II SA/Wr 121/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2007-05-30
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanesamowola budowlanapostępowanie naprawczepochylniaosoby niepełnosprawnenadzór budowlanydecyzja administracyjnauchylenie decyzjiwarunki techniczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje nadzoru budowlanego dotyczące legalizacji samowolnie wykonanej pochylni, uznając, że postępowanie naprawcze nie może polegać jedynie na żądaniu dokumentacji, lecz musi obejmować konkretne roboty budowlane.

Sprawa dotyczyła skargi Wspólnoty Mieszkaniowej na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora nakładającą na inwestora obowiązek przedłożenia dokumentacji dotyczącej wykonanej pochylni. Skarżąca zarzucała, że pochylnia nie spełnia norm technicznych i została wykonana samowolnie. Sąd administracyjny uchylił obie decyzje, stwierdzając, że postępowanie naprawcze z art. 51 Prawa budowlanego nie może polegać na żądaniu jedynie dokumentów, ale musi nakazywać konkretne roboty budowlane w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał skargę Wspólnoty Mieszkaniowej na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Organy nadzoru budowlanego prowadziły postępowanie naprawcze w trybie art. 51 Prawa budowlanego w związku z samowolnie wykonaną pochylnią dla osób niepełnosprawnych. Powiatowy Inspektor nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia oświadczenia osoby uprawnionej o prawidłowości wykonania pochylni oraz inwentaryzacji powykonawczej. Wojewódzki Inspektor utrzymał tę decyzję w mocy, uznając, że inwestor wywiązał się z nałożonego obowiązku. Skarżąca Wspólnota Mieszkaniowa zarzucała, że pochylnia nie spełnia wymogów technicznych, a organy nadzoru nie przeprowadziły należytej kontroli. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją decyzje organów obu instancji. Sąd uznał, że postępowanie naprawcze na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego nie może polegać na nakazaniu jedynie przedłożenia dokumentacji, lecz musi obejmować konkretne roboty budowlane mające na celu doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem. Sąd podkreślił, że żądanie dokumentów może być nałożone w drodze postanowienia, a nie decyzji w trybie art. 51. Ponadto, sąd zwrócił uwagę na nieprecyzyjne oświadczenie dotyczące wykonania robót "zgodnie ze sztuką budowlaną", które nie jest równoznaczne z potwierdzeniem zgodności z warunkami technicznymi.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Postępowanie naprawcze na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego nie może ograniczać się do nakazania inwestorowi przedstawienia określonej dokumentacji, ale musi wskazywać przede wszystkim na konkretne czynności faktyczne mające na celu doprowadzenie wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na orzecznictwo NSA, zgodnie z którym przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego nie może stanowić podstawy do zobowiązywania inwestora do dostarczenia opinii czy dokumentacji, a jedynie do wykonania konkretnych robót budowlanych. Żądanie dokumentów może być nałożone w drodze postanowienia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (10)

Główne

u.p.b. art. 51 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Przepis ten nie może stanowić podstawy do nakazania jedynie przedłożenia dokumentacji, lecz musi wskazywać na konkretne czynności faktyczne mające na celu doprowadzenie wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem.

Pomocnicze

u.p.b. art. 50 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

u.p.b. art. 51 § ust. 7

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

u.p.b. art. 81 § par. 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

k.p.a. art. 104

Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

u.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

u.p.s.a. art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Postępowanie naprawcze na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego nie może polegać na nakazaniu jedynie przedłożenia dokumentacji, lecz musi obejmować konkretne roboty budowlane. Stwierdzenie wykonania robót "zgodnie ze sztuką budowlaną" nie jest równoznaczne z potwierdzeniem zgodności z obowiązującymi przepisami i warunkami technicznymi.

Odrzucone argumenty

Organy nadzoru budowlanego prawidłowo zastosowały art. 51 Prawa budowlanego i stwierdziły wykonanie nałożonego obowiązku. Zaskarżona decyzja jest zgodna z obowiązującym porządkiem prawnym i czyni zadość wymaganiom ustawodawcy.

Godne uwagi sformułowania

"postępowanie naprawcze [...] nie może polegać na nakazaniu jedynie przedłożenia dokumentacji, ale musi wskazywać przede wszystkim na konkretne czynności faktyczne mające na celu doprowadzenie wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem." "stwierdzenie wykonania robót "zgodnie ze sztuką budowlaną" nie może być uznane za tożsame z potwierdzeniem zgodności wykonania inwestycji z obowiązującymi przepisami - warunkami technicznymi" Sąd nie może posiłkować się w tej kontroli kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej.

Skład orzekający

Halina Filipowicz-Kremis

przewodniczący sprawozdawca

Anna Siedlecka

członek

Andrzej Cisek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących postępowania naprawczego w Prawie budowlanym (art. 51), rozróżnienie między obowiązkiem wykonania robót a obowiązkiem przedłożenia dokumentacji, a także ocena zgodności wykonanych robót z przepisami technicznymi."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego trybu postępowania naprawczego w Prawie budowlanym. Interpretacja może ewoluować wraz z nowelizacjami przepisów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe stosowanie procedur administracyjnych i jak sądowa kontrola może korygować błędy organów. Pokazuje też praktyczne problemy związane z samowolą budowlaną i jej legalizacją.

Samowolna pochylnia: czy wystarczy złożyć dokumenty, by zalegalizować budowę?

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wr 121/07 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2007-05-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-03-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Andrzej Cisek
Anna Siedlecka
Halina Filipowicz-Kremis /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
*Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2003 nr 207 poz 2016
art. 51 ust. 1 pkt 2 art. 50 ust. 1 pkt 1 art. 51 ust. 7 art. 81 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r.  - Prawo budowlane - tekst jednolity
Sentencja
Sygnatura akt: II SA/Wr 121/07 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 maja 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Kremis (sprawozdawca) Sędzia WSA Anna Siedlecka Sędzia WSA Andrzej Cisek Protokolant Aleksandra Siwińska po rozpoznaniu na rozprawie w II wydziale w dniu 30 maja 2007 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej w J. G. przy ul. Z. [...] na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] Nr [...] w sprawie stwierdzenia wykonania obowiązku I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji a także decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu J. G. z dnia [...] (nr [...]) II. orzeka, ze zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; III. zasądza od D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. na rzecz strony skarżącej 500 zł kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym.
Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie grodzkim J. G. decyzją z dnia [...] (nr [...]) wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt. 2 w związku z art. 50 ust. 1 pkt. 1 oraz art. 51 ust. 7 ustawy prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. (t. j. Dz. U. nr 207 poz. 2016 ze zm.) oraz art. 104 kpa w nawiązaniu do przeprowadzonej w dniu 3 marca 2006 r. wizji lokalnej w sprawie wykonania pochylni prowadzącej z chodnika do bramy wejściowej budynku mieszkalnego przy ul. Z. [...] w J. G., nałożył na inwestora- Stowarzyszenie A – obowiązek przedłożenia 1) oświadczenia osoby uprawnionej o prawidłowości wykonania pochylni i zgodności jej wykonania z obowiązującymi przepisami (warunkami technicznymi), 2) inwentaryzacji powykonawczej wykonanej pochylni a ponadto decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] nakładającej na organ ten obowiązek.
W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, iż w toku postępowania ustalono, że inwestor - wykonał pochylnię służącą jako podjazd dla osób niepełnosprawnych, łączącą asfaltowy chodnik przed budynkiem z bramą wejściową do budynku przy ul. Z. [...] w J. G. Nawierzchnię pochylni stanowi asfalt, a długość jej wynosi około 4 m. Pochylnia wznosi się od chodnika do betonowego stopnia przed wejściem do bramy budynku na całej szerokości dojścia do bramy. Pochylnia jako dojście do budynku dla osób niepełnosprawnych stanowi urządzenie związane z budynkiem. Wykonanie urządzeń w obiektach budowlanych wymaga zgłoszenia, którego inwestor nie dokonał. Wobec samowolnego wykonania robót budowlanych polegających na wykonaniu pochylni wszczęta została procedura naprawcza zgodnie z art. 51 prawa budowlanego.
Kolejną decyzją, z dnia [...] (nr [...]) (wynikającą z uprzednio opisanego orzeczenia) wydana na podstawie przepisu art. 51 ust. 3 pkt. 1 ustawy prawo budowlane oraz art. 104 Kpa ten sam organ stwierdził wykonanie nałożonego obowiązku.
Uzasadniając swoją decyzję organ pierwszej instancji podniósł, iż inwestor - Stowarzyszenie A wywiązał się z nałożonego na niego przez ten organ obowiązku związanego ze zrealizowaniem pochylni dla osób niepełnosprawnych prowadzącej z chodnika do bramy budynku mieszkalnego przy ul. Z. [...] w J. G.
W ustawowo zakreślonym terminie odwołanie od decyzja organu pierwszej instancji złożyła Wspólnota Mieszkaniowa w J. G. przy ul. Z. [...], która wniosła o jej uchylenie w całości, wskazując, że zobowiązane Stowarzyszenie nie wykonało w ogóle żadnych prac, które miałyby doprowadzić do zalegalizowania wykonanych robót budowlanych. Zdaniem Skarżących postępowanie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego było powierzchowne i nie wyjaśniło wszystkich istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy okoliczności.
Decyzją z dnia [...] (Nr [...]), wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt.1 kpa Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z zamysłem ustawodawcy przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane ma za zadanie wymusić na inwestorze dokonanie czynności lub robót budowlanych, mających na celu doprowadzenie wykonywanych robót do stanu zgodnego z warunkami określonymi w przepisach prawa. Zgodnie z art. 51 ust. 3 ustawy, po upływie terminu lub na wniosek inwestora, organ nadzoru budowlanego sprawdza wykonanie obowiązku o którym mowa w art. 51 ust. 1 pkt 2 i wydaje decyzję albo o stwierdzeniu wykonania obowiązku (art. 51 ust. 3 pkt 1) albo - w przypadku nie wykonania obowiązku - decyzję nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego (art: 51 ust. 3 pkt 2). W ocenie organu odwoławczego w badanej sprawie organ pierwszej instancji prawidłowo dobrał podstawę prawną do stanu faktycznego sprawy, a prowadząc postępowanie nie uchybił przepisom prawa materialnego.
Wobec wykonania przez inwestorów obowiązków nałożonych decyzją z dnia [...], uprawnione było podjęcie skarżonego rozstrzygnięcia w myśl przepisu art. 51 ust. 3 pkt 1 ustawy Prawo budowlane. Z tego względu organ odwoławczy nie znajduje podstaw do zmiany bądź uchylenia zaskarżonej decyzji, uznając, iż jest ona zgodna z obowiązującym porządkiem prawnym i czyni zadość wymaganiom, jakie ustawodawca stawia inwestorowi, który dopuścił się samowoli budowlanej. Jednocześnie odpowiadając na wniesione odwołanie, organ zauważa, iż jak wynika z akt sprawy, w tym oświadczenia osoby uprawnionej, roboty zostały wykonane prawidłowo.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu wydanej decyzji zwrócił ponadto uwagę na fakt, iż sprawa badana jest przez organ nadzoru budowlanego jedynie w kontekście przepisów prawa budowlanego. W przypadku samowolnego rozpoczęcia robót budowlanych przepisy obecnie obowiązującej ustawy Prawo budowlane przewidują jedynie taką procedurę jaką podjął w sprawie organ pierwszej instancji. Ustawodawca umożliwił inwestorowi, który dopuścił się samowoli budowlanej - czyli rozpoczął roboty przed dopełnieniem wymaganych formalności – a tak było w badanym przypadku - doprowadzenie tak rozpoczętych prac - do stanu zgodnego z prawem. Zadaniem organów nadzoru budowlanego jest zbadanie poprawności inwestycji w kierunku zgodności ze sztuką budowlaną, obowiązującymi normami i przepisami techniczno-budowlanymi. Do kompetencji organów budowlanych należy sprawowanie nadzoru i kontroli nad przestrzeganiem przepisów prawa budowlanego (art. 81 Pr. Budowlanego). Według ustalonego orzecznictwa wydanie decyzji w trybie art. 50-51 ustawy Prawo budowlane ustawodawca uzależnia jedynie od wykonania określonych czynności, wyznaczonych na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2, bowiem w postępowaniu tym orzeka się wyłącznie o przydatności robót.
W ocenie organu odwoławczego zaskarżona decyzja poprzedzona wnikliwą analizą stanu faktycznego, nosi wszelkie cechy zgodności z prawem. Stanowisko takie przyjęto na podstawie jednoznaczności materiału dowodowego.
Skargę na decyzję organu drugiej instancji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, złożyła Wspólnota Mieszkaniowa w J. G. przy ul. Z. [...]. Zarzucając wydanemu rozstrzygnięciu brak obiektywizmu i rażące naruszenie prawa materialnego strona skarżąca wniosła o uchylenie decyzji obu instancji w całości i nakazanie ponownego rozpatrzenia sprawy.
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podniosła, iż najpierw organ pierwszej instancji, a następnie organ odwoławczy zalegalizował samowolę budowlaną D. R.-J., która teoretycznie w imieniu Stowarzyszenia A wykonała podjazd dla osób niepełnosprawnych do Biura Porad Obywatelskich w kamienicy przy ul. Z. [...] w J. G. Zdaniem strony skarżącej oba orzekające w sprawie organy rozpatrując protest Wspólnoty Mieszkaniowej ograniczyły się tylko do analizy przepisów i dokumentów wynikających z nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności i ich spełnienia przez "inwestora". W swoich orzeczeniach organy nadzoru stwierdziły wykonanie robót zgodnie ze sztuka budowlaną i warunkami technicznymi. Zdaniem strony świadczy to o tym, że żaden inspektor najwyraźniej nie przeprowadził wizji lokalnej w terenie. Sporna pochylnia bowiem nie spełnia w ocenie strony skarżącej warunków technicznych określonych w przepisach wykonawczych do Prawa budowlanego, czyli rozporządzeniu Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. Przede wszystkim samowolnie wykonana pochylnia nie odpowiada warunkom określonym w przepisach § 71 ust. 1 i 3 przywołanego rozporządzenia. Jak wskazuje dalej strona skarżąca, pochylnia nie jest wyposażona w krawężniki o wymaganej wysokości co najmniej 0,007 m i obustronne poręcze odpowiadające warunkom określonym w § 298, o odstępie między nimi w granicach od 1 m do 1,1 m. Spocznik związany z pochylnią przed wejściem do budynku również nie osiąga wymaganych co najmniej 1,5 x 1,5 m, co ma umożliwić manewrowanie wózkiem inwalidzkim i otwieraniem drzwi. Inwestor, który nie powinien być w ogóle uczestnikiem (stroną w rozumieniu art. 28 kpa) procesu budowlanego zagarnął całą 2,1 m. płaszczyznę tylko dla pochylni likwidując schody stałe. Pochylnia swój bieg kończy na ulicy i stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi zwłaszcza w zimie i zdaniem strony skarżącej powinna być rozebrana lub przebudowana, ponieważ przemawia za tym interes społeczny i słuszny interes głównej strony, jaką jest Wspólnota Mieszkaniowa. Niezależnie od powyższego organy nadzoru budowlanego wydały nakaz wykonania określonych czynności i decyzje podmiotowi nieuprawnionemu do dysponowania problemową nieruchomością. Pomijając fakt, że Biuro Porad Obywatelskich jest w rzeczywistości faktyczną siedzibą Stowarzyszenia A, o czym informuje również nielegalnie powieszony szyld na ul. Z. [...] w J. G., to umowa najmu lokalu z ZGL nie przewidywała jakichkolwiek przeróbek bez zgody wynajmującego, nic nie mówiąc o przepisach o wspólnotach mieszkaniowych, które mają większość udziałów w nieruchomości. Prawo własności, umowy cywilno-prawne i zasady współżycia społecznego winny być priorytetowo przestrzegane przy tego typu działaniach.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Nie znajdując argumentów prawnych, które świadczyłyby o naruszeniu prawa podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny podjął orzeczenie w sprawie mając na względzie następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może posiłkować się w tej kontroli kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej.
Akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z prawem, jeżeli jest zgodny z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej (postanowienia), względnie stwierdzenie jej (jego) nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej u.p.s.a.– Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).
Dalej wskazać należy, że sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 u.p.s.a.). Ten artykuł ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi daje sądowi uprawnienie do orzekania także w zakresie innych niż zaskarżone orzeczeń, o ile zapadły one w tej samej sprawie (nawet gdy są ostateczne). Uprawnia także sąd, który dostrzeże nieprawidłowości, na które skarga się nie powołuje, do wyeliminowaniu wadliwych orzeczeń z obrotu prawnego.
Mając na względzie wskazane kryterium legalności Wojewódzki Sąd Administracyjny po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych stwierdził, że zaskarżona decyzja, poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji jak również decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie grodzkim J. G. z dnia [...] (Nr [...]) wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa, co powoduje konieczność uwzględnienia skargi przez zastosowanie przy orzekaniu przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c powołanej wcześniej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przy jedno czesnym skorzystaniu z dyspozycji art. 134 § 1 tej regulacji.
Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego zawierają wiążące reguły, którym podporządkowane są działania procesowe organów administracji publicznej uprawnionych do prowadzenia postępowania w sprawie administracyjnej i do podejmowania orzeczeń. Naruszenie przepisów należących do takiej kategorii norm procesowych powoduje wadliwość orzeczenia uzasadniającą jego weryfikację.
W treść tych przepisów wpisany został m.in. – poprzez jego art. 6 – wymóg bezwzględniej zgodności z prawem każdej czynności organu, podejmowanej w toku prowadzonego w sprawie postępowania. Sformułowana w tym przepisie zasada praworządności, w sposób zasadniczy przyjęta w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, oznacza m.in. obowiązek zastosowania przy orzekaniu właściwego przepisu administracyjnego prawa materialnego, stanowiącego podstawę orzekania o uprawnieniu lub obowiązku, będącym przedmiotem indywidualnej sprawy administracyjnej. Zważyć też należy, że w doktrynalnym ujęciu postępowanie administracyjne traktowane jest jako zorganizowany proces stosowania prawa, w którym pierwszorzędne znacznie ma ustalenie normy prawa odpowiedniej dla rozstrzygnięcia sprawy. W tym zakresie czynnością o zasadniczym znaczeniu jest ustalenie obowiązującego w dacie orzekania przez właściwy organ przepisu prawa, którego oznaczenie traktowane jest przez ustawodawcę jako obligatoryjny element strukturalny orzeczenia wydanego w postępowaniu administracyjnym. Istotne przy tym jest, że wskazany w podstawie prawnej rozstrzygnięcia przepis prawa odczytywać należy jako ten, w odniesieniu do którego dokonywana jest przez organ administracji publicznej prowadzący postępowanie, ocena istniejących w sprawie okoliczności faktycznych.
Przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] (Nr [...]) utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie grodzkim J. G. z dnia [...] (nr [...]) stwierdzającej wykonanie obowiązku nałożonego poprzednią decyzją w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, tj. przedłożenia oświadczenia osoby uprawnionej o prawidłowości wykonania pochylni i zgodności jej wykonania z obowiązującymi przepisami (warunkami technicznymi), inwentaryzacji powykonawczej wykonanej pochylni a ponadto decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] nakładającej na organ ten obowiązek.
Podstawę materialno-prawną decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie grodzkim J. G. z dnia [...] stanowił przepis art. 51 ust. 1 pkt. 2 w związku z art. 50 ust. 1 pkt. 1 oraz art. 51 ust. 7 ustawy prawo budowlane.
Stosownie do tego przepisu, właściwy organ nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania, a ta czynność organu jest alternatywą do czynności określonych w art. 51 ust.1 pkt 1 Prawa budowlanego. Trzeba przy tym podnieść, że przepisy komentowanego artykułu znajdują swoje zastosowanie również do robót budowlanych zakończonych. Ustawodawca nowelizując Prawo budowlane ustawą z dnia 26 marca 2003 r. przyjął regulację zawartą ust. 7 art. 51 zobowiązującą właściwy organ do wydania nakazów i obowiązków między innymi określonych w ust.1 pkt 2. tego artykułu, które należy stosować odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo 49b – zostały wykonane (zakończone) w sposób, o którym mowa w art. 51ust.1, a więc w tym też bez wymaganego prawem budowlanym zgłoszenia. Należy podkreślić, iż nałożony art. 51 ust.1 pkt 2 w zw. art. 51 ust.7 Prawa budowlanego obowiązek wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem nie może oznaczać obowiązku dostarczenia dokumentów (w tym oświadczeń uprawnionych osób), ekspertyz i ocen, ponieważ poprzez nałożenie takiego obowiązku nie można doprowadzić do stanu zgodnego z prawem.
Należy wskazać, że co do zasady, w postępowaniu administracyjnym dokumenty, ekspertyzy czy oceny stanowią element postępowania dowodowego i jako takie mogą stanowić, zależnie od ich treści, podstawę do podjęcia przez organ decyzji. Zgodnie z art. 81 § 1 pkt.1 c ustawy Prawo budowlane do podstawowych obowiązków organów administracji architektoniczno – budowlanej i nadzoru budowlanego należy nadzór i kontrola nad przestrzeganiem przepisów prawa budowlanego, a szczególności zgodności rozwiązań architektoniczno – budowlanych z przepisami techniczno – budowlanymi oraz zasadami wiedzy technicznej. Możliwość żądania przez organy nadzoru budowlanego dokumentów, ekspertyz i ocen, które potwierdzałyby taką zgodność inwestycji z przepisami technicznymi a także zasadami wiedzy technicznej uregulowana została w art. 81c Prawa budowlanego. To na jego podstawie organ może w drodze postanowienia nałożyć na inwestora taki obowiązek.
W konsekwencji, powracając do podstawowych rozważań można powtórzyć, iż ponieważ poprzez zobowiązanie strony do sporządzenia i dostarczenia odpowiedniej dokumentacji nie można doprowadzić do stanu zgodnego z prawem, to do tego typu czynności nie będzie miał zastosowania przepis art. 51 ust.1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane. Brzmienie przepisu art. 51 ust.1 pkt 2 wskazuje bowiem wyraźnie, iż na jego podstawie można nałożyć obowiązek wykonania czynności faktycznych naprawiających ewentualne odstępstwa od przepisów technicznych. Za trafny, bo odzwierciedlający faktyczny zakres zastosowania tego przepisu uznać trzeba pogląd wypowiedziany przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 28 września 2000 r. (II SA/Lu 930/99), że decyzja wydana na podstawie art. 51 ust. 1 pkt. 2 ustawy Prawo budowlane nie może ograniczać się do nakazania inwestorowi (właścicielowi lub zarządcy obiektu budowlanego) przedstawienia określonej dokumentacji, ale musi wskazywać przede wszystkim na konkretne czynności faktyczne mające na celu doprowadzenie wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem. Jak wskazano w uzasadnieniu tego wyroku, przepis art. 51 ustawy nie przewiduje bowiem wydania ponownej decyzji określającej, tym razem na podstawie przedstawionej dokumentacji, czynności fatycznych, jakie winny być wykonywane celem doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami.
Omawianą kwestię rozważał także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 listopada 2005 r. (II OSK 163/05, LEX nr 196684), w uzasadnieniu którego wyjaśnił, że "w stanie prawnym obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 80, poz. 718), tj. w stanie prawnym obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej (w tamtej sprawie- przyp. Sądu) decyzji M. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego przyjmowano więc jednolicie, że decyzja wydawana na podstawie przepisu art. 51 ust. 1 pkt 2 może zawierać jedynie nakazy wykonania określonych robót budowlanych niezbędnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami prawa. Przepis ten nie mógł stanowić podstawy ani do zobowiązywania inwestora do dostarczenia opinii urbanistycznej ani do przedkładania organowi określonej dokumentacji. Decyzje wydawane na podstawie tego przepisu muszą wskazywać konkretne czynności faktyczne mające na celu doprowadzenie robót do stanu zgodnego z prawem, a nie działania, w wyniku których organ określi dopiero czynności faktyczne, o jakich mowa w tym przepisie. Również w obecnym stanie prawnym nie powinno budzić wątpliwości, że w decyzji o której mowa w art. 51 ust. 1 pkt 2 (który obowiązuje w niezmienionym brzmieniu w stosunku do brzmienia sprzed nowelizacji) - nie można nałożyć obowiązku przedkładania inwentaryzacji, ocen technicznych czy ekspertyz. Obowiązek przedłożenia tych dokumentów może być bowiem nałożony w postanowieniu o wstrzymaniu robót budowlanych".
Stąd koniecznym stało się wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie grodzkim J. G. z dnia [...] nakładającej obowiązek.
Ponieważ zaś skarżone decyzje są konsekwencją tej właśnie decyzji, więc jej eliminacja powoduje konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego także i tych, skarżonych decyzji.
Dodatkowo należy wskazać, że w toku kontrolowanego postępowania organ nadzoru budowlanego zastosował postępowanie naprawcze określone przez ustawodawcę w art. 50 i n. Prawa budowlanego, podczas gdy uszła jego uwagi okoliczność, mająca (jak się zdaje) pierwszoplanowe znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, że .wdrożenie tego postępowania ma miejsce w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 Prawa budowlanego. W pierwszym rzędzie należy więc rozważyć i wskazać dlaczego (zdaniem kompetentnych organów) w zaistniałym stanie faktycznym mamy do czynienia istotnie z przypadkiem innym niż określony w jednym z przywołanych przepisów prawa materialnego.
Na koniec marginalnie można jeszcze wskazać, że także w prowadzonym postępowaniu organy, zdaniem sądu, nie ustrzegły się także innych błędów. Jak bowiem wynika z osnowy decyzji nakładającej obowiązek organ nadzoru budowlanego nakazał inwestorowi przedłożenie (między innymi) oświadczenia osoby uprawnionej o prawidłowości wykonania pochylni i zgodności jej wykonania z obowiązującymi przepisami (warunkami technicznymi). Natomiast przedłożony do akt dokument podpisany przez technika budowlanego K. B. (k. [...] akt administracyjnych pierwszej instancji) wskazuje jedynie, że roboty budowlane zostały wykonane "zgodnie ze sztuką budowlaną". Definicji sztuki budowlanej nie ma ani w Prawie budowlanym, ani w innej ustawie, która takim pojęciem się posługuje, a przede wszystkim takie stwierdzenie nie może być uznane za tożsame z potwierdzeniem zgodności wykonania inwestycji z obowiązującymi przepisami - warunkami technicznymi, do czego wcześniej inwestora zobowiązano. Organ do tej kwestii w ogóle się nie odniósł, natomiast skarżący wskazali w skardze konkretne przepisy prawa materialnego, jakie ich zdaniem narusza kwestionowana inwestycja.
Reasumując, mając na uwadze treść przepisu art. 145 § 1 pkt 1a u.p.s.a. należało orzec jak na wstępie.
Klauzula zawarta w pkt II wyroku wynika z obowiązku zastosowania przez Sąd art. 152 powołanej ustawy, a orzeczenie o kosztach uzasadnione jest treścią art. 200 wskazanego aktu, zgodnie z którym, w razie uwzględniania skargi przez Sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędny do celowego dochodzenia praw.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI