II SA/WR 1293/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2005-10-04
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościprawo własnościużytkowanie wieczysteuwłaszczeniezabudowa mieszkaniowaustawa o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomościinterpretacja przepisówkontrola sądowaWSA

WSA we Wrocławiu uchylił decyzje odmawiające nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości, uznając, że kluczowe jest zabudowanie nieruchomości na cele mieszkaniowe w dniu wejścia w życie ustawy, a nie jej formalne oddanie do użytku.

Sprawa dotyczyła odmowy nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości gruntowej położonej w D. Z. przez użytkownika wieczystego. Organy administracji uznały, że nieruchomość nie była zabudowana na cele mieszkaniowe w wymaganych datach. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił te decyzje, stwierdzając, że kluczowe jest istnienie zabudowy mieszkaniowej w dniu wejścia w życie ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (24 października 2001 r.), a nie jej formalne oddanie do użytku czy zameldowanie. Sąd uznał, że organy dokonały błędnej wykładni przepisów.

Sprawa rozpatrywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu dotyczyła skargi K. i M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza Miasta D. Z. odmawiającą nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości gruntowej. Organy administracji odmówiły uwzględnienia wniosku, uznając, że nieruchomość nie była zabudowana na cele mieszkaniowe w dniu 26 maja 1990 r. ani w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Sąd administracyjny, po analizie przepisów, uznał te rozstrzygnięcia za błędne. Sąd podkreślił, że kluczowym momentem dla oceny spełnienia przesłanki zabudowy na cele mieszkaniowe jest dzień wejścia w życie ustawy, czyli 24 października 2001 r., a nie wcześniejsza data wskazana przez organy. Sąd uznał, że wystarczające jest istnienie budynku mieszkalnego w stanie surowym zamkniętym w tym dniu. Odwoływanie się do przepisów ustawy o gospodarce gruntami z 1985 r. w celu zdefiniowania zakończenia budowy, czy też do faktu zameldowania, zostało uznane za niezasadne. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, zasądzając jednocześnie koszty postępowania od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, wystarczające jest istnienie budynku mieszkalnego w stanie surowym zamkniętym w dniu wejścia w życie ustawy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że kluczowym momentem dla oceny spełnienia przesłanki zabudowy jest dzień wejścia w życie ustawy (24.10.2001 r.), a nie wcześniejsza data wskazana przez organy. Definicja zabudowy mieszkaniowej powinna być interpretowana szerzej, uwzględniając stan budynku w tym dniu, a nie jego formalne oddanie do użytku czy zameldowanie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (16)

Główne

u.n.p.w.n. art. 1 § ust. 1

Ustawa o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości

Kluczowy jest stan zabudowy na cele mieszkaniowe w dniu wejścia w życie ustawy (24.10.2001 r.). Wystarczające jest istnienie budynku mieszkalnego w stanie surowym zamkniętym w tym dniu. Zameldowanie nie ma znaczenia.

Pomocnicze

k.p.a. art. 104

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

p.w.u.s.a. art. 97 § § 1

Ustawa – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sprawy wniesione do NSA przed 1.01.2004 r. podlegają rozpoznaniu przez WSA.

u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2

Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. e

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa uchylenia decyzji administracyjnej.

p.p.s.a. art. 50 § § 1

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Legitymacja skargowa małżonka w przypadku wspólności ustawowej.

u.g.n. art. 62 § ust. 3

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Definicja budynku mieszkalnego w stanie surowym zamkniętym jako wystarczająca dla celów ustawy.

u.g.g.w.n. art. 29 § ust. 1

Ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości

Przepis o charakterze dyscyplinującym, nieprzydatny do interpretacji ustawy z 2001 r.

u.g.g.w.n. art. 33

Ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości

Dekret o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw rolnych na obszarze Ziem Odzyskanych

k.c. art. 461

Kodeks cywilny

Pomocnicze stosowanie w braku definicji w ustawie.

u.n.s.a. art. 25

Ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym

Pełnomocnik powołał się na przepisy tej ustawy, ale sąd wskazał na brak kompetencji kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 152

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Obowiązek zastosowania przez Sąd przepisu dotyczącego klauzuli wykonalności.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uzasadnienie orzeczenia o kosztach.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nieruchomość była zabudowana na cele mieszkaniowe w dniu wejścia w życie ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (24.10.2001 r.), co potwierdza istnienie budynku mieszkalnego w stanie surowym zamkniętym. Organy administracji dokonały błędnej wykładni przepisów, odwołując się do nieodpowiednich dat i przepisów (ustawa z 1985 r.) oraz nadając nadmierne znaczenie faktowi zameldowania.

Odrzucone argumenty

Nieruchomość nie była zabudowana na cele mieszkaniowe w dniu 26.05.1990 r. ani w dniu wejścia w życie ustawy, ponieważ budowa nie była formalnie zakończona i oddana do użytku.

Godne uwagi sformułowania

Sąd uznał, że kluczowym momentem dla oceny, czy spełniony został warunek określony w przepisie art. 1 ust. 1 pkt 1 omawianej ustawy tzn. czy nieruchomość oznaczona we wniosku o nieodpłatne nabycie prawa jej własności jest zabudowana na cele mieszkaniowe, jest stan istniejący w dniu wejścia w życie ustawy, czyli w dniu 24 października 2001r. Niezasadne jest również [...] odwoływanie się w sprawie o tym przedmiocie do przepisów art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości [...], którego treść postrzegać należało łącznie z sankcjonującym przepisem art. 33 tej ustawy. Wskazywała ona na wyłącznie dyscyplinujący charakter regulacji przyjętej w tym przepisie natomiast nie zawierała żadnych elementów pozwalających na wykorzystanie go dla zinterpretowania treści art. 1 ust. 1 ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. W ocenie Sądu z przedstawionych powyżej względów stanowisko prezentowane przez organ orzekający w zaskarżonej decyzji nie zasługuje na akceptację, a jego radykalizm nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących w dacie orzekania przepisach prawa.

Skład orzekający

Anna Siedlecka

przewodniczący

Mieczysław Górkiewicz

członek

Alicja Palus

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"nieruchomość zabudowana na cele mieszkaniowe\" na potrzeby ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, zwłaszcza w kontekście stanu budynku w dniu wejścia w życie ustawy."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego związanego z ustawą z 2001 r. oraz nieruchomościami na Ziemiach Odzyskanych. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych ustaw przekształceniowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowa jest precyzyjna interpretacja dat i definicji w prawie administracyjnym, a także jak sądy mogą korygować nadmiernie restrykcyjne podejście organów administracji. Jest to przykład walki o prawo własności.

Czy budynek w stanie surowym to już "nieruchomość zabudowana"? WSA wyjaśnia kluczową datę dla uwłaszczenia.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wr 1293/03 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2005-10-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-06-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Alicja Palus /sprawozdawca/
Anna Siedlecka /przewodniczący/
Mieczysław Górkiewicz
Symbol z opisem
607  Gospodarka mieniem państwowym i komunalnym, w tym gospodarka nieruchomościami nierolnymi
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Siedlecka, Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz, Asesor WSA Alicja Palus /sprawozdawca/, Protokolant Patrycja Kikosicka-Jędrzejczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2005r. sprawy ze skargi K. i M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy nabycia prawa własności nieruchomości gruntowej położonej w D. Z. przy ul. S. [...] I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżących kwotę 285 zł /dwieście osiemdziesiąt pięć złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Burmistrz Miasta D. Z., powołując w podstawie prawnej przepis art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości /Dz.U. z 2001r. Nr 113, poz. 1209 z późn. zm./ oraz art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego, odmówił M. . nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości położonej w D. Z. przy ul. S. [...], oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...]/AM-1/, obręb Z .
Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ orzekający wyjaśnił, że zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, ustawa dotyczy wyłącznie osób fizycznych /lub ich następców prawnych/, które nie skorzystały z uwłaszczenia majątkiem określonym w art. 56 a ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych oraz w okresie od 26 maja 1990r. do 24 października 2001r. legitymowały się prawem użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej: należącej do Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego; położonej na obszarach Ziem Odzyskanych lub byłego Wolnego Miasta Gdańska; nadanej jako gospodarstwo rolne w trybie osadnictwa rolnego na Ziemiach Odzyskanych; obecnie będącej nieruchomością rolną lub nieruchomością zabudowaną na cele mieszkaniowe. Organ stwierdził następnie, że na podstawie dostarczonych przez stronę dokumentów tj. dziennika budowy, i poświadczenia o zameldowaniu, uznać należy, iż w dniu [...]r. przedmiotowa nieruchomość nie była zabudowana na cele mieszkaniowe.
Prawidłowość opisanej powyżej decyzji zakwestionował M. K. poprzez odwołanie wniesione do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W .
W petitum odwołania zarzucił: naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości; rażące naruszenie art. 107 kpa poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego oraz sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez uznanie, że w dniu [...] roku przedmiotowa nieruchomość nie była zabudowana na cele mieszkaniowe. Na podstawie tak sformułowanych zarzutów M. K. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz o wydanie decyzji orzekającej o nieodpłatnym nabyciu na własność nieruchomości położonej w D. Z. przy ul. S. [...].
W uzasadnieniu odwołania wskazał, że zaskarżona decyzja narusza przepis art. 107 kpa, gdyż nie zawiera wszystkich istotnych elementów wymaganych dla ważności wydanej decyzji, a przede wszystkim nie zawiera uzasadnienia faktycznego i prawnego. Organ pierwszej instancji przywołuje jedynie przesłanki nieodpłatnego nabycia własności zawarte w ustawie i przyjmuje stanowisko, że dniu [...]r. nieruchomość nie była zabudowana na cele mieszkaniowe.
Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera żadnych argumentów na poparcie tego stanowiska oraz jest niezgodne z treścią materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie i stanem faktycznym. Odwołujący przyznał, że w dniu [...]r. dom jednorodzinny wybudowany na przedmiotowej nieruchomości nie był wykończony, lecz nie wpływa to jak stwierdził w żaden sposób na fakt, że nieruchomość była zabudowana na cele mieszkaniowe. We wskazanej dacie istniał budynek, który stoi nadal i jest zamieszkany. Zarzucił ponadto, że powołany przez organ pierwszej instancji dowód z poświadczenia o zameldowaniu nie ma dla niniejszej sprawy żadnego znaczenia, gdyż brak zameldowania w dniu [...]r. nie potwierdza, że nieruchomość nie była zabudowania na cele mieszkaniowe. W zakończeniu odwołania M. K. stwierdził, że spełnia wszystkie przesłanki wymienione w ustawie, uprawniające do nieodpłatnego nabycia prawa własności w miejsce dotychczasowego prawa użytkowania wieczystego, a potwierdzają to dostarczone dokumenty tj. umowa użytkowania wieczystego i odpis z księgi wieczystej. Podniósł jednocześnie, że wykładnia zastosowana przez Burmistrza Miasta D. Z. nie znajduje uzasadnienia w powołanych przepisach oraz w materiale dowodowym i chroni interes budżetu gminy.
Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...]r. Nr [...] stosując przepis art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego i art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu tego orzeczenia Kolegium podało, że zgodnie z art. 1 ust. 1 i ust. 2, wymienionej na wstępie ustawy "osobom fizycznym będącym w dniu 26 maja 1990r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 6 września 1951r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw rolnych na obszarze Ziem Odzyskanych: 1) zabudowanych na cele mieszkaniowe, 2) stanowiących nieruchomości rolne, przysługuje roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności tych nieruchomości. Na wniosek osoby, o której mowa w ust. 1, a także osoby fizycznej będącej jej następcą prawnym, złożony nie później niż w ciągu czterech lat od dnia wejścia w życie ustawy, starosta - w odniesieniu do nieruchomości Skarbu Państwa albo wójt /burmistrz, prezydent miasta/, starosta lub marszałek województwa – w odniesieniu do nieruchomości będącej własnością jednostki samorządu terytorialnego, wydaje decyzję o nabyciu prawa własności nieruchomości." Zgodnie brzmieniem tego przepisu roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości przysługuje tylko osobom fizycznym, które były użytkownikami lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości, położonych na obszarze Ziem Odzyskanych, zabudowanych na cele mieszkaniowe /a nie przeznaczonych pod rozbudowę czy też zabudowywanych/ lub nieruchomości rolnych zarówno w dniu 26 maja 1990r., jak i w dniu 24 października 2001r., a także osobom fizycznym, będącym następcami prawnymi osoby fizycznej posiadającej prawo użytkowania wieczystego w dwóch wyżej wskazanych datach lub osobom fizycznym będącym następcami prawnymi użytkownika wieczystego posiadającego prawo użytkowania wieczystego w dniu 26 maja 1990r. jeżeli następstwo to wynika z sukcesji uniwersalnej czyli dziedziczenia majątku po zmarłym. Organ odwoławczy wskazał ponadto, że M. K. w akcie notarialnym z dnia [...]r. zobowiązał się do rozpoczęcia budowy w ciągu dwóch lat i jej ukończenia w ciągu czterech lat od podpisania aktu. W razie niedotrzymania tych terminów właścicielowi gruntu /Skarbowi Państwa/ służyło prawo rozwiązania umowy wieczystego użytkowania i odebrania działki. Mimo, że Skarb Państwa nie skorzystał z tego uprawnienie, bo nie ulega wątpliwości, że wnioskodawca w terminie przewidzianym w akcie notarialnym nie ukończył budowy.
W ocenie Kolegium dyskusyjnym elementem w tej sprawie jest warunek zabudowy mieszkaniowej nieruchomości i data spełnienia tego warunku. Aby zdefiniować pojęcie "nieruchomość zabudowa" organ orzekający sięgnął do obowiązujących w dniu 26 maja 1990r. przepisów ustawy z dnia 25 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. z 1989r. Nr 14, poz. 74/. Zgodnie z art. 29 ust. 1 tej ustawy "Osoby fizyczne, które nabyły od Państwa działki pod budowę domów lub budynków wymienionych w art. 23 ust. 1 powinny je zabudować w terminie 5 lat.
Rozpoczęcie budowy, za które uważa się wykonanie ław fundamentowych, powinno nastąpić w ciągu dwóch lat, a jej zakończenie, za które uważa się zawiadomienie o oddaniu domu lub budynku do użytku w ciągu następnych trzech lat; terminy te biegną od dnia oddania gruntu w użytkowanie wieczyste." Z uwagi na brak zawiadomienia o oddaniu budynku do użytku, brak dokumentu wystawionego przez właściwy organ o oddaniu do użytku budynku, nie ujawnienie do dnia [...]r. budynku w księdze wieczystej, organ pierwszej instancji jako dowód w sprawie – zgodnie z art. 75 kpa – dopuścił Dziennik budowy nr [...]. Z noszącego datę [...]r. zapisu Kierownika Budowy wynika, iż "inwestor rozpoczął użytkowanie obiektu".
W tych okolicznościach Kolegium wskazało, że skoro za "zakończenie budowy /zabudowanie/" uważać należy zawiadomienie o oddaniu domu lub budynku do użytku lub zgodnie z art. 75 kpa inny dowód, który może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczny z prawem, to wykorzystano jako dowód dziennik budowy, z którego wynika, że użytkowanie obiektu nastąpiło po dnu 26 maja 1990r.
Z tego względu nie można uznać, że przedmiotowa nieruchomość była w dniu [...]r. zabudowana na cele mieszkaniowe i poprzez to spełniała przesłanki określone w ustawie o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości.
Na decyzję organu odwoławczego skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodka Zamiejscowego we Wrocławiu wnieśli M. i K. małżonkowie K., zastępowani przez pełnomocnika radcę prawnego M. K .
W petitum skargi zawarte zostały takie same zarzuty jak w odwołaniu. Na ich podstawie pełnomocnik skarżących wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W.; wydanie wyroku stwierdzającego nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości położonej w D. Z. przy ul. S. [...]; dopuszczenie dowodu z protokołu sprawozdawczo-opiniodawczego z dnia [...]r. wydanego przez Spółdzielnię Pracy Usług Kominiarskich A – na okoliczność istnienia budynku na przedmiotowej działce w dniu [...]roku; dopuszczenie dowodu z zawiadomienia Sądu Rejonowego w K. – Wydział Ksiąg Wieczystych o wpisaniu w dziale II współwłasności na rzecz K. K.; zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżących kosztów postępowania oraz kosztów zastępstwa prawnego.
Uzasadniając skargę pełnomocnik skarżących wskazał, że wyrok powinien zapaść w stosunku do obojga skarżących małżonków, pomiędzy którymi zachodzi współuczestnictwo konieczne, wynikające z istniejącego od dnia [...]r. ustroju małżeńskiej wspólności ustawowej. W dalszej części uzasadnienia skargi przedstawiona została argumentacja tożsama w swej istocie z argumentacją zastosowaną u uzasadnieniu odwołania. Dodatkowo pełnomocnik skarżących podniosła, że dokonując językowej interpretacji przepisu art. 1 ust. 1 ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości należałoby stwierdzić, że nieruchomością zabudowaną na cele mieszkaniowe – w rozumieniu tego przepisu – jest nieruchomość, na której istnieje budynek przeznaczony do zamieszkania. Zarówno prawo budowlane, jak również ustawa o gospodarce nieruchomościami oraz inne przepisy szczególne nie regulują powyższej definicji. Nie można zatem stosować tak dalece idącej wykładni rozszerzającej i przyjmować, że budowa budynku powinna być zakończona, a budynek oddany do użytku przez wykonanie stosownego odbioru robót budowlanych. Jeszcze dalej idąca jest interpretacja wskazująca, że w budynku powinny być zameldowane osoby.
Przedmiotowy budynek mieszkalny istniał w dniu [...]r. oraz w dnu wejścia w życie ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, tj. w dniu 24 października 2001r., tak więc użytkowana przez skarżących nieruchomość byłą zabudowana na cele mieszkaniowe. Skarżący do dnia dzisiejszego zamieszkują budynek wraz z dziećmi, w związku z czym jako osoby fizyczne spełniają wszystkie przesłanki ustawowe i przysługuje im roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności tej nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie i powtórzyło argumentację przedstawioną poprzednio w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, podtrzymując ją w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny podjął orzeczenie w sprawie po rozważeniu następujących okoliczności faktycznych i prawnych:
Wyjaśniając przesłanki podjętego rozstrzygnięcia wskazać przede wszystkim należy, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm./ - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Z przepisu tego wynika, że w rozpoznawanej sprawie, w której skarga wniesiona została przed wskazaną datą zastosowanie ma powołana wyżej ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/. Ponadto w przepisie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem /jeżeli ustawy nie stanowią inaczej/, formułując w ten sposób generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanej decyzji /innego aktu lub czynności/ z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub tryb podjęcia innego aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące są przy tym przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu.
Mając na względzie wskazane powyżej kryterium legalności Wojewódzki Sąd Administracyjny po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych stwierdził konieczność zastosowania w sprawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. e powołanej wcześniej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Ponadto Sąd kierując się treścią art. 50 § 1 wskazanej powyżej ustawy uznał legitymację skargową K. K. z racji istnienia ustroju wspólności ustawowej małżeńskiej pomiędzy nią a M. K., który samodzielnie uczestniczył w administracyjnym postępowaniu instancyjnym, prowadzonym w tej sprawie.
Zważyć przede wszystkim należy, że zaskarżoną decyzję wydaną m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzją Burmistrza Miasta D. Z., podjętą w tej sprawie w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, uznając tym samym zasadność odmowy stwierdzenia nabycia prawa własności nieruchomości gruntowej położonej w D. Z. przy ul. S. [...], oznaczonej numerem [...] AM-1, obręb Z .
Kwestionowana w postępowaniu sądowoadministracyjnym czynność orzecznicza oraz czynność ją poprzedzająca dokonane zostały z uwzględnieniem – jako podstawy materialnoprawnej – przepisów powoływanej wcześniej ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania w sposób ostateczny.
Regulacja ta traktowana jako kolejna prawna możliwość przeprowadzenia pewnego rodzaju transformacji prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, ustaliła odrębne – w stosunku do ustawy z dnia 4 września 1997r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności – kryteria warunkujące dokonanie uwłaszczenia.
Zgodnie z przywoływanym w uzasadnieniach zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej przepisem art. 1 ust. 1 ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości "osobom fizycznym będącym w dniu 26 maja 1990r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na terenie Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 6 września 1951r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych ... 1) zabudowanych na cele mieszkaniowe; 2) stanowiących nieruchomości rolne przysługuje roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności tych nieruchomości." Wymagana jest przy tym tożsamość osób uwzględnionych w tym przepisie, co oznacza, że te same osoby musiały być użytkownikami /współużytkownikami/ nieruchomości w obu wskazanych datach. Ustawodawca wprowadził również do kręgu podmiotów uprawnionych do złożenia wniosku o stwierdzenie nabycia prawa własności nieruchomości w trybie określonym w tym akcie normatywnym, następców prawnych osób spełniających warunek wskazany w jego art. 1 ust. 1. /Sąd uznał za właściwe wyjaśnić w tym kontekście, że nie podziela stanowiska organu odwoławczego uznającego, że w stosunku do osób dysponujących prawem użytkowania wieczystego w dniu 26 maja 1990r. uprawnienie to obejmuje następstwo prawne wynikające z sukcesji generalnej./
W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości to, że wnioskodawcy byli współużytkownikami wieczystymi przedmiotowej nieruchomości w obu wskazanych datach. Spełniają zatem kryterium podmiotowe przyjęte w art. 1 ust. 1 powoływanej wcześniej ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości.
Bezsporne jest również to, że nieruchomość będąca przedmiotem użytkowania wieczystego jest obecnie zabudowana budynkiem mieszkalnym, którego realizację zakończono na początku [...] roku.
Z przepisu art. 1 ust. 1 wskazanego powyżej wynika również, że zakresem przedmiotowym ustawy objęte są nieruchomości zabudowane na cele mieszkaniowe /oraz stanowiące nieruchomości rolne/.
W ocenie Sądu organy orzekające w rozpoznawanej sprawie w administracyjnym postępowaniu instancyjnym podejmując ocenę w tym zakresie, dokonały nieprawidłowej wykładni przepisów prawa, posługując się przy tym niewłaściwymi regułami interpretacyjnymi.
Przede wszystkim – zdaniem Sądu – treść przepisu art. 1 ust. 1 ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, przyjmowana przy zastosowaniu wykładni celowościowej i gramatycznej nie daje podstaw do wnioskowania, że wolą ustawodawcy jest stworzenie kolejnego ograniczenia dla podmiotów mogących korzystać z ustawowego przywileju poprzez wymóg istnienia zabudowy mieszkalnej na nieruchomości objętej wnioskiem przekształceniowym w dniu 26 maja 1990 roku. W ocenie Sądu miarodajnym dla oceny, czy spełniony został warunek określony w przepisie art. 1 ust. 1 pkt 1 omawianej ustawy tzn. czy nieruchomość oznaczona we wniosku o nieodpłatne nabycie prawa jej własności jest zabudowana na cele mieszkaniowe, jest stan istniejący w dniu wejścia w życie ustawy, czyli w dniu 24 października 2001r. /Sąd zwrócił uwagę, że organ I instancji typizując przesłanki pozytywnego orzeczenia o nabyciu prawa własności nieruchomości wskazał m.in., że nieruchomość musi być obecnie nieruchomością rolną lub nieruchomością zabudowaną na cele mieszkaniowe, co dowodzi istnienia sprzeczności pomiędzy rozstrzygnięciem wydanym w tej sprawie, a jego uzasadnieniem/.
Niezasadne jest również /także ze względów wskazanych powyżej/ odwoływanie się w sprawie o tym przedmiocie do przepisów art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. z 1989r. Nr 14, poz. 74/, którego treść postrzegać należało łącznie z sankcjonującym przepisem art. 33 tej ustawy. Wskazywała ona na wyłącznie dyscyplinujący charakter regulacji przyjętej w tym przepisie natomiast nie zawierała żadnych elementów pozwalających na wykorzystanie go dla zinterpretowania treści art. 1 ust. 1 ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Wobec braku w tej ustawie definicji pojęcia nieruchomości zabudowanej na cele mieszkaniowe, można odwołać się tym zakresie do określeń zawartych w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami /t.j. Dz.U. z 2000r. Nr 46, poz. 543 z późn. zm./ i przyjąć wg jej art. 62 ust. 3, że wystarczające jest, aby w dniu wejścia w życie ustawy na gruncie pozostającym w użytkowaniu wieczystym wybudowany był budynek mieszkalny w stanie surowym zamkniętym. /Podobnie ustawodawca potraktował pojęcie nieruchomości rolnych, nie wskazując jak należy je rozumieć, co uprawnia do pomocniczego stosowania przepisu art. 461 kodeksu cywilnego/. W tak określonych warunkach prawnych niezasadne jest odwoływanie się do daty zawiadomienia organu administracji architektoniczno-budowlanej o oddaniu obiektu do użytkowania.
Zdaniem Sądu w sprawie dotyczącej nabycia prawa własności nieruchomości nie można również elementem oceny tego, czy spełnione zostało kryterium przedmiotowe, czynić faktu zameldowania pod adresem budynku mieszkalnego posadowionego na nieruchomości, której postępowanie dotyczy, bowiem ta czynność materialno-techniczna nie pozostaje w żadnej relacji z treścią i celem ustawy, a charakter nadany jej w przyjętym porządku prawnym nie jest prawotwórczy.
W ocenie Sądu z przedstawionych powyżej względów stanowisko prezentowane przez organ orzekający w zaskarżonej decyzji nie zasługuje na akceptację, a jego radykalizm nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących w dacie orzekania przepisach prawa. Jako nadinterpretację ocenić należy przyjęcie przez organ odwoławczy, że warunek ustalony w art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, dotyczący zabudowania nieruchomości gruntowej, pozostającej w użytkowaniu wieczystym, na cele mieszkaniowe jest zachowany tylko wówczas, gdy zabudowa taka istniała już w dniu [...]r., a budynek mieszkalny był już w tej dacie oddany do użytkowania.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdzając, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a powoływanej wcześniej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
Klauzula zawarta w pkt. II wyroku wynika z obowiązku zastosowania przez Sąd przepisu art. 152 wskazanej powyżej ustawy, a orzeczenie o kosztach uzasadnione jest treścią art. 200 tej samej regulacji.
Dodatkowo Sąd uznał za właściwe wyjaśnić, że ani w warunkach prawnych określonych ustawą z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm./, na której art. 25 powołuje się pełnomocnik skarżących, ani w obecnym stanie prawnym nie jest uprawniony do merytorycznego orzekania w sprawach pozostających w zakresie kognicji Sądu i dysponuje wyłącznie kompetencją kasacyjną.