II SA/Wr 109/25

II SA/Wr 109/25 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-04-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Olga Białek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
*Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 136, art, 138 par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 64a, art. 64e
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 1225
par. 13, par. 60
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Olga Białek (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 kwietnia 2025 r. sprawy ze sprzeciwu J. sp. z o.o. z siedzibą w J. od decyzji Wojewody Dolnośląskiego z dnia 21 stycznia 2025 r. nr IF-O.7840.1.345.2024.KMB-4 w przedmiocie zatwierdzenia projektu zagospodarowania terenu i projektu architektoniczno-budowlanego oraz udzielenia pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego I. uchyla zaskarżoną decyzję w całości; II. oddala wniosek o wymierzenie grzywny; III. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz wnoszącej sprzeciw kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Przedmiotem sprzeciwu J. sp. z o.o. z siedzibą w J. (dalej: strona skarżąca) jest wskazana w sentencji decyzja Wojewody Dolnośląskiego (dalej: Wojewoda, organ odwoławczy), który decyzję Prezydenta J. z 18 czerwca 2024 r. nr 92/2024 – zatwierdzającą projekt zagospodarowania terenu i projekt architektoniczno-budowlany oraz udzielający skarżącej pozwolenia na budowę dla inwestycji obejmującej budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego wraz z infrastrukturą techniczną przy ul. [...] w J., na terenie działki nr [...], AM-[...] – uchylił w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Zaskarżone rozstrzygnięcie wydane zostało w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny.
W dniu 6 marca 2024 r. pełnomocnik strony skarżącej złożył do Prezydenta J. wniosek o pozwolenie na budowę przedmiotowej inwestycji wraz z załączonym do niego m.in. projektem zagospodarowania terenu i projektem architektoniczno-budowlanym. Postanowieniem z 16 kwietnia 2024 r. organ I instancji na podstawie art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 682 ze zm., dalej: p.b.) oraz art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: k.p.a.) nałożył na inwestora obowiązek uzupełnienia dokumentacji projektowej w ciągu 60 dni od doręczenia rozstrzygnięcia.
Po uzupełnieniu dokumentacji przez inwestora przy piśmie z dnia 21 maja 2024 r., wskazaną na wstępie decyzją Prezydent J. zatwierdził projekt zagospodarowania terenu i projekt architektoniczno-budowlany oraz udzielił skarżącej pozwolenia na budowę dla wyżej wskazanej inwestycji.
W ustawowym terminie do jego wniesienia odwołanie od powyższej decyzji złożyła Wspólnota Mieszkaniowa [...] w J., zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie art. 7 i art. 9 k.p.a. poprzez brak dokonania właściwych ustaleń faktycznych a w konsekwencji wydanie błędnej decyzji opartej na niezupełnym materiale dowodowym, naruszenie § 11 ust. 1 w zw. z § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1225, dalej: rozporządzenie, rozporządzenie w sprawie warunków technicznych) poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że przedstawiona przez inwestora analiza zacienienia potwierdza brak przeciwwskazań do realizacji inwestycji z punktu widzenia kryterium zapewnienia wymaganego nasłonecznienia pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi w nieruchomości sąsiadującej oraz naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b. poprzez nieprzeprowadzenie prawidłowej analizy wpływu inwestycji objętej skarżoną decyzją na nieruchomość sąsiadującą i jej negatywnych skutków w postaci natężenia drgań, hałasu czy wibracji. Wspólnota nadto wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, odmowę pozwolenia na budowę oraz, z daleko posuniętej ostrożności, uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W uzasadnieniu odwołania wskazano na uchybienia dotyczące analizy zgromadzonego materiału dowodowego z zaznaczeniem, że była ona zbyt ogólna, zaś samo rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o niezupełny w ocenie odwołującej się materiał dowodowy. Podkreślono również, że ani inwestor, ani organ I instancji nie wzięli pod uwagę wpływu planowanej inwestycji na nieruchomość należącą do Wspólnoty.
Wojewoda, uzasadniając uchylenie decyzji Prezydenta J. i przekazując sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania, przytoczył treść art. 35 p.b. oraz wskazał, że planowana inwestycja obejmuje rozbiórkę dwóch budynków, znajdujących się na działce przeznaczonej pod inwestycję, budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego oraz wykonanie infrastruktury deszczowej: kanalizacji deszczowej, kanalizacji sanitarnej, przyłącza wodociągowego do sieci ul. [...] i przyłącza elektroenergetycznego. Wskazano dokładną lokalizację działki, objętej planowanym zamierzeniem budowlanym oraz określono zgodność inwestycji z obowiązującym na terenie planem miejscowym.
Wraz ze wskazaniem, że mimo wprowadzenia istotnych zmian rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, obowiązujących od 1 sierpnia 2024 r., do przedmiotowej inwestycji stosuje się przepisy w uprzednim brzmieniu w związku z regulacjami intertemporalnymi, przywołano treść § 12 rozporządzenia. Następnie zaznaczono, że zaprojektowany budynek posiada jedną ścianę, zachodnią, bez okien, która usytuowana jest na granicy z działkami sąsiednimi. Przylega także do ściany budynku [...] na działce nr [...], co określono jako zgodnie z ustaleniami obowiązującego planu miejscowego oraz przepisami § 12 ust. 2 rozporządzenia. Pozostałe trzy elewacje zaprojektowano jako zaopatrzone w otwory okiennie i drzwiowe. W przypadku elewacji północnej i południowej skierowane są one na działki drogowe, natomiast elewacja wschodnia – w części – skierowana jest w stronę działki nr [...], posiadającej status działki budowlanej. Granica zachodnia tej działki nie jest równoległa do wschodniej elewacji projektowanego budynku, a najbliższy tej elewacji narożnik południowo-zachodni odległy jest o ok. 3,5 m, co organ określił na podstawie własnego pomiaru z zaznaczeniem, że odległość ta nie jest zwymiarowana na rysunku projektu zagospodarowania terenu. Zdaniem organu, jest to niezgodne z przepisem § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Dodano, że brak jest przy tym analizy, czy zachowany jest w tym przypadku przepis § 13 rozporządzenia, dotyczący przesłaniania. W dalszej części wskazano, że budynek posiada także część podziemną, wykraczającą poza obrys nadziemnej części obiektu. Na stropie części podziemnej zaprojektowano tarasy – brak jednakże zwymiarowania odległości tych tarasów od granicy działki budowlanej, na której sytuowany jest projektowany obiekt. Powołując się na przepisy rozporządzenia w sprawie warunków technicznych wskazano zaś, że odległość taka musi być nie mniejsza niż 1,5 m.
Wraz z powołaniem się na przepisy § 13 i § 60 rozporządzenia, z których wynika, że w zakresie przesłaniania i nasłonecznienia, nowoprojektowany obiekt może oddziaływać na inne obiekty, ale i inne obiekty mogą oddziaływać na ten obiekt, Wojewoda podniósł, że projektant nie przedłożył analizy przesłaniania ani nowoprojektowanego budynku przez budynek [...] oraz budynki po przeciwnej stronie ulicy [...] (budynek nr [...]), ani tych budynków przez budynek nowoprojektowany. Organ wskazał, że ograniczono się do stwierdzenia (zawartego w projekcie), że "W wyniku przeprowadzonej analizy przesłaniania stwierdzono, że usytuowanie budynku nie wprowadzi ograniczeń w naturalnym oświetleniu pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi, w szczególności w budynku wielorodzinnym zlokalizowanym na działce nr [...] ([...])", w związku z czym z oświadczenia projektanta należy wnosić, jego zdaniem, że rozpatrywał tylko przypadek przesłaniania istniejących budynków przez obiekt nowoprojektowany, brak natomiast danych, że rozpatrzył także sytuację, gdy to ten budynek jest przesłaniany. Nadto podkreślono, że nie jest oczywiste "na pierwszy rzut oka", że nie jest naruszony przepis § 13 rozporządzenia w związku z tym, że najbliżej usytuowanym wobec nowoprojektowanego budynku jest budynek [...], który jest odległy od projektowanego budynku o ok. 4 m i posiada w elewacji wschodniej otwory okienne oraz drzwi balkonowe. Podsumowując powyższe organ stwierdził, że projekt zagospodarowania terenu nie jest zgodny z § 12 rozporządzenia w zakresie odległości projektowanego obiektu od działki budowlanej nr [...] oraz odległości tarasów od granic z działkami budowlanymi, brak nadto wykazania, że spełnione są przepisy § 13 i § 60 rozporządzenia.
Kolejnym zarzutem organu był brak zwymiarowanych odległości elewacji wschodniej od granicy z działką nr [...], odległości ściany zachodniej projektowanego budynku od elewacji wschodniej budynku przy ul. [...]. Wskazano, że pomiar własny nie może być w tym przypadku precyzyjny, bowiem kontur części nadziemnej narysowano linią o grubości 1 mm, co w skali 1:500 odpowiada odległości 50 cm (1/2 m). Nadto ściany te nie są idealnie równoległe, a zatem ich odległość od siebie nie jest stała (jest różna w różnych punktach). Wojewoda nadmienił także, że projekt zawiera wskazane w rozstrzygnięciu szczegółowo niespójne lub błędne dane liczbowe, co wskazuje na nierzetelne opracowanie projektu, stąd brak możliwości oceny, czy spełnia on przepisy prawa. W związku z powyższym organ stwierdził, że projektowany budynek nie jest usytuowany zgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi, a projekt nie odpowiada wymogom rozporządzenia, dodał jednak, że niezgodność projekt z przepisami techniczno-budowlanymi czy nieprawidłowe wykonanie projektu nie stanowią podstawy do odmowy zatwierdzenia projektu zagospodarowania terenu i projektu architektoniczno-budowlanego oraz udzielenia inwestorowi pozwolenia na budowę, bowiem organ administracji architektoniczno-budowlanej ma obowiązek uprzednio wezwać inwestora do ich usunięcia. Dopiero gdy inwestor nie wywiąże się z tego obowiązku, organ ma podstawę do wydania decyzji odmownej w sprawie pozwolenia na budowę.
Wojewoda wskazał, że organ I instancji wezwał w sprawie inwestora do usunięcia nieprawidłowości, ale potem przyjął przestawione przez niego wyjaśnienia i uzupełnienia, mimo że dokumentacja nadal zawierała naruszenia przepisów budowlanych. Zdaniem organu odwoławczego, wyjaśnienia i uzupełnienia inwestora w kwestii odległości nie były prawidłowe, zaś organ nie wymienił wszystkich naruszeń – np. tych dotyczących tarasów czy nieprawidłowości w wykonaniu projektu budowlanego. Powyższe uznano za przeprowadzenie postępowania bez należytej staranności, tym samym naruszenie art. 7 k.p.a.
Kolejnym zarzutem organu była konieczność zbadania kwestii stron postępowania. Wojewoda wskazał, że organ I instancji uwzględnił w przeprowadzonym postępowaniu Wspólnotę Mieszkaniową [...] jako całość. W niniejszej sprawie istotne jest jednakże, zdaniem Wojewody, oddziaływanie projektowanego budynku na konkretne lokale mieszkalne, którym ogranicza się dopływ światła słonecznego. Stwierdzenie, że ograniczenie to mieści się w granicach przewidzianych przepisami, nie zmienia faktu, że takie ograniczenie nastąpi. Dotyczy zatem indywidualnego interesu prawnego właścicieli tych lokali, w związku z czym, właściciele ci powinni być, w ocenie organu, stronami postępowania.
Odnosząc się do zarzutów odwołania Wspólnoty Wojewoda wskazał, powołując się na przepisy Prawa budowlanego oraz rozporządzenia, że projekt techniczny nie podlega ocenie w postępowaniu przed organem administracji architektoniczno-budowlanej w sprawie o pozwolenie na budowę, zaś w związku z budynkiem sąsiadującym znajdującym się na działce nr [...], niezbędna jest znajomość konstrukcji obiekty istniejącego oraz jego stan techniczny, w związku z czym inwestor winien opracować ekspertyzę budynku przy ul. [...]. W kontekście zarzutu odnoszącego się do negatywnych skutków inwestycji w postaci natężenia drgań, hałasu czy wibracji, organ wskazał, że wspomniane oddziaływania mogą mieć miejsce podczas procesu budowlanego, jednakże projekt oceniany jest w aspekcie ukończonego obiektu i jego ewentualnych oddziaływań już po zakończeniu budowy, przez co zarzut ten nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa.
Z powyższych powodów organ odwoławczy uznał za konieczne uchylenie decyzji Starosty i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.
W sprzeciwie wniesionym do Sądu pełnomocnik skarżącej zarzucił decyzji Wojewody naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 138 § 2 k.p.a., poprzez niezasadne w okolicznościach sprawy przyjęcie, że decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, podczas gdy decyzja ta wydana była w zgodzie z obowiązującymi przepisami, projekt jest zgodny z przepisami techniczno-budowlanymi i odpowiada wymogom rozporządzenia ws. projektu budowlanego, jak również w toku postępowania brały udział wszystkie legitymowane strony. W związku z powyższym strona wniosła o: 1/ uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, 2/ dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z: wezwania z dnia 3 grudnia 2024 r., pisma skarżącej z dnia 12 grudnia 2024 r., korespondencji mailowej z pracownikiem Urzędu Wojewódzkiego oraz postanowienia z dnia 20 listopada 2024 r., 3/ wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., 4/ zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu sprzeciwu wskazano, że niniejsza sprawa nie wymagała zbadania kwestia stron postępowania, bowiem właściciele lokali byli właściwie reprezentowani przez Wspólnotę Mieszkaniową, jak również mieli możliwość w ramach dotychczasowego postępowania zgłosić zamiar występowania w nim jako strony, przy czym zgodnie z powołanym orzecznictwem zobowiązani byli jednocześnie wykazać swój indywidualny interes prawny w postępowaniu, czego nie uczynili.
Odnosząc się do zarzucanej przez organ niezgodności z przepisami techniczno-budowlanymi, pełnomocnik podkreślił, że w odpowiedzi na wezwanie Wojewody strona przedstawiła wyniki analizy przesłaniania oraz wyniki nasłonecznienia pomieszczeń, znajdujących się we wschodniej części budynku zlokalizowanego przy ul. [...], z których wynika, że warunki zawarte w § 13 rozporządzenia dotyczące naturalnego oświetlenia zostały spełnione. Odnośnie zaś zapisów § 60 rozporządzenia, dotyczących minimalnego czasu nasłonecznienia pomieszczeń, strona przedstawiła symulację zacienienia w postaci ujęć, pokazujących zakres cienia rzucanego przez budynek projektowany. Z symulacji tej wynika, że projektowany budynek nie ogranicza czasu nasłonecznienia pomieszczeń w budynku istniejącym. Jednocześnie wskazano, że spółka wskazała, że nie jest znana jej struktura mieszkań, znajdujących się w istniejącym budynku, ale przyjęła, że wszystkie mieszkania są wielopokojowe jako wariant stawiający największe wymagania w zakresie prawidłowego nasłonecznienia pomieszczeń. Nadto skorygowana została omyłka pisarska w nazewnictwie elewacji i dołączone zostały rysunki z prawidłowymi ich nazwami – nazwy elewacji względem kierunków świata. Podsumowując, pełnomocnik wskazał, że projekt spełnia wszelkie wymogi wymagane przepisami, a tym samym brak było podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji z uwagi na niezgodność z przepisami techniczno-budowlanymi.
Autor sprzeciwu podkreślił, że odległość ściany z oknami projektowanego budynku od najbliżej położonego narożnika granicy działki nr [...] wynosi 4,08 m (po weryfikacji za pomocą mapy w formie elektronicznej), przy czym zgodnie z przepisami rozporządzenia wymagana minimalna odległość to 4 m. Wskazano, że w trakcie procedowania wniosku przez organ I instancji skarżącej zwrócono uwagę, że nieczytelne są odległości i wielkości tarasów w poziomie parteru od granic działek budowlanych, co zostało poprawione tylko w części, gdzie budynek graniczy z działką [...], natomiast w wyniku przeoczenia nie zostało to poprawione od strony działki nr [...]. Pełnomocnik zwrócił uwagę również na zgodność projektu w kontekście nadbudowanego przy ścianie wewnętrznej muru i przesłaniania oraz zacieniania wschodniej elewacji przez projektowany budynek z rozporządzeniem zaznaczając, że z opracowań przedłożonych organowi I instancji jeszcze przed wydaniem pozwolenia wynika, że nie naruszono przepisów § 13 i § 60 rozporządzenia. Odnośnie zaś stanowiska organu dotyczącego obowiązku przeprowadzenia ekspertyzy przez inwestora wskazano, że przed przystąpieniem do projektowania została wykonana odkrywka fundamentów poniżej poziomu jego posadowienia, a projektant części konstrukcyjnej, podczas wizji lokalnej, dokonał oceny stanu technicznego budynku, przy czym wyniki tej oceny zostały uwzględnione podczas projektowania.
Autor sprzeciwu podniósł również, że w toku postępowania przez organem II instancji Wojewoda nie zwracał się do skarżącej o wyjaśnienie kwestii nieścisłości i błędnych danych liczbowych, w związku z czym skarżąca dowiedziała się o nich dopiero z uzasadnienia skarżonej decyzji. Sytuacja ta jest dla strony niezrozumiała, z uwagi na to, że pełnomocnik był w stałym kontakcie zarówno pisemnym, mailowym, jak i telefonicznym z pracownikiem organu i był gotowy wyjaśniać wszelkie ewentualne wątpliwości dotyczące projektu. Podano również własne wyliczenia dotyczące miejsc postojowych, powierzchni tarasów oraz wysokości budynku z podkreśleniem, że zagadnienia te nie mają wpływu na prawidłowość rozwiązań technicznych przyjętych w projekcie, a także nie mogą stanowić podstawy do wydania odmowy udzielenia pozwolenia na budową.
Pełnomocnik skarżącej wskazał nadto, że przesłanki do wydania decyzji kasacyjnej w niniejszej sprawy nie wystąpiły. Organ I instancji bowiem przeprowadził postępowanie wyjaśniające, a także nie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i nienadającą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ II instancji. Podniesiono, że projekt co prawda zawiera niewielkie nieścisłości i marginalne niedokładności obliczeniowe, jednakże organ II instancji nie wzywał strony do ich wyjaśnienia lub poprawienia, a tym samym nie dał możliwości odniesienia się do nich przed wydaniem decyzji kasacyjnej. Motywując zaś wniosek o wymierzenie Wojewodzie grzywny autor sprzeciwu podniósł, że organ spowodował znaczące opóźnienie realizacji inwestycji skarżącej oraz uchylił się od obowiązku rozpoznania sprawy w całokształcie. Wskazał również, że postanowieniem z dnia 20 listopada 2024 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził przewlekłość Wojewody Dolnośląskiego w prowadzeniu postępowania objętego niniejszym sprzeciwem oraz wyznaczył termin na załatwienie sprawy do 30 listopada 2024 r.
W odpowiedzi na sprzeciw Wojewoda wniósł o oddalenie sprzeciwu, podtrzymując poczynione w decyzji kasacyjnej ustalenia i towarzyszącą im argumentację. Powtórzono, że podjęte rozstrzygnięcie podyktowane było pominięciem stron postępowania w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, a także koniecznością skorygowania rozwiązań architektonicznych zastosowanych w projekcie budowlanym celem usunięcia wykazanych nieścisłości i nieprawidłowości. Korekta ta może mieć, zdaniem organu odwoławczego, wpływ na obszar oddziaływania inwestycji, a dokonana w postępowaniu drugoinstancyjnym zaprzeczałaby zasadzie dwuinstancyjności z przepisu art. 15 k.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli przepisy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami postępowania normującymi zasady procedury administracyjnej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Specyficzny zakres sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej wprowadzony został wraz z instytucją sprzeciwu. Na podstawie art. 64a p.p.s.a., od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Rozpoznając ten środek zaskarżenia, sąd dokonuje jedynie oceny istnienia przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. (art. 64e p.p.s.a.). W sytuacji, gdy sąd uwzględni sprzeciw stwierdzając naruszenie art. 138 § 2 k.p.a., decyzję uchyla w całości, zgodnie z art. 151a § 1 zd. 1 p.p.s.a., a w razie jego nieuwzględnienia, sprzeciw oddala (art. 151a § 2 p.p.s.a.). Zatem podstawowym obowiązkiem sądu administracyjnego jest ustalenie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., to jest, do odstąpienia przez organ drugiej instancji od zasady ogólnej ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy albo zakończenia jej w inny sposób.
Stosownie bowiem do treści art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
W świetle przywołanej regulacji, uprawnione jest twierdzenie, że ze względu na istotę decyzji kasacyjnej kontrola sądowa prowadzona w wyniku sprzeciwu nie może – co do zasady - obejmować sformułowania końcowej oceny materialnoprawnej związanej z istotą sprawy. Rozpoznając sprzeciw sąd nie ma podstaw do wyrażania oceny prawnej w zakresie szerszym niż odnoszącym się do przesłanek określonych w art. 138 § 2 k.p.a. Sąd nie bada w tym względzie kwestii związanych z innymi zagadnieniami natury pozaprocesowej łączącymi się z oceną legalności wydanego w postępowaniu administracyjnym aktu, w tym legalności nałożonego na jednostkę obowiązku. Decyzja kasatoryjna powoduje bowiem, że co do meritum sprawy nie doszło do wydana decyzji ostatecznej. W wyniku rozstrzygnięcia o charakterze kasatoryjnym sprawa wraca do organu I instancji w celu dokonania niezbędnych ustaleń, których dokonanie jest istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy, a które wykraczały poza zakres postępowania jakie mógł przeprowadzić organ odwoławczy na podstawie art. 136 k.p.a.
Brzmienie art. 138 § 2 k.p.a. wskazuje także, że wstąpienie przesłanek uprawniających do wydania decyzji kasacyjnej należy łączyć z brakiem ustalenia w sprawie stanu faktycznego sprawy, który hipotetycznie wyznacza norma prawa materialnego na podstawie której organ I instancji rozstrzygnął sprawę. Wynikające z omawianego przepisu przesłanki dopuszczalności uchylenia się przez organ odwoławczy od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy odnoszone do naruszenia przepisów postępowania oraz sytuacji, gdy konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, muszą być spełnione kumulatywnie. W orzecznictwie wskazuje się, że wprawdzie zwrot "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy" - będący podstawą zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. - jest zwrotem ocennym, jednak przyjąć należy, że jest on równoznaczny z brakiem przeprowadzenia przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, co uniemożliwiać ma rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Aby naprawić błąd organu pierwszej instancji organ odwoławczy musiałby przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w całości albo w znacznej części, a do tego nie jest uprawniony. Wyznaczenie dopuszczalności zakończenia kasacyjnie postępowania odwoławczego wymaga zatem wyprowadzenia naruszenia przepisów postępowania, którego następstwem jest niewyjaśnienie podstawowych okoliczności stanu faktycznego sprawy, bez którego nie można sprawy rozstrzygnąć.
Zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. poprzedzone być także powinno wykazaniem, że ewentualne postępowanie dowodowe przeprowadzone w oparciu o przepis art. 136 § 1 k.p.a. będzie niewystarczające. Zgodnie z treścią tego ostatniego przepisu organ drugiej instancji uprawniony jest bowiem do przeprowadzenia na żądanie strony lub z urzędu dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecenia przeprowadzenia tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Kasacyjne rozstrzygnięcie może więc zapaść wyłącznie w sytuacji, gdy wątpliwości organu drugiej instancji co do stanu faktycznego nie da się wyeliminować w trybie art. 136 k.p.a. Konieczność natomiast uzupełnienia w niewielkim zakresie postępowania dowodowego, przez przeprowadzenie określonego dowodu (lub nawet kilku) mieści się w kompetencjach organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania, wyłączając dopuszczalność decyzji kasacyjnej (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 1427/16, dostępne w CBOSA). Zgodnie bowiem z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego obowiązkiem organu drugiej instancji jest ponowna ocena całego zebranego materiału dowodowego, ewentualnie jego uzupełnienie, gdyż dokonuje on po raz drugi rozstrzygnięcia w całości tej samej sprawy, a nie jedynie oceny prawidłowości postępowania przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy, w przeciwieństwie do sądu administracyjnego, jest organem merytorycznie rozstrzygającym sprawę. W sytuacji zatem, gdy organ odwoławczy ma możliwość skorzystania z art. 136 k.p.a. to braki dowodowe nie mogą, co do zasady, stanowić podstawy do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Tylko przeprowadzenie całego postępowania wyjaśniającego (lub jego znacznej części) przez organ odwoławczy oznaczałoby naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 20 października 2016 r., sygn. akt II OSK 65/15, CBOSA). Dopiero więc, gdy wykazane zostanie, że prowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego w oparciu o art. 136 k.p.a. okaże się niewystarczające należy uchylić zaskarżoną decyzję oraz przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.
Z uwagi na powyższe, jeżeli organ odwoławczy dochodzi do przekonania o konieczności wydania decyzji kasacyjnej, powinien nie tylko uzasadnić istnienie przesłanek wymienionych w art. 138 § 2 k.p.a. ale również wskazać dlaczego nie skorzystał z możliwości przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego w trybie art. 136 k.p.a. lub też uznał, że postępowanie to okaże się niewystarczające dla rozstrzygnięcia sprawy. Przy czym w świetle w art. 138 § 2 k.p.a. konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy, mający istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, należy oceniać przez pryzmat przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w danej sprawie, co oznacza, że art. 64e p.p.s.a. należy rozumieć w ten sposób, że sąd administracyjny rozpoznając sprzeciw od decyzji ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., ale czyni to w świetle przepisów prawa materialnego, mogących mieć zastosowanie w danej sprawie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 3311/19, dostępne w CBOSA).
W konsekwencji w orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że w sprzeczności z art. 138 § 2 k.p.a. pozostaje wydanie decyzji kasacyjnej zarówno w przypadku, gdy zaskarżona decyzja była dotknięta jedynie błędami natury prawnej jak i w przypadku, gdy postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organ pierwszej instancji jest dotknięte niewielkimi brakami, które z powodzeniem można uzupełnić w postępowaniu odwoławczym na podstawie art. 136 K.p.a.
Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, że organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję naruszył art. 138 § 2 oraz art. 136 k.p.a. Jak wynika z uzasadnienia kontrolowanego rozstrzygnięcia, Wojewoda Dolnośląski uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu organowi z kilku względów.
Po pierwsze stwierdził, że przedłożony do zatwierdzenia projekt budowlany narusza § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. W przepisie tym określone zostały minimalne odległości w jakich dopuszczone jest sytuowanie na działce budowlanej budynku w stosunku do granicy tej działki. W przypadku budynku zwróconego ścianą z oknami lub drzwiami w stronę granicy odległość ta wynosi 4 m. Wojewoda ustalił, że wschodnia elewacja zaprojektowanego budynku jest skierowana w części w stronę działki nr [...] posiadającej status działki budowlanej. Granica zachodnia tej działki nie jest równoległa do wschodniej elewacji budynku, a najbliższy tej elewacji narożnik południowo-zachodni odległy jest o ok. 3,5 m, co organ ustalił na podstawie pomiaru własnego z zaznaczeniem, że odległość ta nie jest zwymiarowana na rysunku projektu zagospodarowania terenu. Odstęp ten uznano za niezgodny z cytowanym wyżej przepisem rozporządzenia. Dodano również, że na stropie części podziemnej inwestycji zaprojektowano tarasy – w tym kontekście organ podniósł brak zwymiarowana odległości tych tarasów od granicy działki budowlanej, na której usytuowany jest projektowany obiekt. Organ wskazał na brak zwymiarowania niewielkiego tarasu od strony zachodniej i tarasu od strony wschodniej przylegającego do działki nr [...].
Reasumując tę część rozważań organ odwoławczy ocenił, że projekt nie jest zgodny z § 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych w zakresie odległości projektowanego obiektu od działki nr [...] oraz odległości tarasów od działek budowlanych.
Nie dokonując oceny tego stanowiska co do meritum, do czego w świetle art. 64e p.p.s.a. Sąd na tym etapie jest uprawniony, stwierdzić należy, że wskazana przyczyna uchylenia decyzji nie uzasadnia zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. a ocena Wojewody wyrażona w tym zakresie jest przedwczesna. W sprawie niewątpliwie zaistniała istotna rozbieżność pomiędzy stanowiskiem organu a stanowiskiem strony w kwestii odległości od projektowanego budynku do najbliższego narożnika granicy działki nr [...]. Zauważyć trzeba, że inwestor na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego był wezwany, między innymi, do zwymiarowania odległości projektowanego budynku od granicy z działką nr [...]. W odpowiedzi wyjaśnił, że ściana budynku na poziomie garażu zlokalizowana jest bezpośrednio przy granicy z działką nr [...], powyżej ściana oddzielania przeciwpożarowego odsunięta jest od granicy 10 cm. Organ I instancji uwzględnił te wyjaśnienia, jednak Wojewoda ich nie zaakceptował wskazując, że inwestor błędnie uznał za ścianę zewnętrzną mur nadbudowany nad ścianą zewnętrzną garażu. Pomimo odmiennej oceny, organ odwoławczy nie wezwał jednak inwestora do przedłożenia prawidłowego wymiaru lecz na podstawie pomiaru własnego przyjął, że odległość budynku od granicy z działką nr [...] wynosi 3,5m. Tymczasem inwestor podważa to stanowisko wskazując w treści sprzeciwu, że odległość od ściany z oknami projektowanego budynku od najbliżej położonego narożnika granicy działki nr [...] wynosi 4,08 m (po weryfikacji za pomocą mapy w formie elektronicznej).
W tej sytuacji stanowisko Wojewody, co do niezgodności projektu budowlanego z § 12 rozporządzenia w zakresie odległości budynku od działki nr [...] należy uznać za przedwczesne. W przypadku odmiennej oceny wyjaśnień inwestora złożonych do organu I instancji, w kompetencjach organu odwoławczego mieściło się bowiem wezwanie inwestora do przedstawienia odpowiednich wymiarów. Organ II instancji, pomimo podjęcia czynności zmierzających do uzupełnienia dokumentacji w sprawie (wezwanie z 3 grudnia 2024 r.), nie objął jednak nimi kwestii spornej odległości projektowanego budynku od granicy z działką nr [...]. Tymczasem dopiero wyjaśnienie tej kwestii umożliwiłoby ocenę – na podstawie zgromadzonego materiału – czy przedmiotowy projekt faktycznie narusza cytowany § 12 rozporządzenia w zakresie odległości z granicą działki nr [...]. Bez ujmy dla art. 136 k.p.a. organ odwoławczy mógł również uzupełnić materiał dowodowy wzywając inwestora do zwymiarowania odległości opisanych wcześniej tarasów. Wojewoda nie dysponował danymi w tym zakresie stąd nie jest jasne co stanowiło podstawę dla wyrażenia stanowczej oceny (str. 8 uzasadnienia decyzji), że projekt nie jest zgodny z § 12 rozporządzenia także w zakresie odległości tarasów od działek budowlanych.
Skoro Wojewoda nie dysponował jednoznacznymi danymi dotyczącymi wskazanych odległości i zaniechał wezwania inwestora do ich przedstawienia, to przedwczesne jest twierdzenie o niezgodności projektu z § 12 rozporządzenia. Zaznaczyć w tym miejscu trzeba, że twierdzenie to ma istotne znaczenie w kontekście argumentacji organu uzasadniającej wydanie decyzji kasacyjnej opartej na stanowisku, że usunięcie wskazanych nieprawidłowości możliwe jest albo przez wprowadzenie zmian w projekcie albo przez uzyskanie zgody na odstępstwa, co wymaga powtórzenia postępowania przed organem I instancji. Argumentacja taka mogłaby uzasadniać wydanie decyzji kasacyjnej o ile zostałaby poparta przez organ odpowiednim materiałem dowodowym.
Kolejną okolicznością wskazaną przez organ odwoławczy jako uzasadnienie wydania decyzji kasatoryjnej była okoliczność, że projektant nie przedłożył analizy przesłaniania ani nowoprojektowanego budynku przez budynek [...] oraz budynku po przeciwnej stronie ulicy [...] (budynek nr [...]) ani tych budynków przez budynek nowoprojektowany. Inwestor ograniczył się – w projekcie – do stwierdzenia, że "w wyniku przeprowadzonej analizy przesłaniania stwierdzono, że usytuowanie budynku nie wprowadzi ograniczeń w naturalnym oświetleniu pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi, w szczególności w budynku wielorodzinnym zlokalizowanym na działce nr [...] ([...] nr [...])". Organ stwierdził, że z oświadczenia projektanta zawartego w projekcie należy wnosić, że rozpatrywał on tylko przypadek przesłaniania istniejących budynków przez obiekt nowoprojektowany, przy czym brak jest danych, że rozpatrzył także sytuację, gdy to ten budynek jest przesłaniany. Wskazał nadto, że w związku z tym, że najbliżej usytuowanym wobec nowoprojektowanego budynku jest budynek [...] (pomijając budynek [...], przylegający jedną ścianą), który jest odległy od projektowanego budynku o ok. 4m i posiada w elewacji wschodniej otwory okienne oraz drzwi balkonowe, nie jest oczywiste (na "pierwszy rzut oka"), że nie jest naruszony w tej sytuacji przepis § 13 rozporządzenia.
W kontekście powyższego przypomnieć wypada, że w toku postępowania drugoinstancyjnego Wojewoda przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe. Pismem z 3 grudnia 2024 r. wezwał bowiem inwestora do "wykazania, że spełnione są przepisy techniczno-budowlane, przede wszystkim przepisy § 13 oraz § 60 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, wobec okien we wschodniej elewacji budynku przy ul. [...] w J.".
W odpowiedzi na powyższe inwestor przy piśmie z 12 grudnia 2024 r. uzupełnił materiał dowodowy sprawy, przedstawiając wyniki analizy przesłaniania oraz wyniki nasłonecznienia pomieszczeń znajdujących się we wschodniej części budynku zlokalizowanego przy ul. [...]. Należy zauważyć, że wezwanie z 3 grudnia 2024 r. wystosowane przez organ w celu wyjaśnienia spełnienia przez przedmiotowy projekt przepisów techniczno-budowlanych nie zawierało szczegółowego wskazania zakresu tych wyjaśnień oraz określenia jakiego materiału dowodowego organ oczekuje. Nadto sam zakres wezwania (ograniczony jedynie do budynku nr [...]) w kontekście postawionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zarzutów naruszenia § 13 oraz 60 rozporządzenia okazał się zbyt mały. Nie jest jasne dlaczego, Wojewoda - pomimo, że dla oceny zachowania zgodności projektu z § 13 i § 60 rozporządzenia uznał za konieczne uzupełnienie materiału dowodowego – pominął w wezwaniu kwestę przesłaniania nowo projektowanego budynku przez inne budynki. W rezultacie w zaskarżonej decyzji podniesiono argument dotyczący naruszenia przepisów § 13 i § 60 rozporządzenia, jednakże powołując się wyłącznie na okoliczności wynikające z samego projektu budowlanego oraz pomijając zupełnie ocenę materiału pozyskanego w toku postępowania odwoławczego. Z uzasadnienia decyzji Wojewody wynika, że nie dokonał on analizy dowodów pozyskanych od inwestora na wezwanie z dnia 3 grudnia 2024 r. ograniczając się wyłącznie do przedłożonego w postępowaniu pierwszoinstancyjnym projektu.
Przedstawione okoliczności świadczą o naruszeniu art. 138 § 2 k.p.a., polegającym na jego niewłaściwym, przedwczesnym zastosowaniu. Decyzja kasacyjna może bowiem zapaść wyłącznie wtedy, gdy wątpliwości organu II instancji co do stanu faktycznego nie można wyeliminować w trybie art. 136 k.p.a., czego organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wykazał.
Powyższe uwagi należy odnieść także do dalszej argumentacji Wojewody który, podniósł, że projekt zawiera niespójne lub błędne dane liczbowe, brak jest niektórych wymiarów na rysunku projektu zagospodarowania terenu, co wskazuje na nierzetelne opracowanie projektu oraz w związku z tym brak możliwości oceny, czy spełnia on przepisy prawa. Wyrażając to stanowisko organ nie wezwał jednak inwestora do wyjaśnienia, ewentualnie usunięcia tych nieścisłości. Nie wykazał także w uzasadnieniu decyzji, że zakres stwierdzonych w projekcie nieścisłości jest tego rodzaju, że ich usunięcie wymagałoby przeprowadzenia ponownego postępowania przed organem I instancji. Przypomnieć zatem należy, że w sytuacji, gdy organ odwoławczy ma możliwość skorzystania z art. 136 § 1 k.p.a., to braki dowodowe nie mogą stanowić podstawy do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Tym samym zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. poprzedzone być powinno wykazaniem, że ewentualne postępowanie dowodowe przeprowadzone w oparciu o przepis art. 136 § 1 k.p.a. będzie niewystarczające (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 października 2024 r., sygn. akt III OSK 272/23, dostępne w CBOSA), co w niniejszej sprawie nie zostało spełnione.
W związku z powyższym, ocena konieczności zbadania kwestii stron postępowania dokonana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przez Wojewodę oraz stwierdzenie, że właściciele lokali mieszkalnych, którym ogranicza się dopływ światła słonecznego poprzez oddziaływanie na nie projektowanego budynku, powinni być stronami postępowania, jawią się jako przedwczesne. Dopiero bowiem po uzupełnieniu materiału dowodowego w zakresie dotyczącym spełnienia przesłanek z § 13 i § 60 rozporządzenia oraz po jego analizie przez organ odwoławczy, powstałyby warunki do oceny, czy istniała konieczność do podejmowania czynności procesowych zmierzających do ustalenia innych stron postępowania – właścicieli lokali mieszkalnych. Nie można bowiem pomijać, że właściciel lokalu mieszkalnego tworzącego wspólnotę może być stroną postępowania o ile wykazane zostanie, że posiada on odrębny od wspólnoty indywidulany interes prawny. Co prawda w orzecznictwie podkreśla się, że w postępowaniu administracyjnym dla uzyskania przymiotu strony przez właściciela lokalu wystarczająca jest sama potencjalna możliwość spowodowania szkodliwego oddziaływania planowanej inwestycji na otoczenie, jednak nie zwalniało to organu odwoławczego od konieczności dokonania analizy możliwości oddziaływania inwestycji na lokale na podstawie dokumentów dotyczących przesłaniania i nasłonecznienia. Co prawda w orzecznictwie nie budzi wątpliwości stanowisko, zgodnie z którym, brak czynnego udziału strony w postępowaniu przed organem pierwszej instancji powoduje, że postępowanie wyjaśniające obarczone jest taką wadą, że zachodzi konieczność powtórzenia czynności procesowych składających się na postępowanie wyjaśniające (por. wyrok NSA z dnia 5 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 1876/13). Brak zapewnienia stronie uprawnień procesowych gwarantowanych przepisami art. 10 § 1 k.p.a. oraz art. 81 k.p.a. oznacza bowiem zwykle takie naruszenie przepisów procesowych, które dezawuuje przeprowadzone przed organem pierwszej instancji postępowanie wyjaśniające (por. wywody NSA w wyroku z dnia 1 lipca 2014r. II OSK 219/13, CBOSA). Zaistnienie wskazanych okoliczności uprawnia zatem organ odwoławczy do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a, jednakże rozstrzygnięcie to musi być poprzedzone stosownymi ustaleniami i stwierdzeniem pozytywnych przesłanek w tym zakresie. Jednak w rozpoznawanej sprawie Wojewoda stosownych ustaleń w omawianym zakresie nie poczynił.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że rozstrzygnięcie kasatoryjne organu odwoławczego było nieprawidłowe, w związku z czym orzekł, na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a., jak w pkt I wyroku. Organ naruszył art. 138 § 2 k.p.a. w związku z art. 136 k.p.a. gdyż nie podjął we własnym zakresie działań celem wyeliminowania dostrzeżonych uchybień oraz wątpliwości. Organ nie wyjaśnił także dlaczego, w szczególności w związku z przeprowadzonym przezeń uzupełniającym postępowaniem dowodowym, nie byłoby możliwe skorzystanie z art. 136 k.p.a. w szerszym zakresie.
W uzupełnieniu końcowo, odnosząc się do wniosków dowodowych składanych przez stronę, Sąd wskazuje, że nie zostały one uwzględnione z uwagi na to, że w świetle przepisu art. 106 § 3 p.p.s.a ich przeprowadzenie nie było niezbędne do rozpatrzenia przedmiotowego sprzeciwu.
Odnośnie wniosku o wymierzenie grzywny – zdaniem Sądu – jego uwzględnienie byłoby nieadekwatne do stwierdzonego uchybienia w wydaniu decyzji objętej sprzeciwem. Powyższy środek ma charakter dyscyplinująco-represyjny i znajduje zastosowanie gdy postawa organu odwoławczego ma charakter rażący, niedopuszczalny w demokratycznym państwie prawa, odznaczający się lekceważącym stosunkiem do przepisu art. 138 § 2 k.p.a. Opisanemu wyżej naruszeniu, którego dopuścił się Wojewoda, takich cech nie można przypisać. Z tego względu Sąd postanowił jak w punkcie II sentencji.
Orzeczenie o kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 w zw. z art. 64b § 1 p.p.s.a. (punkt III sentencji).