II SA/Wa 992/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2022-11-09
NSAAdministracyjneŚredniawsa
Służba Ochrony Państwadodatek operacyjnyfunkcjonariuszKodeks postępowania administracyjnegobezprzedmiotowość postępowaniazwolnienie ze służbyuposażenieprawo administracyjne

WSA w Warszawie oddalił skargę funkcjonariusza SOP na decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania dodatku operacyjnego, uznając sprawę za bezprzedmiotową po zwolnieniu funkcjonariusza ze służby.

Funkcjonariusz SOP złożył wniosek o przyznanie dodatku operacyjnego za okres służby. Po zwolnieniu ze służby, organ administracji umorzył postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe wobec utraty przez skarżącego statusu funkcjonariusza i prawa do uposażenia. Skarżący wniósł skargę, argumentując, że jego interes prawny nadal istnieje, a sprawa dotyczy okresu sprzed zwolnienia. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organu o bezprzedmiotowości postępowania po ustaniu stosunku służbowego.

Sprawa dotyczyła skargi funkcjonariusza Służby Ochrony Państwa (SOP) na decyzję Komendanta SOP o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania dodatku operacyjnego. Funkcjonariusz, który zgłosił wystąpienie ze służby w związku z nabyciem praw emerytalnych, złożył następnie wniosek o naliczenie dodatku operacyjnego za okres pełnienia służby. Komendant SOP początkowo odmówił przyznania dodatku, uznając, że skarżący nie spełniał warunków, w tym nie posiadał specjalności operacyjnej. Po złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Komendant SOP uchylił własną decyzję i umorzył postępowanie, powołując się na art. 105 § 1 k.p.a. i art. 161 pkt 1 ustawy o SOP. Organ uznał, że wobec zwolnienia skarżącego ze służby ustało władztwo służbowe organu, a postępowanie stało się bezprzedmiotowe, ponieważ dodatek jest składnikiem uposażenia przysługującego tylko czynnym funkcjonariuszom. Skarżący zaskarżył tę decyzję, argumentując, że jego interes prawny nadal istnieje, a sprawa dotyczy okresu sprzed zwolnienia ze służby, a także kwestionując tryb umorzenia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko organu. Sąd uznał, że utrata statusu funkcjonariusza z dniem zwolnienia ze służby skutkuje wygaśnięciem prawa do uposażenia i jego składników, w tym dodatku operacyjnego, co czyni postępowanie bezprzedmiotowym. Sąd powołał się na analogiczne orzecznictwo NSA dotyczące funkcjonariuszy innych służb.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, postępowanie jest bezprzedmiotowe, ponieważ dodatek operacyjny jest składnikiem uposażenia przysługującego tylko czynnym funkcjonariuszom, a po zwolnieniu ze służby prawo do uposażenia wygasa.

Uzasadnienie

Utrata statusu funkcjonariusza z dniem zwolnienia ze służby skutkuje wygaśnięciem prawa do uposażenia i jego składników, co czyni postępowanie w przedmiocie ustalenia tych składników bezprzedmiotowym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (10)

Główne

k.p.a. art. 105 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

ustawa o SOP art. 161 § 1

Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o Służbie Ochrony Państwa

ustawa o SOP art. 162

Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o Służbie Ochrony Państwa

rozporządzenie MSWiA z 9 lutego 2018 r. art. 7 § 4

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 lutego 2018 r. w sprawie dodatku przyznawanego funkcjonariuszowi Służby Ochrony Państwa uzasadnionego szczególnymi kwalifikacjami, warunkami lub miejscem pełnienia służby

Pomocnicze

k.p.a. art. 127 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

ustawa o SOP art. 170 § 1

Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o Służbie Ochrony Państwa

ustawa o SOP art. 170 § 3

Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o Służbie Ochrony Państwa

rozporządzenie MSWiA z 9 lutego 2018 r. art. 2 § 5

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 lutego 2018 r. w sprawie dodatku przyznawanego funkcjonariuszowi Służby Ochrony Państwa uzasadnionego szczególnymi kwalifikacjami, warunkami lub miejscem pełnienia służby

rozporządzenie MSWiA z 27 lutego 2018 r.

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 lutego 2018 r. w sprawie wymagań wobec funkcjonariusza Służby Ochrony Państwa na stanowisku kierownika komórki organizacyjnej lub innym stanowisku służbowym

Argumenty

Skuteczne argumenty

Utrata przez skarżącego statusu funkcjonariusza SOP skutkuje bezprzedmiotowością postępowania w sprawie przyznania dodatku operacyjnego, który jest składnikiem uposażenia przysługującego tylko czynnym funkcjonariuszom. Prawo do uposażenia i jego składników wygasa z ostatnim dniem miesiąca, w którym funkcjonariusz został zwolniony ze służby.

Odrzucone argumenty

Skarżący posiadał interes prawny w żądaniu przyznania dodatku operacyjnego za okres sprzed zwolnienia ze służby, a sprawa dotyczyła uregulowania jego sytuacji prawnej do czasu zakończenia służby. Organ błędnie zastosował art. 127 § 3 k.p.a., który jest przewidziany dla sytuacji, gdy organem pierwszej instancji jest minister lub samorządowe kolegium odwoławcze.

Godne uwagi sformułowania

Umorzenie postępowania jest rozstrzygnięciem formalnym, kończącym postępowanie w danej instancji wobec braku materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego. Uposażenie jest świadczeniem przysługującym z tytułu stosunku służbowego, w jakim pozostaje osoba zgłaszająca roszczenie z tytułu uposażenia.

Skład orzekający

Joanna Kruszewska-Grońska

sprawozdawca

Joanna Kube

członek

Waldemar Śledzik

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Umorzenie postępowania administracyjnego w sprawach dotyczących świadczeń funkcjonariuszy służb mundurowych po ich zwolnieniu ze służby."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy Służby Ochrony Państwa i ich prawa do dodatków, ale zasada bezprzedmiotowości postępowania po ustaniu stosunku służbowego ma szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje ważne zasady proceduralne dotyczące bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, szczególnie w kontekście stosunków służbowych. Jest to interesujące dla prawników procesowych i specjalistów od prawa administracyjnego.

Czy można dochodzić dodatku po odejściu ze służby? Sąd wyjaśnia kluczową kwestię bezprzedmiotowości postępowania.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wa 992/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-11-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Joanna Kruszewska-Grońska /sprawozdawca/
Joanna Kube
Waldemar Śledzik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6196 Funkcjonariusze Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu i Biura Ochrony Rządu
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 105 par.1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Śledzik, Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Joanna Kruszewska- Grońska (spr.), Protokolant starszy referent Agnieszka Fidor po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2022 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Komendanta Służby Ochrony Państwa z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę
Uzasadnienie
Wnioskiem z [....] listopada 2021 r. kapitan Służby Ochrony Państwa (dalej: "SOP") M. M. (dalej: "skarżący") zgłosił Komendantowi Służby Ochrony Państwa (dalej: "Komendant SOP", "organ") wystąpienie ze służby w terminie ustawowym, powołując się na nabycie praw emerytalnych. Wobec tego wniosku, Komendant SOP rozkazem personalnym z [....] listopada 2021 r. nr [....] zwolnił skarżącego ze służby w SOP z dniem [....] lutego 2022 r. wskutek upływu ustawowego terminu pisemnego zgłoszenia przez funkcjonariusza wystąpienia ze służby.
Następnie wnioskiem z [....] stycznia 2022 r. skarżący zażądał od organu naliczenia należnego dodatku o charakterze stałym za pełnienie służby w warunkach zagrażających życiu bądź zdrowiu albo w warunkach szkodliwych dla zdrowia lub w szczególnym miejscu pełnienia służby w wysokości co najmniej 20% uposażenia zasadniczego, zgodnie z § 7 pkt 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 lutego 2018 r. w sprawie dodatku przyznawanego funkcjonariuszowi Służby Ochrony Państwa uzasadnionego szczególnymi kwalifikacjami, warunkami lub miejscem pełnienia służby (Dz. U. z 2018 r., poz. 346 ze zm.; dalej: "rozporządzenie MSWiA z 9 lutego 2018 r."), zmienionego od 27 września 2018 r. rozporządzeniem MSWiA z 20 września 2018 r. (Dz. U. z 2018 r., poz. 1826). Ponadto skarżący wniósł o wyrównanie jego uposażenia o ten dodatek od dnia wejścia w życie zmiany rozporządzenia MSWiA z 9 lutego 2018 r. do chwili obecnej.
Decyzją z [....] lutego 2022 r. nr [....] Komendant SOP, mając za podstawę art. 162 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Służbie Ochrony Państwa (Dz. U. z 2021 r., poz. 575 ze zm.; dalej: "ustawa o SOP"), art. 104, art. 107, art. 127 § 3, art. 127a § 1, art. 129 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.; dalej: "k.p.a."), odmówił przyznania skarżącemu dodatku operacyjnego.
W uzasadnieniu ww. rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że dodatek operacyjny, według § 7 pkt 4 rozporządzenia MSWiA z 9 lutego 2018 r. (Komendant SOP omyłkowo przywołał datę aktu zmieniającego ww. rozporządzenie, tj. 20 września 2018 r.), przysługuje funkcjonariuszowi, który pełniąc służbę w opisanych warunkach, posiada na stanowisku specjalność manewrową lub operacyjną. Rodzaje grup, symboli i przypisanych do nich specjalności zostały określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia MSWiA z dnia 27 lutego 2018 r. w sprawie wymagań wobec funkcjonariusza Służby Ochrony Państwa na stanowisku kierownika komórki organizacyjnej lub innym stanowisku służbowym (Dz. U. z 2018 r., poz. 471 ze zm.). W grupie operacyjno-rozpoznawczej przewidziano 6 specjalności: ogólną, rozpoznawania, analizy, zapobiegania, techniki specjalnej, operacyjną.
Z kart opisu stanowisk służbowych skarżącego z [....] sierpnia 2018 r., [....] października 2018 r. i [....] października 2020 r. wynika, że celem zajmowanych przez niego stanowisk było m.in. organizowanie i koordynowanie pracy Sekcji, inicjowanie działań operacyjno-rozpoznawczych, sprawowanie nadzoru nad realizacją zadań operacyjno-rozpoznawczych pozostających we właściwości Sekcji, planowanie przedsięwzięć w zakresie czynności operacyjno-rozpoznawczych wobec osób i obiektów objętych ochroną SOP, wnioskowanie o zastosowanie obserwacji lub kontrobserwacji oraz technicznych środków kontroli. Skarżący zajmował stanowiska służbowe oznaczone numerem [...] - specjalność rozpoznawania. Opisane wyżej czynności, mające związek z czynnościami operacyjno-rozpoznawczymi, nie oznaczają jednak realizacji zadań operacyjno-rozpoznawczych. Prawo do dodatku operacyjnego zostało zastrzeżone dla funkcjonariusza, który naraża swoje życie lub zdrowie albo służy w warunkach szkodliwych. Opis czynności, które wykonywał skarżący, nie wskazuje na pełnienie przez niego służby w warunkach opisanych w rozporządzeniu MSWiA z 9 lutego 2018 r.
Natomiast opis zadań na stanowisku służbowym skutkował przyznaniem skarżącemu jako funkcjonariuszowi organizującemu, inicjującemu lub nadzorującemu czynności operacyjno-rozpoznawcze (rozkazem personalnym Komendanta SOP z [....] stycznia 2021 r. nr [....]) dodatku uzasadnionego szczególnymi kwalifikacjami, tj. dodatku za wykonywanie zadań wymagających kwalifikacji kierowniczych (§ 3 rozporządzenia MSWiA z 9 lutego 2018 r.). Sam fakt pełnienia służby w Zarządzie [...] SOP nie powoduje powstania uzasadnionego roszczenia o przyznanie dodatku operacyjnego, gdyż ten wiąże się z pełnieniem służby w warunkach zagrażających życiu bądź zdrowiu albo w warunkach szkodliwych dla zdrowia. Tymczasem opis czynności wykonywanych na zajmowanych stanowiskach służbowych prowadzi do wniosku, że skarżący w takich warunkach nie pełnił służby. Drugim warunkiem, który musi być kumulatywnie spełniony, jest posiadanie na zajmowanym stanowisku służbowym specjalności operacyjnej, a i tego warunku skarżący nie spełniał.
Organ stwierdził in fine decyzji, że zaskarżenie rozkazu personalnego jest drogą weryfikacji jego zgodności z obowiązującym prawem. Otrzymując stanowiska służbowe w Zarządzie [...] SOP skarżący nie kwestionował parametrów tych stanowisk, w tym przewidzianej na nich specjalności rozpoznawania, zatem podejmowane aktualnie przez niego działania mające na celu przyznanie mu dodatku operacyjnego, nieprzewidzianego na zajmowanym stanowisku służbowym, należy uznać za pozbawione podstawy prawnej i faktycznej.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Po rozpoznaniu tego wniosku, Komendant SOP decyzją z [....] kwietnia 2022 r. nr [....], w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 i art. 127 § 3 w związku z art. 105 § 1 k.p.a., uchylił w całości własną decyzję z [....] lutego 2022 r. nr [....] i umorzył postępowanie poprzedzające jej wydanie.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia drugoinstancyjnego organ, powołując się na treść art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 161 pkt 1 i art. 162 ustawy o SOP, wskazał, że rozwiązanie stosunku służbowego łączącego skarżącego z Komendantem SOP (co nastąpiło [....] lutego 2022 r. wskutek upływu ustawowego terminu pisemnego zgłoszenia o wystąpieniu ze służby) rodzi takie skutki, iż po pierwsze, ustało władztwo służbowe organu nad skarżącym, co czyni niemożliwym orzekanie o jego uprawnieniach lub obowiązkach przez Komendanta SOP, a po drugie - wobec utraty przez skarżącego statusu funkcjonariusza - nie może toczyć się postępowanie w sprawie o ustalenie składników jego uposażenia. Nie można bowiem ustalić prawa do jednego z elementów uposażenia (wnioskowanego dodatku) w sytuacji, gdy po stronie skarżącego brak jest prawa do przedmiotowego uposażenia. Uposażenie jest świadczeniem przysługującym z tytułu stosunku służbowego, w jakim pozostaje osoba zgłaszająca roszczenie z tytułu uposażenia. W tych okolicznościach zainicjowane przez skarżącego postępowanie o przyznanie dodatku operacyjnego stało się bezprzedmiotowe, a w konsekwencji organ zobowiązany był je umorzyć. Ze względu na wtórny charakter bezprzedmiotowości (powstała ona pomiędzy wydaniem zaskarżonej decyzji a złożeniem wniosku o ponowne rozpatrzenie tej sprawy), odpowiednie zastosowanie znajdują przepisy dotyczące odwołań od decyzji (art. 127 § 3 in fine k.p.a.). Należało więc wydać decyzję przewidzianą w art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. uchylić w całości decyzję pierwszoinstancyjną i umorzyć postępowanie poprzedzające jej wydanie.
Powyższa decyzja Komendanta SOP z [....] kwietnia 2022 r. stała się przedmiotem skargi skarżącego (reprezentowanego przez adwokata M. M.) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu skarżący zarzucił obrazę przepisów prawa procesowego, która miała wpływ na treść zaskarżonej decyzji, tj. art. 138 § 1 pkt 2 i art. 127 § 3 w związku z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i bezpodstawne uznanie, że w rozpatrywanej sprawie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość, podczas gdy nie zachodziły takie przesłanki.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż organ błędnie przyjął bezprzedmiotowość postępowania odwoławczego. Niniejsza sprawa dotyczy bowiem przyznania skarżącemu dodatku operacyjnego za okres od [....] września 2018 r. na czas nieokreślony, ponieważ od tej daty skarżący, wykonując czynności operacyjne, posiadał uprawnienia do przyznania mu ww. dodatku, a w tym czasie był jeszcze funkcjonariuszem SOP. Pełniąc służbę w Wydziale [....] Zarządu [....], prowadził pracę operacyjną określoną w ustawie o SOP oraz przepisach niejawnych. Wykonywane przez niego czynności operacyjne w sposób ogólny ujęto w karcie opisu stanowiska, lecz rozwinięcie znajdują w przepisach ustawy o SOP i przepisach niejawnych, w szczególności instrukcji operacyjnej. Skarżący realizował ustawowe zadania SOP, prowadząc czynności operacyjno-rozpoznawcze w celu pozyskiwania informacji dotyczących zagrożeń względem osób i obiektów, o których mowa w art. 3 pkt 1 lit. a-e ustawy o SOP, a także rozpoznawania i zapobiegania przestępstwom określonym w art. 3 pkt 2 ustawy o SOP, jak również rozpoznawania, zapobiegania i wykrywania przestępstw wskazanych w art. 3 pkt 3 ustawy o SOP.
W sprawie skarżącego istnieje tak podmiot, jak i przedmiot postępowania – tym ostatnim jest kwestia przyznania dodatku operacyjnego za okres od [....] kwietnia 2019 r. na czas nieokreślony. Interes prawny skarżącego przejawia się m.in. wpływem rozstrzygnięcia na wysokość przysługującego mu świadczenia emerytalnego.
Zdaniem skarżącego, Komendant SOP, ponownie rozpoznając sprawę, bezpodstawnie uchylił się od obowiązku wszechstronnego skontrolowania pierwszoinstancyjnej decyzji, przez co naruszył art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 105 § 1 k.p.a. Utrata przez skarżącego z dniem [....] lutego 2022 r. statusu funkcjonariusza SOP nie spowodowała, że przestał on być stroną postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. Posiada bowiem interes prawny w żądaniu przyznania dodatku operacyjnego, o którym mowa w art. 162 ust. 2 pkt 2 ustawy o SOP oraz § 7 pkt 4 rozporządzenia MSWiA z 9 lutego 2018 r. Żądanie przyznania ww. dodatku, a także zmiany specjalności, dotyczy wyłącznie okresu poprzedzającego zwolnienie skarżącego ze służby w SOP, zatem skarżący miał prawo kwestionować wyrażone w zaskarżonej decyzji rozstrzygnięcie organu odmawiające mu przyznania przedmiotowego dodatku oraz zmiany specjalności na operacyjną. Żądanie to nie zmierzało do ukształtowania jego sytuacji prawnej na przyszłość, ale do uregulowania jej do czasu zakończenia służby. Zgodnie z art. 170 ust. 1 ustawy o SOP, roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Oznacza to, że były funkcjonariusz, po zwolnieniu ze służby, ma prawo zgłaszać organowi swoje roszczenia natury pieniężnej, zaś organ jest obowiązany wypowiedzieć się w wymaganej procesowo formie co do ich zasadności.
Skarżący zwrócił też uwagę, że zastosowany przez organ art. 127 § 3 k.p.a. jest przewidziany w przypadku, gdy organem pierwszej instancji jest minister lub samorządowe kolegium odwoławcze, co nie miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Także ustawa o SOP nie wprowadza trybu zaskarżenia decyzji w zakresie odmowy przyznania dodatku specjalnego w formie ponownego rozpatrzenia sprawy.
W odpowiedzi na skargę Komendant SOP wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Organ zgłosił również żądanie rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.
Pismem z [....] lipca 2022 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o przeprowadzenie rozprawy.
Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 9 listopada 2022 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał dotychczasowy zarzut skargi. Jednocześnie zaakcentował, że istota sprawy dotyczy nie tylko roszczenia finansowego, ale przede wszystkim braku rozpoznania wniosku skarżącego przez organ w kwestii zmiany jego specjalności z rozpoznawania na operacyjną. To, jego zdaniem, jest istotą sprawy i dlatego też umorzenie postępowania jest przedwczesne. Wniosek w tym zakresie, to jest zmiany specjalności na operacyjną, dotyczy okresu pozostawania skarżącego w służbie.
Na pytanie Sądu pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że wniosek z [....] stycznia 2022 r. o naliczenie należnego dodatku o charakterze stałym - choć jest nieprecyzyjny - dotyczy także zmiany specjalności na operacyjną. Przedmiotowy wniosek został zgłoszony dopiero pod koniec pełnienia służby przez skarżącego, gdyż tego typu roszczenia były źle widziane przez przełożonych. Ponadto był rezultatem tez wynikających z kontroli MSWiA, które wykazały nieprawidłowości organu w zakresie przyznawania specjalności. Pełnomocnik skarżącego przyznał też, że skarżący, składając przedmiotowy wniosek, kierował się tym, iż przyznanie dodatku operacyjnego spowoduje wzrost jego świadczenia emerytalnego.
Z kolei pełnomocnik organu pokreślił, że z akt sprawy wynika, iż skarżący nie kwestionował w trybie odwoławczym rozkazów w przedmiocie specjalności rozpoznawania i w związku z tym stały się one ostateczne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zaznaczyć należy, że stan faktyczny sprawy był między stronami bezsporny. Sporna była natomiast ocena prawna umorzenia postępowania, zainicjowanego wnioskiem skarżącego z [....] stycznia 2022 r., wobec rozwiązania stosunku służbowego.
Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Umorzenie postępowania jest rozstrzygnięciem formalnym, kończącym postępowanie w danej instancji wobec braku materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego. Użyte w cyt. wyż. przepisie określenie "z jakiejkolwiek przyczyny" obejmuje przyczyny zarówno o charakterze podmiotowym, jak i o charakterze przedmiotowym. Bezprzedmiotowość podmiotowa ma miejsce wówczas, gdy strona postępowania administracyjnego przestała istnieć lub straciła zdolność do czynności prawnych. Natomiast do przedmiotowych przyczyn bezprzedmiotowości zaliczamy: brak charakteru administracyjnego sprawy - już przed datą wszczęcia postępowania (bezprzedmiotowość pierwotna) bądź utrata charakteru administracyjnego w toku postępowania (bezprzedmiotowość następcza); pierwotny lub następczy brak podstaw prawnych do konkretyzacji normy prawa materialnego w drodze decyzji; cofnięcie wniosku przez stronę; zmiana okoliczności faktycznych, uniemożliwiająca osiągnięcie celu postępowania; utrata przez organ zdolności do prowadzenia postępowania na skutek zmiany przepisów prawnych.
Przepis art. 161 pkt 1 ustawy o SOP stanowi, że prawo do uposażenia ustaje z ostatnim dniem miesiąca, w którym funkcjonariusz został zwolniony ze służby. Z kolei stosownie do treści art. 162 ustawy o SOP, uposażenie funkcjonariusza składa się z uposażenia zasadniczego oraz dodatków o charakterze stałym (ust. 1), zaś jednym z nich jest dodatek uzasadniony szczególnymi kwalifikacjami, warunkami lub miejscem pełnienia służby (ust. 2 pkt 2), którego rodzaj oraz wysokość określono w rozporządzeniu MSWiA z 9 lutego 2018 r. (ust. 13). Przewidziany w § 2 pkt 5 rozporządzenia MSWiA z 9 lutego 2018 r. dodatek za pełnienie służby w warunkach zagrażających życiu bądź zdrowiu albo w warunkach szkodliwych dla zdrowia lub w szczególnym miejscu pełnienia służby przysługuje w razie zaistnienia któregokolwiek z 6 warunków wymienionych w § 7 tego aktu, w tym funkcjonariuszowi o specjalności ochrony manewrowej lub operacyjnej dodatek ten przyznaje się w wysokości od 20% do 40% uposażenia zasadniczego (§ 7 pkt 4 rozporządzenia MSWiA z 9 lutego 2018 r.).
Komendant SOP, rozpoznając wniosek skarżącego z [....] stycznia 2022 r. w pierwszej instancji, przeanalizował karty opisu jego stanowisk służbowych, konkludując, że skarżący zajmował stanowiska służbowe oznaczone specjalnością rozpoznawania, a wykonywane przez niego czynności, wprawdzie związane z czynnościami operacyjno-rozpoznawczymi, nie oznaczają realizacji zadań operacyjno-rozpoznawczych.
Na skutek rozwiązania stosunku służbowego z dniem [....] lutego 2022 r. organ nie rozpoznał merytorycznie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z [....] lutego 2022 r., lecz wydał rozstrzygnięcie procesowe, uchylając ww. decyzję i umarzając postępowanie w przedmiocie objętego wnioskiem dodatku.
Zdaniem Sądu, Komendant SOP w dniu [....] kwietnia 2022 r. wydał prawidłową decyzję, ponieważ nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych - skarżący utracił status funkcjonariusza SOP. Ten fakt wywołał szereg konsekwencji prawnych, w tym pozbawił skarżącego prawa do uposażenia (vide art. 161 pkt 1 ustawy o SOP), w skład którego wchodzą dodatki stałe, w tym wnioskowany dodatek za pełnienie służby w warunkach zagrażających życiu bądź zdrowiu albo w warunkach szkodliwych dla zdrowia lub w szczególnym miejscu pełnienia służby. Dodatki, niezależnie od rodzaju, są przyznawane funkcjonariuszowi SOP, czyli osobie pozostającej w służbie (spełniającej także odpowiednie przesłanki wymagane w przypadku danego dodatku). A contrario, nie przysługują one byłym funkcjonariuszom SOP, do których należy skarżący.
Sąd w składzie tu orzekającym w pełni aprobuje pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: "NSA") wyrażony w wyroku z 24 września 2014 r., sygn. akt I OSK 1317/13, wedle którego na skutek zwolnienia funkcjonariusza ze służby, postępowanie w przedmiocie ustalenia wzrostu uposażenia zasadniczego stało się bezprzedmiotowe. Powyższy wyrok dotyczył wprawdzie funkcjonariusza Policji, który zażądał ustalenia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym, jednakże analogiczny jest problem prawny, a mianowicie zwolnienie strony ze służby w formacji mundurowej (czyli rozwiązanie stosunku służbowego) na etapie rozpoznawania przez organ administracji wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. NSA zaakcentował, iż ustalenie prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat dotyczy wyłącznie czynnego policjanta. Tylko bowiem policjantowi przysługuje uposażenie. Natomiast prawo do uposażenia wygasa z ostatnim dniem miesiąca, w którym nastąpiło zwolnienie ze służby. Z kolei ustalenie wysługi lat jest ściśle związane z uposażeniem, nie istnieje bowiem bez prawa do uposażenia. Nie można zatem ustalić wzrostu uposażenia w sytuacji, gdy po stronie osoby zainteresowanej brak jest prawa do uposażenia. Uposażenie jest świadczeniem przysługującym z tytułu stosunku służbowego, w jakim pozostaje osoba zgłaszająca roszczenie z tytułu uposażenia.
Na ww. orzeczenie NSA trafnie powołał się Komendant SOP w motywach zaskarżonej decyzji. Cytowane powyżej przepisy ustawy o SOP jednoznacznie wskazują, iż czynności związane z ustalaniem składników uposażenia dotyczą osób, które są w służbie. Skoro skarżący na mocy art. 107 ust. 3 ustawy o SOP utracił status funkcjonariusza z dniem [....] lutego 2022 r., to stracił też swój byt element materialnoprawny postępowania, bowiem nie można ustalić prawa do dodatku (będącego składnikiem uposażenia funkcjonariusza) w sytuacji, gdy skarżący nie legitymuje się prawem do uposażenia.
Dostrzec przy tym wypada, że powołany przez organ in fine i "na marginesie" zaskarżonej decyzji art. 170 ust. 3 ustawy o SOP wprawdzie wskazuje drogę sądu powszechnego do dochodzenia ewentualnych roszczeń funkcjonariuszy SOP z tytułu prawa do uposażenia i innych należności pieniężnych, jednakże chodzi tu o roszczenia wymagalne (vide art. 170 ust. 1 ustawy o SOP), a więc takie, których spełnienia funkcjonariusz może skutecznie się domagać, zaś taka sytuacja nie zaistniała w kontrolowanej sprawie. Skarżący bowiem, będąc w służbie, nie miał przyznanego dodatku operacyjnego (czyli nie nabył skutecznie do niego prawa), a jedynie o taki dodatek wystąpił dopiero pod koniec służby, gdyż wcześniej nie chciał się narażać przełożonym.
Odnosząc się do stanowiska pełnomocnika skarżącego zaprezentowanego na rozprawie, zauważyć należy, że wniosek skarżącego z [....] stycznia 2022 r. nie zawierał w swej treści żądania zmiany specjalności. Także z akt sprawy nie wynika, aby skarżący kwestionował rozkazy personalne w tym zakresie.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI