II SA/WR 103/24

II SA/Wr 103/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-08-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-02-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Adam Habuda /przewodniczący/
Marta Pawłowska
Olga Białek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
Hasła tematyczne
Odpady
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 153  i art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 189 f
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Adam Habuda Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek (spr.) Asesor WSA Marta Pawłowska Protokolant: Starszy sekretarz sądowy Ewa Trojan po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi C. Sp. z o.o. z siedzibą we W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 30 maja 2023 r. nr SKO 4103/2/23 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za brak osiągnięcia wymaganego poziomu recyklingu oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi C. Sp. z o.o. (dalej: spółka, strona skarżąca) jest wskazana w sentencji decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu (dalej: SKO, organ odwoławczy), którą utrzymana została w mocy decyzja Prezydenta W. (dalej: organ I instancji) z dnia 23 sierpnia 2021 r., nr WSR-GO.0644.2.2021.KWDL, nakładająca na spółkę karę pieniężną w wysokości 7.906,04 zł za brak osiągnięcia wymaganego w 2019 r. poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami wskazanych frakcji odpadów.
Powyższe rozstrzygnięcia wydane zostały w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
Decyzją z dnia 23 sierpnia 2021 r. organ I instancji nałożył na spółkę przedmiotową karę pieniężną, a w wyniku złożonego odwołania SKO, decyzją z dnia 5 listopada 2021 r., utrzymało w mocy tę decyzję. Powyższe rozstrzygnięcie zostało przez spółkę zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjny we Wrocławiu. Wyrokiem z dnia 22 października 2022 r. (sygn. II SA/Wr 375/22) WSA uchylił ww. decyzję organu odwoławczego. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd powołał się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2022 r., sygn. akt III OPS 1/21, z której wynika, iż do postępowań w przedmiocie nałożenia administracyjnych kar pieniężnych znajduje zastosowanie art. 189f Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: kpa). WSA nadto wskazał, że o ile w decyzji organu I instancji z dnia 23 sierpnia 2021 r. wyjaśniono (bez szczegółowego uzasadnienia) dlaczego nie zastosowano powyższego przepisu kpa, to w decyzji SKO kwestia ta została całkowicie pominięta przez organ drugiej instancji. W konkluzji, mając na uwadze art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 – dalej: p.p.s.a.), Sąd zobowiązał organ odwoławczy do dokonania analizy prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy pod kątem zaistnienia przesłanek wskazanych w rozdziale IVA kpa, to jest art. 189a i n.
Wobec powyższego, ponownie rozpoznając sprawę SKO wskazało, że w dniu 31 sierpnia 2020 r. spółka sporządziła i złożyła organowi I instancji sprawozdanie, o którym mowa w art. 9n ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2021 r. poz. 888 ze zm. – dalej: ucpg) za rok 2019. Następnie 22 października 2020 r. dokonała korekty tego sprawozdania. Z zestawienia danych pierwotnego sprawozdania wynika, że spółka odebrała łącznie 324,98 Mg odpadów komunalnych. W jego korekcie podała, że do ponownego użycia i recyklingu przekazała 34,62 Mg odpadów o kodach 15 01 02 (20,04 Mg) i 15 01 01 (14,58 Mg), wykazując poziom recyklingu wynoszący 21,61%.
W dniu 18 lutego 2021 r. dokonano kolejnej korekty sprawozdania, z którego wynika, że Spółka odebrała łącznie 62,82 Mg odpadów komunalnych, a do ponownego użycia i recyklingu przekazała 17,58 Mg odpadów o kodach 15 01 01 (7,1 Mg) i 15 01 02 (10,48 Mg) wysortowanych z odpadu o kodzie 15 01 06, wykazując poziom recyklingu wynoszący 56,76% przy założeniu, że łączna masa zebranych odpadów wynosi 62,82 Mg. Różnica pomiędzy tym sprawozdaniem a sprawozdaniem z dnia 22 października 2020 r. wynikała z tego, że z ogólnej masy zebranych odpadów strona skarżąca wyłączyła 262,16 Mg odpadów o kodzie 20 02 03, stanowiących odpady z cmentarzy.
W decyzji z dnia 23 sierpnia 2021 r. organ I instancji uznał za bezpodstawne wyłączenie ww. odpadów z kategorii odpadów komunalnych, gdyż właśnie jako takie należy je kwalifikować. W związku z tym, na podstawie danych ujętych w sprawozdaniu z dnia 18 lutego 2021 r., organ I instancji dokonał ponownego obliczenia osiągniętego przez spółkę poziomu recyklingu, określając jego wartość na 10,97%. Uwzględniając powyższe organ nałożył na spółkę przedmiotową karę zaznaczając, że z uwagi na art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ucpg w zw. z m. in. art. 189a § 2 pkt 1 i pkt 2 kpa, nie miał możliwości odstąpić od jej nałożenia.
Po ponownym rozpoznaniu odwołania (na skutek przywołanego wcześniej wyroku tutejszego Sądu z dnia 18 października 2022 r.), zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją SKO utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołał w pierwszej kolejności przepisy art. 6c ust. 1 i 2, art. 6d ust. 1 i 2 i art. 6f ust. 2 ucpg, wskazując na obowiązki gminy w zakresie odbierania odpadów komunalnych. Zwrócił uwagę, że wymieniona ustawa przewiduje odstępstwo od mechanizmu opisanego w powołanych przepisach. Wówczas, zgodnie z art. 9g ucpg (w brzmieniu obowiązującym w okresie, którego dotyczyło złożone przez Spółkę sprawozdanie), podmiot odbierający odpady komunalne (nie gmina), na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym, w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami oraz ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania, określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 3b ust. 2 i art. 3c ust. 2. Podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości ma obowiązek wskazywać poziom osiągniętego w danym roku recyklingu w składanym organowi wykonawczemu gminy sprawozdaniu (art. 9n ust. 1 i ust. 4 ucpg).
Dalej SKO powołało § 2 rozporządzenia z dnia 14 grudnia 2016 r. Ministra Środowiska w sprawie poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 2167 – które obowiązywało do dnia 31 grudnia 2020 r., dalej: rozporządzenie) oraz tabelę nr 1 zawartą w załączniku do tego rozporządzenia, zgodnie z którymi, poziom recyklingu i przygotowania do ponownego użycia papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła został w 2019 r. określony w wysokości 40%. Wzór, według którego należy obliczyć poziom wymaganego recyklingu został określony w § 3 pkt 2 rozporządzenia. Organ odwoławczy zaznaczył, że w sprawie nie są sporne wartości wymagane do zastosowania tego wzoru, to jest Mo – łączna masa odebranych odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości oraz Umpmts – udział łączny odpadów papieru, metali, tworzyw sztucznych, szkła i wielomateriałowych w składzie morfologicznym odpadów komunalnych, który wg sprawozdania z dnia 18 lutego 2021 r. wynosił 49,3%. Nie był też sporny fakt odbierania przez spółkę odpadów o kodzie 20 02 03 – spółka wykazała je w sprawozdaniu z 22 października 2020 r. Usunięcie tej kategorii odpadów w korekcie z dnia 18 lutego 2021 r. nastąpiło na skutek uznania przez spółkę, że nie są to odpady komunalne, bez kwestionowania faktu, że odpady te zostały odebrane.
Mając na uwadze powyższe wyliczenia (wg określonych przepisami wzorów wraz z wyjaśnieniem), przebieg postępowania przed organem I instancji oraz argumenty podnoszone przez spółkę w jego toku oraz w treści odwołania, organ odwoławczy stwierdził, że najistotniejszą kwestią wynikłą na gruncie niniejszej sprawy jest wartość łącznej masy odpadów komunalnych odebranych od właścicieli nieruchomości (z wyłączeniem odpadów z grupy 17) ustalona na podstawie ewidencji prowadzonej przez podmiot odbierający odpady. Wskazał, że zgodnie z definicją zawartą w art. 3 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz. U z 2021 r., poz. 779 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w 2019 r., odpadami komunalnymi są odpady powstające w gospodarstwach domowych, z wyłączeniem pojazdów wycofanych z eksploatacji, a także odpady niezawierające odpadów niebezpiecznych pochodzące od innych wytwórców odpadów, które ze względu na swój charakter lub skład są podobne do odpadów powstających w gospodarstwach domowych; niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne pozostają niesegregowanymi (zmieszanymi) odpadami komunalnymi, nawet jeżeli zostały poddane czynności przetwarzania odpadów która nie zmieniła w sposób znaczący ich właściwości. Z powyższej definicji SKO wywiodło, że kluczowym czynnikiem decydującym o tym, czy dany odpad jest odpadem komunalnym, jest jego charakter (właściwość) i skład względem typowych (tj. powstających w gospodarstwach domowych) odpadów komunalnych. Dalej organ odwoławczy wyjaśniał, że jednym ze sposobów klasyfikowania odpadów jest źródło ich powstawania (art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o odpadach). Czynnik ten, wraz z właściwością danego rodzaju odpadu, został z kolei określony jako podstawowy czynnik, na podstawie którego minister właściwy ds. środowiska miał opracować katalog odpadów (art. 4 ust. 3 ustawy o odpadach). Zgodnie z rozporządzeniem ws. katalogu odpadów, odpady podzielono na 20 grup. W ostatniej z nich, zawarto odpady komunalne łącznie z frakcjami gromadzonymi selektywnie (§ 2 pkt 20 ww. rozporządzenia). Podział na poszczególne rodzaje odpadów został dokonany w załączniku nr 1 do powyższego aktu wykonawczego. W grupie 20 wydzielono 3 podgrupy, tj. 20 01 - odpady komunalne segregowane i gromadzone selektywnie (z wyłączeniem 15 01), 20 02 - odpady z ogrodów i parków (w tym z cmentarzy) oraz 20 03 - inne odpady komunalne. Na tej podstawie, SKO stwierdziło, że sporny na gruncie niniejszej sprawy rodzaj odpadu został zawarty w drugiej z ww. grup. Tym samym wartość czynnika Mo wynosiła 324,98 Mg – tak jak wskazała Spółka w sprawozdaniu z 22 października 2020 r.
Tym samym, wbrew twierdzeniu spółki, sporne odpady o kodzie 20 02 03 były odpadami komunalnymi, co wynika z wytycznych zawartych w art. 4 ust. 3 ustawy o odpadach. Czynnikami, które zadecydowały o takim jego zaklasyfikowaniu, były źródło jego powstania i właściwości czyniące go podobnym do odpadów powstających w gospodarstwach domowych.
Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że zarówno w pierwotnej wersji sprawozdania z dnia 31 sierpnia 2020 r., jak i w wersji z dnia 8 października 2020 r., ww. odpady wymieniono w części II sprawozdania, tabela A (informacja o odebranych odpadach komunalnych). Z kolei w wersji sprawozdania z dnia 22 października 2020 r. wykazano je również w części VI. Skutkowało to wykazaniem recyklingu na poziomie 21,61% zamiast wymaganych 40%. Pomimo tego, spółka nie starała się wyjaśnić przyczyn braku osiągnięcia wymaganego poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia zebranych odpadów komunalnych w jakikolwiek sposób, co w ocenie SKO świadczyło o tym, że była ona świadoma braku wypełnienia nałożonego na nią obowiązku i wiążących się z tym konsekwencji w postaci administracyjnej kary pieniężnej (w szczególności, że jest profesjonalnym przedsiębiorcą funkcjonującym na rynku gospodarki odpadami). Dopiero wszczęcie postępowania w przedmiocie nałożenia kary administracyjnej spowodowało kolejne korekty sprawozdania, w wyniku których usunięto z niego odpady o kodzie 20 02 03.
Odnosząc się do argumentów odwołania Kolegium wskazało, że obowiązujący od 6 września 2019 r. art. 1b ucpg – w przypadku odpadów komunalnych stanowiących części roślin pochodzących z pielęgnacji terenów zielonych lub cmentarzy, a także z targowisk – odsyła do stosowania przepisów dotyczących postępowania z bioodpadami stanowiącymi odpady komunalne. Organ odwoławczy zaważył, że według spółki przepis ten oznacza, że skoro odpady pochodzące z części roślin, m. in. z pielęgnacji cmentarzy należy traktować jako bioodpady komunalne, to pozostałe odpady mieszczące się w kategorii 20 02 nimi nie są. Przeciwne rozumowanie skutkowałoby bowiem uznaniem ww. przepisu za zbędny, co z kolei świadczyłoby o braku racjonalności ustawodawcy. Organ zaznaczył jednak, że spółka w swojej argumentacji pominęła, że wprowadzenie ww. przepisu miało związek z rozszerzeniem katalogu odpadów komunalnych zbieranych selektywnie o bioodpady (art. 1 pkt 2 lit. a tiret drugie ustawy zmieniającej), tj. odpady ulęgające biodegradacji (art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o odpadach). Wprowadzenie powyższych zmian wiązało się też ze zmianą brzmienia art. 3b ucpg i wydania, w miejsce dotychczasowego rozporządzenia, kolejnego aktu wykonawczego, tj. rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 3 sierpnia 2021 r. w sprawie sposobu obliczania poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 1530). Organ odwoławczy wyjaśnił, że również przepisy obecnie obowiązującego rozporządzenia i wzór, według którego należy obliczyć poziom recyklingu, nie wyłączyły z tych obliczeń odpadów o kodzie 20 02 03. Wywiódł stąd, że odpady takie stanowią również odpady komunalne.
Ustosunkowując się do argumentacji spółki, że przy uwzględnieniu spornych odpadów wymóg osiągnięcia określonego w przepisach poziomu recyklingu jest niewykonalny, organ odwoławczy wskazał, że wymogi co do poziomu recyklingu w poszczególnych latach oraz zasady kwalifikowania odpadów są określone w powszechnie obowiązujących przepisach prawa. Tym samym spółka jako przedsiębiorca prowadzący profesjonalną działalność gospodarczą w zakresie gospodarki odpadami, dysponując danymi obrazującymi masę poszczególnych rodzajów odpadów komunalnych odbieranych przez nią w poprzednich latach, powinna podejmować działania zmierzające do takiego ukształtowania przyjmowanego przez nią strumienia odpadów, aby osiągnięcie ww. poziomów recyklingu i przygotowania do ponownego użycia było możliwe. SKO zwróciło uwagę, że strona skarżąca w toku postępowania jedynie w treści pism wskazywała, że sporne odpady nie kwalifikują się recyklingu, jednak nie przedstawiła jakichkolwiek świadczących o tym dowodów.
Co do administracyjnej kary pieniężnej z art. 9x ust. 2 i ust. 3 ucpg, zdaniem organu odwoławczego spółka nie wykazała w jakikolwiek sposób (poza składaniem oświadczeń w toku postępowania), aby brak osiągnięcia przez nią poziomu recyklingu za 2019 r. o wartości wskazanej w tabeli nr 1 stanowiącej załącznik do rozporządzenia, wynikał wyłącznie z przyczyn od niej niezależnych (np. poprzez okazanie dokumentów, z których wynikałoby, że odbierane przez nią odpady o kodzie 20 02 03 w całości nie nadają się do jakiegokolwiek procesu przetworzenia mającym na celu wprowadzić je do ponownego użycia). Organ zwrócił uwagę, że pomimo obowiązków przewidzianych w art. 7 i 77 kpa, nie musi on poszukiwać za wszelką cenę dowodów, które przeczyłyby faktom już ustalonym. To na spółce, jeśli chciała się uwolnić od powyższego obowiązku, spoczywał ciężar dowodu przeciwnego.
Dalej SKO wyjaśniało, że wymierzona spółce kara nie podlega miarkowaniu ani uznaniu administracyjnemu – jej obliczenie zostało dokładnie uregulowane przepisami ucpg, a za tak przyjętym stanowiskiem przemawia brzmienie art. 9zc ust. 1 ucpg.
Organ odwoławczy nie dopatrzył się przesłanek odstąpienia od nałożonej kary na podstawie art. 189f kpa. Spółka bowiem nie wykazała, że nałożona została na nią inna sankcja w tym samym przedmiocie. Zdaniem SKO, nie można też było stwierdzić, że waga naruszenia prawa przez stronę skarżącą była znikoma. Opierając się na słownikowym znaczeniu słowa "znikomy", organ odwoławczy zauważył przede wszystkim, że spółka nie kwestionowała faktu, że nie osiągnęła poziomu recyklingu wymaganego przepisami prawa, zaś do osiągnięcia wymaganego poziomu zabrakło 29,03%, co stanowiło 46 ton odpadów. Stąd też organ stwierdził, że nie można było mówić o znikomym rozmiarze naruszenia. SKO dodało przy tym, że realizacja obowiązków przez spółkę w zakresie recyklingu wpływa w konsekwencji na wykonanie obowiązków nałożonych na gminę w takim samym przedmiocie.
Wyjaśniając przesłankę odstąpienia od nałożenia spornej kary polegającej na zaprzestaniu naruszenia prawa, organ odwoławczy zwrócił uwagę, że kara ta może być nałożona dopiero po złożeniu rocznego sprawozdania – dotyczy zatem zdarzenia zakończonego, którego nie można modyfikować. Jej zadaniem jest natomiast wywieranie skutku na przyszłość poprzez osiągnięcie właściwego poziomu recyklingu, organ zatem na dzień nałożenia kary nie ma wiedzy o spełnieniu takiej przesłanki.
Odnośnie możliwości odstąpienia od nałożenia przedmiotowej kary na podstawie art. 189f § 2 w zw. z § 3 kpa SKO wskazało, że po pierwsze, zastosowanie tego unormowania zależało od woli organu I instancji a po drugie, od uznania, że pozwoli to na spełnienie celów dla których kara miałaby być nałożona. Z treści art. 189f § 2 kpa wynika natomiast, że obie te przesłanki muszą być spełnione łącznie. W tym względzie SKO odniosło się do argumentacji dotyczącej przesłanki zaprzestania naruszenia prawa.
Końcowo w swoich wywodach organ odwoławczy wyjaśnił sposób wyliczenia spornej kary na podstawie art. 9 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ucpg.
W skardze wniesionej do tutejszego Sądu strona skarżąca zarzuciła powyższej decyzji SKO naruszenie:
- art. 3 ust.1 pkt 7 ustawy o odpadach w zw. z art. 9g ucpg, poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że odpady o kodzie 20 02 03 stanowią odpady komunalne w sytuacji, gdy ze względu na swój charakter lub skład nie są one podobne do odpadów powstających w gospodarstwach domowych, a zatem nie mieszczą się w definicji "odpadu komunalnego", a w konsekwencji nie powinny być uwzględnione w ramach oceny osiągnięcia poziomów recyklingu w masie odebranych odpadów, o której mowa w art. 9g ucpg;
- art. 9x ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 9g ucpg, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i nałożenie kary pieniężnej za nieosiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu w masie odebranych odpadów w sytuacji, gdy nałożony na stronę skarżącą obowiązek był obiektywnie niemożliwy do spełnienia;
- art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81 kpa, poprzez niepodjęcie niezbędnych czynności w celu zebrania materiału dowodowego i ustalenia stanu faktycznego, a w szczególności zaniechanie przez organ samodzielnego dokonania tych czynności, jak i wezwania strony skarżącej do przedstawienia dowodów mimo, że brak możliwości odzysku niektórych frakcji odbieranych odpadów wymagały w ocenie organu dalszych dowodów.
Ewentualnie, w sytuacji uznania powyższych zarzutów przez Sąd za nieuzasadnione, spółka podniosła dodatkowo zarzut naruszenia art. 189f § 1 pkt 1 kpa, poprzez błędną wykładnię i brak należytego rozważenia możliwości jego zastosowania w sytuacji, gdy działanie strony skarżącej dotyczyło niewielkiej ilości odpadów, nie spowodowało to zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi oraz środowiska, a przede wszystkim działanie to było irrelewantne z punktu widzenia gminy i osiąganych przez nią poziomów recyklingu, co oznacza, że zostały spełnione przesłanki pozwalające uznać naruszenie za przypadek o znikomej wadze.
Z związku z tak sformułowanymi zarzutami strona skarżąca wniosła o uchylenie decyzji wydanych w obu instancjach oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
W obszernym uzasadnieniu skargi strona przede wszystkim podniosła, że organy obu instancji błędnie zakwalifikowały odpady z cmentarzy jako odpady komunalne, co skutkowało błędnym wyliczeniem osiągniętego poziomu recyklingu. Stanowisko to nie zostało też szerzej uzasadnione – organy nie oceniły natury i charakteru tych odpadów w świetle obowiązujących przepisów, zakładając z góry, że są to odpady komunalne. Pominęły jednak organy zasadniczą okoliczności, że dla kwalifikacji odpadu nie jest wystarczające odwołanie się do klasyfikacji przyjętej w rozporządzeniu ws. katalogu odpadów, ale niezbędne jest stwierdzenie, że odpad spełnia przesłanki definicji odpadu komunalnego z art. 3 ust. 1 pkt 7 ustawy o odpadach. Tym samym, organy nie przeanalizowały czy skład i charakter opadów pochodzących z cmentarzy jest podobny do odpadów z gospodarstw domowych.
Zdaniem strony skarżącej ocena, czy odpad ma charakter odpadu komunalnego, powinna być dokonywana, w pierwszej kolejności, z uwzględnieniem treści przepisów ustawy o odpadach w których znajduje się definicja odpadu komunalnego mająca zastosowanie w całej gałęzi prawa. O ile bowiem jako odpady komunalne w pierwszej kolejności traktuje się te wytworzone w gospodarstwach domowych, to odpady komunalne pochodzące od innych wytwórców – zgodnie z definicją z art. 3 ust. 1 pkt 7 ustawy o odpadach – muszą wykazywać określone właściwości, to jest ich charakter lub skład muszą być podobne do opadów powstających w gospodarstwie domowym. Taką zasadę należy stosować również do odpadów powstających na cmentarzach, które podobieństwa nie wykazują ze względu na miejsce powstania i specyficzny skład. Spółka zaznaczyła, że odpady te nie ulegają biodegradacji. Stąd uznała, że prawidłowo dokonała korekty sprawozdania usuwając te odpady, oznaczone kodem 20 02 03 jako odpady komunalne.
Strona skarżąca nie zgodziła się również ze stanowiskiem, że organy były zobligowane do nałożenia spornej kary pieniężnej. Powtarzając argumentację dotyczącą kwalifikacji odpadów z cmentarzy, spółka uznała, że organy bezrefleksyjnie zajęły w sprawie stanowisko, pomijając indywidulaną sytuację przedsiębiorcy, który nie jest w stanie przewidzieć ilości odpadów, które można poddać recyklingowi. Zdaniem strony skarżącej, wymierzając karę na podstawie art. 9x ust. 2 pkt 1 ucpg organ nie wskazał, jakie działania spółka powinna podjąć celem ukształtowania przyjmowanego strumienia odpadów, aby osiągnąć wymagane poziomy recyklingu. Powołując się na orzecznictwo sądowe spółka podkreśliła, że w sytuacji, gdy strona nie może osiągnąć danego poziomu recyklingu lub pozostałych wymagań określonych w art. 9g ucpg z powodów, za które nie ponosi odpowiedzialności, może dojść do odstąpienia od wymierzenia kary.
Argumentując zarzuty naruszenia przepisów postępowania, skarżąca zwróciła uwagę, że skoro organ uznawał, że stanowisko wyrażane przez spółkę odnośnie braku możliwości poddania odpadów o kodzie 20 02 03 recyklingowi powinno zostać potwierdzone dodatkowymi dowodami (choć strona zastrzegła, że skład odpadów z cmentarzy stanowi wiedzę powszechnie dostępną), to działaniem spełniającym minimalne standardy prawidłowego prowadzenia postępowania administracyjnego było wezwanie strony do przedstawienia dowodów na poparcie podnoszonych twierdzeń.
W ocenie strony skarżącej, organ dokonał również nieprawidłowej wykładni art. 189f § 1 pkt 1 kpa, gdy okoliczności niniejszej sprawy uzasadniały skorzystanie z możliwości odstąpienia od nałożenia kary i poprzestaniu na pouczeniu zwłaszcza, że naruszenie ma charakter incydentalny i spowodowane było okolicznościami zewnętrznymi. Nie spowodowało też negatywnych skutków w środowisku oraz dla życia i zdrowia ludzi. Nie zgodziła się nadto spółka, że naruszenie to nie miało charakteru znikomego, przedstawiając własny wywód w tym zakresie. Zarzuciła przy tym organowi, że nie wyjaśnił dlaczego ilość 46 ton, które brakowało to uzyskania wymaganego poziomu recyklingu, nie miało cechy znikomości i nie odniósł tej wartości do skali odpadów komunalnych, odbieranych rocznie z Gminy W., a w 2019 r. było to ponad 326 tys. ton.
Powyższa argumentacja została również wsparta orzecznictwem sądowym dotyczącym znikomości naruszenia prawa, a także uwzględnienia winy w jego naruszeniu oraz wpływu na środowisko, zdrowie i życie ludzi.
W piśmie procesowym z dnia 3 lipca 2024 r. spółka przedstawiła dalszą argumentację na potwierdzenie tezy w sprawie kwalifikacji odpadów z cmentarzy do odpadów komunalnych załączając do pisma opinię ekspercką w tym przedmiocie.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zajęte w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest nieuzasadniona.
Przede wszystkim wskazać trzeba, że zaskarżona decyzja wydana została po ponownym rozpoznaniu odwołania przez SKO w konsekwencji uchylenia decyzji tego organu przez tutejszy Sąd wyrokiem z dnia 18 października 2022 r., sygn. akt II SA/Wr 375/22. Co do zasady, na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 – dalej: p.p.s.a.), Sąd dokonuje kontroli zaskarżonego aktu w całej jego rozciągłości, w granicach sprawy, w której został wydany, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi. Znaczenie tego unormowania zostało zaakcentowane w powyższym wyroku poprzez wskazanie, że oznacza to, że Sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
W takim też zakresie dokonana została kontrola sądowa decyzji SKO, która znalazła swoje odzwierciedlenie w powyższym wyroku z 18 października 2022 r., który tę decyzję uchylił.
Granice rozpoznania tej samej sprawy administracyjnej w wyniku skargi na decyzję wydanej po jej ponownym rozpoznaniu przez organ odwoławczy na skutek powyższego wyroku są już węższe, ograniczone regulacjami zawartymi w art. 153 i 170 p.p.s.a. Jak wynika bowiem z treści art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Z kolei na podstawie art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
W związku z powyższym w orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, zgodnie z którym, ponowne rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny w warunkach związania art. 153 p.p.s.a. ogranicza się do kontroli, czy organy administracji prawidłowo uwzględniły wytyczne zawarte w poprzednim wyroku oraz oceny ewentualnych nowych okoliczności, które zaistniały już po wydaniu wyroku. Jest to logiczna konsekwencja art. 153 i art. 134 § 1 p.p.s.a., która gwarantuje nie tylko wykonalność wytycznych sądu, ale i chroni strony postępowania przed odmiennym ocenianiem przez sąd jednej i tej samej sprawy w warunkach niezmienionego stanu faktycznego i prawnego. W rezultacie granice sprawy sądowoadministracyjnej, przy ponownym orzekaniu przez sąd administracyjny w niezmienionym stanie faktycznym i prawnym, nie są samodzielnie wyznaczone przez przepis art. 134 § 1 p.p.s.a ale przez art. 153 tej ustawy i ulegają w związku z tym istotnemu zawężeniu o tę część sprawy, która była przedmiotem oceny prawnej i wskazań wyrażonych we wcześniejszym orzeczeniu.
Związanie oceną prawną, o której mowa w powołanych wyżej przepisach ma charakter bezwzględnie obowiązujący i oznacza, że ani organ administracji ani sąd administracyjny nie mogą w tej samej sprawie formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy zaistniałych po wydaniu wyroku, a także w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego przedmiotową ocenę (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 sierpnia 2022 r., sygn. akt III FSK 1531/21 oraz z 22 lutego 2024 r. sygn. akt I OSK 2202/20 – dost. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych)
Tym samym kontrola zaskarżonej decyzji przez obecny skład orzekający sprowadza się do tej jej części, której zgodność z prawem została podważona przez Sąd oraz do oceny prawidłowości wykonania przez organ zaleceń Sądu opisanych w poprzednim wyroku. W pozostałym zakresie, to jest w tym, który nie został zakwestionowany, co oznacza, że został oceniony jako odpowiadający prawu – na mocy art. 153 i art. 170 p.p.s.a. – Sąd rozpoznający aktualnie zaskarżoną decyzję, a także organ administracji publicznej są związane już raz dokonaną oceną sądową.
Mając zatem na uwadze wstępnie poczynione uwagi konieczne jest odwołanie się do wyroku z dnia 18 października 2022 r., w którym na kanwie tożsamego stanu faktycznego Sąd stwierdził, że "organ I instancji zgromadził szerokie dowody w sprawie, w szczególności obszerne akta wskazują, że strona zobowiązana przedkładała kolejne sprawozdania, w tym w szczególności sprawozdanie z dnia 18 lutego 2021 r., z którego wynika, że cel został osiągnięty". Wojewódzki Sąd Administracyjny ocenił również kwestię, która według zarzutów strony skarżącej jest nadal sporna – mianowicie kwalifikację odpadów pochodzących z cmentarzy. I w tym względzie konieczne jest przytoczenie treści uzasadnienia wyroku, w którym Sąd zwrócił uwagę, że analizując zmiany w ustawie o odpadach trzeba pamiętać, że ustawodawca w art. 3 (zawierającym słowniczek ustawowy), w ust. 1 pkt 7 (w wersji obowiązującej dacie wydawania skarżonej decyzji) zdefiniował jako odpady komunalne odpady powstające w gospodarstwach domowych oraz odpady pochodzące od innych wytwórców odpadów, które ze względu na swój charakter i skład są podobne do odpadów z gospodarstw domowych, w szczególności niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i odpady selektywnie zebrane: a) z gospodarstw domowych, w tym papier i tektura, szkło, metale, tworzywa sztuczne, bioodpady, drewno, tekstylia, opakowania, zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny, zużyte baterie i akumulatory oraz odpady wielkogabarytowe, w tym materace i meble, oraz b) ze źródeł innych niż gospodarstwa domowe, jeżeli odpady te są podobne pod względem charakteru i składu do odpadów z gospodarstw domowych. Dodał przy tym, że odpady komunalne nie obejmują odpadów z produkcji, rolnictwa, leśnictwa, rybołówstwa, zbiorników bezodpływowych, sieci kanalizacyjnej oraz z oczyszczalni ścieków, w tym osadów ściekowych, pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz odpadów budowlanych i rozbiórkowych; niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne pozostają niesegregowanymi (zmieszanymi) odpadami komunalnymi, nawet jeżeli zostały poddane przetwarzaniu odpadów, ale przetwarzanie to nie zmieniło w sposób znaczący ich właściwości. Dalej Sąd zauważył, że w uprzednio obowiązującej wersji ustawy o odpadach art. 3 ust. 1 zawierał jeszcze punkt 12, w którym w poczet odpadów komunalnych zaliczono również takie, które stanowią części roślin pochodzących z pielęgnacji terenów zielonych, ogrodów, parków, cmentarzy i targowisk. W opinii Sądu obecnie, biorąc pod uwagę racjonalnie działającego ustawodawcę, skoro uchylił on wskazane unormowanie, niewątpliwie uznał za konieczne/wystarczające zaliczenie odpadów z cmentarzy do innej, najbliżej odpowiadającej tej grupie, zanieczyszczeń. Zrezygnował tym samym z uprzednio zastosowanego wyznacznika w postaci "części roślin pochodzących z pielęgnacji terenów zielonych".
Tak dokonana ocena prawna, zarówno od strony procesowej, jak i materialnej czyni większość zarzutów podniesionych w skardze bezpodstawnymi. Skoro bowiem już raz zostało stwierdzone, że dowody w sprawie zostały zebrane w sposób obszerny, nadto Sąd nie wytknął innych naruszeń odnoszących się do ustaleń faktycznych i nie uznał za zasadny zarzut naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 kpa, to dokonanie ponownej oceny tożsamego zarzutu jest nie tylko bezpodstawne, ale byłoby równoznaczne z naruszeniem art. 153 i 170 p.p.s.a.
Tak samo należy ocenić zarzuty naruszenia przepisów materialnych, to jest art. 3 ust. 1 pkt 7 ustawy o odpadach w zw. z art. 9g ucpg, gdyż kwalifikacja odpadów z cmentarzy została stwierdzona w sposób jednoznaczny poprzez dokonaną przez Sąd wykładnię przepisu art. 3 ust. 1 pkt 7. W konsekwencji – wobec wyraźnego stwierdzenia, że odpady z cmentarzy, o kodzie 20 02 03, należy uznać za odpady komunalne – nie podlegały też ocenie dalsze zarzuty, odnoszące się do nieprawidłowego stwierdzenia poziomu recyklingu.
Zarówno w poprzedniej skardze, której wynikiem był wiążący w sprawie wyrok, tak i obecnie strona podniosła zarzut naruszenia art. 9x ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 9g ucpg, wskazując na niemożliwość wypełnienia obowiązku osiągnięcia narzuconego poziomu recyklingu. W tym względzie w powyższym wyroku Sąd nie wypowiedział się wprawdzie wprost co do zasadności tak sformułowanego zarzutu, jednakże przyjąć trzeba, że skoro dokonał pełnej kontroli zaskarżonego aktu, zgodnie z wymogami wypływającymi z przywołanego na wstępie art. 134 § 1 p.p.s.a. i nie stwierdził wskazanych w skardze naruszeń, to Sąd w składzie obecnie orzekającym nie jest uprawniony do dokonania ponownej oceny tego samego zarzutu.
Należy także zwrócić uwagę, że w kontekście niemal identycznie sformułowanych zarzutów zarówno w skardze poprzedniej jak i obecnie rozpoznawanej oraz w tym samym stanie faktycznym i prawnym, znamienne jest stwierdzenie WSA już na wstępie rozważań ww. wyroku, że skarga została uwzględniona, jednak z innych przyczyn niż zostały w niej podniesione. Oznacza to, że Sąd nie dopatrzył się podnoszonych przez stronę skarżącą naruszeń – co za tym idzie, obecnie rozpoznający skład nie mógł ponownie oceniać kwestii, które podlegały już wcześniejszej ocenie i oceną tą pozostaje związany. Raz jeszcze zaznaczyć wypada, że rola Sądu zasadniczo sprowadza się do zbadania, czy Kolegium zastosowało się do oceny prawnej i wskazań wynikających z prawomocnego wyroku z 2022 r.
W tym stanie rzeczy uzasadnione było powtórzenie przez SKO niemal całej argumentacji zawartej w decyzji uchylonej dotyczącej kwalifikacji odpadów pochodzących z cmentarzy oraz ustaleń zmierzających do stwierdzenia, że spółka nie osiągnęła wymaganego poziomu recyklingu. Jako zasadne i odpowiadające prawu należało też uznać wyliczenie i nałożenie kary pieniężnej z tego tytułu na podstawie art. 9x ust. 2 pkt 1 ucpg, który stanowi, że przedsiębiorca odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, który nie wykonuje obowiązku określonego w art. 9g - podlega karze pieniężnej, obliczonej odrębnie dla wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu.
Zasadniczo zatem organ odwoławczy prawidłowo zastosował przepisy ustawy o odpadach oraz ucpg w oparciu o stan faktyczny należycie ustalony na podstawie obszernie zebranego materiału dowodowego.
Uchylenie decyzji SKO z dnia 5 listopada 2021 r. przez WSA podyktowane zostało przede wszystkim stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w uchwale 7 sędziów z dnia 9 czerwca 2022 r., sygn. akt III OPS 1/21, stwierdzającej, że do postępowań administracyjnych w przedmiocie nałożenia administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa w przepisach rozdziału 4d ucpg, stosuje się art. 189f kpa. WSA stwierdził w oparciu o powyższe stanowisko, że ponad wszelką wątpliwość organ odwoławczy nie poczynił rozważań, czy okoliczności sprawy dają podstawę do zastosowania w toku postępowania art. 189a i n. kpa. W takim też zakresie SKO zobligowane było nie tyle rozpoznać sprawę od początku (gdyż w tym względzie – co należy powtórzyć – Sąd nie zakwestionował prawidłowości nałożenia kary pieniężnej), lecz nakładając tę karę zaskarżoną decyzją rozważyć zasady, jakimi należy się w tym względzie kierować, uregulowane w Dziale IVA kpa (art. 189a i n.). Kolegium zgodnie ze wskazaniami Sądu dokonało analizy stanu faktycznego w tym zakresie.
Przede wszystkim art. 189a § 2 kpa stanowi, że przepisów powyższego działu nie stosuje się, gdy odrębne przepisy regulują m.in. przesłanki wymiaru administracyjnej kary pieniężnej (pkt 1) i odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia (pkt 2). W ucpg, o ile przesłanki wymiaru przedmiotowej kary zostały unormowane, o tyle w zakresie wymienionym w punkcie 2 takich regulacji brak.
Idąc dalej, art. 189d kpa wymienia zasady, jakimi należy się kierować wymierzając przedmiotową karę i należą do nich m .in. waga i okoliczności naruszenia prawa, w szczególności potrzebę ochrony życia lub zdrowia, ochrony mienia w znacznych rozmiarach lub ochrony ważnego interesu publicznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony oraz czas trwania tego naruszenia, częstotliwość niedopełniania w przeszłości obowiązku albo naruszania zakazu tego samego rodzaju co niedopełnienie obowiązku albo naruszenie zakazu, w następstwie którego ma być nałożona kara, stopień przyczynienia się strony, na którą jest nakładana administracyjna kara pieniężna, do powstania naruszenia prawa, itd.
Sąd tylko przykładowo wymienia wytyczne, jakimi organ winien się kierować wymierzając karę, gdyż jak słusznie zauważyło SKO, na podstawie w art. 189a § 2 pkt 1 kpa nie miały one w sprawie zastosowania. Zasady obliczania wysokości kary są bowiem uregulowane szczegółowo w art. 9x ust. 4 ucpg, który stanowi, że karę pieniężną, o której mowa w ust. 2 pkt 1 i 2, oblicza się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania.
Trafnie spostrzegł w tym względzie organ odwoławczy, że takie unormowanie zasad ustalania wysokości kary pieniężnej nie pozostawia organowi uznania administracyjnego w jej wymierzaniu czy też miarkowaniu jej wysokości.
Jedyną podstawą, która mogłaby mieć zastosowanie celem zniesienia przedmiotowej kary w ogóle, jest przepis art. 189f kpa normujący przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. I właśnie dokonana przez Kolegium ocena spełnienia określonych w tym przepisie przesłanek, pozostaje między stronami sporna.
Przepis art. 189f w § 1stanowi, że organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli: 1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub 2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.
W ocenie strony skarżącej organ odwoławczy powinien był odstąpić od nałożenia przedmiotowej kary z uwagi na zaistnienie pierwszej z wymienionych przesłanek – znikomości naruszenia prawa. W opinii Sądu, słusznie jednak organ odwoławczy stwierdził, że ta przesłanka nie mogła znaleźć zastosowania w ustalonych okolicznościach sprawy. Wskazać trzeba, że w niniejszej sprawie naruszeniem tym jest obowiązek wynikający z art. 9g pkt 1 ucpg, to jest nieosiągnięcie narzuconego stosownymi przepisami poziomu recyklingu odpadów komunalnych, który w 2019 r. miał wynosić 40%. Zgodnie z poczynionymi ustaleniami, które w niniejszej sprawie nie mogły być już uznane za sporne z uwagi na prawomocne uznanie ich jako prawidłowe, spółka osiągnęła poziom 10,97%. Już zatem samo zestawienie powyższych wielkości i stwierdzenie różnicy wynoszącej prawie 30% nie może uzasadniać kwalifikacji powyższego naruszenia jako znikomego.
Całkowicie pozbawiona jest racji bytu argumentacja, w której spółka zamierzając wykazać omawianą przesłankę oblicza udział niezrealizowanej wartości odpadów komunalnych do ilości tych odpadów w ogóle w całej Gminie. Przepisy prawa regulujące poziomy recyklingu, odnoszą je do każdego podmiotu/przedsiębiorcy z osobna – brak jest regulacji prawnej, która by przewidywała udziały procentowe wyliczone przez stronę skarżącą.
Poza tym zwrócić należy uwagę, że wymagane poziomy recyklingu, jakkolwiek wyznaczone regulacjami krajowymi, mają służyć osiągnięciu celów przewidzianych normami unijnymi, które zostały zaimplementowane do prawa polskiego, w tym do ucpg. Zgodnie z art. 1 Dyrektywy 1999/31/WE w sprawie składowania odpadów, jej celem jest zapewnienie stopniowego zmniejszania ilości składowanych odpadów, w szczególności odpadów nadających się do recyklingu lub innych procesów odzysku, oraz - przez wprowadzenie wysokich wymagań eksploatacyjnych i technicznych dotyczących odpadów i składowisk - zapewnienie środków, procedur i wytycznych mających zapobiegać, w całym cyklu istnienia składowiska, negatywnemu wpływowi składowania odpadów na środowisko, zwłaszcza w postaci zanieczyszczenia wód powierzchniowych, wód gruntowych, gleby i powietrza, oraz negatywnemu wpływowi na środowisko na świecie, w tym w postaci efektu cieplarnianego, jak również wszelkim wynikającym z tego zagrożeniom dla zdrowia ludzkiego, lub zmniejszać ten wpływ i te zagrożenia. Z kolei Dyrektywa 2008/98/WE w sprawie odpadów oraz uchylająca niektóre dyrektywy w art. 13 stanowi, że państwa członkowskie stosują niezbędne środki w celu zapewnienia, aby gospodarowanie odpadami było prowadzone bez narażania zdrowia ludzkiego oraz bez szkody dla środowiska, w szczególności: a) bez zagrożenia dla wody, powietrza, gleby, roślin lub zwierząt; b) bez powodowania uciążliwości przez hałas lub zapachy; oraz c) bez niekorzystnych skutków dla terenów wiejskich lub miejsc o szczególnym znaczeniu.
Z powyższego wynika, że wszelkie działania polskiego prawodawcy, w tym związane z obowiązkami narzuconymi na przedsiębiorców, stanowią implementację wymogów na poziomie unijnym i służą realizacji wyższych celów, jakimi są przede wszystkim ochrona środowiska, a w konsekwencji również zdrowia ludzkiego. Co za tym idzie, naruszenie tych obowiązków zawsze będzie rzutować na wskazane cele, niezależnie od subiektywnych odczuć i ocen podmiotu, który tych naruszeń się dopuścił.
Powyższy wywód ma za zadanie uzmysłowienie stronie skarżącej wagi obowiązku zachowania odpowiedniego poziomu recyklingu oraz jak dalece niesłuszna jest argumentacja mająca na celu wykazanie znikomość naruszenia prawa, wskazująca na brak jego wpływu na ochronę środowiska oraz zdrowia i życia ludzi.
Poza tym, po myśli przepisu art. 189f § 1 pkt 1 kpa, przesłanka znikomości naruszenia prawa musi występować równocześnie z drugim wymienionym obok niej wymogiem – podmiot, na który miałaby zostać nałożona kara pieniężna, zaprzestał naruszenia prawa. Zaakcentowania wymaga, że obie te przesłanki muszą zostać spełnione łącznie. Zgodzić się zaś należy z poglądem SKO wyrażonym w skarżonej decyzji, że w okolicznościach niniejszej sprawy naruszenie prawa możliwe jest do stwierdzenia dopiero po złożeniu sprawozdania za poprzedni rok. Chodzi tu zatem o naruszenie dotyczące zdarzenia przeszłego i zakończonego, którego nie można zmodyfikować. Skoro rok 2019 jest okresem zamkniętym, a działalność strony skarżącej jest oceniana za konkretny, roczny przedział czasowy a nie jako ciągłość jej zachowania w okresie dłuższym niż rok (w związku z czym niedotrzymanie poziomu recyklingu uległo faktycznie skonsumowaniu) - trudno mówić o zaprzestaniu naruszenia prawa w przypadku ukarania na podstawie art. 9x ust. 2 pkt 1 ucpg (zob. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 22 lutego 2024 r., sygn. akt II SA/Bk 912/23 – dost. jw.).
Z powyższego wywieść należy, że niezależnie od tego, czy stwierdzona byłaby znikomość naruszenia prawa (przy czym w niniejszej sprawie bynajmniej ona nie występuje), w okolicznościach, w których zarówno obowiązki oraz naruszenie nie mają charakteru ciągłego i tym samym niemożliwe byłoby stwierdzenie zaprzestania naruszenia prawa, przesłanka odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 189 § 1 pkt 1 kpa w ogóle nie ma zastosowania.
Co do drugiej przesłanki wymienionej w ww. przepisie w punkcie 2, to w istocie, słusznie organ odwoławczy zauważył, że spółka nie wykazała, aby poniosła inną sankcję za to samo zachowanie. Poza tym sama strona skarżąca skupiła się przede wszystkim na pierwszym warunku odstąpienia od nałożenia przedmiotowej kary.
SKO dodatkowo dokonało analizy możliwości zastosowania art. 189f § 2 kpa, który stanowi, że w przypadkach innych niż wymienione w § 1, jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, organ administracji publicznej, w drodze postanowienia, może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających 1) usunięcie naruszenia prawa lub 2) powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, określając termin i sposób powiadomienia.
Prawidłowo SKO stwierdziło, że odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej na tej podstawie ustawodawca pozostawia uznaniu organu. Co za tym idzie, Sąd w tym względzie uprawniony jest do oceny zgodności z prawem niezastosowania tego przepisu. Sąd natomiast podziela stanowisko organu odwoławczego, że sporna kara ma na celu zdyscyplinowanie przedsiębiorcy na przyszłość w zakresie wykonania obowiązku wynikającego z art. 9g ucpg, a na dzień rozstrzygania w niniejszej sprawie organ nie był stanie stwierdzić, czy w kolejnych okresach sprawozdawczych spółka osiągnie wymagane poziomy recyklingu.
Mając zatem na uwadze poczynione ustalenia oraz rozważania na ich tle stwierdzić należało, że organ odwoławczy prawidłowo, zgodnie z wymogami nałożonymi przepisami prawa, ponownie rozpoznał sprawę, dostosowując się do oceny prawnej i wskazań WSA wyrażonych w wyroku z dnia 18 października 2022 r., sygn. akt II SA/Wr 375/22. Sąd nie dopatrzył się też innych naruszeń, które warunkowałyby uchylenie zaskarżonego aktu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, to jest naruszenia prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy lub przepisów procesowych, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z tych powodów Sąd oddalił skargę w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a.