II SA/Wr 112/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2025-09-18
NSAbudowlaneWysokawsa
planowanie przestrzenneelektrownie wiatroweprawo własnościwładztwo planistyczneuchwałanieruchomościenergetykasamorząd terytorialny

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził nieważność części uchwały Rady Gminy R. dotyczącej maksymalnej mocy elektrowni wiatrowych, uznając to za przekroczenie władztwa planistycznego.

Skarżący, właściciele nieruchomości na terenie objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, zaskarżyli uchwałę Rady Gminy R. w części dotyczącej ograniczenia mocy pojedynczej elektrowni wiatrowej do 3 MW. Zarzucili naruszenie Konstytucji RP (prawa własności, swobody działalności gospodarczej) oraz ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, twierdząc, że gmina przekroczyła swoje kompetencje planistyczne. Sąd przychylił się do tych argumentów, stwierdzając, że ograniczenie mocy nie znalazło uzasadnienia w przepisach prawa i stanowiło nadmierną ingerencję w prawo własności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał skargi właścicieli nieruchomości na uchwałę Rady Gminy R. z dnia [...] kwietnia 2009 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszarów w gminie R. Skarżący zaskarżyli § 11 ust. 2 uchwały, który ograniczał moc pojedynczej elektrowni wiatrowej do 3 MW, wskazując na naruszenie ich prawa własności i swobody działalności gospodarczej. Argumentowali, że gmina przekroczyła swoje władztwo planistyczne, wprowadzając ograniczenie, które nie miało podstaw ustawowych ani uzasadnienia w ważnym interesie publicznym. Rada Gminy wniosła o oddalenie skarg, twierdząc, że uchwała została podjęta zgodnie z procedurą i wynikała z możliwości technicznych. Sąd uznał jednak, że ograniczenie mocy elektrowni wiatrowej stanowiło istotne naruszenie prawa i nadmierną ingerencję w prawo własności, nie znajdującą uzasadnienia w przepisach ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ani w zasadzie proporcjonalności. W konsekwencji, Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej ograniczenia mocy elektrowni wiatrowych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, stanowi naruszenie prawa własności i swobody działalności gospodarczej, gdy nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa i stanowi nadmierną ingerencję w sferę praw jednostki.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że ograniczenie mocy elektrowni wiatrowych w planie miejscowym, bez wyraźnego umocowania ustawowego i uzasadnienia, stanowi przekroczenie władztwa planistycznego gminy i nadmierną ingerencję w prawo własności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (11)

Główne

u.p.z.p. art. 1 § ust. 1, 2 i ust. 3

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 3 § ust. 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 15

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

p.p.s.a. art. 147 § par. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.s.g. art. 101 § ust. 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Pomocnicze

Konstytucja RP art. 22

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 31 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 64 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

k.c. art. 140

Kodeks cywilny

p.p.s.a. art. 111 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego art. 4

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ograniczenie mocy elektrowni wiatrowej do 3 MW w planie miejscowym stanowi naruszenie prawa własności i swobody działalności gospodarczej. Gmina przekroczyła swoje władztwo planistyczne, wprowadzając ograniczenie mocy bez podstawy ustawowej. Przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie upoważniają do określania maksymalnej mocy instalacji wiatrowych w planie miejscowym.

Odrzucone argumenty

Uchwała została podjęta zgodnie z procedurą i pozytywnie oceniona przez organ nadzoru. Ograniczenie mocy wynikało z możliwości technicznych i technologicznych dostępnych na moment sporządzania planu. Skarżący mieli możliwość uczestniczenia w procesie planistycznym, ale z niej nie skorzystali.

Godne uwagi sformułowania

przekroczenie granic władztwa planistycznego nadmierna i nieuzasadniona ingerencja w prawo własności zasada proporcjonalności wyważenie interesu publicznego i prywatnego

Skład orzekający

Adam Habuda

przewodniczący

Malwina Jaworska-Wołyniak

sprawozdawca

Olga Białek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja granic władztwa planistycznego gminy w zakresie ustalania parametrów technicznych inwestycji, zwłaszcza w kontekście prawa własności i swobody działalności gospodarczej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji planowania przestrzennego dotyczącego elektrowni wiatrowych i ograniczeń mocy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu planowania przestrzennego i konfliktu między interesem publicznym a prawem własności, z praktycznymi implikacjami dla inwestycji w OZE.

Gmina nie może arbitralnie ograniczać mocy elektrowni wiatrowych – sąd uchyla wadliwy plan miejscowy.

Sektor

energetyka

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wr 112/25 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-09-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Adam Habuda /przewodniczący/
Malwina Jaworska-Wołyniak /sprawozdawca/
Olga Białek
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Prawo miejscowe
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
*Stwierdzono nieważność aktu, niebędącego aktem prawa miejscowego w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 147 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1130
art. 1 ust. 1 pkt 7, art. 3 ust. 1, art. 15
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Adam Habuda Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek Asesor Malwina Jaworska - Wołyniak (spr.) Protokolant starszy specjalista Marta Klimczak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 września 2025 r. sprawy ze skarg A. M., A. G., A. Z., H. W. S., H. G., J. S. i J. R. T. na uchwałę Rady Gminy R. z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszarów w gminie R. - w obszarach wsi R. , K. T., L., D. , S., J. stwierdza nieważność § 11 ust. 2 zaskarżonej uchwały we fragmencie "o mocy do 3MW każda" odnośnie do działek oznaczonych geodezyjnie: nr 345/1, obręb R.; nr 230/1 obręb R.; nr 2/1 i nr 165 obręb J.; nr 258/1 i nr 258/2 obręb T.; nr 113/1, nr 140, nr 131/4, nr 132/2, nr 330/2, nr 333/3, nr 333/4, nr 116 obręb K.
Uzasadnienie
A. M., A. G., H. G., J. S., A. Z. i H. S. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę uchwałę Rady Gminy R. z dnia [...] kwietnia 2009 r. (nr [...]) w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszarów w gminie R. – w obszarach wsi R.(1), K., T., L., D., S., J. (dalej: m.p.z.p.). Niniejszą uchwałę zaskarżyli w części tj. w zakresie w jakim jej § 11 ust. 2 przewiduje ograniczenie mocy pojedynczej elektrowni wiatrowej. Skarga ta została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Wr 112/25.
Skarżący wskazali, że są właścicielami nieruchomości położonych na terenie objętym zaskarżonym planem i jako tacy są uprawnieni do wniesienia skargi. Z przedłożonych do skargi dokumentów oraz pisma procesowego z dnia 15 kwietnia 2025 r. wynika, że
- A. M. jest właścicielem działki nr: [...] (obręb: R.(1)), [...] (obręb: K.), [...] (obręb: K.);
- A. G. i H. G. są właścicielami dz. nr: [...] (obręb: K.), [...] (obręb: K.), [...] (obręb: T.), [...] (obręb: T.), [...] (obręb: K.), [...] (obręb: K.), [...] (obręb: K.);
- H. S. jest właścicielem działki nr [...] (obręb: K.);
- J. S. jest właścicielem działki nr [...] (obręb: J.);
- A. Z. jest właścicielem działki nr [...] (obręb: J.).
Również J. T. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na uchwałę Rady Gminy R. z dnia [...] kwietnia 2009 r. (nr [...]) i także zaskarżył ją w części tj., w zakresie w jakim jej § 11 ust. 2 przewiduje ograniczenie mocy pojedynczej elektrowni wiatrowej.
Skarżący wskazał, że jest właścicielem nieruchomości położonej na terenie objętym m.p.z.p., tj. działki nr [...], obręb R., położonej na terenie lokalizacji elektrowni wiatrowych. Skarga została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Wr 187/25.
Wszyscy skarżący zarzucili niniejszej uchwale, w zaskarżonej części, naruszenie:
- art. 22, art. 31 ust. 3 oraz art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (dalej: Konstytucja RP) w zw. z art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (dalej: k.c.), poprzez wprowadzenie ograniczenia działalności gospodarczej oraz ograniczenia granic wykonywania prawa własności, polegającego na zakazie realizacji elektrowni wiatrowych o mocy powyżej 3 MW, na podstawie przepisów rangi podustawowej i bez uzasadnienia ważnym interes publicznym;
- naruszenie art. 15 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (dalej: u.p.z.p.) oraz § 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (dalej: rozporządzenie), w brzmieniu obowiązującym na dzień uchwalenia m.p.z.p., poprzez wskazanie maksymalnej mocy elektrowni wiatrowych, co nie stanowi ani obligatoryjnego ani fakultatywnego elementu planu miejscowego;
- naruszenie art. 1 ust. 1, 2 i ust. 3, art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1 u.p.z.p., w brzmieniu obowiązującym na dzień uchwalenia m.p.z.p., poprzez wprowadzenie ograniczenia niezwiązanego z zasadami zabudowy i zagospodarowania terenu oraz ładu przestrzennego, a tym samym przez przekroczenie granic władztwa planistycznego gminy.
Skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały, w zaskarżonej części, tj. o stwierdzenie nieważności § 11 ust. 2 w zakresie w jakim przepis ten przewiduje ograniczenie mocy pojedynczej elektrowni wiatrowej, we fragmencie "o mocy do 3MW każda".
W uzasadnieniu wskazali, że zgodnie z § 11 ust. 2 m.p.z.p., dla terenów E[...] – EW[...] (tereny lokalizacji elektrowni wiatrowych), ustala się lokalizację wież siłowni wiatrowych, przy ograniczeniu mocy pojedynczej elektrowni wiatrowej do 3 MW.
Przed wywiedzeniem skargi wszyscy skarżący, odpowiednio pismem z dnia 5 grudnia 2024 r. i 13 stycznia 2025 r., wezwali organ do usunięcia naruszenia prawa poprzez uchylenie w § 11 ust. 2 m.p.z.p. fragmentu ograniczającego moc pojedynczej elektrowni wiatrowej do 3 MW, jednakże organ nie udzielił odpowiedzi na niniejsze wezwania.
Jak wskazano w skardze, interes prawny skarżących, wywodzący się z prawa własności, został naruszony poprzez wprowadzenie nieuzasadnionego ograniczenia w zagospodarowaniu ich nieruchomości - realizacji inwestycji w postaci elektrowni wiatrowych, mimo że takie jest przeznaczenie tego obszaru przewidziane w m.p.z.p. Ponadto, kwestionowany zapis ogranicza określoną w art. 22 Konstytucji RP swobodę prowadzenia działalności gospodarczej na obszarze objętym m.p.z.p.
Dalej skarżący – odwołując się do poglądów doktryny i judykatury – podnieśli, że w toku procedury planistycznej rzeczą organów jest wyważenie interesu publicznego i prywatnego, a ochrona prawa własności może zostać zagwarantowana jedynie przy przestrzeganiu zasady proporcjonalności, wyrażonej w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, który wprowadza zakaz nadmiernej w stosunku do chronionej wartości ingerencji w sferę praw i wolności jednostki. Stąd m.in. przyznane władztwo planistyczne nie jest nieograniczone, ponieważ podejmując decyzję o przeznaczeniu terenu ustawowo wymagane jest uwzględnienie w tym procesie również prawa własności, co wynika wprost z treści art. 1 ust. 2 pkt 7 u.p.z.p., a rozwiązania planistyczne, w wyniku których doszło do ograniczenia prawa własności, powinny być rzeczowo uzasadnione.
W ocenie skarżących, ograniczenie dot. mocy elektrowni wiatrowej, narusza prawo własności oraz swobodę działalności gospodarczej. Przyjęte bowiem przez Gminę ograniczenia muszą być konieczne ze względu na wartości wyżej cenione oraz znajdować swoją podstawę w ustawie. Innymi słowy, władze samorządowe mogą wprowadzać ograniczenia prawa własności oraz swobody działalności gospodarczej, które znajdują wyraźne umocowanie w przepisach ustawowych. O ile więc wskazanie wysokości elektrowni wiatrowej należy uznać za ograniczenie prawa własności i swobody działalności gospodarczej, zgodne z art. 22 oraz art. 64 ust. 3 Konstytucji RP (jako że wskazanie maksymalnej wysokości zabudowy zostało przekazane na mocy art. 15 ust. 2 pkt 6 u.p.z.p. w kompetencję organów władzy samorządowej), o tyle organ nie był upoważniony do wprowadzenia ograniczenia w zakresie mocy elektrowni wiatrowej, bo taka możliwość nie została zastrzeżona na mocy przepisów ustawowych. Jest to więc ograniczenie nie tylko nieprzewidziane "w ustawie", ale także "w drodze ustawy".
Skarżący marginalnie też wskazali, że trudno doszukać się w tym przypadku ochrony ważnego interesu publicznego. Z natury rzeczy, wyższa moc elektrowni wiatrowej przełoży się na większą produkcję energii elektrycznej, co wpływa na poziom bezpieczeństwa energetycznego. Jednocześnie zaś zwiększenie mocy elektrowni wiatrowej pozostanie bez wpływu na ład przestrzenny Gminy i komfort jej mieszkańców, skoro w m.p.z.p. zostały wskazane maksymalne parametry elektrowni wiatrowej istotne dla ochrony tych wartości, tj. maksymalna wysokość elektrowni wiatrowej oraz maksymalna powierzchnia zabudowy.
Strona skarżąca podniosła również, że organ gminy nie może dokonywać w planie miejscowym ustaleń, które wykraczają poza granice przyjęte w art. 15 u.p.z.p., chyba że w danym przypadku pozwala na to inny przepis rangi ustawowej.
Skarżący podnieśli też, że art. 15 u.p.z.p. nie odnosi się w żaden sposób (tak wprost, jak i pośrednio) do kwestii mocy elektrowni wiatrowych czy jakichkolwiek innych urządzeń wytwórczych. Moc instalacji nie może być bowiem rozumiana jako element gabarytu obiektu na podstawie art. 15 ust. 2 pkt 6 u.p.z.p. w brzmieniu obowiązującym na dzień uchwalenia planu. Co więcej z § 4 rozporządzenia wynikało jasno, że ustalenia dotyczące parametrów i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu powinny zawierać ustalenia dotyczące gabarytów i wysokości projektowanej zabudowy. Nie jest więc możliwym uznanie, że w kategorii tej należało także uwzględnić moc instalacji wytwórczych. Brak jest też jakiejkolwiek innej kategorii ustaleń planistycznych, do których można byłoby zaliczyć moc instalacji wytwórczych. Co więcej, przepisy u.p.z.p. przez wiele lat (tj. od 25.09.2010 r. do 23.09.2023 r.) przewidywały konieczność uwzględnienia w m.p.z.p. instalacji odnawialnych źródeł energii o mocy powyżej 100 kW/500 kW i nawet wówczas ustawodawca nie zdecydował się przyznać radzie gminy kompetencji do określania maksymalnej mocy takich instalacji w ramach planu miejscowego.
Przywołane twierdzenia, zadaniem skarżących, w oczywisty sposób prowadzą do konkluzji, że organ przekroczył granice władztwa planistycznego. Naruszenie organu polegało przy tym nie tylko na tym, że ukształtował zaskarżony fragment w oderwaniu od katalogu ustaleń planistycznych określonych w art. 15 u.p.z.p., ale także na tym, że wprowadził ograniczenie, które nie jest związane z zasadami polityki przestrzennej, w tym zasadami zagospodarowania i zabudowy terenu. Należy więc uznać, że organ w tym zakresie działał poza granicami, określonymi w art. 1 ust. 1, 2 i ust. 3, art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1 u.p.z.p.
W odpowiedzi na obie skargi Rada Gminy R. wniosła o ich oddalenie wywodząc, że uchwała została podjęta zgodnie z procedurą określoną w u.p.z.p. i została pozytywnie oceniona przez organ nadzoru. Wskazano w szczególności, że projekt uchwały został wyłożony do publicznego wglądu i dyskusji, a sami skarżący mieli możliwość uczestniczenia w całym procesie planistycznym. Z prawa tego jednak nie skorzystali.
Nadto, organ podniósł, że wskazane ograniczenie mocy pojedynczej elektrowni wiatrowej wynika z możliwości technicznych i technologicznych dostępnych na moment sporządzania m.p.z.p. i prowadzenia procedury planistycznej. Przyjęcie konkretnej mocy nie miało na celu ograniczenia wolności działalności gospodarczej i nie stanowiło nadużycia władztwa planistycznego. Rada jedynie, zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 6 u.p.z.p., określiła zasady zagospodarowania terenu oraz parametry i wskaźniki kształtowania zabudowy, które należy wprowadzać obowiązkowo do m.p.z.p.
Na rozprawie, wyznaczonej na dzień 18 września 2025 r., Sąd postanowił, na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej zw. p.p.s.a.), połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt II SA/Wr 112/25 i II SA/Wr 187/25, gdyż mogły być objęte jedną skargą i prowadzić je wspólnie dalej pod wspólną sygn. akt II SA/Wr 187/25.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024, poz. 1267 ze zm.), sądy administracyjne są między innymi właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów organów jednostek samorządu terytorialnego, a wśród nich – jak to ma miejsce w rozpoznawanej sprawie – także aktów prawa miejscowego (art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a.). Uchwała organu jednostki samorządu terytorialnego jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa. Natomiast stwierdzenie nieważności uchwały przez sąd następuje tylko w przypadku istotnego naruszenia prawa (art. 147 § 1 p.p.s.a.).
Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego każdej uchwały naruszającej prawo. Stwierdzenie nieważności uchwały w oparciu między innymi o przesłankę materialnoprawną, może zatem nastąpić tylko wtedy, gdy akt ten pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu.
Uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., sąd stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały one wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.). Unormowanie to nie określa, jakiego rodzaju naruszenia prawa są podstawą do stwierdzenia przez sąd nieważności uchwały. Doprecyzowanie przesłanek określających kompetencje sądu administracyjnego w tym względzie następuje w ustawach samorządowych lub przepisach szczególnych.
W realiach badanej sprawy trzeba przede wszystkim zauważyć, że skarga wniesiona została w trybie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (dalej: u.s.g.), który w dacie podjęcia uchwały stanowił, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może po bezskutecznym wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Dla porządku wywodu Sąd wyjaśnia także, że w orzecznictwie jednoznacznie wskazuje się, że podstawy do uwzględnienia skargi na uchwałę podjętą w zakresie administracji publicznej zaistnieją tylko wtedy, gdy mamy do czynienia z naruszeniem interesu prawnego lub uprawnienia, a to naruszenie jest związane z jednoczesnym naruszeniem obiektywnego porządku prawnego. Mówiąc inaczej, skarga nie podlega uwzględnieniu w sytuacji, gdy wprawdzie naruszony zostaje interes prawny lub uprawnienie strony, ale następuje to w zgodzie z obowiązującym prawem, w granicach przysługującego gminie tzw. władztwa planistycznego, w którego ramach rada gminy ustala przeznaczenie i zasady zagospodarowania terenów położonych na obszarze gminy (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2011 r. sygn. akt II OSK 355/11 - Lex nr 920623 oraz wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w: Poznaniu z dnia 14 maja 2014 r. sygn. akt II SA/Po 890/13 - Lex nr 1474201, Krakowie z dnia 14 października 2013 r. sygn. akt II SA/Kr 719/13 - Lex nr 1384888).
Skarżący, po złożeniu wezwania do usunięcia naruszenia interesu prawnego, zgodnie z art. 101 ust. 1 u.s.g. złożyli skargę na uchwałę. W ocenie Sądu skarżący będący właścicielami/współwłaścicielami działek o numerach wskazanych w sentencji, niewątpliwe posiadają interes prawny w skarżeniu m.p.z.p. w zakresie, w jakim określa on przeznaczenie tychże działek oraz ustala zasady ich zagospodarowania. Interes osób posiadających takie nieruchomości znajduje bowiem ochronę w przepisach kodeksu cywilnego (art. 140 k.c.). Właściciel nieruchomości ma interes w ochronie służącego mu prawa własności przed ingerowaniem w to prawo, przez ograniczenie jego wykonywania i narzucanie określonego sposobu zagospodarowania nieruchomości.
W niniejszej sprawie nie ma żadnej wątpliwości co do tego, że skarżący mając tytuł prawny do działek, znajdujących się na terenie objętym m.p.z.p., mają ograniczoną możliwość wykorzystania działek dla zainstalowania na ich terenie elektrowni wiatrowych w zakresie ich mocy (do 3 MW). Zdaniem Sądu, wprowadzając niniejszą zmianę w zagospodarowaniu terenu, Gmina wpłynęła niewątpliwie na zakres uprawnień do korzystania z nieruchomości względem, których przysługuje im tytuł prawny. Stąd też w ocenie Sądu skarżący uprawnieni byli do kwestionowania uchwały, która względem należących do nich nieruchomości wyznacza zakres możliwego sposobu zagospodarowania nieruchomości i w konsekwencji ogranicza sposób wykonywania prawa własności.
Zgodnie z § 11 ust. 1 i 2 zaskarżonej uchwały dla terenów oznaczonych na rysunku planu symbolami EW[...] – EW[...] lokalny prawodawca ustalił przeznaczenie jako tereny lokalizacji elektrowni wiatrowych, na których określił lokalizację wież siłowni wiatrowych o mocy do 3MW każda wraz z urządzeniami technicznymi i infrastrukturą towarzyszącą. W myśl ust. 3 w przypadku lokalizacji elektrowni wiatrowych na terenach o których mowa w ust. 1, dopuszcza się w ramach każdego z terenów lokalizację elektrowni na działce o powierzchni nie mniejszej niż 2400m2 i nie większej niż 3600m2 - łącznie z obszarem zabudowy drogami serwisowymi i placami, z obowiązkiem pozostawienia pozostałego terenu jako rolniczego. Nadto, na terenach, o których mowa w ust. 1, dopuszcza się lokalizację podziemnych i nadziemnych sieci i urządzeń infrastruktury elektroenergetycznej oraz placów i dróg wewnętrznych, związanych z eksploatacją elektrowni wiatrowej (§ 11 ust. 4).
Ostateczna, szczegółowa lokalizacja elektrowni wiatrowych, dróg wewnętrznych, serwisowych i placów, związanych z eksploatacją elektrowni wiatrowej, zostanie określona w projekcie zagospodarowania terenu, na etapie projektu budowlanego (§ 11 ust. 5). Ustala się wysokość budowli, o których mowa w ust. 2: 1) nie większą niż 140 metrów - dla konstrukcji wieży; 2) nie większą niż 180 metrów - przy najwyższym położeniu łopat wirnika (§ 11 ust. 6).
Względem przyjętego przeznaczenia ustalono również obowiązek realizacji obiektów wież elektrowni wiatrowych o jednolitej kolorystyce, w kolorze białym lub jasnoszarym z materiału nie odblaskowego (§ 11 ust. 7), a nadto określono: 1) zakaz umieszczania reklam na konstrukcji siłowni, z wyjątkiem symbolu producenta; 2) obowiązek zabezpieczenia odgromowego; odpowiednie zabezpieczenie przed porażeniem prądem elektrycznym; 3) obowiązek wyposażenia elektrowni wiatrowych w znaki przeszkodowe, zgodnie z przepisami dotyczącymi oznakowania przeszkód lotniczych; 4) zakaz stosowania oświetlenia wież elektrowni wiatrowych, powodujących nadmierne podświetlenia tła, zmniejszającego zasięg światła znaków nawigacyjnych oraz przypominającego znaki nawigacyjne (§ 11 ust. 8 uchwały).
W ocenie Sądu zakwestionowana regulacja normująca, że na działkach skarżących wprowadza się lokalizację wież siłowni wiatrowych o mocy do 3 MW każda, modyfikuje uprawnienia i obowiązki skarżących wynikające z prawa własności i w tej sytuacji rozważenia wymagało, czy stwierdzone naruszenie interesu prawnego skarżących co do ich działek mieści się granicach obowiązującego prawa, w szczególności czy gmina nie nadużyła władztwa planistycznego. Dokonując weryfikacji prawidłowości skorzystania przez gminę w rozpoznawanej sprawie z przysługującej jej samodzielności planistycznej w pierwszej kolejności wskazać należy – jak to zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 8 sierpnia 2024 r. (sygn. akt II SA/Wr 301/24, CBOSA) - że zgodnie z art. 21 Konstytucji RP oraz art. 140 k.c. właściciel rzeczy korzysta z niej z wyłączeniem innych osób zgodnie z jej społeczno-gospodarczym przeznaczeniem i zasadami współżycia społecznego, z tym, że przy wykonywaniu własności jest ograniczony treścią przepisów szczególnych. Konstytucja RP w art. 64 ust. 3 stanowi, że własność może być ograniczona, ale jedynie w drodze ustawy i tylko w takim zakresie, w jakim nie narusza to istoty prawa własności, a więc z poszanowaniem zasady proporcjonalności, czyli zakazem nadmiernej w stosunku do chronionej wartości ingerencji w sferę praw i wolności jednostki. Ingerencja w sferę prawa własności musi być racjonalna i odpowiednia (proporcjonalna) do celów, dla osiągnięcia których ustanawia się określone ograniczenia. Takimi przepisami o randze ustawowej, zezwalającymi na ograniczenie prawa własności są m.in. regulacje zawarte w przepisach u.p.z.p., które upoważniają gminy do uchwalania aktów planowania przestrzennego. Ważne jest, czy takie ograniczenie korzystania z nieruchomości jest dopuszczalne przede wszystkim w świetle przepisów u.p.z.p., a także innych ustaw, w tym art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Według art. 3 ust. 1 u.p.z.p. kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na terenie gminy, w tym uchwalanie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy (obecnie planów ogólnych) oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, z wyjątkiem morskich wód wewnętrznych, morza terytorialnego i wyłącznej strefy ekonomicznej oraz terenów zamkniętych, należy do zadań własnych gminy. Ustalając przeznaczenie terenu lub określając potencjalny sposób zagospodarowania i korzystania z terenu, organ obowiązany jest ważyć interes publiczny i interesy prywatne, w tym zgłaszane w postaci wniosków i uwag, zmierzające do ochrony istniejącego stanu zagospodarowania terenu, jak i zmian w zakresie jego zagospodarowania, a także analizy ekonomiczne, środowiskowe i społeczne (art. 1 ust. 3 u.p.z.p.). Przytoczony przepis prawa materialnego stanowi bazę tzw. władztwa planistycznego gminy, które można zdefiniować jako przekazanie przez ustawodawcę gminie kompetencji w zakresie władczego przeznaczania i ustalania zasad zagospodarowania terenu. Oczywistym jest, że w toku procesu uchwalania czy to studium, czy planu ogólnego, czy miejscowego może dochodzić i w praktyce dochodzi do kolizji interesów. Rozstrzyganie tych konfliktów wymaga wyważenia interesu poszczególnych właścicieli nieruchomości oraz interesu publicznego całej wspólnoty samorządowej. Zachowanie balansu między wartościami chronionymi konstytucyjnie i ustawowo wyklucza zakładanie prymatu interesu ogólnego nad jednostkowym i odwrotnie. Nie oznacza to jednak, że jakiekolwiek naruszenie interesu indywidualnego z góry naznacza taki plan stygmatem nielegalności. W ocenie Sądu orzekającego w tej sprawie z przepisów takich jak art. 140 k.c. oraz art. 2, art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 1-3 Konstytucji RP wynika właśnie możliwość ingerencji, poprzez władztwo planistyczne, w prawo własności. Problem nie polega więc na tym, czy uchwała narusza prawo własności, lecz czy ta ingerencja następuje z naruszeniem prawa, ewentualnie zasady proporcjonalności, która wymaga wyważenia różnych grup interesów - publicznego (ład przestrzenny) i prywatnego (prawo własności). Wtedy można mówić o przekroczeniu władztwa planistycznego. Organom gminy przysługuje prawo władczego rozstrzygnięcia, co do przeznaczenia terenu pod określone funkcje, nawet wbrew woli właścicieli gruntów objętych planem. Podkreślić jednak trzeba, że na mocy art. 21 Konstytucji RP ochrona własności stała się jedną z zasad ustroju gospodarczego RP. Na podstawie art. 64 Konstytucji RP własność stała się również jednym z podstawowych praw ekonomicznych. Dla ochrony własności podstawowe znaczenie ma przepis art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, który statuuje zasadę proporcjonalności, a więc zakaz nadmiernej w stosunku do chronionej wartości ingerencji w sferę praw i wolności jednostki (por. Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne. Komentarz pod red. Z. Niewiadomskiego, C.H.Beck, Warszawa 2018, str. 64 - 65). Ograniczenie właścicieli w ich prawie własności, czego można spodziewać się po miejscowym planie zagospodarowania, uzasadnia tylko cel publiczny jednakże tylko wtedy, gdy innego rozwiązania, choć go szukano, nie można było znaleźć. Władztwo planistyczne gminy nie może polegać zatem na zupełnej swobodzie i dowolności w planowaniu co do przeznaczenia terenu, gdyż konieczne jest uwzględnienie w planowaniu i zagospodarowaniu prawa własności, z mocy art. 1 ust. 1 pkt 7 u.p.z.p. Nieprzestrzeganie tego spowoduje, że uprawnienie gminy do ustalania przeznaczenia terenu i sposobu zagospodarowania, może zostać nadużyte, a ustalenia planu, które będą wynikiem tego nadużycia, mogą okazać się prawnie wadliwe. W wyroku z dnia 19 czerwca 2008 r, sygn. akt II OSK 437/08, (LEX nr 490102), NSA stwierdził, że w zagospodarowaniu przestrzeni "interes społeczny" nie zyskał prymatu w odniesieniu do interesu jednostki, co oznacza obowiązek "rozważnego wyważania" praw indywidualnych obywateli i interesu społecznego w procesie planowania przestrzennego. W ocenie NSA podstawowa zasada równości wobec prawa stwarza nakaz wyważania wszystkich interesów, jakie występują w danej sprawie a istota wyważania opiera się na prawidłowej realizacji dwóch elementów tej zasady - wyważaniu wartości interesów i rezultacie wyważenia.
W ocenie Sądu, w realiach badanej sprawy, w kwestii przeznaczenia działek interes ich właścicieli nie został prawidłowo, w toku procedury planistycznej, wyważony. W żadnej mierze Gmina nie wykazała, że wyważyła wszelkie interesy - zarówno publiczne jak i prywatne - uwzględniając przy tym aspekty proporcjonalności ingerencji w sferę wykonywania konstytucyjnie chronionego prawa własności. Dlatego też - wobec nadmiernej i nieuzasadnionej ingerencji w prawo własności - uznać należało, że Gmina przekroczyła przysługujące jej władztwo planistyczne. Opracowując m.p.z.p. organ planistyczny uwzględnił możliwość wykorzystania działek na cele energetyki wiatrowej, wskazując w uzasadnieniu celowości podjęcia uchwały, że wieże elektrowni wiatrowych planowane są na terenach rolnych otwartych bez możliwości zabudowy. Sporządzona zaś prognoza oddziaływania na środowisko wskazuje jednoznacznie, że zachowane są należyte odległości w zakresie ochrony terenów zabudowy mieszkaniowej przed hałasem ponadnormatywnym. Wobec jednakże tak przyjętych założeń bez żadnego uzasadnienia ograniczono w sposób niezrozumiały dopuszczalną moc wiatraków, w sytuacji gdy wprowadzony limit nie znajduje swojego uzasadnienia w obowiązujących regulacjach ustawowych, w tym określających elementy obligatoryjne i fakultatywne m.p.z.p. Nie można przy tym tracić z pola widzenia, że samo dopuszczenie w planie instalacji wież siłowni wiatrowych nie oznacza jakie konkretnie moce będą miały ewentualnie zrealizowane elektrownie, bowiem inwestor będzie musiał przejść cały administracyjny proces inwestycyjny, aby wykorzystać teren na cele elektrowni wiatrowych.
Przyjętej przez Sąd oceny, nie mogła zmienić, podniesiona w odpowiedzi na skargę okoliczność, że wskazane ograniczenie mocy pojedynczej elektrowni wiatrowej do 3MW, wynikało z możliwości technicznych i technologicznych. Niniejsza okoliczność nie została bowiem w żaden sposób przez organ udokumentowana, jak również z przedłożonej dokumentacji nie wynika, aby w toku procedury planistycznej rozważano w ogóle kwestię mocy pojedynczej anteny w kontekście ewentualnych ograniczeń technologicznych.
Również argument zaniechania skorzystania przez skarżących z prawa aktywnego uczestnictwa w procedurze planistycznej, nie mógł zostać uwzględniony. Brak aktywnego udziału w procedurze uchwalania m.p.z.p. jest bowiem w tym przypadku okolicznością irrelewantną.
Z przywołanych względów Sąd, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części, co też orzeczono w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI