowania w sprawie wyłączenia gruntu z produkcji leśnej, jeśli jest to uzasadnione bezpieczeństwem ruchu kolejowego.

Skarżące Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo W. wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) utrzymującą w mocy decyzję Starosty zezwalającą na usunięcie drzew rosnących wzdłuż linii kolejowych. Głównym argumentem Nadleśnictwa było to, że usunięcie drzew stanowi wyłączenie gruntu leśnego z produkcji i wymaga uprzedniej zgody Ministra Środowiska oraz odrębnego postępowania. Skarżący powoływał się na przepisy ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz ustawy o lasach. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę. Sąd uznał, że przepisy ustawy o transporcie kolejowym, dotyczące bezpieczeństwa ruchu kolejowego, mają pierwszeństwo przed przepisami ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych w kontekście usuwania drzew w sąsiedztwie linii kolejowych. Sąd podkreślił, że usunięcie drzew w odległości do 15 metrów od osi skrajnego toru kolejowego jest obligatoryjne ze względu na przepisy rozporządzenia wykonawczego. W przypadku drzew rosnących w odległości powyżej 15 metrów, sąd uznał, że ich usunięcie jest uzasadnione, jeśli utrudniają widoczność, eksploatację urządzeń kolejowych lub powodują zaspy śnieżne, co zostało wykazane w postępowaniu. Sąd stwierdził, że przepis art. 9yc ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym, wyłączający stosowanie przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych do gruntów objętych decyzją o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej, ma zastosowanie również do istniejących linii kolejowych. W związku z tym, usunięcie drzew wzdłuż linii kolejowych nie wymagało uprzedniego uzyskania zgody ministra na wyłączenie gruntu z produkcji leśnej. Sąd nie dopatrzył się również naruszeń przepisów procedury administracyjnej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, usunięcie drzew wzdłuż linii kolejowych, uzasadnione bezpieczeństwem ruchu kolejowego, nie stanowi wyłączenia gruntu z produkcji leśnej w rozumieniu ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, ponieważ przepisy ustawy o transporcie kolejowym mają pierwszeństwo w tym zakresie.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepisy ustawy o transporcie kolejowym, dotyczące bezpieczeństwa ruchu kolejowego, mają pierwszeństwo przed przepisami ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Usunięcie drzew wzdłuż linii kolejowych, jeśli jest uzasadnione bezpieczeństwem, nie zmienia przeznaczenia gruntu i nie wymaga odrębnego postępowania w sprawie wyłączenia gruntu z produkcji leśnej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (20)

Główne

u.t.k. art. 56 § 1

Ustawa o transporcie kolejowym

Pozwala staroście na wydanie decyzji o usunięciu drzew lub krzewów utrudniających widoczność sygnałów i pociągów, eksploatację urządzeń kolejowych lub powodujących zaspy śnieżne, na wniosek zarządcy.

u.t.k. art. 9yc § 1

Ustawa o transporcie kolejowym

Do gruntów rolnych i leśnych objętych decyzją o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej nie stosuje się przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Sąd uznał, że przepis ten ma zastosowanie również do istniejących linii kolejowych.

rozp. MI z 7.08.2008 art. 1

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r.

Określa minimalną odległość drzew i krzewów od osi skrajnego toru kolejowego (nie mniejszą niż 15m).

Pomocnicze

u.t.k. art. 54

Ustawa o transporcie kolejowym

Podstawa do wydania rozporządzenia wykonawczego określającego wymagania w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów w sąsiedztwie linii kolejowej.

u.o.g.r.l. art. 4 § 11

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Definicja wyłączenia gruntów z produkcji leśnej.

u.o.g.r.l. art. 2 § 1

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Określa grunty rolne, do których odnosi się wyjątek od wyłączenia z produkcji.

u.l. art. 3

Ustawa o lasach

Definicja lasu.

k.p.a. art. 104 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa wydania decyzji merytorycznej.

k.p.a. art. 107 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Elementy decyzji administracyjnej.

k.p.a. art. 156 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej i interesu społecznego.

k.p.a. art. 10

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada dwuinstancyjności.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

p.u.s.a. art. 1 § 1

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kontroli sądów administracyjnych.

p.u.s.a. art. 1 § 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kontroli sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 3 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kontrola działalności administracji publicznej.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Granice rozpoznania sprawy przez sąd.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uwzględnienia skargi.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi.

rozp. MI z 7.08.2008 art. 9

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r.

Dotyczy sposobu urządzania i utrzymania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przepisy ustawy o transporcie kolejowym dotyczące bezpieczeństwa ruchu kolejowego mają pierwszeństwo przed przepisami ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych w kontekście usuwania drzew w sąsiedztwie linii kolejowych. Usunięcie drzew w odległości do 15 metrów od osi skrajnego toru kolejowego jest obligatoryjne ze względu na przepisy rozporządzenia wykonawczego. Drzewa rosnące w odległości większej niż 15 metrów od osi skrajnego toru kolejowego mogą zostać usunięte, jeśli utrudniają widoczność, eksploatację urządzeń kolejowych lub powodują zaspy śnieżne.

Odrzucone argumenty

Usunięcie drzew stanowi wyłączenie gruntu leśnego z produkcji i wymaga uprzedniej zgody Ministra Środowiska. Organ administracji publicznej ingeruje w Plan Urządzania Lasu Nadleśnictwa. Zastosowanie art. 4 ust. 11 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych jest nieprawidłowe, gdyż odnosi się do gruntów rolnych, a nie leśnych. Brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności potrzeby usunięcia drzew rosnących w odległości powyżej 15 metrów od osi skrajnego toru kolejowego.

Godne uwagi sformułowania

Prawodawca uznał za stosowne, aby określić bezpośrednio w ustawie o transporcie kolejowym oraz w rozporządzeniu wykonawczym wydanym na jej podstawie minimalne odległości budowli i budynków oraz drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej oraz wykonywania robót ziemnych od osi skrajnego toru lub granicy obszaru kolejowego. Nie jest również zobowiązany do dalszego badania, czy tak posadzone drzew lub krzewy zagrażają bezpieczeństwu ruchu kolejowego lub prawidłowości eksploatacji urządzeń kolejowych. W tym zakresie bowiem oceny dokonał sam prawodawca, statuując odpowiednie przepisy o minimalnych odległościach usytuowania drzew i krzewów w sąsiedztwie linii kolejowej. Sąd nie podziela tego stanowiska jako wywodzącego się wprost z wykładni gramatycznej. W przypadku stosowania wyłącznie tej wykładni należałoby dociekać czy dla danej linii kolejowej przebiegającej przez grunty leśne wydano decyzję o ustaleniu linii kolejowej. Niniejszy przepis należy raczej analizować przez pryzmat innych reguł wykładni i uwzględnić choćby wykładnię celowościową.

Skład orzekający

Halina Filipowicz-Kremis

przewodniczący

Olga Białek

członek

Władysław Kulon

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pierwszeństwa przepisów ustawy o transporcie kolejowym nad ustawą o ochronie gruntów rolnych i leśnych w kontekście usuwania drzew wzdłuż linii kolejowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji usuwania drzew wzdłuż linii kolejowych ze względów bezpieczeństwa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy konfliktu między potrzebą ochrony środowiska (lasy) a bezpieczeństwem infrastruktury krytycznej (linie kolejowe), co jest częstym problemem w praktyce. Interpretacja przepisów prawnych przez sąd jest kluczowa dla zrozumienia priorytetów.

Bezpieczeństwo kolei ważniejsze niż las? Sąd rozstrzyga spór o wycinkę drzew wzdłuż torów.

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wr 137/19 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2019-08-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-02-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Halina Filipowicz-Kremis /przewodniczący/
Olga Białek
Władysław Kulon /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
III OSK 2164/21 - Wyrok NSA z 2023-05-09
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 2117
art. 56 ust. 1,  art. 54
Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek Sędzia WSA Władysław Kulon (spr.) Protokolant: Kinga Bilska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwa W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na usunięcie drzew rosnących wzdłuż linii kolejowych oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Skarb Państwa – Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo W. oprotestowało skargą wywiedzioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J.G. (dalej – SKO lub Kolegium) w przedmiocie pozwolenia na usunięcie drzew rosnących wzdłuż linii kolejowych. Stan sprawy wynikający z przedłożonych łącznie ze skargą akt administracyjnych przedstawia się następująco.
Wnioskiem z dnia [...] r. P[...] S.A. Z[...] we W. zwrócił się do Starosty Z. z żądaniem wydania zezwolenia na usunięcie drzew rosnących w pobliżu linii kolejowych nr [...] W.-Z., nr [...] L.-W., nr [...] M.-Ż., nr [...] W.-B. D. Do wniosku załączono dokumentację związaną z inwentaryzacją drzew rosnących przy wskazanych liniach kolejowych. Wnioskodawca swoje żądanie poparł wskazaniem, że objęte wnioskiem drzewa utrudniają widoczność sygnałów, zakłócają eksploatację linii kolejowej i urządzeń kolejowych stwarzają zagrożenie zerwania sieci trakcyjnej i powalenia ich na tor. Po formalnym wszczęciu postępowania w sprawie organ przeprowadził oględziny w terenie w ramach czynności wyjaśniających. Jak dowodzą akta administracyjne strony postępowania wnosiły uwagi dotyczące w szczególności ustaleń poczynionych w trakcie oględzin, co spowodowało skierowanie do wnioskodawcy żądania zajęcia stanowiska.
Po zawiadomieniu stron o zakończenia postępowania w dniu 29 czerwca 2018 r. Starosta Z. wydał decyzję nr [...], którą przyjmując w podstawie prawnej art. 104 § 1 i art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej – k.p.a.), art. 17 ust. 1 pkt 3, art. 54 i 56 ust. 1 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2117) oraz § 1 i 9 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej a także sposoby urządzania i utrzymania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1227) udzielił P[...]S.A. Z[...] we W. pozwolenia na usunięcie drzew rosnących wzdłuż linii kolejowych [...], [...], [...] i [...]. W sentencji decyzji organ zamieścił zapis dotyczący zestawienia tabelarycznego drzew przeznaczonych do wycinki (wraz z wiekiem, obwodem, właścicielem nieruchomości, nr działek, nr linii kolejowej, gatunkiem, ilością drzew), który przedstawiono w załączniku w formie płyty. Nadto na adresata decyzji nałożono następujące obowiązki:
1. Wykonania wycinki zgodnie z wiedzą i sztuką, obowiązującymi normami prawnymi oraz przepisami BHP w terminie do 31 grudnia 2023 r..
2. Usunięcie przedmiotowych drzew nastąpi po wcześniejszym powiadomieniu właścicieli nieruchomości o ich wycince.
3. Decyzję wykonuje zarządca linii kolejowych.
4. Koszty wycinki pokrywa zarządca linii kolejowych.
5. Drewno po wycince zostanie przekazane właścicielom nieruchomości.
6. Naprawienie i zrekompensowanie szkód wyrządzonych osobom trzecim należy do zarządcy linii kolejowych.
Na uzasadnienie decyzji organ I instancji, poza zapisami związanymi z przebiegiem postępowania, przywołał regulacje wynikające z ustawy o transporcie kolejowym jak i rozporządzeń Ministra Infrastruktury z 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej a także sposoby urządzania i utrzymania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych oraz Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów. Z powyższych regulacji wyprowadzono, że konieczność urządzenia pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowych stanowi podstawę do wydania decyzji o usunięciu drzew i krzewów z powierzchni planowanej jako pas przeciwpożarowy. Nadto zarządca linii kolejowych jest podmiotem zobowiązanym do urządzania i utrzymywania pasów p.poż. w sąsiedztwie zarządzanych przez niego linii kolejowych. Podkreślono również, że na właścicielu gruntu, użytkowniku wieczystym lub zarządcy ciąży obowiązek jego udostępnienia oraz wstrzymania się od działań uniemożliwiających bądź też utrudniających wykonanie zabezpieczeń przeciwpożarowych.
Oceniając realia badanej sprawy Starosta Z. wskazał na znajdujące się w aktach sprawy dokumenty zawierające informację odnośnie pomiarów dokonanych na miejscu oględzin odzwierciedlające odległości usytuowania drzew od skrajnego toru kolejowego dla wszystkich linii kolejowych zarówno w zakresie roślin usytuowanych w pasie do jak i powyżej 15m od skrajnego toru kolejowego. Według organu usytuowanie drzew na wzniesieniach i skarpach powoduje, że na skutek czynników atmosferycznych mogą się one w każdej chwili przewrócić, co spowoduje, że mogą, np. tworzyć się zaspy śnieżne. Pnie i korony, mimo że rosną w odległości większej niż 15m od osi skrajnego toru kolejowego, zasłaniają przestrzeń kolejową, drzewa utrudniają widoczność nadjeżdżających pociągów. Każdy, kto znajduje się za drzewem po przeciwległej stronie linii kolejowej, ma utrudnioną widoczność nadjeżdżającego pociągu, mimo że w pasie 15m nie rosną żadne drzewa. Niebezpieczeństwo braku należytej widoczności pociągu dotyczy sytuacji, gdy osoba znajduje się nie na torach, ale znajduje się wzdłuż torów, za barierą drzew i krzewów. Końcowo Starosta Z. odniósł się do wieku drzew w kontekście braku możliwości zastosowania art. 56 ust. 4 pkt 1 ustawy o transporcie kolejowym oraz trybu dochodzenia odszkodowania z tytułu usunięcia drzew.
Rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne zostało zakwestionowane niezależnymi odwołaniami Nadleśnictwa W., Nadleśnictwa Pieńsk i Nadleśnictwa R. Generalnie z treści odwołań nie wynika aby oprotestowujące zapadłą decyzję strony negowały samą konieczność usunięcia drzew ze względu na zapewnienie bezpieczeństwa linii kolejowych. Podnoszono jednak szereg zarzutów naruszenia przepisów procedury administracyjnej i prawa materialnego w zakresie zebrania i oceny materiału dowodowego. Negatywnie odnoszono się do zestawień tabelarycznych służących za podstawę orzeczenia jako błędnych w zakresie położenia działek w kontekście przynależności do danego nadleśnictwa. Według odwołujących się usunięcie drzew spowoduje także wyłączenie terenu z użytkowania leśnego bez uprzedniej zgody Ministra Środowiska. W oparciu o te zarzuty podnoszono żądania uchylenia zaskarżonej decyzji, czy nawet w przypadku jednego nadleśnictwa, stwierdzenia jej nieważności.
W ramach postępowania odwoławczego poza postępowaniem wpadkowym związanym z badaniem zagadnienia zawieszenia postępowania, wobec treści odwołań, SKO zleciło organowi I instancji przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego poprzez:
1. dokonanie szczegółowych zestawień drzew (czyli jakiego są gatunku, w jakiej ilości i o jakim obwodzie pnia mierzonym na wysokości 1,3m) - rosnących wzdłuż powyższych linii kolejowych w odległości do 15m od osi skrajnego toru kolejowego i równocześnie ze wskazaniem na jakich działkach drzewa te są posadzone i kto jest właścicielem tych działek;
2. dokonanie szczegółowych zestawień drzew (czyli jakiego są gatunku, w jakiej ilości i o jakim obwodzie pnia mierzonym na wysokości 1,3m) - rosnących wzdłuż powyższych linii kolejowych w odległości powyżej 15m od osi skrajnego toru kolejowego i równocześnie ze wskazaniem na jakich działkach drzewa te są posadzone i kto jest właścicielem tych działek, a także ustosunkowanie się z jakich przyczyn organ I instancji uznał, iż kwalifikują się do usunięcia;
3. uzupełnienie akt sprawy o wskazaną przez P[...]S.A. jako załącznik nr [...] do wniosku mapę w skali 1:500 z naniesionymi drzewami według zestawienia inwentaryzacyjnego, a której to mapy brak było w przesłanych aktach sprawy;
4. ustosunkowanie się do zarzutów podniesionych w odwołaniach od decyzji złożonych przez Nadleśnictwa: W., P. i R. oraz pisma P[...]S.A. Z[...] we W. z dnia [...] r., w szczególności na wskazywane błędy w zestawieniach drzew przeznaczonych do wycinki, zastosowanie przez organ I instancji nieobowiązujących przepisów prawa przy podejmowaniu decyzji.
Organ I instancji dostosował się do zalecenia SKO i przy piśmie z dnia 28 września 2018 r. poinformował o wynikach dodatkowego postępowania wyjaśniającego. Po zawiadomieniu stron o tzw. ,,gotowości decyzyjnej" decyzją z dnia [...] r. nr [...] SKO w J.G.utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Po wskazaniu na treść rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego Kolegium przytoczyło regulacje wynikające z ustawy o transporcie kolejowym, po czym na tle orzecznictwa sądowoadministracyjnego oceniono przesłanki wydania decyzji udzielającej pozwolenia na usunięcie drzew w kontekście ich lokalizacji względem linii kolejowej. Jako zasadę wynikającą z przepisów wskazano na przyjęcie przez samego ustawodawcę, że drzewa usytuowane w odległości mniejszej niż przewidziana przepisami stwarzają zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu kolejowym. Z tej przyczyny nie podzielono zarzutów odwołań dotyczących braku w decyzji organu I instancji ustaleń, czy wszystkie drzewa, na usunięcie których zezwolono, rzeczywiście utrudniają widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych. Podkreślono, iż tej okoliczności nie bada się w stosunku do drzew rosnących w odległości mniejszej niż 15m od osi skrajnego toru, gdyż ustawodawca z założenia przyjął, iż stanowią one zagrożenie dla transportu kolejowego. Wskazując na akta sprawy SKO podało, że w stosunku do tych drzew, które rosną w odległości większej niż 15m, utrudniają one widoczność sygnałów i pociągów oraz eksploatację urządzeń kolejowych. Drzewa usytuowane są na wzniesieniach i skarpach, powodując, iż na skutek czynników atmosferycznych mogą się przewrócić, co może spowodować np. tworzenie się zasp śnieżnych. Pnie i korony tych drzew, mimo usytuowania w odległości większej niż 15m, zasłaniają przestrzeń kolejową, utrudniają widoczność nadjeżdżających pociągów. Każdy, kto znajduje się za drzewem po przeciwległej stronie linii kolejowej, ma utrudnioną widoczność nadjeżdżającego pociągu, pomimo, iż w pasie do 15m nie rosną żadne drzewa. Niebezpieczeństwo braku należytej widoczności pociągu dotyczy sytuacji, gdy osoba znajduje się nie na torach, ale znajduje się wzdłuż torów, za barierą drzew i krzewów. W ramach prowadzonego postępowania żadna ze stron skarżących nie wskazała dowodów mogących podważyć dotychczasowe ustalenia faktyczne.
Stosowne rozważania organ II instancji poczynił także odnośnie zarzutu dotyczącego skutku usunięcia drzew w postaci zaprzestania pełnienia przez przedmiotowy teren funkcji lasu, przez co dojdzie do nieuprawnionego wyłączenia gruntów z użytkowania leśnego bez uprzedniej zgody Ministra Środowiska. Zaznaczono, iż udzielenie zezwolenia na usunięcie drzew w oparciu o przepis art. 56 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym nie wymaga uprzedniego wyłączenia gruntu z produkcji leśnej, ponieważ przeznaczenie tych gruntów się nie zmienia. Wyłączenie z produkcji, według art. 4 ust. 11 ustawy z dnia 3 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1161 ze zm.) oznacza rozpoczęcie innego niż rolnicze lub leśne użytkowanie gruntów. Nie uważa się za wyłączenie z produkcji gruntów, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 3, jeżeli przerwa w rolniczym użytkowaniu tych obiektów jest spowodowana zmianą kierunków produkcji rolniczej i trwa nie dłużej niż 5 lat. Usunięcie drzewostanu z części powierzchni lasu, w warunkach przepisu art. 56 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym, nie oznacza wyłączenia tego obszaru z produkcji leśnej. Obszar ten może być w dalszym ciągu wykorzystany na potrzeby gospodarki leśnej, choćby poprzez zasadzenie tam roślinności mniejszej aniżeli wysokie drzewa, ograniczające widoczność pociągów i sygnałów. Podkreślono też, że przepis art 56 ust. 1 o transporcie kolejowym jest przepisem szczególnym w stosunku do popisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych jak i przepisów ustawy o lasach.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy nie dopatrzył się zasadności zarzutów naruszenia przepisów procedury administracyjnej skutkujących koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Podzielono zaś zarzut zacytowania przez organ I instancji nieaktualnego zapisu § 9 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej a także sposoby urządzania i utrzymania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych (Dz.U. z 2014 r. poz. ,227). Uchybienie to wedle organu nie miało znaczenia dla sprawy, gdyż organ, jak wynika z uzasadnienia rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego, za jego podstawę przyjął przepis § 1 tego rozporządzenia, który nie uległ zmianie od czasu jego uchwalenia.
Nie godząc się z wydaną decyzją Skarb Państwa - Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo W. oprotestowało ją skargą, w której podniesiono zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego i prawa materialnego, a to:
- art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez brak jego zastosowania i odmowę stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] r. nr [...] pomimo, iż rażąco narusza ona prawo,
- art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym w zw. z art. 7, art. 11 i nast. oraz art. 4 pkt 11 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych w zw. z art. 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji nieprawidłowe uznanie, iż usunięcie drzew na podstawie decyzji z dnia [...] r. nr [...] wg udzielonego pozwolenia wzdłuż linii kolejowych nie oznacza wyłączenia tego obszaru z produkcji leśnej i nie wymaga uprzedniego wyłączenia gruntu z produkcji leśnej, podczas gdy usunięcie kilku tysięcy drzew wskazanych w tabelach załączonych do decyzji organu I instancji drzew spowoduje faktyczne wyłączenie gruntu leśnego z produkcji w rozumieniu art. 4 pkt 11 w/w ustawy, co wymagałoby uprzedniej zmiany przeznaczenia tych gruntów w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego oraz przeprowadzenia odrębnego postępowania i uzyskania decyzji zezwalającej na wyłączenie gruntu leśnego z produkcji,
- art. 4 pkt 11 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie jako wyjątku nie stanowiącego wyłączenia z produkcji gruntów, który odnosi się jedynie do wąskiego rodzaju gruntów rolnych i nie ma zastosowania do gruntów leśnych,
- naruszenie zasad postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7-10 i 77 § 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie oraz poprzez przeprowadzenie postępowania w przedmiotowej sprawie bez należytego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności brak wyjaśnienia potrzeby usunięcia drzew rosnących w odległości powyżej 15 metrów od osi skrajnego toku kolejowego.
Wobec zarzutów skargi strona skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty Z., wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. We wstępnej części skargi zamieszczono także wniosek alternatywny dotyczący uchylenia w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty Z.
W uzasadnieniu skargi zwrócono uwagę że Kolegium błędnie przyjęło iż udzielenie zezwolenia na usunięcie drzew w oparciu o przepis art. 56 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym nie wymaga uprzedniego wyłączenia gruntów z produkcji leśnej, ponieważ przeznaczenie tych gruntów nie zmienia się. Stanowisko organu strona skarżąca uznała za bezzasadne. Jej zdaniem organ dopuścił się rażącego naruszenia prawa, które ma polegać na niewątpliwej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym podstawę prawną decyzji tj. art. 56 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym w zw. z art. 7, art. 11 i nast. oraz art. 4 pkt 11 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych w zw. z art. 3 ustawy o lasach, gdyż usunięcie drzew na podstawie w/w decyzji wg udzielonego pozwolenia wzdłuż linii kolejowych spowoduje wyłączenie gruntu leśnego z produkcji w rozumieniu art. 4 pkt 11 w/w ustawy, co wymagałoby uprzedniej zmiany przeznaczenia tych gruntów w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego oraz przeprowadzenia odrębnego postępowania i uzyskania decyzji zezwalającej na wyłączenie gruntu leśnego z produkcji.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji SKO bezzasadnie uznało, że usunięcie drzewostanu z części powierzchni lasu w warunkach przepisu art. 56 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym nie oznacza wyłączenia tego obszaru z produkcji leśnej. Skarżący odniósł się do twierdzeń zamieszczonych w uzasadnieniu decyzji dotyczących sposobu zagospodarowania terenu po usunięcia drzew i określił je jako
,,nieuprawniona ingerencja organu administracji publicznej w obowiązujący Plan Urządzania Lasu Nadleśnictwa W. zatwierdzony przez Ministra Środowiska oraz stanowi przejęcie kompetencji zastrzeżonej dla określonych organów Lasów Państwowych".
Według strony skarżącej wyłączenie z produkcji jest czynnością faktyczną, która w świetle przepisu art. 11 ust. 1 powyższej ustawy nastąpić może tylko po wydaniu decyzji zezwalającej na takie wyłączenie i w jej następstwie. W przeciwnym wypadku wyłączenie z produkcji narusza przepisy tej ustawy. Jak wyartykułował to autor skargi ,,O braku rażącego naruszenia prawa nie może decydować pomysłowość i sugestia co do sposobu wykorzystania lasu po usunięciu drzew. Argumentacja Kolegium w powyższym zakresie świadczy o szukaniu na siłę uzasadnienia przed wyeliminowaniem badanej decyzji z obrotu prawnego". Przedstawioną argumentację poparto cytatami z orzecznictwa.
Niezadowolenie z wydanej decyzji wyraził też skarżący określając jako bulwersujące zastosowanie przez Kolegium podstawy prawnej w postaci art. 4 ust. 11 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, który w definicji zawiera wyłączenie od przypadku wyłączenia gruntów z produkcji, gdyż wyłączenie to odnosi się jedynie do wąskiego rodzaju gruntów rolnych, a tym samym nie ma zastosowania do gruntów leśnych. Zgodnie z art. 4 pkt 11 w/w ustawy przez wyłączenie gruntów z produkcji rozumie się rozpoczęcie innego niż rolnicze lub leśne użytkowanie gruntów; nie uważa się za wyłączenie z produkcji gruntów, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 3, jeżeli przerwa w rolniczym użytkowaniu tych obiektów jest spowodowana zmianą kierunków produkcji rolniczej i trwa nie dłużej niż 5 lat. Natomiast grunty wskazane w art. 2 ust. 1 pkt 3 powyższej ustawy to grunty rolne pod wchodzącymi w skład gospodarstw rolnych budynkami mieszkalnymi oraz innymi budynkami i urządzeniami służącymi wyłącznie produkcji rolniczej oraz przetwórstwu rolno-spożywczemu. Kolegium nie znalazło innego uzasadnienia poza powyższym dla uznania braku podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji, która nie może mieć zastosowania do przedmiotowych gruntów będących lasem (gruntem leśnym), a nie gruntem rolnym.
Zdaniem autora skargi istotnym jest fakt, iż według prawnej definicji lasu, zawartej w art. 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach, lasem w rozumieniu ustawy jest grunt (pkt 1) pokryty roślinnością leśną - drzewami i krzewami oraz runem leśnym - lub przejściowo jej pozbawiony, a także grunt (pkt 2) związany z gospodarką leśną, zajęty pod wykorzystywane dla potrzeb gospodarki leśnej budynki i budowle, urządzenia melioracji wodnych, linie podziału przestrzennego lasu, drogi leśne. Powyższa definicja lasu wskazuje, iż w przypadku usunięcia z gruntu leśnego drzew i krzewów - stosownie do wymogów usytuowania drzew i krzewów jakie zostały określone w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. - grunt ten może przestać spełniać kryteria lasu, jakie określa przepis art. 3 pkt 1 ustawy o lasach, gdyż ma być pozbawiony roślinności leśnej w sposób trwały. Rozpatrywanego gruntu nie można także zaliczyć do lasu w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy o lasach, gdyż celem ewentualnej wycinki drzew i krzewów nie będzie zajęcie gruntu pod wykorzystywane dla potrzeb gospodarki leśnej: budynki i budowle, urządzenia melioracji wodnych, linie podziału przestrzennego lasu, drogi leśne.
Tym samym usunięcie drzew i krzewów z rozpatrywanego pasa lasu stosownie do wymogów powyższego rozporządzenia może także spowodować wyłączenie gruntu leśnego z produkcji w rozumieniu art. 4 pkt 11 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych, gdyż wylesiony grunt przestanie być wykorzystywany dla potrzeb gospodarki leśnej, ze względu na potrzeby transportu kolejowego. Stanowisko to także odniesiono do orzecznictwa sądowoadministracyjnego.
W dalszej części skargi omówiono zarzut naruszenia przez organ II instancji art. 56 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym poprzez jego błędną interpretację i w konsekwencji uznanie, iż jest on przepisem szczególnym zarówno w stosunku do przepisów ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych, jak i ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach. Zdaniem strony skarżącej Kolegium pominęło zawartą w ustawie o transporcie kolejowym regulację szczegółową, która statuuje nadrzędność przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych nad przepisami ustawy o transporcie kolejowym i wskazuje, w jakim konkretnym przypadku nie należy stosować tej ustawy (w tym regulacji w zakresie wyłączenia gruntów z produkcji leśnej). Przepis art. 9yc ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym stanowi, iż do gruntów rolnych i leśnych objętych decyzją o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych. W ocenie skarżącego powyższy przepis potwierdza, iż jednie w przypadku gruntów rolnych i leśnych objętych decyzją o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej zostały wyłączone przepisy ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Tym samym w pozostałych przypadkach, a w szczególności gruntów, na których rosną drzewa objęte decyzją z art. 56 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym - przepisy ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych nie zostały wyłączone i wymagane jest stosowanie przepisów tej ustawy, które w analizowanej sytuacji wymagają uprzedniej zmiany przeznaczenia tych gruntów (za zgodą Ministra Środowiska) w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego oraz wyłączenia ich z produkcji na podstawie stosownej decyzji.
Regulacja art. 9yc ustawy o transporcie kolejowym wskazuje, iż gdyby wolą racjonalnego ustawodawcy było wyłączenie stosowania przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych również w innych przypadkach to dałby temu wyraz w formie konkretnego ustawowego zapisu. Wedle strony skarżącej organ II instancji w sposób nieuprawniony domniemał, że art. 56 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym w omawianym zakresie jest przepisem szczególnym zarówno w stosunku do przepisów ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych, jak i ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach. Pominął nadto w swoich rozważaniach ustawowe wyłączenie stosowania przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, a w konsekwencji niewłaściwie ustalił relacje wskazanych ustaw.
W dalszej części skargi wyrażono pogląd że organ II instancji nie przedstawił analizy pozostałych dwóch przesłanek przesądzających o nieważności decyzji. Skarżący wskazuje, iż wykonanie zaskarżonej decyzji poprzez usunięcie kilku tysięcy drzew wskazanych w 6 tabelach załączonych do decyzji organu I instancji (w tym 1458 sztuk drzew rosnących w odległości powyżej osi skrajnego toru kolejowego) wywoła nieodwracalne skutki w przyrodzie i stanowi wyjątkowo ważny interes społeczny oraz interes skarżącego Nadleśnictwa W., choć istnieją podstawy do stwierdzenia jej nieważności i zachodzą co najmniej uzasadnione wątpliwości prawne w tym zakresie.
Skarżący zwrócił też uwagę na fakt, iż usunięcie drzew w oparciu o decyzje organów obu instancji nastąpi z naruszeniem ustawowych wymogów w zakresie wyłączania gruntów leśnych z produkcji, co skutkuje odpowiedzialnością z tego tytułu, a powstałe zagadnienie prawne nie zostało przez Kolegium należycie wyjaśnione. Natomiast potrzeba zachowania bezpieczeństwa w transporcie kolejowym nie może sankcjonować naruszenia ustawowych wymogów i nie usprawiedliwia rażącego naruszenia prawa.
Skarżący określił jako ,,oderwane od rzeczywistości" sformułowanie zawarte na str. 5 zaskarżonej decyzji, w którym Kolegium stwierdziło, iż każdy, kto znajduje się za drzewem po przeciwległej stronie linii kolejowej, ma utrudnioną widoczność nadjeżdżającego pociągu, pomimo iż w pasie do 15m nie rosną żadne drzewa. W ocenie skarżącego widoczności pociągu należy dokonywać z dogodnego miejsca, a nie chować się za drzewem. Powyższe stwierdzenie Kolegium odnosi się do uzasadnienia usunięcia drzew rosnących w odległości powyżej 15m od osi skrajnego toru kolejowego. Nadto zawarte w art. 56 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym uprawnienie starosty do wydania decyzji o usunięciu drzew lub krzewów dotyczy potrzeby usunięcia drzew lub krzewów utrudniających widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powodujących zaspy śnieżne. Zdaniem skarżącego kompetencja starosty nie odnosi się do "wszystkich" drzew rosnących wzdłuż linii kolejowych nr [...], [...], [...] i [...], a jedynie do drzew faktycznie utrudniających widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych czy powodujących zaspy śnieżne. Zaskarżona decyzja obejmująca pozwolenie na usunięcie drzew rosnących wzdłuż powyższych linii kolejowych dotyczy wyszczególnionych w tabelach drzew z automatycznym założeniem, że wszystkie one utrudniają widoczność sygnałów i pociągów i eksploatację urządzeń kolejowych. Przy objęciu drzew zezwoleniem na ich usunięcie nie dokonano rozróżnienia drzew na rosnące w pasie przeciwpożarowym wzdłuż linii kolejowych oraz na drzewa rosnące w pobliżu urządzeń kolejowych w sposób utrudniający widoczność sygnałów i pociągów oraz eksploatację urządzeń kolejowych. Dla każdej z tych dwóch grup drzew zastosowanie mają inne wymogi.
W zaskarżonej decyzji w przypadku drzew rosnących w odległości większej niż 15m od osi skrajnego toku kolejowego brak jest w każdym przypadku ustaleń uzasadniających udzielenie pozwolenia na podstawie art. 56 ust. 1 w/w ustawy, a tym samym kompetencji organu do wydania decyzji. Natomiast Kolegium zgodziło się z organem I instancji, że nie ma potrzeby badania spełnienia powyższych przesłanek odnośnie każdego z tych drzew i dla uzasadnienia utrudnionej widoczności zaaprobowało pomysł z chowaniem się za drzewem.
Zdaniem skarżącego znamiennym jest fakt, iż ustalone pasy bezpieczeństwa po 15m od osi skrajnego toru po obu stronach tworzą ogromną powierzchnię ponad 30 metrowego pasa (wraz z torami) wzdłuż całej linii. Obecnie drzewa rosną w odległości najczęściej między 10 a 15 metrami od osi skrajnego toru. Na koniec strona skarżącą zarzuciła organowi II instancji nieuwzględnienie faktu iż organ I instancji nieprawidłowo określił adresata decyzji udzielając pozwolenia na rzecz P[...]S.A. Z[...]we W. bez uwzględnienia w nazwie określenia P[...].
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie przedstawiając argumentację zbieżną z zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.
Ustanowiony przez uczestnika postępowania P[...] S.A. z siedzibą w W.pełnomocnik w piśmie procesowym z dnia [...] r. wniósł o oddalenie skargi i zasądzenie od skarżącego na rzecz uczestnika kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego. W treści pisma zanegowano trafność stanowiska zaprezentowanego w skardze i przedstawiono argumentację na poparcie wydanej decyzji.
Na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2019 r. pełnomocnik strony skarżącej podtrzymał zarzuty i wnioski skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, zważył co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone zostały między innymi w przepisach art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 2107 t.j.) oraz w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej – p.p.s.a.), z których wynika, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej). Zgodnie z tak wyrażoną zasadą wojewódzki sąd administracyjny w toku czynności rozpoznawczych dokonuje oceny, co do zgodności zaskarżonego aktu (lub czynności) z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jego wydania (lub tryb podjęcia czynności, będącej przedmiotem zaskarżenia) oraz co do prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego, które miały zastosowanie w sprawie. W ocenie uwzględnia się przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu (podjęcie zaskarżonej czynności). Ponadto w myśl art. 134 § 1 powołanej powyżej ustawy p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Mając na względzie wskazane powyżej kryterium legalności Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych i istniejących okoliczności prawnych nie znalazł podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa procesowego lub materialnego, które obligowałoby Sąd do uwzględnienia skargi.
Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w rozpoznawanej sprawie jest decyzja SKO w J. G. utrzymująca w mocy decyzję Starosty Z. udzielającą pozwolenia na usunięcie drzew rosnących wzdłuż linii kolejowych. Na wstępie zaznaczyć wypada że zgodnie z treścią art. 53 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym zasadą w obszarze kolejowym jest usytuowanie budowli, budynków, drzew i krzewów oraz wykonywanie robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowych, bocznic kolejowych i przejazdów kolejowych w takich odległościach, które nie zakłócają eksploatacji oraz działania urządzeń związanych z prowadzeniem ruchu kolejowego oraz nie powodują zagrożenia bezpieczeństwa ruchu kolejowego. Prawodawca uznał za stosowne, aby określić bezpośrednio w ustawie o transporcie kolejowym oraz w rozporządzeniu wykonawczym wydanym na jej podstawie minimalne odległości budowli i budynków oraz drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej oraz wykonywania robót ziemnych od osi skrajnego toru lub granicy obszaru kolejowego. Przepisy ustawowe oraz podustawowe określające minimalne odległości od obszaru kolejowego stanowią konkretyzację zasady z art. 53 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym, będąc wyrazem oceny prawodawcy, że niezależnie od cech danego stan faktycznego przekroczenie określonej odległości minimalnej od osi skrajnego toru lub granic obszaru kolejowego stwarza niedopuszczalne i nieakceptowalne ryzyko z punktu widzenia bezpieczeństwa ruchu kolejowego lub prawidłowości eksploatacji urządzeń kolejowych. Nie wyklucza to uznania, że także odległości większe niż minimalne mogą w określonych okolicznościach uzasadniać konieczność zmiany usytuowania obiektów, jeśli ich usytuowanie zgodnie z zasadą z art. 53 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym zakłóca eksploatację lub działanie urządzeń związanych z prowadzeniem ruchu kolejowego lub powoduje zagrożenie bezpieczeństwa ruchu kolejowego.
Minimalne odległości dla drzew i krzewów wynikają z § 1 wydanego na podstawie art. 54 ustawy o transporcie kolejowym rozporządzenia z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych. Zgodnie z tym przepisem na gruntach położonych w sąsiedztwie linii kolejowej drzewa i krzewy mogą być usytuowane w odległości nie mniejszej niż 15m od osi skrajnego toru kolejowego. Regulacja rozporządzeniowa w tym zakresie nie pozostawia wątpliwości. Usytuowanie (sadzenie lub utrzymywanie już posadzonych) drzew i krzewów w odległości mniejszej niż 15m od osi skrajnego toru kolejowego nie jest prawnie dopuszczalne. Obowiązkiem zarządcy kolejowego jest czuwanie, aby odległości te były zachowane, a w razie stwierdzenia, że doszło do ich przekroczenia – wystąpienie do właściwego organu o wydanie decyzji o usunięciu drzew lub krzewów nielegalnie usytuowanych.
W sprawie, w której zapadło oprotestowane skargą rozstrzygnięcie zarządca zwrócił się do starosty o wydanie decyzji na podstawie art. 56 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym w związku ze stwierdzeniem naruszenia minimalnej odległości od osi skrajnego toru kolejowego drzew ale też wskazano na drzewa rosnące w odległości większej niż 15m jednakże powodujących zagrożenie dla ruchu kolejowego.
Przepis art. 56 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym stanowi, że w razie potrzeby usunięcia drzew lub krzewów utrudniających widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powodujących zaspy śnieżne, starosta, na wniosek zarządcy, wydaje decyzję o usunięciu drzew lub krzewów, którą wykonuje zarządca. Treść tej regulacji obejmuje sytuacje, w których drzewa lub krzewy znajdują się w odległościach większych niż odległości minimalne i usytuowanych w takim sposób, że stwarzając niedopuszczalne ryzyko dla bezpieczeństwa ruchu kolejowego lub prawidłowości eksploatacji urządzeń kolejowych. W razie stwierdzenia, że odległości minimalne usytuowania drzew lub krzewów zostały naruszone właściwy organ nie jest więc już zobowiązany do badania czy tego rodzaju nielegalne usytuowanie utrudnia widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powoduje zaspy śnieżne. Nie jest również zobowiązany do dalszego badania, czy tak posadzone drzew lub krzewy zagrażają bezpieczeństwu ruchu kolejowego lub prawidłowości eksploatacji urządzeń kolejowych. W tym zakresie bowiem oceny dokonał sam prawodawca, statuując odpowiednie przepisy o minimalnych odległościach usytuowania drzew i krzewów w sąsiedztwie linii kolejowej.
W realiach badanej sprawy nie może być zatem wątpliwości, że względem drzew i krzewów zlokalizowanych w odległości do 15m od skrajnego toru kolejowego zasadnie orzeczono o ich usunięciu, jako że w ten sposób zostaje zrealizowany wymóg wynikający z treści § 1 rozporządzenia z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych. Zasadniczo strona skarżąca nie neguje faktu lokalizacji drzew w pasie 15m od osi skrajnego toru kolejowego lecz nie godzi się z decyzją z innych powodów.
Z kolei gdyby oceniać legalność zaskarżonej decyzji w części odnoszącej się do zezwolenia na usunięcie drzew usytuowanych w odległości większej niż 15m od osi skrajnego toru kolejowego należy zauważyć, że konieczność takiego rozstrzygnięcia została logicznie uzasadniona w oparciu o ustalenia poczynione w toku postępowania. Wnioskodawca nie żądał przecież wycinki dowolnych drzew znajdujących się w odległości większej niż 15m od torów lecz wskazał na te, które powodują realne utrudnienia w ruchu kolejowym, czy zagrożenia bezpieczeństwa poprzez ograniczenie widoczności czy realne zagrożenie upadku na tory. Strona skarżąca podejmuje polemikę z organami niejako pomijając zebrane w sprawie dokumenty w tym inwentaryzację czy oględziny terenowe. Nie bez znaczenia pozostaje fakt przeprowadzenia przez SKO w J.G. dodatkowego postępowania wyjaśniającego wynikającego z konieczności właściwego odniesienia się do argumentacji odwołań związanej zresztą z nieprawidłową oceną tego zagadnienia. Nie mogą zatem znaleźć uznania twierdzenia zawarte w skardze czy w odwołaniach dotyczące ,,sformułowań oderwanych od rzeczywistości" dotyczących ograniczenia widoczności przez drzewa usytuowane w pasie powyżej 15m od osi skrajnego toru kolejowego. Uzasadnienie usunięcia tych drzew właśnie ograniczeniem widoczności czy zagrożeniem powalenia na tory daje podstawy do wydania decyzji o ich usunięciu. Nie mogą więc być traktowane za zasadne argumenty strony skarżącej jak należy się poruszać w tej przestrzeni aby ,,nie chować się za drzewem".
Zdaniem Sądu w składzie orzekającym większość, jak nie wszystkie, zarzuty skargi wynikają z faktu, że skarżące nadleśnictwo wydaną decyzją zostało ograniczone w gospodarowaniu terenem. W fakcie tym upatruje się więc skarżące nadleśnictwo naruszenia prawa procesowego (w tym rażącego naruszenia tego prawa) przepisów ustawy o ochronie przyrody, a nawet wydania decyzji skutkującej wyłączeniem gruntu z produkcji rolnej bez zgody właściwego ministra. Zgodzić należy się z tą argumentacją skargi, która dotyczy zakwestionowania twierdzeń Kolegium o możliwości prowadzenia gospodarki leśnej w sposób nieutrudniający ruchu kolejowego. Oczywiście rację ma strona skarżąca, że to właśnie ona jest uprawniona do prowadzenia gospodarki leśnej, którą zresztą prowadzi w oparciu o wieloletnie plany. Nie jest rolą organu orzekającego o usunięciu drzew analiza tej problematyki, która zresztą wymyka się z zakresu jego kompetencji. Jakkolwiek SKO tę problematykę poddało błędnej ocenie w uzasadnieniu wydanej decyzji, samo odniesienie się w uzasadnieniu decyzji do zasad prowadzenia gospodarki leśnej nie dyskwalifikuje decyzji trafnej co do rozstrzygnięcia i właściwie zastosowanej podstawy prawnej. Dodatkowo jeżeli chodzi o ocenę czy dany teren zostanie czy też nie zostanie wyłączony z użytkowania leśnego zauważyć należy, że organy obu instancji nie miały najmniejszych podstaw do zajmowania stanowiska w tym względzie. Przedmiotem prowadzonego postępowania było udzielenie zgody na usunięcie drzew nie zaś ocena funkcji danej nieruchomości, do czego brak im kompetencji w obowiązującym porządku prawnym w toku postępowania zainicjowanego konkretnym wnioskiem strony. Jak już sygnalizowano wcześniej, mimo, iż SKO w uzasadnieniu decyzji zamieściło stanowisko w tej sprawie, ocenić je należy jako nie wiążące i pozostające bez wpływu na kształt merytorycznego rozstrzygnięcia.
Zdaniem Sądu pozostający do rozważenia problem prawny należy badać z innej perspektywy, a mianowicie należy odpowiedzieć na pytanie czy w związku z decyzją traktującą o pozwoleniu na usuniecie drzew rosnących wzdłuż linii kolejowych wymagane było uprzednie (w rozumieniu przed wydaniem decyzji o usunięciu drzew) uzyskanie zgody właściwego ministra. Odpowiedź na to pytanie należy doszukiwać się w treści art. 9yc ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym, którego zresztą naruszenie w powiązaniu z innymi przepisami stanowi clou skargi. Z treści tego przepisu wynika wprost, że do gruntów rolnych i leśnych objętych decyzją o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Strona skarżąca odwołując się do racjonalności ustawodawcy wywodzi jakoby regulacja ta dotyczyć miała wyłącznie tych gruntów, w stosunku do których zostały wydane decyzje o lokalizacji linii kolejowej. Sąd nie podziela tego stanowiska jako wywodzącego się wprost z wykładni gramatycznej. W przypadku stosowania wyłącznie tej wykładni należałoby dociekać czy dla danej linii kolejowej przebiegającej przez grunty leśne wydano decyzję o ustaleniu linii kolejowej. Niniejszy przepis należy raczej analizować przez pryzmat innych reguł wykładni i uwzględnić choćby wykładnię celowościową. Racjonalny ustawodawca wskazując na decyzję o ustaleniu linii kolejowej nie mógł przecież poza regulacją prawną pozostawić tej części sieci kolejkowej, która już istniała w chwili wprowadzenia zapisu art. 9yc ust. 1 ustawy. Zatem omawiany przepis ustawy o transporcie kolejowym będzie miał także zastosowanie do istniejących już linii kolejowych. Zatem w przypadku linii kolejowych objętych postępowaniem (już istniejących) także nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Wobec powyższego w niniejszej sprawie Starosta Z. ustalony stan faktyczny tj. istnienie drzew w odległości mniejszej niż 15m od toru kolejowego oraz odległości większej niż 15m jednak stwarzających zagrożenie dla ruchu kolejowego ocenił prawidłowo i zasadnie wydał decyzję pozwalającą na usunięcie drzew. Nie było zatem podstaw do analizowania konieczności wydania przez właściwego ministra zgody na wyłącznie gruntu z leśnego użytkowania, czy jak zdaje się oczekiwać strona skarżąca, wręcz poprzedzenia decyzji stanowiskiem ministra dotyczącej takiego wyłączenia.
Przy prawidłowym zastosowaniu przepisów prawa materialnego nie znajdują potwierdzenia podniesione w skardze naruszenia przepisów procedury administracyjnej. Zdaniem Sądu organy w stopniu zadowalającym przeprowadziły postępowanie wyjaśniające i nie doznały uszczerbku zasady wynikające z art. 7-10 czy art. 77 § 1 k.p.a.. Nie może też być mowy o istnieniu przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Z. Autor skargi nie zauważył bowiem, że złożonym instancyjnym środkiem zaskarżenia zainicjował postępowanie odwoławcze. O ile zatem SKO dopatrzyło by się ziszczenia się jakiejkolwiek przesłanki wskazanej w art. 156 § 1 k.p.a. należałoby raczej skorzystać z uprawnień przewidzianych w art. 138 k.p.a.. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest przewidziane jako postępowanie nadzwyczajne i jego zainicjowanie wiąże się z uruchomieniem stosownego trybu. Niemniej jednak obiektywna ocena stanu faktycznego sprawy nie potwierdza aby doszło do naruszeń prawa wskazywanych w skardze.
Mając na względzie przytoczoną wyżej argumentację, wobec stwierdzenia, że zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji nie naruszyły prawa w stopniu uzasadniającym ingerencję w ich moc obowiązującą, a zatem – w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. – odpowiadają prawu, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI