II SA/Wr 104/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2023-06-29
NSAbudowlaneWysokawsa
rozbiórkasamowola budowlanaegzekucja administracyjnagrzywna w celu przymuszenianastępstwo prawneprawo budowlanewłaściciel nieruchomościobowiązek administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę na postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia do rozbiórki samowolnie rozpoczętej budowy, uznając, że obowiązek ten przechodzi na następcę prawnego i może być egzekwowany.

Skarga dotyczyła postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki rozpoczętej budowy. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że obowiązek rozbiórki, wynikający z ostatecznej decyzji administracyjnej, przechodzi na następcę prawnego właściciela nieruchomości. Pomimo wcześniejszego nałożenia i ściągnięcia grzywny na poprzedniego właściciela, sąd stwierdził, że postępowanie egzekucyjne może być kontynuowane wobec obecnego właściciela, a grzywna w celu przymuszenia jest środkiem jednorazowym w sprawach budowlanych, co oznacza, że po jej nałożeniu należy zastosować inne środki egzekucyjne, takie jak wykonanie zastępcze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał skargę A. S. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu, które uchyliło postanowienie PINB o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki rozpoczętej budowy budynku pensjonatowego. Skarżący kwestionował możliwość prowadzenia egzekucji wobec niego, argumentując, że nie był stroną pierwotnego postępowania nakazującego rozbiórkę i nie otrzymał decyzji. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organu odwoławczego. Sąd podkreślił, że obowiązek rozbiórki, wynikający z ostatecznej decyzji administracyjnej, ma charakter nieosobisty i przechodzi na następcę prawnego, którym w tym przypadku był skarżący jako kolejny właściciel nieruchomości. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 28a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w przypadku przejścia obowiązku objętego tytułem wykonawczym na następcę prawnego, postępowanie egzekucyjne jest kontynuowane, a dokonane czynności pozostają w mocy. Choć grzywna w celu przymuszenia w sprawach budowlanych jest jednorazowa, jej nałożenie i ściągnięcie od poprzedniego właściciela nie wyklucza zastosowania dalszych środków egzekucyjnych wobec następcy prawnego, po wystawieniu nowego tytułu wykonawczego. Sąd odrzucił argumenty skarżącego dotyczące niemożności wykonania obowiązku, wskazując, że organ egzekucyjny nie jest władny badać zasadności decyzji administracyjnej ani jej wykonalności na etapie postępowania egzekucyjnego. Wobec faktu, że obowiązek rozbiórki nie został wykonany, sąd uznał za prawidłowe uchylenie postanowienia o nałożeniu grzywny i wskazanie na konieczność zastosowania innego środka egzekucyjnego, takiego jak wykonanie zastępcze, zgodnie z art. 127 u.p.e.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, obowiązek wykonania nakazu rozbiórki przechodzi na następcę prawnego właściciela nieruchomości.

Uzasadnienie

Obowiązek rozbiórki ma charakter nieosobisty i wynika z faktu władztwa nad rzeczą. Zmiana właściciela nieruchomości nie wpływa na trwałość decyzji rozbiórkowej, a postępowanie egzekucyjne jest kontynuowane wobec następcy prawnego na podstawie art. 28a u.p.e.a.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (24)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 138 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 138 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 144

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.e.a. art. 119

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 120 § § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 121 § § 5

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 122 § § 2 pkt 1 i 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 28a

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 127

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 125

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 126

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 64a § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.b. art. 48

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

u.p.b. art. 92 § ust. 2 pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 50 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 57 § §1 pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c i § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Obowiązek rozbiórki przechodzi na następcę prawnego. Grzywna w celu przymuszenia w sprawach budowlanych jest jednorazowa, co uzasadnia zastosowanie innych środków egzekucyjnych po jej nałożeniu. Organ egzekucyjny nie bada zasadności decyzji administracyjnej.

Odrzucone argumenty

Skarżący nie był stroną pierwotnego postępowania i nie otrzymał decyzji nakazującej rozbiórkę. Nie jest możliwe wykonanie rozbiórki częściowej z uwagi na zakończenie budowy i wspólny fundament. Organ II instancji nie orzekł o umorzeniu postępowania, a jedynie uchylił postanowienie organu I instancji.

Godne uwagi sformułowania

Z chwilą nabycia tej nieruchomości zobowiązany stał się następcą prawnym B. M. oraz osobą zobowiązaną do wykonania nakazanej rozbiórki. Grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa, chyba że dotyczy obowiązku utrzymania obiektu budowlanego w stanie nieoszpecającym otoczenia. W przypadku przejścia obowiązku objętego tytułem wykonawczym na następcę prawnego zobowiązanego, postępowanie egzekucyjne jest kontynuowane, a dokonane czynności egzekucyjne pozostają w mocy. Organ egzekucyjny nie jest władny podejmować działań ingerujących w treść decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego.

Skład orzekający

Halina Filipowicz-Kremis

przewodniczący sprawozdawca

Olga Białek

sędzia

Marta Pawłowska

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Przejście obowiązku rozbiórki na następcę prawnego, jednorazowość grzywny w celu przymuszenia w sprawach budowlanych, ograniczenia kognicji organu egzekucyjnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wielokrotnej zmiany właściciela nieruchomości obciążonej obowiązkiem rozbiórki.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje złożoność egzekucji administracyjnej w przypadku samowoli budowlanej i wielokrotnej zmiany właściciela nieruchomości, co jest częstym problemem w praktyce.

Kupujesz nieruchomość z nakazem rozbiórki? Odpowiedzialność przechodzi na Ciebie!

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wr 104/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-06-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-03-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Halina Filipowicz-Kremis /przewodniczący sprawozdawca/
Marta Pawłowska
Olga Białek
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 138 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek Asesor WSA Marta Pawłowska po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia 13 grudnia 2022 r. nr 1198/2022 w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku polegającego na rozbiórce rozpoczętej budowy budynku pensjonatowego oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta Wrocławia nr 1828/2022, z dnia 9 września 2022 r. o orzeczono o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia w kwocie 135901,44 zł na A. S.
Wymienione postanowienie PINB zostało, w ustawowo przewidzianym terminie, oprotestowane zażaleniem A. S.
Postanowieniem nr 1198/2022, wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 kpa, po rozpatrzeniu zażalenia A. S. na opisane postanowienie Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej DWINB) uchylił zaskarżone postanowienie w całości. W uzasadnieniu wskazał, że decyzją nr 67/2000 z dnia 4.02.2000 r. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta Wrocławia nr 13-11/99 z dnia 7.07.1999 r., którą nakazano B. M. rozbiórkę rozpoczętej rozbudowy budynku pensjonatowego przy al. [...] we W., realizowanej bez pozwolenia na budowę. Decyzja DWINB została zaskarżona do sądu administracyjnego oraz wstrzymano jej wykonanie. Naczelny Sąd Administracyjny, Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu oddalił skargę (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu z dnia 30.10.2002 r., sygn. akt II SA/Wr 487/2000), a obowiązek wynikający z tej decyzji należało wykonać. Organ I instancji ustalił, że nieruchomość przy al. [...] we W. została sprzedana przez B. M. A. S. Z chwilą nabycia tej nieruchomości zobowiązany stał się następcą prawnym B. M. oraz osobą zobowiązaną do wykonania nakazanej rozbiórki. Upomnieniem nr [...] z dnia 15.07.2003 r. wezwano zobowiązanego do wykonania nakazanej rozbiórki. Zobowiązany wówczas odesłał to upomnienie do PINB, wskazując, że jest ono bezzasadne, ponieważ nie może odpowiadać za B. M. Pismem z dnia 19.10.2010 r., informując o zamiarze przeprowadzenia kontroli w celu sprawdzenia wykonania rozbiórki, PINB wskazał, że zobowiązany jest następcą prawnym B. M. i w konsekwencji to na nim spoczywa obowiązek wykonania nakazanej rozbiórki. Dnia 4.11.2010 r. przeprowadzono kontrolę, która wykazała, że budynek objęty nakazem nie został rozebrany. Pismem z dnia 25.09.2013 r. PINB ponownie wyjaśnił, że zobowiązany jest następcą prawnym B. M. oraz osobą zobowiązaną do wykonania nakazanej rozbiórki. Skierowano też ponowne upomnienie nr [...] z dnia 25.09.2013 r., którym wezwano do wykonania rozbiórki uprzedzając, że jeśli nie nastąpi to w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia, może zostać wszczęte postępowanie egzekucyjne. Pismo z dnia 25.09.2013 r. oraz upomnienie zostało doręczone zobowiązanemu w dniu 17.10.2013 r. Budynek objęty nakazem rozbiórki nie został rozebrany, a B. M. ponownie stał się właścicielem nieruchomości, na której jest on zlokalizowany. Tym samym stał się następcą prawnym oraz osobą zobowiązaną do wykonania nakazanej rozbiórki. Upomnieniem nr [...] z dnia 7.10.2020 r. wezwano B. M. do wykonania rozbiórki. Poinformowano także, że obowiązek jest nieuchronny i w przypadku dalszego uchylania się od jego wykonania zostanie zastosowany środek egzekucyjny. Upomnienie zostało doręczone dnia 12.10.2020 r. Upomnienie skierowane do B. M. okazało się nieskuteczne. Stąd też, w dniu 14.12.2020 r. wystawiono na B. M. tytuł wykonawczy nr [...], a postanowieniem nr 2737/2020 nałożono na niego grzywnę w celu przymuszenia, wzywając do wykonania rozbiórki oraz zapłaty nałożonej grzywny w terminie 4 miesięcy od dnia doręczenia tego postanowienia. Postanowienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono B. M. w dniu 18.12.2020 r. Termin wyznaczony postanowieniem upłynął dnia 19.04.2021 r. B. M. nie wykonał rozbiórki w wyznaczonym terminie. Grzywna w celu przymuszenia została zatem przymusowo ściągnięta. B. M. wystąpił także o uchylenie decyzji DWINB. Wniosek został rozpatrzony negatywnie decyzją DWINB nr 1166/2021 z dnia 25.10.2021 r. Decyzja DWINB została utrzymana w mocy decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 31.12.2021 r. Decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wyrok w sprawie tej skargi jeszcze nie zapadł. Dnia 8.07.2022 r. PINB ustalił, że ponownie zobowiązany A. S. stał się właścicielem nieruchomości, na której jest zlokalizowany budynek objęty nakazem rozbiórki. Stąd też ponownie stał się następcą prawnym B. M. oraz osobą zobowiązaną do wykonania nakazanej rozbiórki. Skierowano do zobowiązanego upomnienie nr [...] z dnia 18.07.2022 r., którym wezwano do wykonania nakazanej rozbiórki. Poinformowano także o możliwości wszczęcia postępowania egzekucyjnego w przypadku niewykonania nakazu oraz możliwości zastosowania środków egzekucyjnych. Upomnienie zostało doręczone w dniu 25.07.2022 r. Pismem z dnia 29.07.2022 r. zobowiązany ustosunkował się do upomnienia wskazując, że niezrozumiałym jest to, że PINB obowiązku wynikającego z dokumentów, których nigdy nie otrzymał, tj. decyzji organów nadzoru budowlanego, z których wynika obowiązek. Innymi słowy zobowiązany podtrzymał stanowisko wyrażone w odpowiedzi na pierwsze upomnienie, jakie otrzymał przed laty. PINB dla miasta Wrocławia ustalił, że do dnia sporządzenia postanowienia budynek objęty nakazem rozbiórki nie został rozebrany. PINB dla miasta Wrocławia, na podstawie art. 119,120 § 1,121 § 5, art. 122 § 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, postanowieniem nr 1828/2022 z dnia 9 września 2022 r., nałożył grzywnę w celu przymuszenia w kwocie 135 901,44 zł na A. S. oraz wezwał do wpłacenia nałożonej grzywny w terminie 4 miesięcy od dnia doręczenia tego postanowienia na rachunek bankowy Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego dla miasta Wrocławia nr [...], a także do wykonania obowiązku określonego w załączonym tytule wykonawczym nr [...] z dnia 1.09.2022 r. w terminie 4 miesięcy od dnia doręczenia tego postanowienia. Organ I instancji podniósł, że obowiązki wynikające z przepisów Prawa budowlanego, w tym też nakaz rozbiórki są obowiązkami o charakterze nieosobistym, wynikają one bowiem z faktu władztwa nad określoną rzeczą. Decyzja orzekająca nakaz dotyczy nieruchomości, a prawo własności nieruchomości jest prawem zbywalnym. Dokonanie czynności cywilnoprawnej, w wyniku której dochodzi do przeniesienia własności nieruchomości i utraty władztwa nad nią przez poprzedniego właściciela powoduje ten skutek, że nie on, ale nowy właściciel będzie zobowiązany do ponoszenia ciężarów publicznoprawnych związanych z własnością tej nieruchomości. Okoliczność, że inwestor i właściciel obiektu budowlanego, który był stroną w postępowaniu, w którym została wydana decyzja nakazująca rozbiórkę, po wydaniu decyzji nakazującej rozbiórkę na skutek czynności cywilnoprawnych nie jest już właścicielem nieruchomości, nie oznacza, że obowiązek wykonania decyzji nie obciąża już ani inwestora, ani aktualnego właściciela nieruchomości. Zmiana właściciela obiektu objętego nakazem rozbiórki nie wpływa na trwałość decyzji rozbiórkowej, ani też nie eliminuje jej z obrotu prawnego, a także nie skutkuje koniecznością prowadzenia ponownego postępowania legalizacyjnego. W przedmiotowej sprawie B. M. był zarówno inwestorem, jak i właścicielem nieruchomości, na której znajduje się budynek objęty nakazem rozbiórki. Stąd też z chwilą utraty władztwa nad nieruchomością przy al. [...] we W. przez B. M. to zobowiązany jako jego następca prawny i właściciel nieruchomości, stał się zobowiązany do wykonania nakazu. W takiej sytuacji, w sprawie toczącej się egzekucji, zastosowanie znajduje art. 28a u.p.e.a., który stanowi, że w przypadku przejścia obowiązku objętego tytułem wykonawczym na następcę prawnego zobowiązanego, postępowanie egzekucyjne jest kontynuowane, a dokonane czynności egzekucyjne pozostają w mocy. Stąd też to zobowiązany jest obecnie stroną postępowania egzekucyjnego, podmiotem zobowiązanym do wykonania rozbiórki i to wobec zobowiązanego będą stosowane środki egzekucyjne, które doprowadzą do wykonania nakazu. Ewentualne roszczenia w stosunku do B. M. z tego tytułu stanowią materię cywilnoprawną, a do rozpatrzenia sporów w tym zakresie właściwy jest sąd powszechny. Pozostaje to jednak bez wpływu na konieczność wykonania nakazu i nie uprawnia do odstąpienia od jego wykonania. Zauważyć należy jednak, że zobowiązany był świadomy powyższego, bowiem już za pierwszym razem, gdy stał się właścicielem przedmiotowej nieruchomości, PINB informował zobowiązanego o tym. Nabywając drugi raz tę nieruchomość zobowiązany godził się zatem na związane z tym konsekwencje. Z okoliczności sprawy wynika, że zobowiązany nie zamierza wykonać nakazu, podobnie jak B. M. w okresach, gdy był właścicielem budynku. Świadczy o tym brak jakichkolwiek działań, które miałyby doprowadzić do wykonania obowiązku połączony z kwestionowaniem tego, że jest obecnie zobowiązany do jego realizacji. PINB dla miasta Wrocławia kilkukrotnie wyjaśniał zobowiązanemu tę kwestię, co jednak nie zmieniło postawy zobowiązanego i nie doprowadziło do wykonania nakazu rozbiórki ciążącego na właścicielu nieruchomości. W takich okolicznościach organ I instancji stwierdził, że zobowiązany uchyla się od wykonania egzekwowanego obowiązku, pomimo skierowania upomnienia i konsekwencji, jakie w nim wskazano. PINB zobowiązany jest zatem wszcząć postępowanie egzekucyjne i zastosować środek egzekucyjny, ponieważ wyczerpano już możliwości nakłonienia zobowiązanego do dobrowolnego wykonania nakazu. Organ I instancji wybrał grzywnę w celu przymuszenia, ponieważ jest to środek najmniej uciążliwy dla zobowiązanego. Nałożenie grzywny oraz wyznaczenie terminu, w którym można wykonać nakaz nie spowoduje powstania po stronie zobowiązanego żadnych negatywnych konsekwencji i jakichkolwiek dodatkowych kosztów, ponad te związane z wykonaniem nakazu. Celem nałożenia grzywny jest doprowadzenie do wykonania egzekwowanego obowiązku, a nie obciążenie dodatkowym ciężarem finansowym. Jeśli jednak zobowiązany nie wykona nakazu pomimo nałożenia grzywny lub też będzie z tym zwlekać, trzeba liczyć się z utratą środków w wysokości nałożonej grzywny. PINB podniósł, że obiekt objęty nakazem rozbiórki to budynek. Grzywnę w celu przymuszenia należało zatem wyliczyć jako iloczyn powierzchni jego zabudowy i 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych. Aktualnie obowiązuje komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 26.08.2022 r. w sprawie ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego za II kwartał 2022 r., która wyniosła 5020 zł. 1/5 tej kwoty wynosi 1004 zł (5020 zł/m2 x 1/5 = 1004 zł/m2). Powierzchnia zabudowy budynku objętego nakazem rozbiórki wynosi 135,36 m2. Wartość tę ustalono poprzez przyjęcie dla jej obliczenia wymiarów budynku ustalonych w toku kontroli przeprowadzonej w dniu 4.11.2010 r. oraz wymiarów wskazanych w przedłożonym przez B. M. niezatwierdzonym projekcie budowlanym dla budynku o funkcji hotelowej - rozbudowa istniejących obiektów z 04.1999 r., autorstwa mgr. inż. arch. A. S.(1), mgr. inż. bud. A. S.(2), inż. L. W. oraz mgr. inż. R. S. Iloczyn tych wartości wynosi 135 901,44 zł (135,36 m2 x 1004 zł/m2). PINB dla miasta Wrocławia wyznaczył termin 4 miesięcy na wykonanie obowiązku. Po wykonaniu nakazu zobowiązany ma prawo zwrócić się do PINB z wnioskiem o: umorzenie nałożonej grzywny (w przypadku, gdy nie zostanie uiszczona lub ściągnięta) - art. 125 u.p.e.a., zwrot nałożonej grzywny wraz z uzasadnieniem (w przypadku, gdy grzywna zostanie uiszczona lub ściągnięta) - art. 126 u.p.e.a. PINB wskazał także, że jeśli zobowiązany nie wpłaci grzywny w terminie, zostanie ona ściągnięta przez naczelnika urzędu skarbowego, jeśli nie wykona egzekwowanego obowiązku w terminie, zastosowanie zostanie wykonanie zastępcze (obowiązek zostanie wykonany przez inną osobę na koszt i niebezpieczeństwo zobowiązanego). PINB poinformował także o zagrożeniu karą za wykroczenie - art. 92 ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego: kto - pomimo zastosowania środków egzekucji administracyjnej nie stosuje się do wydanych na podstawie ustawy, decyzji organ nadzoru budowlanego, podlega karze aresztu albo karze ograniczenia wolności albo karze grzywny. PINB wskazał także, że zobowiązanego obciążają koszty wydania tego postanowienia w wysokości 68 zł - art. 64a § 1 pkt 1 u.p.e.a. PINB wezwał do ich niezwłocznej wpłaty na rachunek bankowy PINB dla miasta Wrocławia nr [...], pod rygorem ich ściągnięcia przez naczelnika urzędu skarbowego.
Po rozpatrzeniu zażalenia i wnikliwej analizie materiału dowodowego Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że zgodnie z art. 6 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.; dalej: u.p.e.a.) w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Według art. 121 u.p.e.a.: § 1. Grzywna w celu przymuszenia może być nakładana kilkakrotnie w tej samej lub wyższej kwocie, z zastrzeżeniem § 4; § 2. Z zastrzeżeniem § 5 każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10 000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 50 000 zł. § 3. Grzywny nakładane wielokrotnie nie mogą łącznie przekroczyć kwoty 50 000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 200 000 zł.; § 4. Jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa, chyba że dotyczy obowiązku utrzymania obiektu budowlanego w stanie nieoszpecającym otoczenia; § 5. Wysokość grzywny, o której mowa w § 4, stanowi, w przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części, iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki, i 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych. Organ wskazuje, że decyzja egzekwowana w tym postępowaniu egzekucyjnym wydana została na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym przed dniem 11 lipca 2013 r., tj. przed jego nowelizacją dokonaną w ustawie z dnia 27 marca 2013 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw. Wydanie decyzji nakazującej B. M. rozbiórkę rozpoczętej rozbudowy budynku pensjonatowego przy al. [...] we W., realizowanej bez pozwolenia na budowę, było obowiązkiem organu w zaistniałym stanie faktycznym. Można również wskazać, że organ decyzją nr 1166/2021 z dnia 25 października 2021 r. odmówił uchylenia ostatecznej decyzji DWINB nr 67/2000 z dnia 4 lutego 2000 r., utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta Wrocławia nr 13-11/99 z dnia 7.07.1999 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 31 grudnia 2021 r., znak: DON.7100.265.2021 utrzymał ww. decyzję DWINB w mocy. W związku z wniesieniem skargi na decyzję GINB - sprawa aktualnie znajduje się w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie, wyrok w sprawie tej skargi jeszcze nie zapadł. Co za tym idzie, przedmiotowa decyzja o nakazie rozbiórki będąca podstawą egzekwowanego obowiązku jest decyzją ostateczną i wykonalną, nie została wyeliminowana z obrotu prawnego. Treść obowiązku podlegającego egzekucji została ukształtowana w toku odrębnego postępowania zakończonego prawomocną i ostateczną decyzją. Oznacza to, że zakres podmiotowy, jak i zakres potrzebnych do wykonania robót budowlanych został już ustalony i nie podlega ponownej ocenie. Treść ta nie jest badana i nie może być kwestionowana w toku postępowania egzekucyjnego. Będąca źródłem obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej decyzja DWINB jest bowiem ostateczna, nie wstrzymano jej wykonania, nie została również wyeliminowana z obrotu prawnego, a termin na wykonanie wskazanego w niej obowiązku minął. Organ podnosi, że obowiązek wskazany w tytule wykonawczym, tj. rozbiórka rozbudowy nie został wykonany, co potwierdza zażalenie skarżącego. Należy jednak wskazać, że zaskarżone postanowienie PINB dla miasta Wrocławia o nałożeniu grzywny na skarżącego jako nieprawidłowe nie może ostać się w obrocie prawnym. Zgodnie bowiem z § 4 art. 121 u.p.e.a. jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa, chyba że dotyczy obowiązku utrzymania obiektu budowlanego w stanie nieoszpecającym otoczenia. Natomiast w niniejszej sprawie organ I instancji postanowieniem nr 2737/2020 z dnia 14 grudnia 2020 r. nałożył już grzywnę w celu przymuszenia w kwocie 135 008,10 zł na B. M., poprzedniego właściciela nieruchomości, która została także przymusowo ściągnięta. Jak już wyżej wskazano, w sprawach z zakresu prawa budowlanego grzywna orzekana jest jednorazowo. Zgodnie z art. 28a u.p.e.a. w przypadku przejścia obowiązku objętego tytułem wykonawczym na następcę prawnego zobowiązanego, postępowanie egzekucyjne jest kontynuowane, a dokonane czynności egzekucyjne pozostają w mocy. Zastosowanie dalszych środków egzekucyjnych może jednak nastąpić po wystawieniu przez wierzyciela nowego tytułu wykonawczego i skierowaniu go do organu egzekucyjnego wraz z urzędowym dokumentem wykazującym przejście dochodzonego obowiązku na następcę prawnego Skarżący - A. S. – jest następcą prawnym B. M. Postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte wobec B. M., a teraz z uwagi na występujące następstwo prawne winno być kontynuowane wobec A. S. Od paru lat B. M. oraz A. S. niejako "wymieniają" się prawem własności nieruchomości, na której jest zlokalizowany ten budynek, którego część jest objęta nakazem rozbiórki. W okolicznościach sprawy - do skarżącego - nowego właściciela nieruchomości wystosowano upomnienie nr [...] z dnia 18 lipca 2022 r., które zostało odebrane w dniu 25 lipca 2022 r. Doszło także do wystawienia wobec skarżącego tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 1 września 2022 r. Według wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 3594/18 (LEX nr 2647392): zgodnie z art. 28a u.p.e.a. w przypadku przejścia obowiązku objętego tytułem wykonawczym na następcę prawnego zobowiązanego, Dostępowanie egzekucyjne jest kontynuowane, a dokonane czynności egzekucyjne pozostają w mocy. Powołany przepis wprost nakazuje kontynuowanie postępowania egzekucyjnego, jeżeli obowiązek objęty tytułem wykonawczym przeszedł na następcę prawnego osoby zobowiązanej. Na następcę prawnego mogą zaś przejść prawa zbywalne i dziedziczne, a takim jest prawo własności. (...) Szeroka formuła art. 28a u.p.e.a. nie wprowadza ograniczeń odnośnie do sposobu przejścia obowiązku objętego tytułem prawnym na następcę prawnego zobowiązanego i źródłem przejścia obowiązku objętego tytułem wykonawczym na inny podmiot może być czynność o charakterze cywilnoprawnym, taka jak umowa sprzedaży. Nie ulega przy tym wątpliwości, że nabycie praw w drodze umowy jest także następstwem mającym charakter następstwa szczególnego (tzw. sukcesji syngularnej, tj. nabycia praw pod tytułem szczególnym). Skoro zbywca prawa własności tej nieruchomości przeniósł to prawo na nabywcę - aktualnego zobowiązanego - to wraz z przeniesieniem tego prawa zostały przeniesione również ograniczenia prawa własności wynikające z wydanych decyzji administracyjnych. Organ wskazuje, że przejście obowiązku administracyjnego następuje, gdy wskutek czynności cywilnoprawnych dochodzi do przekształcenia zobowiązanego w nowy podmiot prawa albo do zmiany właściciela rzeczy, z która jest związany egzekwowany obowiązek (Piotr Przybysz "Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz", WKP 2018, pkt 1 do art. 28a: Cezary Kulesza (w:) "Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz", pod red. Dariusza Ryszarda Kijowskiego, LEX 2015, pkt 3-6 do art. 28a; wyrok WSA w Opolu z dnia 24 stycznia 2005 r., sygn. akt II SA/Wr 39/03). Zastosowanie dalszych środków egzekucyjnych może jednak nastąpić po wystawieniu przez wierzyciela nowego tytułu wykonawczego i skierowaniu go do organu egzekucyjnego wraz z urzędowym dokumentem wykazującym przejście dochodzonego obowiązku na następcę prawnego (wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 629/19). Z tego przepisu art. 28a u.p.e.a. wynika zatem, że w przypadku przejścia obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym na następcę prawnego zobowiązanego - postępowanie egzekucyjne jest kontynuowane, a dokonane czynności egzekucyjne pozostała w mocy. Zatem raz nałożona i ściągnięta grzywa w celu przymuszenia na poprzedniego właściciela nieruchomości, jak to miało miejsce w tej sprawie, pozostałe w mocy, w związku z czym niemożliwe jest ponowne nałożenie grzywny w celu przymuszenia w tejże sprawie. W tym postępowaniu egzekucyjnym PINB dla miasta Wrocławia winien kontynuować postępowanie egzekucyjne, kolejnym zaś środkiem jest wykonanie zastępcze z art. 127 u.p.e.a. PINB wykorzystał bowiem wszelkie możliwe okoliczności w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. Postanowieniem nr 2737/2020 z dnia 14 grudnia 2020 r. nałożył na zobowiązanego grzywnę w celu przymuszenia, z jednoczesnym zagrożeniem zastosowania kolejnego środka egzekucyjnego, co również nie doprowadziło do wykonania obowiązku. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolicie przyjmuje się, że w trakcie egzekucji wynikającego z przepisów prawa budowlanego obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego organ egzekucyjny powinien, w razie bezskutecznego upływu terminu określonego w art. 15 § 1 u.p.e.a., w pierwszej kolejności nałożyć na podstawie art. 119 § 1 lub § 2 ustawy grzywnę w celu przymuszenia, uznając, że wykonanie zastępcze, unormowane w art. 127 u.p.e.a., powinno zostać co do zasady orzeczone dopiero, ody mimo wymierzenia grzywny zobowiązany nie wykona obowiązku (por. wyrok NSA z dnia 13 maja 2009 r. sygn. II OSK 767/08, ONSAiWSA, 2010, Nr 5, poz. 92). Należy wskazać, że wykonanie zastępcze obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji administracyjnej jest surowym środkiem egzekucyjnym, zmierzającym do wykonania danej decyzji, a więc zmierzającym do respektowania prawa. Zastosowanie tego środka powinno nastąpić wtedy, gdy inne środki egzekucyjne nie odnoszą skutku, a zarazem dany obowiązek może być wykonany przez inna osobę niż zobowiązanego. W związku z tym, zaskarżone postanowienie PINB dla miasta Wrocławia jako nieprawidłowe należy uchylić w całości na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a.
Skargę na ostateczne postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego złożył A. S. Na podstawie art. 50 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako p.p.s.a.) zaskarżył w całości, w szczególności w zakresie uzasadnienia, o ile nie umorzono postępowania w pierwszej instancji. Na podstawie art. 57 §1 pkt 3 p.p.s.a. zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w tym zwłaszcza na błędne przyjęcie, że postępowanie egzekucyjne powinno być kontynuowane wobec skarżącego, to jest naruszenie: 1) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nieprawidłowe zgromadzenie i rozpatrzenie materiału dowodowego i w konsekwencji niewyjaśnienie wszelkich okoliczności faktycznych niezbędnych do prawidłowego rozpatrzenia niniejszej sprawy, w tym: - nieuwzględnienie, że czynności egzekucyjne realizowane w stosunku do skarżącego nie mają podstawy prawnej, nie wynikają bowiem z ciągu decyli, które powinny poprzedzać ewentualną egzekucję, gdyż nie istnieje w obrocie decyzja, z której wynikałby obowiązek skarżącego (obowiązek nakazu rozbiórki) podlegający egzekucji w przyjętym trybie; - nieuwzględnienie, że nie jest możliwe dokonanie rozbiórki częściowej (do pierwszej kondygnacji) budynku przy al. [...] W., skoro jest to budynek więcej niż jednokondygnacyjny, zakończony i użytkowany od ponad 20 lat; 2) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez orzeczenie jedynie uchylenia zaskarżonego postanowienia pierwszej instancji i jednocześnie brak orzeczenia o umorzeniu postępowania pierwszej instancji w całości, o co skarżący wnosił. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i § 3 p.p.s.a. skarżący wnos o iuchylenie zaskarżonego postanowienie w całości oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji i umorzenie postępowania administracyjnego w całości. Na podstawie art. 200 p.p.s.a. strona wnosi o zasądzenie od Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, według norm określonych prawem. W uzasadnieniu strona opisała przebieg remostrowanego postępowania, a następnie wskazała, że co prawda uchylił zaskarżone postanowienie organu I instancji w całości, jednakże nie orzekł o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec skarżącego. Co więcej, a co przy tym istotne, z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wynika, że podstawą uchylenia postanowienia organu I instancji nie były okoliczności podniesione przez skarżącego w zażaleniu (do których notabene Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego w ogóle się nie odniósł), ale przekonanie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, że raz nałożona na poprzedniego właściciela nieruchomości - B. M. i ściągnięta grzywna w celu przymuszenia pozostaje w mocy wobec skarżącego, w związku z czym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miast Wrocławia winien kontynuować
postępowanie egzekucyjne i zastosować kolejny środek jakim jest wykonanie zastępcze. Skarżący kategorycznie nie zgadza się z rozstrzygnięciem Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, w tym zwłaszcza z uzasadnieniem jego postanowienia, które stwierdza powinność kontynuowania postępowania egzekucyjnego wobec skarżącego i zastosowania przez organ I instancji wykonania zastępczego. Skarżący kolejny raz podkreśla, że decyla nakazująca rozbiórkę rozpoczętej rozbudowy budynku została w niniejszej sprawie wydana wyłącznie wobec B. M. Skarżący A. S. takiej decyzji nigdy nie otrzymał, ani nie był jej adresatem. Nie może zatem odpowiadać za B. M. i skierowane wobec tego ostatniego imiennie decyzje administracyjne. W szczególności zatem nie może być prowadzone przeciwko skarżącemu postępowanie zmierzające do zastępczego wykonania obowiązków nałożonych decyzją administracyjną na B. M., nie zaś na skarżącego. Zgodnie z naczelną zasadą prawa administracyjnego decyzja administracyjna jednostronnie rozstrzygająca o prawach i obowiązkach strony (do takich z pewnością należy decyzja o nakazie rozbiórki) jest zawsze skierowana do wyraźnie określonego adresata (nawet jeśli dotyczy uprawnień związanych z nieruchomością). Tak jest w niniejszej sprawie, przejście obowiązków wynikających z danej decyzji nie jest możliwe, chyba że przepis tak stanowi (tak prawo budowlane przesądza w przypadku decyzji o pozwoleniu na budowę, decyzji o warunkach zabudowy, decyli o środowiskowych pozwolenie wodnoprawne). Nigdzie natomiast prawo administracyjne nie przesądza o możliwości "przekazywania" tych zobowiązań administracyjnoprawnych w drodze sukcesji mającej obejmować nakaz rozbiórki. W ocenie skarżącego nabywca nieruchomości (poza przypadkami wyraźnie wskazanymi w ustawie), nie może być związany treścią decyzji administracyjnej, skierowanej do innego podmiotu. Gdyby bowiem było tak jak chcą tego organ I i II instancji, że decyzja nakazująca rozbiórkę wydawana jest jedynie wobec "obiektu" (a nie wobec konkretnej osoby), to decyzja ta nie nakładałaby obowiązku rozbiórki na konkretnego jej właściciela (aktualnego), ale na każdoczesnego właściciela nieruchomości, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Reasumując, egzekucja prowadzona wobec A. S. nie ma usprawiedliwionych podstaw i powinna zostać niezwłocznie umorzona. Niesłusznie zatem organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia instruuje Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta Wrocławia, iż ten ostatni winien kontynuować postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego, zaś kolejnym środkiem jaki powinien być zastosowany jest wykonanie zastępcze z art. 127 u.p.e.a. Zatem, zdaniem strony postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego, wobec braku przesłanek formalnoprawnych dla prowadzenia egzekucji, powinno zostać niezwłocznie umorzone, o co też skarżący wnosi w petitum niniejszej skargi. Skarżący podnosi również, że wykonanie decyzji rozbiórkowej (w tym wykonanie zastępcze) nie jest w niniejszej sprawie możliwe z przyczyn natury faktycznej. Zarówno bowiem organ I jak i II instancji nie uwzględniły w swych rozstrzygnięciach i nie rozważyły należycie faktu zakończenia budowy całego obiektu budowlanego ponad 20 lat wcześniej, co skutkuje brakiem możliwości (czego nie należy utożsamiać z trudnościami) jego rozbiórki tylko w części opisanej w treści ostatecznej decyzji Inspektora Nadzoru Budowalnego dla miasta Wrocławia o rozbiórce nr 13-11/99 z dnia 07.07.1999 r. Za brakiem możliwości rozbiórki rozpoczętej budowy – zakończonej ponad 20 lat wcześniej - przemawia również fakt, że cały obiekt jest posadowiony na jednym fundamencie, posiada w szczególności jedną instalację elektryczną, wodno-kanalizacyjną, gazową, jedno opomiarowanie i tym samym rozbiórka wprost doprowadziłaby do zniszczenia obiektu w części nieobjętej samowolą, stwierdzoną w przywołanej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta Wrocławia nr 13-11/99 z dnia 07.07.1999 r. Z pewnością zaś wykonanie zastępcze nie może prowadzić do urzeczywistnienia skutków nie wyrażonych w decyli rozbiórkowej, której wykonanie dotyczy, gdyż w przeciwnym razie mielibyśmy tu do czynienia z samowolą, ale nie właściciela nieruchomości, lecz organów administracji budowlanej. Taki stan rzeczy byłby ewidentnie sprzeczny z zasadą działania organów na podstawie prawa i w jego graniach. Również zatem z powyższych względów przekazanie sprawy do dalszego prowadzenia organowi I instancji i zastosowanie wykonania zastępczego jawi się jako oczywiście nieprawidłowe i niesłuszne. Skarżący zarzuca również, że organ II instancji naruszył art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez orzeczenie jedynie uchylenia zaskarżonego postanowienia pierwszej instancji i jednocześnie brak orzeczenia o umorzeniu postępowania pierwszej instancji w całości, o co skarżący wnosił. Przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a w zw. z art. 144 k.p.a., który został wskazany w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia jako podstawa rozstrzygnięcia organu II instancji, wynika, iż organ odwoławczy wydaje postanowienie, w którym uchyla zaskarżone postanowienie w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając to postanowienie – umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. Tymczasem w niniejszej sprawie organ II instancji uchylił zaskarżone postanowienie, ale ani nie orzekł o istocie sprawy ani nie uwzględnił wniosku skarżącego o umorzenie postępowania pierwszej instancji w całości. Z treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia organu II instancji - w którym ten instruuje Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta Wrocławia, iż ten ostatni winien kontynuować postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego i zastosować wykonanie zastępcze - zdaje się wynikać, iż intencją organu odwoławczego było uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, zaś w takim przypadku podstawą prawną rozstrzygnięcia powinien być art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a., który jednak nie został w żadnym miejscu uzasadnienia skarżonego postanowienia powołany, co czyni niejasnym dla skarżącego jakie konkretnie przepisy prawa organ odwoławczy uczynił podstawą prawną rozstrzygnięcia i również stanowi istotne naruszenie procedury administracyjnej. Reasumując, w ocenie skarżącego, w zaskarżonym postanowieniu organu II instancji niesłusznie wskazano na powinność kontynuowania postępowania egzekucyjnego wobec skarżącego i zastosowania przez organ I instancji wykonania zastępczego, gdyż jak wskazał powyżej skarżący nie ma ku temu przesłanek natury prawnej jak i faktycznej. W konsekwencji zasługuje na uwzględnienie wniosek skarżącego o uchylenie zaskarżonego postanowienie w całości oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji i umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie.
W doręczonej sadowi odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i pod-trzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki sąd administracyjny zważył:
W pierwszym rzędzie należy wskazać, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wy-kładni (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107), a uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju kwalifikowane wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przenosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy i przechodząc do kontroli zaskarżonego postanowienia godzi się przypomnieć, że skarżonym postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta Wrocławia z dnia 9 września 2022 r. nr 1828/2022 nałożono na A. S. celu przymuszenia do wykonania obowiązku polegającego na rozbiórce rozpoczętej rozbudowy budynku pensjonatowego we W., przy al. [...].
W pierwszej kolejności, przypomnieć należy, że zgodnie z dyspozycją art. 119 tej ustawy, grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wy-konania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Grzywnę nakłada się, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji o charakterze niepieniężnym. W myśl art. 121 § 4 i 5 u.p.e.a., jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa, chyba że dotyczy obowiązku utrzymania obiektu budowlanego w stanie nieoszpecającym otoczenia. W rozpoznawanym przypadku organ egzekucyjny zobowiązany był do zastosowania środków przewidzianych w u.p.e.a., ponieważ skarżący nie wykonał obowiązku, wynikającego z ostatecznej decyzji administracyjnej. Skarżone postanowienie uchyliło postanowienie organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. W ocenie sądu, działanie organu drugiej instancji było prawidłowe. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze należy w pierwszej kolejności stwierdzić, że nie może odnieść zamierzonego skutku argumentacja wskazująca na niemożność wykonania obowiązku. Na etapie zaskarżenia postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia organ egzekucyjny nie jest władny podejmować działań ingerujących w treść decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego (zob. wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2017 r., II OSK 1773/16, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sadów Administracyjnych). Wynika to nie tylko z faktu, że organ egzekucyjny nie jest władny do badania zasadności i wymagalności egzekwowanego obowiązku (art. 29 § 1 u.p.e.a.), ale i nie jest władny uchylać, zmieniać czy też w inny sposób weryfikować ostatecznej decyzji administracyjnej, która podlega wykonaniu. Ponadto niedopuszczalność badania podstawy egzekwowanego obowiązku w postępowaniu dotyczącym postanowienia w sprawie grzywny w celu przymuszenia wynika z zasady niekonkurencyjności środków zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 122 § 3 u.p.e.a., zobowiązanemu służy prawo zgłoszenia zarzutów i wniesienia zażalenia w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 33 i 34) oraz prawo wniesienia zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreślano wielokrotnie, że w zażaleniu na postanowienie o zastosowaniu grzywny w celu przymuszenia nie jest dopuszczalne przywoływanie okoliczności wskazanych w art. 33 u.p.e.a., tj. dotyczących zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego (zob. wyrok NSA z 13 października 2011 r., II OSK 1441/10; wyrok NSA z 11 lutego 2014 r., II OSK 2186/12; wyrok NSA z 10 kwietnia 2015 r., II OSK 2185/13, CBOSA). Zażalenie takie sprowadzać się może tylko do kwestionowania wyboru środka egzekucyjnego albo wysokości wymierzonej grzywny, w przypadku gdy nie wniesiono zarzutów opartych na podstawach wymienionych w art. 33 pkt 6 i 8 u.p.e.a. (por. R. Hauser, Z. Leoński Egzekucja administracyjna, Wyd. Prawnicze, Warszawa 1995 r., str. 191). Dlatego argumentacja zobowiązanego w przypadku postępowania zażaleniowego nie powinna zawierać wskazania podstaw zarzutu (art. 33 p.e.a.), jak przykładowo wykonanie obowiązku, niewykonalność obowiązku, niedopuszczalność egzekucji lub zastosowanego środka egzekucyjnego albo zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Argumentacja ta będzie wówczas bezskuteczna. Miejscem dla jej rozpatrzenia jest wyłącznie postępowanie zainicjowane wniesieniem zarzutu. Dla sądu administracyjnego argumentacja taka jest prowadzona poza granicami sprawy (art. 134 § 1 p.p.s.a.) i dlatego nie powinna być w ogóle rozważana, poza wskazaniem na jej bezprzedmiotowość (tak NSA w wyrokach o sygn. akt: II OSK 117/14 lub 109/17, CBOSA). W niniejszej sprawie skarżący wnosząc zażalenie na postanowienie o nałożeniu grzywny, a także w skardze, podnosił natomiast argumenty, które w istocie sprowadzają się do kwestionowania możliwości wykonania obowiązku z uwagi na brak zgody wspólnoty mieszkaniowej na wykonywanie przez stronę jakichkolwiek robót w nieruchomości, wręcz na wejście skarżącego na teren nieruchomości. Ta zaś argumentacja (zarzuty skargi), nie mogła być skutecznie podniesiona w postępowaniu dotyczącym postanowienia w sprawie nałożenia grzywny w celu przymuszenia na podstawie art. 122 u.p.e.a. i pozostawała poza zakresem kognicji sądu w niniejszej sprawie, bowiem kontrolowanie prawidłowości wydania postanowienia w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia nie może obejmować tego typu zarzutów. W związku z zarzutem braku prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, co w ocenie skarżącego skutkuje niemożnością kontynuowania egzekucji trzeba wskazać, że adresatem decyzji jest i pozostaje skarżący. Akta sprawy wskazują wprost, że zarówno właściciel lokalu, jak i współwłaściciele nieruchomości byli stronami postępowania merytorycznego. W konsekwencji mają świadomość konieczności jego wykonany. Nadto okoliczność, którą podnosi zobowiązany nastąpiła jeszcze przed wydaniem decyzji, stanowiącej źródło egzekwowanego obowiązku. Nie-zależnie zatem czy ta okoliczność jest istotna dla prowadzenia postępowania wykonawczego, nie można nawet twierdzić, że jest to okoliczność nowa, która powstała po wydaniu decyzji.
Wobec treści art. 121 § 4 u.p.e.a. trzeba także dodać, że środek egzekucyjny - stosowany w przypadku obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego – został przez ustawodawcę określony w taki sposób, że nie pozostawił organowi egzekucyjnemu wyboru środka egzekucyjnego, a grzywna w celu przymuszenia może być zastosowana tylko jeden raz.
W efekcie, wobec stwierdzenia, że mimo nałożenia grzywny w celu przymuszenia obowiązek rozbiórki w dalszym ciągu nie został wykonany, prawidłowe było uchylenie postanowienia organu I szej instancji i wskazanie w motywach orzeczenia, że obecnie istnieje konieczność zastosowania innego środka egzekucyjnego, takiego, który wprost prowadzi do wykonania obowiązku. Okoliczności tej nie zmienia ani fakt, że w trakcie postępowania egzekucyjnego przedmiot postępowania (budynek pensjonatowy) podlegał obrotowi prawnemu, ani okoliczność, że poprzednik prawny skarżącego uiścił nałożoną grzywnę. W takiej sytuacji, bowiem obowiązek wykonania rozbiórki przechodzi na następców prawnych zobowiązanego, co słusznie zauważono w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Dalej trzeba powiedzieć, że w sprawie zastosowanie znalazł art. 28a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który stanowi: "w przypadku przejścia obowiązku objętego tytułem wykonawczym na następcę prawnego zobowiązanego, postępowanie egzekucyjne jest kontynuowane, a dokonane czynności egzekucyjne pozostają w mocy. Zastosowanie dalszych środków egzekucyjnych może jednak nastąpić po wystawieniu przez wierzyciela nowego tytułu wykonawczego i skierowaniu go do organu egzekucyjnego wraz z urzędowym dokumentem wykazującym przejście dochodzonego obowiązku na następcę prawnego". Dokonując kontroli prawidłowości skarżonego postanowienia, należy jednoznacznie stwierdzić, że nie budzi ono zastrzeżeń. Zgodnie z art. 127 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wykonanie zastępcze stosuje się, gdy egzekucja dotyczy obowiązku wykonania czynności, którą można zlecić innej osobie do wykonania za zobowiązanego i na jego koszt. Do takiej kategorii obowiązków należy obowiązek rozbiórki obiektu budowlanego. Jeszcze raz należy podnieść, że skarżący podnosi, iż jego poprzednik prawny uiścił już grzywnę, ale zapomina, że jest to grzywna w celu przymuszenia do wykonania obowiązku, a nie stanowi "zastępstwa" za niewykonanie obowiązku. Jeśli zobowiązany uiści grzywnę, a nie wykona nałożonego prawomocną decyzją obowiązku, to organ egzekucyjny jest zobowiązany prowadzić postępowanie wykonawcze aż do momentu uzyskania zamierzonego celu. Dlatego skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu (art. 151 ppsa).
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.), dalej zwanej p.p.s.a., zgodnie, z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie. Zaskarżone postanowienie należy do tej ostatniej kategorii, a zatem wniesiona skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym bez wyznaczania rozprawy.
Mając na uwadze wyżej powiedziane, orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 151 ppsa.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI