II SA/Wa 992/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2025-04-02
NSAAdministracyjneŚredniawsa
pomoc mieszkaniowazasób mieszkaniowyuchwałaZarząd DzielnicyWSAkontrola administracjikryterium metrażowekryterium dochodowepostępowanie dowodoweprawa lokatorów

WSA w Warszawie stwierdził nieważność uchwały Zarządu Dzielnicy odmawiającej pomocy mieszkaniowej, uznając, że organ nie zebrał wyczerpująco materiału dowodowego w sprawie faktycznego zamieszkiwania skarżącej w lokalu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił uchwałę Zarządu Dzielnicy, która odmówiła skarżącej i jej dzieciom pomocy mieszkaniowej. Organ oparł swoją decyzję na ustaleniu, że skarżąca nie zamieszkuje faktycznie w lokalu, co miało wpływać na niespełnienie kryterium metrażowego. Sąd uznał jednak, że organ nie zebrał wystarczającego materiału dowodowego, a wizja lokalowa była niewystarczająca do takiego ustalenia, zwłaszcza w kontekście wcześniejszych ustaleń i faktu, że skarżąca jest najemcą lokalu i tam odbiera korespondencję.

Sprawa dotyczyła skargi M. K. na uchwałę Zarządu Dzielnicy odmawiającą jej i dzieciom pomocy mieszkaniowej. Organ odmówił kwalifikacji do pomocy, uznając, że skarżąca faktycznie nie zamieszkuje w lokalu przy ul. K. [...], co miało skutkować niespełnieniem kryterium metrażowego. Skarżąca argumentowała, że mieszka w lokalu z dziećmi, mimo trudnych warunków i przeludnienia, a organ nieprawidłowo ocenił dowody, opierając się głównie na jednej wizji lokalowej, podczas której nie zastano wszystkich domowników. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną, stwierdzając nieważność uchwały. Sąd podkreślił, że organ nie wykazał się należytą starannością w zebraniu materiału dowodowego i ocenie okoliczności faktycznych, naruszając zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) oraz wymogi szczegółowej analizy określone w uchwale Rady Miasta. Sąd wskazał, że fakt niezastania domowników podczas jednej wizji lokalowej, zwłaszcza w godzinach pracy urzędu, nie jest wystarczający do odmowy przyznania pomocy, szczególnie gdy istnieją inne dowody wskazujące na zamieszkiwanie skarżącej w lokalu (umowa najmu, meldunek, odbieranie korespondencji). Sąd nakazał organowi ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wskazanych uchybień.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ nie zebrał wyczerpującego materiału dowodowego i dokonał dowolnej oceny dowodów, co narusza zasady postępowania administracyjnego i wymogi uchwały regulującej zasady wynajmowania lokali.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że jedna wizja lokalna, podczas której nie zastano wszystkich domowników, nie jest wystarczająca do ustalenia faktu niezamieszkiwania wnioskodawcy w lokalu, zwłaszcza gdy istnieją inne dowody wskazujące na zamieszkiwanie (umowa najmu, meldunek, odbieranie korespondencji). Organ powinien przeprowadzić wnikliwsze postępowanie dowodowe.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (11)

Główne

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 5 i 6

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 147 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.o.p.l. art. 21 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu Cywilnego

u.o.p.l. art. 21 § ust. 3 pkt 5

Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu Cywilnego

k.c.

Kodeks cywilny

k.r.i.o. art. 128

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 17

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ nie zebrał wyczerpującego materiału dowodowego. Wizja lokalna była niewystarczająca do ustalenia faktu niezamieszkiwania. Istnieją inne dowody wskazujące na zamieszkiwanie skarżącej w lokalu. Organ naruszył zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.).

Odrzucone argumenty

Organ argumentował, że skarżąca nie zamieszkuje faktycznie w lokalu, co skutkowało niespełnieniem kryterium metrażowego. Organ powołał się na ustalenia z wizji lokalowej i rozpytania dozorcy/sąsiada. Organ podniósł, że skarżąca ma możliwość samodzielnego zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych ze względu na dochody i możliwość skorzystania z pomocy rodziny.

Godne uwagi sformułowania

sąd ocenia, czy zaskarżony akt nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi sąd uwzględniając skargę ... stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli wnioski osób ubiegających się o pomoc mieszkaniową należy poddać szczegółowej analizie wnikliwa analiza, do przeprowadzenia której obowiązany jest organ, powinna polegać na "sumiennym zgłębianiu, docieraniu do sedna rzeczy, dociekliwości" organ dokonał dowolnej, a nie swobodnej, oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie fakt, że w dniu [...] stycznia 2024 r. nie zastano domowników pod wskazanym adresem nie dawało dostatecznych podstaw do ograniczenia postępowania dowodowego jedynie do rozpytania w tym dniu dozorcy oraz sąsiada zamieszkiwanie to pewien stan prawny, który sprowadza się do korzystania z lokalu w celu zapewnienia potrzeb mieszkaniowych. Nie ma przy tym wymogu, żeby mieszkaniec korzystał z określonego lokalu każdego dnia (i o każdej porze).

Skład orzekający

Joanna Kube

przewodniczący sprawozdawca

Andrzej Góraj

członek

Anna Pośpiech-Kłak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja zasad prowadzenia postępowania dowodowego przez organy administracji przy rozpatrywaniu wniosków o pomoc mieszkaniową, zwłaszcza w kontekście oceny faktycznego zamieszkiwania."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania w sprawie pomocy mieszkaniowej w Warszawie, opartej na konkretnej uchwale rady miasta. Ogólne zasady proceduralne są jednak uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne zbieranie dowodów przez organy administracji i jak sąd administracyjny może interweniować w przypadku uchybień proceduralnych, co jest istotne dla prawników procesowych i osób ubiegających się o pomoc publiczną.

Czy sąd administracyjny może uchylić odmowę pomocy mieszkaniowej z powodu niedokładnego sprawdzenia, czy wnioskodawca faktycznie mieszka w lokalu?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wa 992/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-04-02
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-06-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Góraj
Anna Pośpiech-Kłak
Joanna Kube /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6219 Inne o symbolu podstawowym 621
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonego aktu
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 § 2 pkt 5 i 6, art. 147 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Sędzia WSA Andrzej Góraj, Asesor WSA Anna Pośpiech-Kłak, , Protokolant referent Magdalena Morawiec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi M. K. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] m. [...] z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do pomocy mieszkaniowej stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały
Uzasadnienie
Zarząd Dzielnicy [...] W. uchwałą z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...], na podstawie § 6 pkt 8 uchwały nr [...] Rady [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz.
z 2016 r. poz. 6725), § 35 ust. 1, § 4, § 5 ust. 1 w związku z ust. 2 pkt 3 lit. d, § 7 ust. 1, § 12 ust. 1 pkt 5, § 32 ust. 1 pkt 1 i 2 w związku z ust. 8 uchwały nr [...] Rady [...]. W. z dnia [...] grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. poz. 14836 z późn. zm.), nie zakwalifikował G. D.
i M. B. oraz M. K. i jej małoletnich dzieci: M. B. i K. B., reprezentowanych przez M. K., do udzielenia pomocy mieszkaniowej.
Uzasadniając uchwałę wskazano, że G. D. (ur. 1949 r.)
i M. B. (ur. 1980 r.) oraz M. K. (ur. 1980 r.) wraz z małoletnimi dziećmi, tj. M. B. (ur. 2006 r.) i K. B. (ur. 2008 r.) wystąpili
z wnioskami o udzielenie pomocy mieszkaniowej poprzez zawarcie umowy najmu dwóch odrębnych lokali w zamian za aktualnie zajmowany lokal nr [...] przy ul. K. [...]. Lokal ten składa się z 3 pokoi i aneksu kuchennego o powierzchni użytkowej [...] m2, w tym powierzchni mieszkalnej [...] m2. Powodem wystąpienia wnioskodawców o pomoc mieszkaniową jest dążenie do rozdzielenia dwóch odrębnie funkcjonujących gospodarstw domowych. G. D. prowadzi
w lokalu nr [...] przy ul. K. [...] dwuosobowe gospodarstwo domowe
z synem, tj. M. B., natomiast M. K. wraz z małoletnimi dziećmi prowadzi drugie odrębne gospodarstwo domowe.
Zgodnie z § 12 ust. 1 pkt 5 uchwały Nr [...] Rady [...]
z dnia [...] grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy, zamiany lokali Miasta
z inicjatywy najemcy mogą być dokonywane na większą liczbę lokali, jeżeli w wyniku takiej zamiany nastąpi faktyczne rozdzielenie odrębnych gospodarstw domowych,
a wszystkie osoby uczestniczące w zamianie są uprawnione do zamieszkiwania
w lokalu Miasta. W myśl § 4 ww. uchwały, pomoc mieszkaniowa może być udzielana osobom, które spełniają kryteria określone w § 5 (dochodowe) oraz w § 7 (metrażowe).
Zgodnie z § 7 ust. 1 przywołanej uchwały, przez warunki zamieszkiwania kwalifikujące wnioskodawcę do ich poprawy uznaje się sytuację, w której gospodarstwo domowe zamieszkuje w lokalu, którego powierzchnia mieszkalna wynosi nie więcej niż 10 m2 dla 1 osoby w lokalu, w przypadku zamieszkiwania 2 osób w lokalu nie więcej niż 14 m2, powiększone o dodatkowe 6 m2 na każdą kolejną zamieszkującą w tym lokalu osobę.
W toku przeprowadzonego postępowania w sprawie ustalono, że średni miesięczny dochód w badanym okresie w obu gospodarstwach domowych wnioskodawców nie przekroczył kryterium uprawniającego do uzyskania pomocy mieszkaniowej (w przypadku gospodarstwa domowego 2 - osobowego kryterium uprawniające do najmu lokalu wynosi [...] zł, natomiast w przypadku gospodarstwa domowego 3 - osobowego jest to kwota [...]zł).
Organ stwierdził, że w toku analizy wniosku ustalono, iż w lokalu nr [...] przy ul. K. [...], z którego wnioskodawcy ubiegają się o pomoc mieszkaniową aktualnie zamieszkują 2 osoby, tj. G. D. jej syn M. B.. Przeprowadzone w przedmiotowej sprawie postępowanie wykazało, że M. K. wraz z małoletnimi dziećmi faktycznie nie zamieszkuje pod wskazanym adresem. Wobec powyższego w omawianym przypadku zachowana zostaje norma metrażowa.
Organ wskazał na § 32 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 8 ww. uchwały, zgodnie z którym wnioski osób ubiegających się o pomoc mieszkaniową należy poddać szczegółowej analizie uwzględniającej m.in. ocenę faktycznych warunków mieszkaniowych, przeprowadzoną bezpośrednio w miejscu zamieszkiwania wnioskodawcy oraz dotychczasowy sposób korzystania przez wnioskodawcę z lokalu, a w szczególności przestrzeganie przez wnioskodawcę warunków określonych w umowie najmu oraz wywiązywania się z obowiązków najemcy.
Stosownie zaś do § 32 ust. 8 uchwały, informacje uzyskane w toku analizy mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej.
Zarząd Dzielnicy [...]. W., powołując się na powyższe ustalenia odmówił udzielenia pomocy mieszkaniowej G. D.
i M. B. oraz M. K. i małoletnim M. B. i K. B., reprezentowanym przez M. K.
M. K. pismem z dnia [...] maja 2024 r. skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] W. z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] , wnosząc o jej uchylenie.
Skarżąca podała, że na początku 2022 r. wraz z małoletnimi dziećmi złożyła wniosek o pomoc mieszkaniową, którego powodem było dążenie do rozdzielenia dwóch odrębnie funkcjonujących gospodarstw domowych i trudne warunki mieszkaniowe.
W lokalu nr [...]przy ul. K. [...] w W. o powierzchni 38,12 m2 (w tym 28,25 m2 powierzchni mieszkaniowej), w którym obecnie przebywa są zameldowani i na stałe zamieszkują dwie rodziny (łącznie 5 osób), babcia jej dzieci z synem (wujkiem dzieci) oraz ona z dwójką dorastających dzieci. Zakwestionowała twierdzenie organu, że nie zamieszkuje wraz z dziećmi w ww. lokalu, zaznaczając, że zdarza się, że przebywają poza domem.
Zwróciła uwagę, że na rozstrzygnięcie wniosku czekali dwa lata. Ostatnimi czasy w rodzinie rodziły się konflikty z powodu braku przestrzeni osobistej. Podała, że wujek dzieci, ojciec chrzestny jej córki (na rozprawie podała, że chodzi o A. G. - nie spokrewnionego z nią) często wyjeżdża w delegacje i od czasu do czasu udostępnia im dwa małe pokoje, ponieważ sam zamieszkuje w trzypokojowym mieszkaniu przy ul. T. [...] m. [...] w Warszawie
podała, że samotnie wychowuje dwoje dzieci, na wynajem mieszkania w Warszawie jej nie stać. Rodzinę utrzymuje z uzyskiwanego wynagrodzenia
w wysokości ok. 3.500 zł, świadczenia 800+ na dwoje dzieci i alimentów z funduszu alimentacyjnego w kwocie 1.000 zł na dwoje dzieci. Ma tylko mamę, która mieszka 350 km od W., na której pomoc też nie może liczyć, gdyż sama utrzymuje się
z niskiej emerytury i mieszka w jednopokojowym mieszkaniu.
Wskazała, że w Warszawie mieszka od 20 lat, pracuje, płaci podatki, dzieci uczą się w szkole średniej. Chce zapewnić dzieciom odpowiednie warunki do prawidłowego rozwoju, nauki i odpoczynku.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Odnosząc się do skargi podniósł, że w sprawie dokonano wnikliwej analizy sytuacji mieszkaniowej wnioskodawców nie tylko na podstawie przedstawionych dokumentów i złożonych oświadczeń do protokołów przesłuchań, ale także na podstawie wizji lokalowej przeprowadzonej w dniu [...] stycznia 2024 r. w budynku przy ul. K. [...], w celu potwierdzenia okoliczności przedstawionych przez wnioskodawców. Wnioskodawcy spełnili kryterium dochodowe określone w uchwale Rady [...] W., jednakże nie jest to wystarczające do uzyskania pomocy mieszkaniowej; kryterium metrażowe określone w przepisach uchwały Rady [...]. W. nie zostało spełnione, z uwagi na uzyskane w trakcie wizji lokalowej informacje, z których wynika, że w lokalu nr [...] przy ul. K. [...] mieszkają dwie osoby, a nie jak wskazywali wnioskodawcy pięć osób.
Pismem procesowym z dnia [...] listopada 2025 r., pełnomocnik skarżącej ustanowiony z urzędu w uzupełnieniu skargi podniósł, że stanowiące podstawę odmownego rozstrzygnięcia wniosku skarżącej dowody z rozpytania dozorcy
i sąsiada są ze sobą sprzeczne. Dozorca identyfikuje 2 osoby, jego zdaniem, zamieszkujące w lokalu, natomiast sąsiad wnioskodawczyni identyfikuje trzy osoby
w tym młodego chłopaka w wieku 16-17 lat, który odpowiada wiekiem synowi skarżącej. Sprzeczności te nie zostały zweryfikowane i organ bezkrytycznie przyjął, że M. K. nie mieszka w tym lokalu.
Zwrócił uwagę, że M. K. ma zawartą umowę najmu lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. K. [...] od dnia [...] stycznia 2021 r. na czas nieoznaczony po zawarciu umowy najmu tymczasowego od dnia [...] października
2019 r. Opłaty za to mieszkanie są wnoszone. Stwierdzoną zaległość w wysokości 499 zł nie można uznać za przemawiającą za uznaniem, że najemcy nie stosują się do wymogu płacenia czynszu.
Fakt, że jedyna wizja lokalna przeprowadzona w lokalu w dniu [...] stycznia
2024 r. (prawdopodobnie w godzinach pracy urzędu) nie ujawniła innych domowników nie może być decydującym dowodem do uznania, że skarżąca oraz jej dzieci nie zamieszkują w tym lokalu. M. K., w przeciwieństwie do dwóch pozostałych wnioskodawców składających wniosek o zamianę lokalu, pracuje więc oczywiste jest, że przebywa w miejscu zamieszkania krócej w ciągu doby niż pozostałe osoby zamieszkujące ten lokal. Podobnie ma się rzecz ze starszym dzieckiem - córką, która uczy się w szkole średniej. Sąsiedzi a zwłaszcza dozorca, który nie mieszka w tym budynku i wykonuje w nim prace tylko w określonych godzinach wcale nie musi mieć styczności z tymi osobami. Znamienne jest również to, że (jak wynika z protokołu)
w innych lokalach nikogo nie zastano, co mogłoby wyjaśnić sprzeczności
i zweryfikować stanowisko organu.
Podniósł, że zamieszkiwanie to pewien stan prawny, który sprowadza się do korzystania z lokalu w celu zapewnienia potrzeb mieszkaniowych. Nie ma przy tym wymogu, żeby mieszkaniec korzystał z określonego lokalu każdego dnia (i o każdej porze). Jak podkreśla Sąd Najwyższy, nawet wielomiesięczna przerwa w korzystania
z lokalu (związana choćby z pracą za granicą lub pobytem w szpitalu) nie wyłącza przyjęcia, że określona osoba zajmuje lokal i w nim zamieszkuje.
Ponadto istotne jest również, że skarżąca stale odbiera korespondencję kierowaną do niej na ul. K. [...] lok. [...] . Również na ten adres kierowane są świadczenia alimentacyjne z Funduszu Alimentacyjnego. Dzieci skarżącej uczęszczają lub uczęszczały do szkól podstawowych w miejscu zamieszkania.
W przypadku skarżącej, jak i jej dzieci, centrum życiowe mieści się w lokalu nr [...]przy ul. K. [...], chociaż ze względu na niedostatek powierzchni
i przeludnienie z pewnością korzystanie z tego lokalu jest uciążliwe i nastręcza wiele problemów.
Pełnomocnik skarżącej stwierdził, że przeprowadzona (w tak ograniczonym zakresie) wizja lokalna jest nieprzydatna do stwierdzenia faktu niezamieszkiwania M. K. w przedmiotowym lokalu. Zebrane informacje w trakcie tych wizji lokalnych mogą być pomocne w rozpoznaniu tej sprawy, ale nie są i nie mogą być rozstrzygające.
Nie można bowiem ustalać faktu niezamieszkiwania w określonym lokalu tylko na podstawie jednego dowodu, chociaż szereg innych dowodów wskazuje właśnie na fakt zamieszkania skarżącej w określonym miejscu. Ocena dowodów jest przez to wybiórcza i nieobiektywna. Nadto, zupełnie nie dostrzega się, że organy administracji mają uwzględniać w swoich decyzjach słuszny interes obywateli. Niewątpliwie krzywdzące dla skarżącej i jej dzieci jest fakt długotrwałego zamieszkiwania w stłoczonym mieszkaniu. Rozwiązanie tej sytuacji powinno być priorytetowym zadaniem dla organów gminy.
Zdaniem strony skarżącej, wniosek do jakiego doszedł organ i wydane w sprawie rozstrzygniecie, zostało przyjęte wskutek naruszenia zasad dotyczących postępowania dowodowego, w szczególności art. 7, art. 17, art. 77 i art. 80 k.p.a. Uchwała jest również sprzeczna z art. 4,1 i 2 oraz art. 20 oraz art. 21b ust. 6 ustawy z dnia 21 czerwca
2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego (t.j. Dz. U z 2018 r. poz. 1234, 1496), które nakazują gminie zapewnienie realizacji potrzeb mieszkaniowych mieszkańców, a także precyzują w jakich sytuacjach może dochodzić do odmowy przyznania lokalu.
Organ pismem z dnia [...] lutego 2025 r., w odpowiedzi na pismo strony skarżącej z dnia [...]listopada 2024 r., podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł
o oddalenie skargi.
Stwierdził, że kryterium metrażowe określone w przepisach uchwały Rady [...]W. nie zostało spełnione z uwagi na uzyskane w trakcie wizji lokalowej informacje, z których wynika, że w lokalu nr [...]przy ul. K. [...] mieszkają 2 osoby, a nie jak wskazali wnioskodawcy 5 osób. Nawet gdyby przyjąć, że w lokalu mieszkają 3 osoby, to również zachowana zostałaby norma metrażowa, która dla 3 osób wynosi 20 m2 (ww. lokal ma 28,25 m2 powierzchni mieszkalnej). Co więcej, nawet przy przyjęciu, co jednak - w ocenie organu - nie polega na prawdzie, że w ww. lokalu zamieszkują 4 osoby a co wynika z uzasadnienia skargi, w której skarżąca wskazała, że wujek jej dzieci - M. B. zamieszkuje w trzypokojowym mieszkaniu przy ul. T. [...] w W., nadal zachowana zostałaby norma metrażowa, która dla 4 osób wynosiłaby 26 m2.
Zdaniem organu, należy również uwzględnić, że skarżąca jest w stanie sama zabezpieczyć swoje potrzeby mieszkaniowe, skoro, przy założeniu zamieszkiwania jej wraz z dziećmi w lokalu przy ul. K. [...] , korzystanie z tego lokalu jest dla niej
i jej dzieci uciążliwe. Jak wynika z uzasadnienia skargi, utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości ok. [...] zł miesięcznie, pobiera świadczenie 800+ na dwoje dzieci i alimenty z funduszu alimentacyjnego w kwocie po 1.000,00 zł na dwoje dzieci. Wobec tego, łączny miesięczny dochód gospodarstwa domowego skarżącej wynosi [...]zł, co umożliwia najem lokalu na rynku prywatnym. Ponadto, jak wynika
z uzasadnienia skargi, dzieci skarżącej uczą się w szkole średniej, tak więc niedługo osiągną, bądź już osiągnęły pełnoletniość (córka M. B., jak wynika z treści pisma skarżącej, jest już pełnoletnia), dlatego ich utrzymanie nie powinno się wiązać dla skarżącej z nadmiernymi wydatkami.
W dalszej kolejności, jak wynika z uzasadnienia skargi, skarżąca ma mamę, która mieszka 350 km od W. w jednopokojowym mieszkaniu. Należy uwzględnić, że skarżąca winna w pierwszej kolejności skorzystać z pomocy rodziny, a dopiero potem zwrócić się o pomoc do gminy. Zgodnie z art. 128 k.r.i.o., obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo.
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skarżącej, że zaskarżona uchwała jest sprzeczna z art. 4 ust. 1, art. 20 i art. 21b ust. 6 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r.
o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, gdyż przewiduje dodatkowe, pozaustawowe kryteria odmowy przyznania lokalu.
Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, to rada gminy uchwala zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy. Zgodnie
z art. 21 ust. 3 pkt 5 tej ustawy, zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy powinny określać, w szczególności tryb rozpatrywania
i załatwiania wniosków o najem lokali zawierany na czas nieoznaczony i najem socjalny lokali.
Mając na uwadze zasadę praworządności wyrażoną w art. 7 Konstytucji RP, zgodnie z którą, organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, organ wskazał, że podjął zaskarżoną uchwałę na podstawie i w granicach prawa, tj. na podstawie przepisów aktu prawa miejscowego, jakim jest uchwała Rady [...] . W.
Pismem z dnia [...] lutego 2025 r. skarżąca, podtrzymując zarzuty skargi, nie zgodziła się z przyjęciem przez organ, że nie zamieszkuje wspólnie z dziećmi w lokalu przy ulicy K. [...] w W..
Zaznaczyła, że wniosek o pomoc mieszkaniową złożyła na przełomie lutego/marca 2022 r., a decyzję otrzymała dopiero [...] kwietnia 2024 r., a więc po upływie ponad 2 lat. Sprawa była przekazywana z rąk do rąk. W sierpniu 2022 r. zjawiła się w mieszkaniu prowadząca wówczas jej sprawę M. L., celem przeprowadzenia wywiadu. Skarżąca podała, że wówczas w lokalu zastała tylko G. D., ponieważ ona wraz z dziećmi przebywała na wakacjach.
Prowadząca jej sprawę (M. L.) ponownie zjawiła się w lokalu w dniu
[...] września 2022 r. w godzinach porannych. Tym razem zastała wszystkich domowników, przeprowadziła wywiad, rozglądała się po pokojach, zaglądała do szaf, prosiła o pokazanie podręczników dzieci. Nic nie miała wtedy do zarzucenia. Została wówczas sporządzona notatka z tej wizyty, która nie została uwzględniona.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżony akt nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego.
Zgodnie z art. 134 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
W myśl art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt,
o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu
w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga M. K. zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona uchwała Zarządu Dzielnicy [...]m. st. Warszawy z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...], odmawiająca skarżącej zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej z zasobów mieszkaniowych [...] W., narusza obowiązujące przepisy prawa.
W pierwszej kolejności zauważyć należy, że w postępowaniu poprzedzającym udzielenie pomocy mieszkaniowej z zasobu gminy nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, dotyczące wydawania decyzji administracyjnych, chociaż w art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r.
o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu Cywilnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 725) ustawodawca określił działania organu gminy, jako "rozpatrywanie i załatwianie" wniosków o najem lokali, co wyraźnie nawiązuje do pojęć z zakresu procedury administracyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 997/09). Nie oznacza to jednak, że podstawowe standardy określone zasadami ogólnymi Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7 k.p.a., nie mają zastosowania do postępowania zakończonego wydaniem aktu z zakresu administracji publicznej. Powołany przepis stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
W myśl § 32 ust. 1 uchwały Rady [...]. Warszawy z dnia [...] grudnia 2019 r. Nr [...] w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu [...] W., wnioski osób ubiegających się
o pomoc mieszkaniową należy poddać szczegółowej analizie, uwzględniającej:
1) ocenę faktycznych warunków mieszkaniowych przeprowadzoną bezpośrednio
w miejscu zamieszkiwania wnioskodawcy z zastrzeżeniem ust. 9 i 10 i 11;
2) dotychczasowy sposób korzystania przez wnioskodawcę z lokalu, a w szczególności przestrzeganie przez wnioskodawcę warunków określonych w umowie najmu oraz wywiązywanie się z obowiązków najemcy;
3) zamieszkiwanie wnioskodawcy i innych osób zgłoszonych we wniosku do wspólnego zamieszkiwania w lokalu za zgodą właściciela;
4) posiadanie przez wnioskodawcę i inne osoby zgłoszone do wspólnego zamieszkiwania innego tytułu prawnego do lokalu niż wymienione w § 9 ust. 1 pkt 1 umożliwiającego zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie;
5) rozporządzenie w okresie ostatnich 7 lat przed dniem złożenia wniosku, przez wnioskodawcę i inne osoby zgłoszone do wspólnego zamieszkiwania, nieruchomością lub spółdzielczym prawem, o których mowa w § 9 ust. 1 pkt 1, które pozwoliłyby na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie, w tym fakt dokonania przez te osoby zamiany tych tytułów prawnych na lokal kwalifikujący do ubiegania się
o poprawę warunków zamieszkiwania w ramach mieszkaniowego zasobu;
6) warunki mieszkaniowe w poprzednich miejscach zamieszkania oraz warunki mieszkaniowe wstępnych, zstępnych, współmałżonka wnioskodawcy lub osoby pozostającej we wspólnym pożyciu i możliwość zamieszkania wnioskodawcy w tych lokalach.
Przepis ust. 1 pkt 6 nie ma zastosowania do spraw wskazanych w § 8 pkt 4, § 11-13,
§ 18 ust. 1 pkt 2 oraz § 21-23 i § 25 oraz § 30 ust. 2 (§ 32 ust. 2 ww. uchwały).
Wynikający z § 32 ust. 1 ww. uchwały obowiązek poddania wnikliwej analizie wymienionych w tym przepisie okoliczności pozostaje w korelacji z zawartą w art.
7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej, z której wynika dla organu nakaz podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Wnikliwa analiza, do przeprowadzenia której obowiązany jest organ, powinna polegać na "sumiennym zgłębianiu, docieraniu do sedna rzeczy, dociekliwości" (por. Słownik języka polskiego pod red. M. Szymczak, PWN 1983, hasło "wnikliwie"). Organ zobowiązany jest zatem do zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych
z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa. Tych zasad w niniejszej sprawie nie respektowano.
W ocenie Sądu, organ podejmując rozstrzygnięcie o odmowie zakwalifikowania skarżącej do udzielenia pomocy mieszkaniowej nie zebrał w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie poczynił istotnych dla przyjętej podstawy prawnej ustaleń faktycznych. Przeciwnie, stanowisko organu zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, jak i w odpowiedzi na skargę oraz uzupełniających ją pismach procesowych, wskazuje na pobieżną i wybiórczą ocenę okoliczności faktycznych, co przeczy dyspozycji zawartej w § 32 ww. uchwały Rady [...] W. z dnia [...] grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy. Powyższy sposób załatwienia sprawy nie spełnia standardów obowiązujących w państwie prawa.
Organ dokonał zatem dowolnej, a nie swobodnej, oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. W szczególności za dowolne uznać należy ustalenie organu, że skarżąca wraz z dziećmi nie zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. K. [...].
M. K. jest najemcą lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. K. [...], co wynika z umowy najmu z dnia [...] stycznia 2021 r. zawartej na czas nieoznaczony. Wcześniej od dnia [...] października 2019 r. zajmowała przedmiotowy lokal na podstawie umowy najmu tymczasowego. Jest również zameldowana wraz
z dziećmi w przedmiotowym lokalu.
Fakt, że w dniu [...] stycznia 2024 r. nie zastano domowników pod wskazanym adresem nie dawało dostatecznych podstaw do ograniczenia postępowania dowodowego jedynie do rozpytania w tym dniu dozorcy oraz sąsiada. Zwłaszcza, że
z oświadczenia sąsiada nie można wywieźć jednoznacznego wniosku, że skarżąca wraz z dziećmi nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. Ponadto, z protokołu przeprowadzonej wizji (k. 594 oraz k. 593) wynika, że w tym dniu w innych lokalach nikogo nie zastano. Jednak nie wiadomo, czy poza rozpytanym sąsiadem nikt inny
w tym budynku nie mieszka (pustostany), czy też w tym czasie nie było sąsiadów
w domu.
Zdaniem Sądu, ww. dowód był niewystarczający do przyjęcia, że skarżąca nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu również z tego względu, że w trakcie wcześniejszej wizji lokalowej przeprowadzonej w dniu [...] września 2022 r. skarżąca wraz z dziećmi przebywała w lokalu. W takiej sytuacji organ winien skonfrontować oba te dowody, tj. protokoły z przeprowadzonych wizji lokalowych.
Rozpatrując sprawę ponownie, organ weźmie pod uwagę dokonaną wyżej ocenę prawną. W konsekwencji, mając na względzie procesowe i materialne przepisy uchwały Rady [...] W. z dnia [...] grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu [...] W.,
w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości ustali, czy skarżąca spełnia przesłanki do zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej z mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy.
W tym stanie rzeczy zaskarżona uchwała nie mogła ostać się w obrocie prawnym.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., orzekł jak sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI