II SA/Wr 1150/03

II SA/Wr 1150/03 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2005-10-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-05-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Ewa Kamieniecka
Jolanta Sikorska /przewodniczący/
Wanda Wiatkowska-Ilków /sprawozdawca/
Symbol z opisem
619  Stosunki pracy i stosunki służbowe, sprawy z zakresu inspekcji pracy
Hasła tematyczne
Żołnierze zawodowi
Skarżony organ
Dowódca Jednostki Wojskowej
Treść wyniku
*Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 76 poz 693
art. 20
Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o uposażeniu żołnierzy.
Dz.U. 2002 nr 120 poz 1026
par. 2, par. 3
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 23 lipca 2002 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu wypłacania  zasiłków pogrzebowych z tytułu śmierci członków rodziny żołnierza zawodowego.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA J. Sikorska, Sędzia WSA W. Wiatkowska-Ilków, Asesor WSA E. Kamieniecka, Protokolant M. Domańska-Byskosz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2005r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty zasiłku pogrzebowego należnego żołnierzowi zawodowemu w pełnym wymiarze I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną przez nią w mocy decyzję organu I instancji II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] przyznał na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14.06.1960r. kodeksu postępowania administracyjnego § 1 ust. 1 i 3 oraz § 2 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 w zw. z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 23 lipca 2002r. w sprawie urzędowych warunków i trybu wypłacania zasiłków pogrzebowych z tytułu śmierci członka rodziny żołnierza zawodowego (Dz. U. Nr 120 poz. 1026) oraz w zw. z art. 20 ust. 3 pkt 1, ust. 3a pkt 3 i ust. 3 ustawy z dnia 17.12.1974r. o uposażeniu żołnierzy (tekst jednolity Dz. U. z 2000r. Nr 76 poz. 693 ze zm.) jak również § 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16.03.1993r. w sprawie określenia organów wojskowych i organów wojskowych wyższego stopnia właściwych w sprawach określonych w ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz w ustawie o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. Nr 23 poz. 101). Panu mjr B. K. z Jednostki Wojskowej [...] W. wyrównanie zasiłku pogrzebowego z tytułu śmierci członka rodziny żołnierza zawodowego - to jest teściowej J. P. w wysokości [...] zł.
W uzasadnieniu decyzji podano iż z wnioskiem o przyznanie zasiłku pogrzebowego z tytułu śmierci teściowej J. P. zwrócił się B. K.. Do wniosku dołączył akt zgonu J. P. oraz decyzję ZUS Oddział w W., Biuro Terenowe w B. K. z dnia [...] r. znak [...] z dnia [...] r. przyznającą żonie wnioskodawcy - M. K. zasiłek pogrzebowy z tytułu poniesionych kosztów pogrzebu zmarłej [...] r. J. P. w kwocie [...] zł. Stwierdzono też, że mjr B. K. przedłożył fakturę VAT nr [...] z firmy pogrzebowej [...] w B. K. z dnia [...] r. z tytułu wykonania usługi cmentarnej i zakupu wieńca pogrzebowego w wysokości [...] zł. Organ uznał, że Panu B. K. przysługuje w oparciu o wyżej wymienione dokumenty wyrównanie zasiłku pogrzebowego z tytułu śmierci członka rodziny żołnierza zawodowego w wysokości [...] zł, które stanowi różnicę pomiędzy zasiłkiem wypłaconym przez ZUS innej osobie a wysokością dwumiesięcznego uposażenia zasadniczego oraz dodatkami o charakterze stałym, należnego żołnierzowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł B. K.. Twierdził, że z mocy prawa i przedstawionych dokumentów uprawniony jest do otrzymania zasiłku pogrzebowego przysługującego żołnierzowi zawodowemu w pełnym wymiarze. Decyzją Nr [...] z dnia [...] r. Dowódca Jednostki Wojskowej [...] we W. powołując przepisy wskazane w zaskarżonej decyzji i art. 138 § 1 pkt 1 kpa ustawy z dnia 14.06.1960r. (Dz. U. z 2000 Nr 98 poz. 1071 - tj. z późn. zm.) - w miejscu powołanego przez organ i instancji art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.
Przywołując stan faktyczny ustalony przez organ I instancji - stwierdził iż mjr B. K. przysługuje wyrównanie zasiłku pogrzebowego z tytułu śmierci członka rodziny żołnierza zawodowego pomiędzy wysokością dwumiesięcznego uposażenia zasadniczego z dodatkami o charakterze stałym a zasiłkiem pobranym przez M. K. i według organu wynika to z art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 17.12.1974r. o uposażeniu żołnierzy, zgodnie z którym prawo do zasiłku przysługuje jednej osobie:
1) żołnierzowi - w wysokości dwumiesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym
2) innej osobie - w wysokości kosztów rzeczywiście poniesionych.
W świetle zaś § 2 rozporządzenia z dnia 23 lipca 2002r. w sprawie szczególnych warunków i trybu wypłacania zasiłków pogrzebowych z tytułu śmierci członka rodziny żołnierzy zawodowych, wydanego na podstawie art. 20 ust. 3b, ustawy z dnia 17.12.1974r. o uposażeniu żołnierzy - w przypadku pokrycia kosztów pogrzebu członka rodziny żołnierza zawodowego przez więcej niż jedną osobę uprawnioną, wypłaca się tylko jeden zasiłek o którym mowa w art. 20 ust. 3 powołanej wyżej ustawy z 17.12.1974r. Tym samym o zasiłek pogrzebowy może ubiegać się tylko jedna uprawniona osoba - ale w myśl § 3 ust. 1 w/w rozporządzenia jeżeli osobie uprawnionej przysługuje również zasiłek pogrzebowy na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych albo innych przepisów szczególnych osoba ta pobiera w pierwszej kolejności zasiłek pogrzebowy na podstawie tych przepisów, a jeżeli jest on niższy od zasiłku, o którym mowa w § 2 - odpowiednie wyrównanie. Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sadu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu wnioskiem o jej uchylenie i wydanie orzeczenia przyznającego wypłatę należnego mu zasiłku pogrzebowego o pełnym wymiarze wniósł B. K.. Twierdził w niej iż § 2 oraz § 3.1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 20.07.2002r. (Dz. U. Nr 120 poz. 1026) daje uprawnienie do zasiłku pogrzebowego tylko żołnierzowi zawodowemu. Zatem jego żona M. K. w myśl powołanego rozporządzenia nie jest osobą uprawnioną. Skarżący zaś jako osoba uprawniona nie otrzymał zasiłku z ZUS, tym samym winien otrzymać zasiłek w pełnej wysokości. Według skarżącego nie można łączyć pojęcia osoby uprawnionej do ubiegania się o zasiłek pogrzebowy z pojęciem "innej osoby".
W odpowiedzi na skargę Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] wniósł o rozstrzygnięcie skargi i ustalenie kosztów postępowania wedle norm przypisanych.
W skardze stwierdził, iż nie podziela argumentacji odwołującej się strony. Podniósł jednak, iż w przedmiotowej sprawie zachodzi sprzeczność pomiędzy § 3 powołanego rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 23 lipca 2002r. - podrzędnego aktu wykonawczego a nadrzędnym - dlań aktem - art. 20 ust. 3 pkt 1 i 3a, pkt 3 oraz ust. 4 powołanej wyżej ustawy. Wskazany przepis niższego rzędu ustala obligatoryjny priorytet pobrania przez osobę uprawnioną zasiłku pogrzebowego a przysługującego z innych przepisów szczególnych podczas gdy powołany wyżej przepis ustawy stanowi wręcz przeciwnie, że o ile osoba uprawniona w intencji tego przepisu nie pobrała mogącego przysługiwać z innego tytułu niższego zasiłku, przysługuje jej zasiłek pogrzebowy w pełnej wysokości udzielony tym przepisem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 163, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).
Tak więc obecnie właściwym do rozpoznania sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu. Art. 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, Sąd nie może opierać tej kontroli o kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej.
Akt administracyjny jest zgodny z prawem jeżeli jest zgodny z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego.
Uchylenie aktu administracyjnego lub też stwierdzenie jego nieważności przez Sąd następuje w przypadku istnienia wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z 20.08.2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W niniejszej sprawie występują wady a to powoduje iż zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca musi być po myśli art. 145 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - uchylona.
Zgodnie z art. 20 ust. 3 i 3a ustawy z dnia 17.12.1974r. o uposażeniu żołnierzy - osobie, która pokryła koszty pogrzebu członka rodziny żołnierza przysługuje zasiłek pogrzebowy:
1) żołnierzowi w wysokości dwumiesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego mu na ostatnio zajmowany stanowisku służbowym.
2) innej osobie - w wysokości kosztów rzeczywiście poniesionych, nie większej jednak niż określone w pkt I.
Zasiłek pogrzebowy, o którym mowa w art. 3 wypłaca się na następujących członków rodziny żołnierza zawodowego:
1) małżonka albo byłego małżonka żołnierza zawodowego, wobec którego w dniu śmierci żołnierz był obowiązany do świadczeń alimentacyjnych
2) dzieci własne żołnierza, dzieci tego małżonka, dzieci przysposobione i przyjęte na wychowanie w tym w ramach rodziny zastępczej - alb o inne dzieci których opiekunem prawnym został ustanowiony żołnierz lub jego małżonek,
3) rodziców i byłych prawnych opiekunów żołnierza zawodowego albo jego małżonka.
Z powołanych wyżej przepisów wynika zatem, że osobą uprawnioną do zasiłku pogrzebowego jest każdy, kto pokrył koszty pogrzebu, a koszty te dotyczyły zmarłego członka rodziny żołnierzy zawodowego wymienionego w art. 3a. Tak więc nie można się zgodzić ze skarżącym że jego żona nie jest osobą uprawnioną do odbioru zasiłku pogrzebowego na podstawie ustawy z dnia 17.12.1974r. o uposażeniu żołnierzy, spełnia bowiem oba w/w warunki. Nie ma to jednak znaczenia w niniejszej sprawie. § 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 23 lipca 2002r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu wypłacania zasiłków pogrzebowych z tytułu śmierci członka rodziny żołnierz zawodowego (Dz. U. z 2002 Nr 120 poz. 1026) wydanego w oparciu o delegację wynikającą z art. 20 ust. 3b ustawy z dnia 17.12.1974r. o uposażeniu żołnierzy stanowi, że w przypadku pokrycia kosztów pogrzebu członka rodziny żołnierza zawodowego przez więcej niż jedną osobę uprawnioną, wypłaca się tylko jeden zasiłek, o którym mowa w art. 20 ust. 3 w/w ustawy.
Zatem o zasiłek pogrzebowy mógł wystąpić skarżący lub jego żona. Jednak wysokość zasiłku jest różna w zależności od tego, czy osobą występującą z wnioskiem jest żołnierz, czy też inna osoba w rozumieniu art. 20 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 17.12.1974r. o uposażeniu żołnierzy. Skoro o wypłatę zasiłku wystąpił żołnierz zawodowy - przysługuje mu on w wysokości określonej w art. 20 ust. 3.1 ustawy z 17.12.1974r. o uposażeniu żołnierzy.
W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie organ podjął nieważną decyzję i orzekł o wypłacie zasiłku pogrzebowego stanowiącego różnicę pomiędzy zasiłkiem określonym w art. 20 ust. 3.1 ustawy o uposażeniu żołnierzy a wysokością zasiłku wypłaconego przez ZUS żonie skarżącego.
Według Sądu brak jest podstawy prawnej do dokonania powyższego rozliczenia. Nie może stanowić podstawy prawnej do takiego działania § 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 29 lipca 2002r., przepis ten bowiem nakazuje wypłatę wyrównania w przypadku, gdy uprawnionemu służył zasiłek pogrzebowy na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych albo przepisów szczególnych; osoba ta pobiera w pierwszej kolejności zasiłek pogrzebowy na podstawie tych przepisów a jeżeli jest on niższy od zasiłku, o którym mowa w § 2 - odpowiednie wyrównanie. Uprawniony w rozumieniu § 1 ust. 1 w/w rozporządzenia to osoba, która zgłasza wniosek o zasiłek pogrzebowy z tytułu śmierci członka żołnierza zawodowego, i pokryła koszty pogrzebu. § 2 rozporządzenia - co należy ponownie przywołać stanowi iż wypłaca się tylko jeden zasiłek, o którym mowa w art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1974r. o uposażeniu żołnierzy.
Zatem po myśli powyższego przepisu może być potrącony tylko zasiłek, który otrzymał w tym przypadku uprawniony żołnierz zawodowy - a nie inna osoba, choćby w oparciu o art. 20 ust. 3.2 ustawy z dnia 17.12.1974r. - była osobą uprawnioną (ale nie złożyła wniosku o przyznanie zasiłku pogrzebowego). Zapis ten koresponduje z art. 20 ust. 4 w/w ustawy, stanowi on bowiem iż "w razie zbiegu prawa do zasiłku pogrzebowego z prawem do takiego zasiłku przewidzianego w ubezpieczeniu społecznym lub innych przepisach szczególnych przysługuje zasiłek wyższy, a jeżeli uprawniony pobrał zasiłek niższy - odpowiednie wyrównanie. Zatem przepis powyższy daje prawo wyboru zasiłku i ewentualnego wyrównania w przypadku pobrania zasiłku niższego. Zarzuty w odpowiedzi na skargę dotyczących sprzeczności § 3 kpa i art. 20 ustawy - są nieuzasadnione.
Skarżący jak twierdzi nie pobrał na podstawie innych przepisów zasiłku - tym samym nie ma podstaw do dokonania wyrównania.
Dodać też należy, że instytucja tzw. zbiegu prawa do zasiłku pogrzebowego a prawem do takiego zasiłku na podstawie innych przepisów, o którym mowa w cytowanym art. 20 ust. 4 ustawy ma charakter podmiotowy - a nie jak przyjął organ przedmiotowy.
Regulacja ta ma przeciwdziałać sytuacji, kiedy jednej osobie z racji równoczesnego pozostawania w kilku różnych stosunkach zatrudnienia przysługiwałoby jednocześnie kilka zasiłków z każdego z tych źródeł. Zatem trafny jest zarzut skarżącego, iż brak jest podstaw prawnych do potrącenia zasiłku pogrzebowego, który otrzymała jego żona od kwoty obliczonej na podstawie art. 20 ust. 3.1 ustawy z 17.12.1974r.
Tym samym zaskarżoną decyzję jako nie znajdującą oparcia w powołanych przez organ jak i Sąd przepisach - należało uchylić (art. 145 § 1 pkt 1 "a" i "e" ustawy z dnia 30.08.2002r. - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270).