II SA/Wr 129/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi A sp. z o.o. we W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., która utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości. Skarżąca spółka, będąca właścicielem sąsiedniej nieruchomości, domagała się wznowienia postępowania, powołując się na brak możliwości udziału w pierwotnym postępowaniu oraz na nowe okoliczności faktyczne. Argumentowała, że przysługująca jej służebność przechodu i przejazdu przez dzieloną nieruchomość wygaśnie w wyniku podziału, co naruszy jej interes prawny. Organy administracji uznały, że skarżącej nie przysługuje interes prawny w postępowaniu podziałowym, ponieważ stronami są zasadniczo tylko właściciele lub użytkownicy wieczyści nieruchomości objętej podziałem, a służebność powinna utrzymać się na częściach utworzonych po podziale zgodnie z art. 290 § 2 kc. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Sąd uznał, że skarżąca spółka miała interes prawny w postępowaniu podziałowym, ponieważ decyzja ta, w związku z wydzieleniem części nieruchomości pod drogi publiczne i przejściem ich na własność publiczną (art. 98 ust. 1 ugn), spowodowała wygaśnięcie prawa użytkowania wieczystego tej części nieruchomości, a w konsekwencji, na mocy art. 241 kc, wygaśnięcie obciążającej ją służebności przechodu i przejazdu przysługującej skarżącej. Sąd podkreślił, że wygaśnięcie służebności stanowiło bezpośredni skutek decyzji podziałowej, co nadawało skarżącej status strony postępowania w rozumieniu art. 28 kpa, a jej brak udziału w postępowaniu stanowił wadę z art. 145 § 1 pkt 4 kpa. W konsekwencji, organy obu instancji naruszyły przepisy prawa, odmawiając uchylenia decyzji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie kręgu stron w postępowaniu o podział nieruchomości, zwłaszcza w kontekście wygaśnięcia służebności obciążających dzieloną nieruchomość.
Dotyczy specyficznej sytuacji, w której podział nieruchomości prowadzi do wygaśnięcia służebności na mocy art. 241 kc, a nie tylko do jej utrzymania na częściach zgodnie z art. 290 § 2 kc.
Zagadnienia prawne (3)
Czy właściciel nieruchomości sąsiedniej, posiadający służebność przechodu i przejazdu przez dzieloną nieruchomość, jest stroną postępowania o zatwierdzenie podziału nieruchomości, jeśli podział ten może doprowadzić do wygaśnięcia jego służebności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, właściciel nieruchomości sąsiedniej, której prawo rzeczowe (służebność) jest bezpośrednio dotknięte skutkami decyzji o podziale nieruchomości, posiada interes prawny i jest stroną postępowania.
Uzasadnienie
Decyzja o podziale nieruchomości, która skutkuje wygaśnięciem prawa użytkowania wieczystego części nieruchomości i obciążającej ją służebności, dotyczy interesu prawnego właściciela nieruchomości władnącej, nawet jeśli nie jest on właścicielem lub użytkownikiem wieczystym dzielonej nieruchomości. Brak udziału takiej strony w postępowaniu stanowi wadę z art. 145 § 1 pkt 4 kpa.
Czy wygaśnięcie prawa użytkowania wieczystego części nieruchomości, wydzielonej pod drogę publiczną na mocy art. 98 ust. 1 ugn, powoduje wygaśnięcie obciążającej to użytkowanie służebności przechodu i przejazdu na mocy art. 241 kc?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zgodnie z art. 241 kc, wraz z wygaśnięciem użytkowania wieczystego wygasają ustanowione na nim obciążenia, w tym służebności.
Uzasadnienie
Podział nieruchomości, w wyniku którego część działki przeznaczona na drogę publiczną przechodzi na własność publiczną, skutkuje wygaśnięciem prawa użytkowania wieczystego tej części. W związku z tym, obciążające to użytkowanie wieczyste służebności również wygasają, co stanowi naruszenie interesu prawnego właściciela nieruchomości władnącej.
Czy sąd administracyjny może uchylić decyzję organu administracji, jeśli stwierdzi, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, a decyzja dotyczyła jej interesu prawnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli sąd stwierdzi, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, a decyzja miała wpływ na jej interes prawny, sąd powinien uchylić zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Uzasadnienie
W przypadku stwierdzenia naruszenia art. 145 § 1 pkt 4 kpa (brak udziału strony bez jej winy w postępowaniu), sąd administracyjny, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ppsa, uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Przepisy (14)
Główne
k.p.a. art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Definiuje pojęcie strony postępowania, obejmując również podmioty, których prawa lub obowiązki są kształtowane przez decyzję, nawet jeśli nie są one jej bezpośrednim adresatem.
k.p.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Określa przesłanki wznowienia postępowania, w tym brak udziału strony bez jej winy w postępowaniu (pkt 4) oraz ujawnienie się istotnych okoliczności faktycznych (pkt 5).
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uprawnia sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
u.g.n. art. 97
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Określa krąg stron postępowania w sprawie podziału nieruchomości (zasadniczo właściciele lub użytkownicy wieczyści).
u.g.n. art. 98 § 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Reguluje przejście z mocy prawa działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne na własność jednostek samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa, a także wygaśnięcie prawa użytkowania wieczystego w tym zakresie.
k.c. art. 241
Kodeks cywilny
Stanowi, że wraz z wygaśnięciem użytkowania wieczystego wygasają ustanowione na nim obciążenia.
Pomocnicze
k.p.a. art. 151 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Reguluje skutki odmowy uchylenia decyzji w postępowaniu wznowionym.
k.p.a. art. 138 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Określa zasady utrzymania w mocy lub uchylenia decyzji organu pierwszej instancji przez organ odwoławczy.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa podstawy uchylenia decyzji przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Reguluje zasady orzekania o kosztach postępowania sądowego.
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zasady zwrotu kosztów postępowania.
u.g.n. art. 98 § 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Stosuje się odpowiednio przy wydzielaniu działek gruntu pod poszerzenie istniejących dróg publicznych.
k.c. art. 290 § 2
Kodeks cywilny
Stanowi, że w razie podziału nieruchomości obciążonej służebność utrzymuje się w mocy na częściach utworzonych przez podział.
ustawa COVID-19 art. 15 zzs4 § 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Umożliwia prowadzenie posiedzeń niejawnych w określonych sytuacjach.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarżąca spółka, jako właścicielka nieruchomości władnącej z prawem służebności przechodu i przejazdu przez dzieloną nieruchomość, posiadała interes prawny w postępowaniu podziałowym, ponieważ decyzja ta doprowadziła do wygaśnięcia jej służebności. • Brak udziału skarżącej w postępowaniu podziałowym, mimo posiadania interesu prawnego, stanowił wadę postępowania z art. 145 § 1 pkt 4 kpa.
Odrzucone argumenty
Organy administracji błędnie uznały, że skarżącej nie przysługuje interes prawny w postępowaniu podziałowym, powołując się na art. 97 ugn i art. 290 § 2 kc, ignorując skutki wygaśnięcia służebności na podstawie art. 241 kc.
Godne uwagi sformułowania
interes prawny rozumiany jako normatywny związek pomiędzy prawami i obowiązkami wynikającymi z decyzji administracyjnej a sytuacją prawną jednostki • prawo refleksowe • wraz z wygaśnięciem użytkowania wieczystego wygasają ustanowione na nim obciążenia
Skład orzekający
Gabriel Węgrzyn
sprawozdawca
Olga Białek
przewodniczący
Wojciech Śnieżyński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu stron w postępowaniu o podział nieruchomości, zwłaszcza w kontekście wygaśnięcia służebności obciążających dzieloną nieruchomość."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której podział nieruchomości prowadzi do wygaśnięcia służebności na mocy art. 241 kc, a nie tylko do jej utrzymania na częściach zgodnie z art. 290 § 2 kc.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak pozornie proceduralne kwestie podziału nieruchomości mogą mieć głębokie skutki dla praw rzeczowych sąsiadów, ilustrując złożoność relacji między prawem administracyjnym a cywilnym.
“Podział nieruchomości zniszczył służebność sąsiada – sąd administracyjny przywrócił sprawiedliwość.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.