II SA/WR 1237/03
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA we Wrocławiu odrzucił skargę na czynność Wójta Gminy dotyczącą pobrania opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, uznając ją za czynność cywilnoprawną, a nie administracyjną.
Skarga dotyczyła odmowy zwrotu przez Wójta Gminy opłaty pobranej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w związku z uchwaleniem planu zagospodarowania przestrzennego. Pełnomocnik skarżącej argumentował, że opłata została pobrana nienależnie. Sąd uznał jednak, że czynność uzgodnienia wysokości odszkodowania za przejętą nieruchomość, która stanowiła podstawę pobrania opłaty, miała charakter cywilnoprawny, a nie administracyjny. W związku z tym, sąd administracyjny nie był właściwy do rozpoznania sprawy.
Sprawa dotyczyła skargi H.Ś. na czynność Wójta Gminy Ś. K. polegającą na odmowie zwrotu opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, która została pobrana w związku z przejęciem przez gminę działki. Skarżąca wniosła o stwierdzenie niezgodności z prawem działania Wójta oraz o nakazanie zwrotu pobranej opłaty. Argumentowano, że opłata ta stanowiła rentę planistyczną pobraną nienależnie, gdyż wartość nieruchomości ustalona przez rzeczoznawcę była wyższa niż uzgodnione odszkodowanie. Sąd, rozpoznając sprawę na podstawie przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stwierdził, że czynność uzgodnienia wysokości odszkodowania, o której mowa w art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ma charakter cywilnoprawny. Podkreślono, że w takim przypadku organ występuje jako strona stosunku cywilnoprawnego, a nie jako organ władzy administracyjnej. W związku z tym, sąd administracyjny nie był właściwy do kontroli takiej czynności, a ochrona praw i interesów stron powinna być dochodzona przed sądami powszechnymi. Na tej podstawie skarga została odrzucona.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, taka czynność ma charakter cywilnoprawny i nie podlega kontroli sądu administracyjnego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że uzgodnienie wysokości odszkodowania w trybie art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami następuje poprzez złożenie oświadczeń woli i ma charakter cywilnoprawny, ponieważ organ występuje w sferze praw i obowiązków (dominium), a nie jako dzierżyciel kompetencji władczych (imperium).
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (6)
Główne
u.g.n. art. 98 § ust. 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Ustalenie wysokości odszkodowania za działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne poprzez uzgodnienie między właścicielem a organem ma charakter cywilnoprawny.
Pomocnicze
PPSA art. 3 § § 2 pkt 4
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.NSA art. 16 § ust. 1 pkt 4
Ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym
PPU art. 97 § § 1
Ustawa - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
PUSA art. 1 § § 1 i § 2
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
PPSA art. 58 § § 1 pkt 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Czynność uzgodnienia wysokości odszkodowania za przejętą nieruchomość ma charakter cywilnoprawny, a nie administracyjny.
Odrzucone argumenty
Czynność Wójta Gminy polegająca na pobraniu opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości i odmowie jej zwrotu jest czynnością z zakresu administracji publicznej podlegającą kontroli sądu administracyjnego. Sąd administracyjny jest uprawniony do nakazania zwrotu nienależnie pobranej opłaty.
Godne uwagi sformułowania
Sąd administracyjny nie jest też uprawniony do nakazania zwrotu nienależnie pobranej opłaty. Wyłączenie w warunkach uzgodnienia dokonywanego w trybie art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, uprawnień władczych właściwego organu i wprowadzenie równorzędności obu stron - co jest istotą tej czynności - wskazuje jednoznacznie na jej cywilnoprawny charakter.
Skład orzekający
Anna Siedlecka
przewodniczący
Mieczysław Górkiewicz
członek
Alicja Palus
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie charakteru cywilnoprawnego uzgodnień dotyczących odszkodowania za nieruchomości przejmowane przez gminy oraz właściwości sądu do rozpoznawania sporów z tych uzgodnień."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego trybu uzgodnienia odszkodowania na podstawie art. 98 ust. 3 u.g.n. i nie obejmuje wszystkich sytuacji związanych z opłatami planistycznymi.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje ważną granicę między prawem administracyjnym a cywilnym w kontekście nieruchomości, co jest istotne dla praktyków.
“Kiedy czynność urzędnika staje się umową cywilną? Sąd wyjaśnia granice swojej jurysdykcji.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Wr 1237/03 - Postanowienie WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2005-10-04 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2003-06-04 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Alicja Palus /sprawozdawca/ Anna Siedlecka /przewodniczący/ Mieczysław Górkiewicz Symbol z opisem 615 Sprawy zagospodarowania przestrzennego Skarżony organ Wójt Gminy Treść wyniku *Odrzucono skargę Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Siedlecka, Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz, Asesor WSA Alicja Palus /sprawozdawca/, Protokolant Patrycja Kikosicka-Jędrzejczak, po rozpoznaniu w dniu 4 października 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi H.Ś. na czynności Wójta Gminy Ś. K. w przedmiocie pobrania opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości i odmowy zwrotu pobranej nienależnie opłaty p o s t a n a w i a : odrzucić skargę Uzasadnienie H. Ś. reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego D.G.-J. wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego we Wrocławiu skargę na czynność Wójta Gminy Ś. K., polegającą na odmowie zwrotu nienależnie pobranej opłaty w kwocie [...]złote. W petitum skargi pełnomocnik skarżącej wniósł o stwierdzenie - na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 23 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - niezgodności z prawem działania Wójta Gminy Ś. K. polegającego na pobraniu od skarżącej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w kwocie [...]złote w związku z przejściem z mocy prawa na Gminę działki nr [...]oraz nakazanie Wójtowi Gminy Ś. K. zwrot na rzecz skarżącej kwoty [...]złote z ustawowymi odsetkami od dnia [...]r. /data wezwania do zapłaty/, a ponadto o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania. Z uzasadnienia skargi wynika m.in. że w dniu [...]r. na spotkaniu z przedstawicielami Zarządu Gminy Ś. K. skarżąca podpisała "propozycję odszkodowania" za przejętą przez gminę działkę nr [...]w kwocie [...]złotych. Pełnomocnik skarżącej wyjaśnił także, że wartość działki przejętej przez gminę ustalona przez rzeczoznawcę majątkowego w operacie szacunkowym wynosiła [...]złotych, a różnica między tą kwotę, a uzgodnioną kwotą odszkodowania wskazuje, że jest to tzw. renta planistyczna czyli opłata z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik H. Ś. podał również, że po wezwaniu w dniu [...]r. do usunięcia niezgodności z prawem i zwrotu nienależnego świadczenia Wójt Gminy Ś. K. odmówił zwrócenia pobranej nienależnie opłaty. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Ś. K. wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny podjął orzeczenie w sprawie po rozważeniu następujących okoliczności faktycznych i prawnych: Wyjaśnić przede wszystkim należy, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm./ - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z przepisu tego wynika, że w rozpoznawanej sprawie, w której skarga wniesiona została przed wskazaną datą zastosowanie ma powołana wyżej ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/. Ponadto w przepisie art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem /jeżeli ustawy nie stanowią inaczej/. Sfera działalności organów administracji publicznej podporządkowana zakresowi kognicji sądów administracyjnych określona została w przepisie art. 3 powołanej wcześniej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z sugestią pełnomocnika skarżącej możliwość poddania kontroli sądowo-administracyjnej wskazanych w skardze czynności należało rozważyć w warunkach art. 3 § 2 pkt 4, odpowiadającego art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, obowiązującej poprzednio. Z treści wskazanego powyżej przepisu wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 tego przepisu /tj. decyzje i postanowienia wydane w postępowaniu orzekającym, egzekucyjnym i zabezpieczającym/ akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W ocenie Sądu czynności Wójta będące przedmiotem skargi nie odpowiadają kryteriom przyjętym przez powoływany przepis. Żadnej z nich nie można kwalifikować jako czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. /Sąd administracyjny nie jest też uprawniony do nakazania zwrotu nienależnie pobranej opłaty./ Pozostają one w bezpośrednim związku z czynnością dokonaną przez skarżącą i przedstawicieli Zarządu Gminy Ś. K. w dniu [...]r., jaką było uzgodnienie dotyczące ustalenia wysokości odszkodowania za przejętą nieruchomość, mające formę protokołu podpisanego przez obie strony uzgadniające. Objęta zakresem skargi czynność pobrania nienależnej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ma nieco abstrakcyjną formę, bowiem - zgodnie z twierdzeniami pełnomocnika skarżącej - dokonana została poprzez uzgodnienie wysokości odszkodowania za nieruchomość przejętą przez Gminę w kwocie o [...]złote niższej niż wartość tej nieruchomości oszacowana przez rzeczoznawcę majątkowego. Odmowa zwrotu opłaty jest skutkiem uzgodnienia o konkretnej treści. Zważyć jednocześnie należy, że uzgodnienie podjęte było w trybie przyjętym przez art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. - o gospodarce nieruchomościami /tj. Dz.U. z 2000r. Nr 46, poz. 543 z późn. zm./. Przepis ten przyjmuje dwa warianty ustalenia wysokości odszkodowania za działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: poprzez uzgodnienie między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym, a właściwym organem albo poprzez wydanie decyzji określającej wysokość odszkodowania. Oznacza to jednocześnie, że obowiązek odszkodowania z tytułu przejęcia na własność działki gruntu pod drogę publiczną może być zrealizowany w formie czynności cywilnoprawnej lub administracyjnej /np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2002r., sygn. I SA 1658/00; Lex 81734/. Nie budzi bowiem wątpliwości ani w doktrynie ani w judykaturze to, że organy administracji publicznej wykonują swoje zadania w różnych formach prawnych, w tym także w formach cywilnoprawnych /np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 1997r., sygn. I SA 264/97; ONSA 1997, nr 4, poz. 182; W. Dawidowicz: Postępowanie administracyjne, Warszawa 1988/. Uzgodnienie wysokości odszkodowania w sposób, o którym mowa w art. 98 ust. 3 powołanej wcześniej ustawy o gospodarce nieruchomościami następuje poprzez złożenie oświadczeń woli /nie wiedzy/, co do proponowanej kwoty i jej akceptacji. Istotne przy tym jest, że właściwy organ występuje w takiej sytuacji jako reprezentant np. gminy w sferze praw i obowiązków /dominium/, a nie jako dzierżyciel orzeczniczej kompetencji ustawowej, jaką dysponuje w ramach władztwa administracyjnego /imperium/. Wyłączenie w warunkach uzgodnienia dokonywanego w trybie art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, uprawnień władczych właściwego organu i wprowadzenie równorzędności obu stron - co jest istotą tej czynności - wskazuje jednoznacznie na jej cywilnoprawny charakter. Podmioty uczestniczące w takiej czynności mogą dochodzić ochrony swoich praw i interesów przed sądami powszechnymi /por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2001r., III KKO 5/00; OSNP 2002/5/128/, a to eliminuje możliwość dokonania oceny zgodności z prawem skutków takiej czynności przez sąd administracyjny. Mając powyższe okoliczności na względzie - zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 powoływanej poprzednio ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzeczono jak na wstępie. H.B. 3.11.2005r.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI