II SA/Wr 1322/02

II SA/Wr 1322/02 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2004-12-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-05-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Halina Filipowicz-Kremis /przewodniczący/
Julia Szczygielska /sprawozdawca/
Zygmunt Wiśniewski
Symbol z opisem
607  Gospodarka mieniem państwowym i komunalnym, w tym gospodarka nieruchomościami nierolnymi
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Uchylono postanowienie I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Kremis, Sędziowie NSA Zygmunt Wiśniewski, Julia Szczygielska /sprawozdawca/, Protokolant Anna Biłous, po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej "A" we W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie negatywnego zaopiniowania projektów podziałów nieruchomości I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej "A" we W. kwotę 10 zł /dziesięć złotych/ tytułem zwrotu uiszczonego wpisu od skargi.
Uzasadnienie
Postanowieniem dnia [...]r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta W. z dnia [...]r., Nr [...], negatywnie opiniujące przedstawiony przez Spółdzielnię Mieszkaniową "A" we W. podział nieruchomości położonych pomiędzy ulicami: O., J. i P. we W., działka nr [...],[...], obręb P., oraz nieruchomości położonej przy ul. Ś. [...] - [...] we W., działka nr [...],[...], obręb G.,
Organ odwoławczy stwierdził, że w opisanym na wstępie postanowieniu organ pierwszej instancji negatywnie zaopiniował przedstawione projekty podziałów nieruchomości. W uzasadnieniu wywiedziono, iż podział nieruchomości jest dopuszczalny, pod warunkiem jego zgodności z ustaleniami planu miejscowego oraz przepisami szczególnymi. W ocenie organu, I instancji cel zaproponowanego podziału działek jest zgodny z ustaleniami miejscowego ogólnego planu zagospodarowania przestrzennego miasta W., gdyż jego przeznaczeniem będzie zabudowa mieszkaniowa. Nie spełnia on jednak wymogów przewidzianych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. /Dz. U. z 1999 r., Nr 15, poz. 140/ w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
W zażaleniu w/w Spółdzielnia, podniosła, iż przedstawiając projekt podziału przedmiotowych nieruchomości oparto się na zapisach art. 40 i 41 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych. Zgodnie z powołanymi przepisami; spółdzielnia mieszkaniowa pozostaje właścicielem lub współwłaścicielem nieruchomości i użytkownikiem lub współużytkownikiem wieczystym gruntu w takim zakresie, w jakim nie narusza to przysługującej członkom spółdzielni odrębnej własności lokali. Przepisy te przewidują również, iż spółdzielnia pozostaje właścicielem nieruchomości zabudowanej urządzeniami infrastruktury technicznej, w tym urządzeniami i sieciami technicznego uzbrojenia terenu związanymi z funkcjonowaniem budynków lub osiedli. Ponadto Spółdzielnia wskazała, iż dla działek powstałych w wyniku podziału zostanie ustanowiona służebność dojścia i dojazdu do drogi publicznej. Podkreślono również, iż budynki znajdujące się na przedmiotowym gruncie zostały już wybudowane na podstawie uzyskanego pozwolenia na budowę, zatem zachowanie norm, na które powołuje się organ pierwszej instancji nie jest możliwe. Proponowany podział pomiędzy wybudowanymi budynkami ustalony został zatem po przebiegającej pomiędzy nimi dyletacji oraz ogniomurach.
Utrzymując w mocy postanowienie organu pierwszej instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż powołanie w uzasadnieniu pierwszoinstancyjnego rozstrzygnięcia rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie /Dz. U. z 1999 r., Nr 15, poz. 140 z późn.zm./, nie jest uzasadnione. W myśl § 2 ust.1 tegoż rozporządzenia, ma ono zastosowanie przy budowie, odbudowie, rozbudowie, nadbudowie, przebudowie, modernizacji oraz zmianie sposobu użytkowania budynków i budowli podziemnych spełniających funkcje użytkowe budynków, a także do związanych z nimi urządzeń budowlanych. Nie ma zatem podstaw do zastosowania jego zapisów w przypadku podziału już zabudowanej nieruchomości.
Jednakże zdaniem Kolegium podział przedmiotowych działek nie jest możliwy z innych przyczyn.
Dopuszczalność podziału nieruchomości należącej do spółdzielni mieszkaniowej przewidziana została w art. 41 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych /Dz. U. z 2001 r. Nr 04, poz. 27 z późn.zm./. Podział nieruchomości - w myśl ust. 2 powołanego artykułu - może nastąpić niezależnie od istnienia i ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Jednakże podział nieruchomości nie jest dopuszczalny, jeżeli projektowane do wydzielenia działki gruntu nie mają bezpośredniego dostępu do drogi publicznej w rozumieniu przepisu art. 93 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz. U. 2000, Nr 46, poz. 543/. Z przedstawionego projektu podziału działki nr [...] wynika, iż wskutek jej podziału powstanie 7 działek. Sześć stanowić będzie nieruchomości zabudowane już budynkami mieszkalnymi, jedna /oznaczona na załączonej do wniosku mapie w skali 1:500 nr 7/ pozostanie własnością Spółdzielni. Analogiczna sytuacja będzie miała miejsce w przypadku podziału działki nr [...]. Powstaną bowiem 3 nieruchomości zabudowane oraz 1 pozostająca własnością strony.
Zgodnie z treścią powołanego powyżej przepisu, spółdzielnia mieszkaniowa jest zobowiązana wystąpić z wnioskiem do właściwego organu w sprawie scalania lub podziału nieruchomości, jeżeli jest to niezbędne do wydzielenia nieruchomości pozostających w całości własnością spółdzielni, o których mowa w art. 40 tej ustawy.
Zgodnie zaś z art. 40 powyższej ustawy, na który powołuje się strona żaląca, spółdzielnia pozostaje właścicielem lub współwłaścicielem nieruchomości i użytkownikiem lub współużytkownikiem wieczystym gruntu w takim zakresie, w jakim nie narusza to przysługującej członkom odrębnej własności lokali lub praw z nią związanych. W szczególności mieniem spółdzielni pozostają:
1) nieruchomości służące prowadzeniu przez spółdzielnię działalności wytwórczej, budowlanej, handlowej, usługowej, społecznej, oświatowo-kulturalnej, administracyjnej i innej, zabudowane budynkami i innymi urządzeniami,
2) nieruchomości zabudowane urządzeniami infrastruktury technicznej, w tym urządzeniami i sieciami technicznego uzbrojenia terenu związanymi z funkcjonowaniem budynków lub osiedli, z zastrzeżeniem art. 49 Kodeksu cywilnego,
3) nieruchomości niezabudowane.
W przedłożonym przez stronę projekcie podziału nieruchomości nie uwzględniono - w ocenie Kolegium - zastrzeżenia zawartego w powołanym powyżej art. 40 ust. 3. Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 49 kodeksu cywilnego, urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania wody, pary, gazu, prądu elektrycznego oraz inne urządzenia podobne nie należą do części składowych gruntu lub budynku, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa lub zakładu. Infrastruktura powyższa nie stanowi zatem własności Spółdzielni. Nie ma więc w ocenie Kolegium uzasadnionej potrzeby dokonywania podziału przedmiotowych nieruchomości w formie zaproponowanej przez Spółdzielnię. Szczególnie dotyczy to kształtu planowanej działki nr [...], wyodrębnianej z działki nr [...], oraz planowanej działki nr [...], wyodrębnianej z działki nr [...]. Nie można uznać stwierdziło Kolegium, iż dokonanie podziału jest niezbędne do wydzielenia nieruchomości pozostających w całości własnością Spółdzielni, o których mowa w art. 40 powołanej ustawy, skoro do urządzeń infrastruktury technicznej nie przysługuje stronie prawo własności.
Nadto Kolegium zauważyło, iż dokonanie podziału nieruchomości nr [...] lub [...] z uwzględnieniem powyższej okoliczności zapewniłoby nowo powstałym nieruchomościom dostęp do drogi publicznej.
Mając na uwadze powyższe, Kolegium orzekło jak na wstępie. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na opisane wyżej postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z
dnia [...]r., Nr [...] wniosła Spółdzielnia Mieszkaniowa "A" we W., zarzucając:
- naruszenie prawa materialnego w szczególności przepisu art. 40 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o spółdzielniach mieszkaniowych /Dz. U. z 2001r. Nr 4, poz. 27 ze zm./, przepisu art. 49 kodeksu cywilnego oraz
- naruszenie przepisów postępowania przede wszystkim art. 136 kpa, wyrażające, się w nie zgromadzeniu stosownego materiału dowodowego oraz nie wyjaśnieniu wszystkich okoliczności faktycznych, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.
W uzasadnieniu skargi Spółdzielnia podniosła, iż organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżone przez Spółdzielnię postanowienie pomimo, że w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, potwierdził bezzasadność powołania się przez organ I instancji na w/w rozporządzenie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przy rozstrzygnięciu przedmiotowej sprawy oparło się o art. 93 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 40 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych w zw. z art. 49 kc, stwierdzając, że w przedłożonym przez Spółdzielnię projekcie podziału nieruchomości nie uwzględniono art. 49 kc oraz, że nie można uznać, iż dokonanie podziału jest niezbędne do wydzielenia nieruchomości, pozostających w całości własnością Spółdzielni.
Skarżąca Spółdzielnia uważa, iż stanowisko przedstawione przez SKO nie jest słuszne.
Przede wszystkim stwierdzić należy, iż Spółdzielnia zgodnie z przepisami ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych jest zobowiązana do określenia przedmiotu odrębnej własności wszystkich lokali mieszkalnych i lokali o innym przeznaczeniu we wszystkich nieruchomościach, z wyjątkiem tych, określonych w art. 40 tej ustawy. Aby to mogło nastąpić, Spółdzielnia powinna m.in. zgodnie z art. 41, dokonać niezbędnych czynności, związanych ze scaleniem lub podziałem nieruchomości, jeżeli jest to niezbędna do wydzielenia nieruchomości pozostających w całości własnością Spółdzielni, o których mowa w art. 40. Zgodnie z art. 40 ustawy Spółdzielnia pozostaje właścicielem lub współwłaścicielem nieruchomości i użytkownikiem lub współużytkownikiem wieczystym gruntu w takim zakresie, w jakim nie narusza to przysługującej członkom odrębnej własności lokali lub praw z nią związanych.
Zdaniem Spółdzielni organ II instancji naruszył przepis art. 40 w/w Ustawy oraz art. 49 kc przez błędną ich wykładnię, przyjmując, iż urządzenia infrastruktury technicznej wraz z sieciami technicznego uzbrojenia terenu, przedstawione w projekcie, wchodzą w skład przedsiębiorstwa lub zakładu, a zatem nie są własnością Spółdzielni.
W ocenie skarżącej urządzenia, o których jest mowa w art. 49 kc, nie należą do części składowych budynku, jeżeli wchodzą w skład danego zakładu. Decyduje o tym, jak się wydaje, prawo własności tych urządzeń.
W niniejszej sprawie organ II instancji naruszył również przepisy postępowania, pw. art. 136 kpa, albowiem nie uzupełnił postępowania dowodowego, a przez to nie wyjaśnił wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, np. nie ustalił kto jest właścicielem urządzeń infrastruktury technicznej.
W związku z tym, skarżąca Spółdzielnia wskazała, iż część urządzeń infrastruktury technicznej, znajdujące się na proponowanej działce nr [...], wyodrębnionej z działki nr [...] oraz na działce nr [...], wyodrębnionej z działki nr [...] są własnością Spółdzielni. Należą do nich przyłącza kanalizacyjne do sieci wraz ze studniami przy budynkach /na działce nr [...]/, sieć kanalizacyjna wraz z przyłączeniami o długości 137m, wraz ze studniami szt. 5 /na działce nr [...]/, które zostały przekazane Spółdzielni na podstawie protokołu odbioru końcowego z dnia [...]r. spisanego pomiędzy przedstawicielami PSM "A" MPWiK i WIB-Inzbud wraz z protokołem PT.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko oraz argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sądowa kontrola decyzji administracyjnych jak i postanowień polega na badaniu ich zgodności z prawem, a więc zgodności z normami prawa materialnego, jak i przepisami postępowania administracyjnego.
Działając w granicach kompetencji wynikających z art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. 153, poz.1269/ w związku z art.3 § 2 pkt.2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270/, Wojewódzki Sąd Administracyjny jest obowiązany skontrolować, czy zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, czy też to prawo narusza i w zależności od tej oceny orzec w sposób przewidziany w art.145 lub art.151 w/w ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi .
Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Sąd stosownie do zapisu art. 134 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie jest związany granicami skargi. Przepis ten umożliwia Sądowi wszechstronne i obiektywne zbadanie sprawy niezależnie od podniesionych zarzutów.
Rozpatrując stan faktyczny i prawny sprawy Sąd stwierdził, że przedmiotowa skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji narusza przepisy prawa w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt.1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270/, co powoduje, iż postanowienia te podlegają usunięciu z obrotu prawnego.
Wskazać przy tym należy, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm./ - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co oznacza, że cyt. wyżej ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ma zastosowanie w niniejszej sprawie.
Podkreślić należy, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności, organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą postanowieniem organu pierwszej instancji. Oznacza to, że zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej postanowieniem odwoławczym wyznaczony jest zakresem rozstrzygnięcia sprawy postanowieniem organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy nie może zmienić rodzaju sprawy, jak i rozszerzać jej zakresu.
Oznacza to tyle, że w postępowaniu odwoławczym może być rozpoznana i rozstrzygnięta wyłącznie tożsama sprawa tak pod względem podmiotowym jak i przedmiotowym.
Wskazać przy tym należy, że zmiana podstawy materialno - prawnej rozstrzyganej sprawy administracyjnej prowadzi do zmiany przedmiotowej tożsamości sprawy, a to z kolei prowadzi do naruszenia zasady dwuinstancyjności rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy .
W rozpatrywanej sprawie jest niewątpliwe, że organ pierwszej instancji powołując się na przepis art.93 ust.1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. Nr 115, poz.741 ze zm./ postanowieniem z dnia [...]r. wydał negatywną opinię do przedstawionego przez skarżącą podziału nieruchomości z tej to przyczyny, że przedmiotowy podział nie spełnia zdaniem organu wymogów rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie /Dz.U. z 1999r., Nr 15, poz.140/ w zakresie położenia budynku na działce budowlanej i odległości zabudowy od granicy z sąsiednimi działkami.
Organ drugiej instancji choć trafnie nie zgodził się ze stanowiskiem organu pierwszej instancji, że w sprawie ma zastosowanie w/w rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994r. , to utrzymał w mocy opisane wyżej postanowienie z dnia 31 grudnia 2001r.
Organ ten podzielając negatywną opinię organu pierwszej instancji do przedstawionego przez skarżącą podziału nieruchomości powołał się na przepis art.40 ust.3 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o spółdzielniach mieszkaniowych /Dz.U. Nr 4, poz.27 ze zm./ oraz art.49 k.c. i stwierdził, iż nie ma uzasadnionej potrzeby dokonywania podziału przedmiotowych nieruchomości w formie zaproponowanej przez Spółdzielnię.
W konsekwencji organ odwoławczy podkreślił , że nie można uznać, iż dokonanie podziału jest niezbędne do wydzielenia nieruchomości pozostających w całości własnością Spółdzielni, o których mowa w w/w art.40 ustawy, skoro do urządzeń infrastruktury technicznej nie przysługuje stronie prawo własności.
W świetle powyższych ustaleń stwierdzić należy, że organ odwoławczy wydając zaskarżone postanowienie rozszerzył zakres sprawy rozpatrywanej przez organ pierwszej instancji.
W istocie organ odwoławczy orzekał w innym aspekcie sprawy niż uczynił to organ pierwszej instancji.
Skoro zaś niewątpliwe jest w sprawie, że organ pierwszej instancji wydając opisane wyżej postanowienie z dnia [...]r., oparł swoje rozstrzygnięcie na przepisie art.93 ust.4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami i rozporządzeniu Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, to organ drugiej instancji rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym, w tym tylko zakresie mógł ją rozpatrzyć, oceniając, czy zachodziły, czy też nie podstawy do wydania kwestionowanego postanowienia z zastosowaniem w/w przepisów.
Zastosowany natomiast przez organ odwoławczy przepis art. 40 ust.3 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o spółdzielniach mieszkaniowych oraz art.49 k.c., przy zaniechaniu przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego co do kwestii własności jest naruszeniem nie tylko zasady dwuinstancyjności /art.15 k.p.a./, jako, że istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy w znaczeniu podmiotowym i przedmiotowym, lecz także stanowi istotne naruszenie przepisów postępowania w zakresie wszechstronnego zgromadzenia i oceny całokształtu materiału dowodowego.
Powyższe ustalenie jest o tyle istotnym uchybieniem, że w skardze do Sądu skarżąca Spółdzielnia podnosi, iż jest właścicielem części urządzeń infrastruktury technicznej, znajdujące się na działce nr [...] oraz na działce nr [...].
Wskazać przy tym należy, że zasada prawdy materialnej, o której stanowi art.7 k.p.a. wymaga od organów administracji publicznej dokładnego i wyczerpującego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, zaś przepis art.77 § 1 k.p.a. nakłada na organ orzekający obowiązek wyczerpującego zebrania i wszechstronnego rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego.
Realizacja zasady prawdy obiektywnej wymaga zaś, aby w myśl art.75 § 1 k.p.a. dopuścić jako dowód w sprawie wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia stanu faktycznego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny działając zatem na podstawie art.145 § 1 pkt.1 lit.c oraz art.200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270/, orzekł jak wyżej.