II SA/Sz 275/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2007-04-18
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanesamowola budowlanazmiana sposobu użytkowanianadzór budowlanyzgoda współwłaścicieliprawo administracyjneprawo cywilnesąd administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje nakazujące doprowadzenie pomieszczenia mieszkalnego na strychu do stanu poprzedniego, uznając, że organ nadzoru budowlanego błędnie nałożył obowiązek uzyskania zgody współwłaścicieli, który powinien być rozpatrywany przed sądem cywilnym.

Sprawa dotyczyła samowolnej adaptacji części strychu na pomieszczenie mieszkalne przez najemczynię M. G. bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organy nadzoru budowlanego nakazały doprowadzenie pomieszczenia do stanu poprzedniego, uzależniając legalizację od przedłożenia zgody współwłaścicieli. Sąd administracyjny uchylił te decyzje, stwierdzając, że organ błędnie nałożył obowiązek uzyskania zgody współwłaścicieli, gdyż kwestie prawa cywilnego i własności powinny być rozstrzygane przed sądem powszechnym, a nie w postępowaniu administracyjnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie rozpoznał skargę M. G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję nakazującą doprowadzenie samowolnie zaadaptowanego pomieszczenia mieszkalnego na strychu do stanu poprzedniego. Skarżąca adaptowała część strychu na cele mieszkalne w roku [...] bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organy nadzoru budowlanego nakazały jej wykonanie określonych czynności w celu doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem, w tym przedłożenie dokumentu stwierdzającego prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, w tym zgody współwłaścicieli. Skarżąca argumentowała, że uzyskała zgodę lokatorów i posiada trudną sytuację mieszkaniową. Sąd administracyjny, kontrolując legalność zaskarżonej decyzji, uznał skargę za zasadną, ale z innych przyczyn niż podnosiła skarżąca. Sąd stwierdził, że organ nadzoru budowlanego błędnie nałożył obowiązek przedłożenia zgody współwłaścicieli, ponieważ ratio legis art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego polega na doprowadzeniu robót do stanu zgodnego z prawem w aspekcie przepisów prawa administracyjnego, a nie cywilnego. Kwestie naruszenia prawa własności i prawa do dysponowania nieruchomością powinny być rozstrzygane przed sądem powszechnym. Ponadto, skarżąca jako najemca nie mogła uzyskać zgody sądu powszechnego w trybie art. 199 Kc. W związku z tym Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją decyzje organów nadzoru budowlanego w części dotyczącej nałożenia obowiązku przedłożenia zgody współwłaścicieli, uznając, że nie podlega ona wykonaniu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ nadzoru budowlanego błędnie nałożył obowiązek przedłożenia dokumentu stwierdzającego prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, w tym zgody współwłaścicieli, w postępowaniu legalizacyjnym. Kwestie te należą do zakresu prawa cywilnego i powinny być rozstrzygane przed sądem powszechnym.

Uzasadnienie

Ratio legis art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego polega na doprowadzeniu wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem w aspekcie przepisów prawa administracyjnego, a nie cywilnego. Naruszenie prawa własności powinno być dochodzone przed sądem powszechnym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (10)

Główne

Prawo budowlane art. 51 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Dotyczy czynności mających na celu doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem.

Prawo budowlane art. 51 § ust. 3 pkt 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

W przypadku niewykonania obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, właściwy organ wydaje decyzję nakazującą doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego.

P.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, jest obowiązany do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.

P.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Pomocnicze

Prawo budowlane art. 71 § ust. 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

k.c. art. 199

Kodeks cywilny

Dotyczy czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu nieruchomością wspólną i wymaga zgody współwłaścicieli, których udziały wynoszą co najmniej połowę.

K.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ nadzoru budowlanego błędnie nałożył obowiązek uzyskania zgody współwłaścicieli w postępowaniu administracyjnym, gdyż jest to kwestia cywilnoprawna.

Odrzucone argumenty

Argumenty skarżącej dotyczące jej trudnej sytuacji mieszkaniowej i materialnej oraz zgody lokatorów z roku [...] nie były wystarczające do uchylenia decyzji w całości.

Godne uwagi sformułowania

Ratio legis art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane polega na doprowadzeniu wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, ale w aspekcie przepisów prawa administracyjnego, a nie cywilnego. W rezultacie może dojść do zalegalizowania robót budowlanych wykonanych przez inwestora naruszeniem prawa własności. W takim przypadku pokrzywdzeni mogą dochodzić swoich praw nie przed organami nadzoru budowlanego, tylko przed sądem powszechnym.

Skład orzekający

Danuta Strzelecka-Kuligowska

przewodniczący sprawozdawca

Henryk Dolecki

członek

Maria Mysiak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie granic kompetencji organów nadzoru budowlanego w postępowaniach legalizacyjnych samowoli budowlanej oraz rozgraniczenie spraw administracyjnoprawnych od cywilnoprawnych w kontekście prawa budowlanego."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy samowola budowlana wiąże się z naruszeniem praw osób trzecich (współwłaścicieli) i wymaga rozstrzygnięcia przed sądem powszechnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe rozgraniczenie kompetencji między różnymi rodzajami sądów i organów administracji, a także jak złożone mogą być kwestie prawne związane z samowolą budowlaną i prawem własności.

Sąd administracyjny: Zgoda sąsiada nie wystarczy do legalizacji samowoli budowlanej – sprawę rozstrzygnie sąd cywilny!

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Sz 275/06 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2007-04-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-03-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Danuta Strzelecka-Kuligowska /przewodniczący sprawozdawca/
Henryk Dolecki
Maria Mysiak
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2003 nr 207 poz 2016
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r.  - Prawo budowlane - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska /spr./ Sędziowie Sędzia NSA Henryk Dolecki Sędzia WSA Maria Mysiak Protokolant Małgorzata Frej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie doprowadzenia pomieszczenia mieszkalnego do stanu poprzedniego I uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], nr [...] oraz decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w zakresie nałożenia na skarżącą M. G. obowiązku przedłożenia dokumentu stwierdzającego prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w tym zgody współwłaścicieli nieruchomości na wykonane roboty budowlane, II stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Uzasadnienie
Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane /Dz. U. z 2003, Nr 207, poz. 2016 ze zm./ nakazał M. G. zamieszkałej przy ulicy [...] w [...] doprowadzenie pomieszczenia mieszkalnego ([...]) na strychu w budynku mieszkalnym do stanu poprzedniego tj. strychu.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w wyniku przeprowadzonych w dniu
[...] r., oględzin strychu w budynku mieszkalnym [...] położonym w [...] przy ulicy [...] działka nr [...], stwierdzono, że w części strychu dokonano zmiany sposobu użytkowania na pomieszczenie mieszkalne, bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Organ wskazał, że w dniu [...] r. wydał, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2, art. 52 w związku z art. 71 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000r. Nr 106, poz. 1126/, decyzję nakazującą M. G. "wykonanie następujących czynności w celu doprowadzenia części strychu na pomieszczenie mieszkalne do stanu zgodnego z prawem i uzyskania pozwolenia na użytkowanie poprzez przedłożenie do dnia [...]r.:
- inwentaryzacji architektoniczno – budowlanej wykonanych robót budowlanych wraz z orzeczeniem technicznym sporządzonym przez uprawnioną osobę, potwierdzającym wykonanie robót zgodnie z przepisami, w tym techniczno – budowlanymi, obowiązującymi Polskimi Normami oraz zasadami wiedzy technicznej;
- dokumentu stwierdzającego prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, w tym zgody współwłaścicieli nieruchomości na wykonane roboty budowlane". Organ I instancji podniósł, że M. G. nie uzyskała wymienionej zgody współwłaścicieli. Natomiast wobec skierowania przez inwestorkę do Sądu Rejonowego w [...] wniosku o czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu - zawieszono postępowanie w sprawie. W wyniku oddalenia powyższego wniosku postanowieniem z dnia [...] r., podjęto postępowanie z urzędu. Następstwem stwierdzenia nie wykonania czynności wskazanych w decyzji z dnia
[...] r. było wydanie decyzji z dnia [...] r. o doprowadzeniu pomieszczenia mieszkalnego do stanu poprzedniego.
W odwołaniu od powyższej decyzji M. G. wniosła o jej uchylenie oraz o zalegalizowanie użytkowania pomieszczenia, które adaptowała przed [...] laty. Skarżąca wskazała, że w [...] roku dokonała zmiany sposobu użytkowania części strychu w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w [...], za zgodą właściciela budynku oraz wszystkich najemców lokali. Skarżąca podniosła, że dokonała wszystkich, nakazanych decyzją z dnia [...] r. czynności, za wyjątkiem uzyskania aktualnej zgody od jednego z najemcy. Ponadto M. G. wskazała, że z uwagi na posiadaną przez nią małą powierzchnię mieszkalną ( [...] m2 ) użytkowanie przedmiotowego pomieszczenia (pow.[...] m2 ) jest dla niej bardzo istotne.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia ...] r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 51 ust. 3 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył dotychczasowy przebieg sprawy. Ponadto organ podniósł, że stosownie do art. 51 ust. 3 pkt 2 ustawy Prawo budowlane w przypadku niewykonania obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 właściwy organ wydaje decyzję nakazującą zaniechanie dalszych robót bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Organ II instancji podkreślił, że legalizacja samowolnie wykonanych przez M. G. robót budowlanych w budynku mieszkalnym przy ulicy [...] w [...], była możliwa po uzyskaniu zgody wszystkich współwłaścicieli nieruchomości. Jednakże skarżąca nie uzyskała zgody jednego z nich, a także nie uzyskała zgody zastępczej sądu powszechnego. Organ zaznaczył, że nie może uznać za wiążącej w sprawie zgody najemców z [...] roku, bowiem przy legalizacji przedmiotowej samowoli budowlanej należy uwzględnić stan prawny nieruchomości, aktualny na dzień wydania decyzji z dnia [...] r.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie złożyła M. G. wnosząc w niej o uchylenie decyzji obu instancji, z powodu nie wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz naruszenie przepisów prawa.
W uzasadnieniu przytoczyła argumenty zawarte w uzasadnieniu odwołania od decyzji organu I instancji oraz opisała przebieg postępowania. Podniosła, że mieszkanie o nr [...] przy ulicy [...] w [...], otrzymała na podstawie umowy najmu z dnia [...] r. Z powodu trudnej sytuacji mieszkaniowej zwróciła się o pozwolenie na zagospodarowanie części strychu polegającej na zaadoptowaniu go na [...], na co uzyskała zgodę wszystkich lokatorów budynku w [...] roku. Ponadto skarżąca opisała trudną sytuację osobistą oraz materialną w jakiej się znajduje.
W odpowiedzi na skargęi Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi.
Na rozprawie Sądu, która odbyła się w dniu 4 kwietnia 2007r. w sprawie sygn. akt II SA/Sz 275/06 M. G. oświadczyła, że jest najemcą lokalu nr [...] położonego w [...] przy ulicy [...], natomiast umowa najmu nie obejmuje adoptowanego pomieszczenia. Ponadto oświadczyła, że posiada inwentaryzację architektoniczno – budowlaną, która została jej zwrócona przez organ.
Natomiast uczestnik postępowania M. K. wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269).
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji doprowadziła Sąd do przekonania, że skarga jest zasadna jednakże z innych przyczyn niż wskazane przez skarżącą. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.zwanej dalej P.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zatem jest obowiązany do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.
W rozpoznawanej sprawie zastosowanie znalazł również przepis art. 135 P.p.s.a. zgodnie z którym Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Kontrola zaskarżonej decyzji z dnia [...] r. doprowadziła Sąd do przekonania, że nie tylko ta decyzja ta narusza prawo.
W rozpoznawanej sprawie bezsporny jest fakt dokonania przez skarżącą M.G. robót budowlanych polegających na wydzieleniu z powierzchni strychu pomieszczenia, zaadoptowanego następnie na cele mieszkalne, w lokalu nr [...]
w budynku [...], przy ulicy [...] w [...], które zostały wykonane bez wymaganej prawem decyzji o pozwoleniu na budowę. Z oświadczenia skarżącej wynika, że zmiana sposobu użytkowania części strychu została wykonana w [...] roku. W wyniku stwierdzenia powyższego faktu Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r. nałożył na skarżącą obowiązki wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem zakreślając przy tym termin ich wykonania. Powyższa decyzja została wydana w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 71 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji.
W ocenie Sądu organ w decyzji określającej czynności mające na celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem wykonanych robót budowlanych związanych z samowolną zmianą sposobu użytkowania części obiektu budowlanego, błędnie nałożył obowiązek polegający na przedłożeniu dokumentu stwierdzającego prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, w tym zgody współwłaścicieli nieruchomości na wykonane roboty budowlane. Ratio legis art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane polega na doprowadzeniu wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, ale w aspekcie przepisów prawa administracyjnego, a nie cywilnego. W rezultacie może dojść do zalegalizowania robót budowlanych wykonanych przez inwestora naruszeniem prawa własności. W takim przypadku pokrzywdzeni mogą dochodzić swoich praw nie przed organami nadzoru budowlanego, tylko przed sądem powszechnym. Zauważyć w tym miejscu należy, że z uwagi na istniejący od wielu lat konflikt skarżącej z jednym ze współwłaścicieli nałożony obowiązek był i tak nie wykonalny.
M. G. nie mogła również uzyskać zgody sądu powszechnego wydanej w trybie art. 199 Kc, bowiem z takim roszczeniem mogą wystąpić jedynie współwłaściciele nieruchomości, których udziały wynoszą co najmniej połowę, a jak wynika z akt sprawy skarżąca jest tylko jedynie najemcą lokalu nr [...] w budynku przy ulicy [...] w [...]. Skoro zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji oraz wcześniejsza opisana wyżej decyzja organu I instancji z [...] r. wydane zostały w sprawie wykonania przez M. G. bez pozwolenia na budowę robót budowlanych związanych ze zmianą sposobu użytkowania części strychu na pomieszczenie mieszkalne, Sąd na podstawie art. 135 P.p.s.a. poddał kontroli również w/w decyzję z [...] r.
Uchylenie w części decyzji Inspektora Nadzoru Budowlanego w nakładającej na skarżącą obowiązki z art. 51 ust.1 pkt 2 w związku z art. 71 ust.3 Prawa budowlanego stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej.
Z powyższych względów Sąd orzekł jak w wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W przedmiocie wykonalności orzeczono na podstawie art. 152 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI