III OSK 132/23

III OSK 132/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2026-01-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Kazimierz Bandarzewski
Olga Żurawska - Matusiak /przewodniczący sprawozdawca/
Rafał Stasikowski
Symbol z opisem
6193 Funkcjonariusze Straży Granicznej
Hasła tematyczne
Straż graniczna
Sygn. powiązane
II SA/Wa 986/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-10-10
Skarżony organ
Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 1990 nr 78 poz 462
art. 135 ust.2 pkt. 1
Ustawa z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia NSA Rafał Stasikowski sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant: asystent sędziego Piotr Rzekiecki po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 października 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 986/22 w sprawie ze skargi J.M. na orzeczenie Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 5 kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie postępowania dyscyplinarnego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od J.M. na rzecz Komendanta Głównego Straży Granicznej kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjne w Warszawie wyrokiem z 10 października 2022 r., II SA/Wa 986/22, po rozpoznaniu skargi J.M. (dalej: "skarżąca") na orzeczenie Komendanta Głównego Straży Granicznej z 5 kwietnia 2022 r., nr [...] w przedmiocie postępowania dyscyplinarnego, oddalił skargę.
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Raportem z 28 marca 2019 r. skarżąca poinformowała Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej (dalej: "organ pierwszej instancji", "Komendant NOSG") o toczącym się postępowaniu sądowym, w którym występowała w charakterze oskarżonej o czyn z art. 212 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz.U. z 2021 r. poz. 2345 ze zm., dalej: "k.k.").
Na tej podstawie, postanowieniem z 24 czerwca 2019 r. Komendant NOSG wszczął wobec skarżącej postępowanie dyscyplinarne nr [...], pod zarzutem dopuszczenia się naruszenia dyscypliny służbowej, polegającym na tym, że zniesławiła osobę o inicjałach M.P., poprzez złożenie 16 lutego 2018 r. w Sądzie Rejonowym dla [...] wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z wyłączeniem ww. ustalonej osoby ze względu na przypuszczenie utraty przez nią przymiotu bezstronności, czym nie dopełniła obowiązków funkcjonariusza wynikających ze złożonego ślubowania, nie przestrzegając pkt. I ppkt. 5 oraz pkt. III ppkt. 1 zasad etyki zawodowej funkcjonariuszy Straży Granicznej wprowadzonych zarządzeniem Nr 11 Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 20 marca 2003 r. (Dz. Urz. KGSG poz. 7, dalej: "Zasady etyki zawodowej"), tj. popełniła czyn określony w art. 135 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 147, dalej: "ustawa o Straży Granicznej"), za który zgodnie z art. 135 ust. 1 ww. ustawy podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej.
23 sierpnia 2019 r. organ pierwszej instancji zawiesił postępowanie dyscyplinarne, do czasu prawomocnego zakończenia postępowania karnego.
12 listopada 2021 r. do Komendanta NOSG wpłynął odpis prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu Wydział IV Karny Odwoławczy, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego dla [...] V Wydział Karny w przedmiocie uznania skarżącej winnej tego, że pomówiła M. P. o takie właściwości, które mogą narazić M.P. na utratę zaufania potrzebnego do wykonywania zawodu biegłego sądowego z dziedziny techniki samochodowej i rekonstrukcji przebiegu wypadków drogowych, tj. czyn z art. 212 § 1 k.k.
Z uwagi na powyższe, organ pierwszej instancji postanowieniem z 16 listopada 2021 r., nr [...] podjął zawieszone postępowanie dyscyplinarne, a następnie, powołując się na art. 146bu ust. 2 ustawy o Straży Granicznej, zmienił kwalifikację prawną czynu, zarzucając skarżącej naruszenie dyscypliny służbowej polegające na tym, że popełniła czyn określony w art. 135 ust. 2 pkt 1 ustawy, za który zgodnie z art. 134 i art. 134a ustawy podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej.
Z uwagi na powyższe organ pierwszej instancji orzeczeniem z 2 lutego 2022 r., nr [...], uznał skarżącą winną tego, że zniesławiła osobę o inicjałach M.P., poprzez złożenie 16 lutego 2018 r. w Sądzie Rejonowym dla [...] wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z wyłączeniem ww. ustalonej osoby ze względu na przypuszczenie utraty przez nią przymiotu bezstronności, czym nie dopełniła obowiązków funkcjonariusza wynikających ze złożonego ślubowania, nie przestrzegając pkt I ppkt 5 oraz pkt III ppkt 1 Zasad etyki zawodowej.
Po rozpoznaniu odwołania skarżącej, Komendant Główny Straży Granicznej (dalej: "Komendant GSG", "organ drugiej instancji") orzeczeniem z 5 kwietnia 2022 r., nr [...], działając na podstawie art. 136bze ust. 1 pkt 2 ustawy o Straży Granicznej, uchylił orzeczenie organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie poprzedzające jego wydanie.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ drugiej instancji odnotował, że zgodnie z alt. 136bc ust. 5 ustawy pragmatycznej w przypadku, gdy przewinienie dyscyplinarne stanowi jednocześnie przestępstwo lub wykroczenie albo przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, przedawnienie karalności dyscyplinarnej następuje z upływem okresu przedawnienia ich karalności. Jednakże, jak podkreślił Komendant GSG, powyższe ma zastosowanie w sytuacji, gdy zarzucany obwinionemu czyn koresponduje z prowadzonym wobec niego postępowaniem karnym lub w sprawie o wykroczenie albo postępowaniem o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe. W tym zakresie organ drugiej instancji wskazał, że w niniejszej sprawie Komendant NOSG zarzucił skarżącej popełnienie czynu określonego w art. 135 ust. 2 pkt 1 ustawy o Straży Granicznej, za który zgodnie z art. 135 ust. 1 powołanej ustawy podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej. Komendant GSG odnotował, że organ pierwszej instancji nie zastosował w kwalifikacji prawnej zarzutu dyscyplinarnego odniesienia do art. 134 ustawy o Straży Granicznej, w wówczas obowiązującym brzmieniu. Obwinionej zarzucono naruszenie Zasad etyki zawodowej, co nie koresponduje z karnoprawnym charakterem popełnionego czynu. Jednocześnie, w ocenie organu drugiej instancji, późniejsza zmiana kwalifikacji prawnej zarzucanego czynu była działaniem podjętym na niewłaściwym etapie postępowania i przekraczała dyspozycję zawartą w art. 136bu ust. 2 w ustawy o Straży Granicznej.
W związku z powyższym, zdaniem Komendanta GSG, w niniejszej sprawie nie mogła mieć zastosowania regulacja dotycząca przedawnienia odpowiedzialności za delikty dyscyplinarne będące jednocześnie przestępstwami. Organ drugiej instancji podkreślił, że w myśl art. 136bc ust. 3 ustawy o Straży Granicznej nie można wymierzyć funkcjonariuszowi kary dyscyplinarnej po upływie 2 lat od dnia popełnienia przewinienia dyscyplinarnego. Jednakże, zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1610) do przewinień dyscyplinarnych popełnionych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe o przedawnieniu.
W związku z tym Komendant GSG wskazał, że zdarzenie będące przedmiotem niniejszej sprawy zaistniało na gruncie poprzednio obowiązujących przepisów, a zgodnie z wówczas obowiązującym art. 137 ust. 2 ustawy o Straży Granicznej nie można wymierzyć funkcjonariuszowi katy dyscyplinarnej po upływie 1 roku od popełnienia czynu.
Biorąc powyższe pod uwagę, organ drugiej instancji zaznaczył, że zgodnie z raportem z 28 marca 2019 r. oraz zawartymi w aktach sprawy wyrokami sądów karnych czyn, którego dotyczy niniejsze postępowanie, został popełniony 16 lutego 2018 r., a wszczęcie postępowania nastąpiło po roku i 128 dniach. Na tej podstawie Komendant GSG stwierdził, iż w momencie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego przekroczony został termin karalności określony w art. 137 ust. 2 ustawy pragmatycznej w wówczas obowiązującym brzmieniu za delikt dyscyplinarny, o którym mowa w art. 135 ust. 2 pkt 1 ustawy o Straży Granicznej. Z uwagi na powyższe organ stanął na stanowisku, że postępowanie dyscyplinarne nie może skutkować wymierzeniem kały dyscyplinarnej ze względu na upływ ww. terminu do jej wymierzenia.
Jednocześnie wskazał jednak, że w jego ocenie, zważywszy na zapadły prawomocny wyrok sądu karnego, nie zachodzą przesłanki do uniewinnienia skarżącej od zarzucanego jej czynu.
Na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który przywołanym na wstępie wyrokiem z 10 października 2022 r., na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a."), oddalił skargę.
W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że Komendant GSG słusznie zauważył, że zdarzenie będące przedmiotem niniejszej sprawy zaistniało na gruncie poprzednio obowiązujących przepisów, jak wynika bowiem z akt sprawy, w tym wyroków sądów karnych, czyn, którego dotyczy niniejsze postępowanie został popełniony 16 lutego 2018 r., a wszczęcie postępowania nastąpiło 24 czerwca 2019 r. a więc po roku i 128 dniach od zaistnienia zdarzenia. Sąd Wojewódzki odnotował, że zgodnie z wówczas obowiązującym art. 137 ust. 2 ustawy o Straży Granicznej nie można wymierzyć funkcjonariuszowi kary dyscyplinarnej po upływie roku od popełnienia czynu. Z uwagi na powyższe, zdaniem Sądu pierwszej instancji, Komendant GSG prawidłowo stanął na stanowisku, że postępowanie dyscyplinarne w niniejszej sprawie nie może skutkować wymierzeniem kary dyscyplinarnej z uwagi na upływ ww. terminu do jej wymierzenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie podzielił zarzutu skargi, z którego wynikało, że Komendant GSG winien rozpoznać sprawę merytorycznie. W tym zakresie Sąd Wojewódzki wskazał, że przesłanką uchylenia orzeczenia organu pierwszej instancji i umorzenia postepowania były przeszkody natury formalnoprawnej. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, skoro więc Komendant NOSG nie mógł wszcząć postępowania dyscyplinarnego, to tym bardziej organ drugiej instancji nie mógł wydać orzeczenia merytorycznego w sprawie.
Sąd pierwszej instancji nie podzielił również zarzutu, że w orzeczeniu o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego – w jego uzasadnieniu organ nie mógł zawrzeć następującej konkluzji: "z uwagi na zapadły, prawomocny wyrok sądu karnego, nie zachodzą przesłanki do uniewinnienia [...] J.M. od zarzucanego jej czynu". Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, pomimo powyższego sformułowania zawartego w uzasadnieniu orzeczenia, nie mogło w sprawie zapaść inne rozstrzygnięcie. Odnosząc się do powyższego sformułowania, Sąd pierwszej instancji wskazał, że w niniejszej sprawie zaistniał przypadek przedawnienia karalności czynu zarzucanego skarżącej, jednak nie oznacza to, że organ w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia nie mógł się powołać na ustalenia wynikające z wyroków sądów karnych.
Od powyższego wyroku skarżąca wywiodła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając go w całości. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzuciła mu naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492, dalej: "p.u.s.a.") w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. art. 104 § 2 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a., poprzez błędne przyjęcie, że organ administracji umarzając postępowanie administracyjne uprawniony był do wypowiedzenia się co do istoty sprawy w sytuacji, gdy umorzenie postępowania administracyjnego, jako szczególna forma jego zakończenia kończy sprawę w danej instancji w sposób inny, niż wydanie rozstrzygnięcia ad meritum, co skutkowało oddaleniem skargi,
2. art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a., poprzez błędne uznanie, że organ drugiej instancji był uprawniony do zawarcia w uzasadnieniu wydanej przez siebie decyzji konkluzji, że "z uwagi na zapadły, prawomocny wyrok sądu karnego, nie zachodzą przesłanki do uniewinnienia skarżącej od zarzucanego jej czynu", podczas, gdy uzasadnienie, jako integralna część decyzji, ma na celu wyjaśnienie stronie podstaw podjętego rozstrzygnięcia, a w przypadku wydania decyzji prowadzącej do umorzenia postępowania pozbawia organ możliwości wypowiedzenie się w treści uzasadnienia co do winy skarżącej, co skutkowało oddaleniem skargi,
3. art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 136bzb ust. 1 w zw. z art. 136aa ust. 1 i 2 ustawy o Straży Granicznej w zw. z art. 5 § 1 k.p.k., poprzez uznanie, że organ uprawniony był wypowiedzenia się co do istoty sprawy w oparciu o zgromadzony w postępowaniu pierwszoinstancyjnym materiał dowodowy, w tym do uznania, że skarżąca jest winna zarzucanego jej naruszenia zasad etyki funkcjonariuszy Straży Granicznej, podczas gdy z uwagi na umorzenie postępowania materiał dowodowy zgromadzony w pierwszej instancji został w całości unicestwiony, a w związku z jego brakiem organ nie mógł ustalić stanu faktycznego, a co za tym idzie stwierdzić winę skarżącej odwołując się przy tym na ustalenia wynikające z wyroków sądów karnych, których w aktach sprawy nie posiadał, co skutkowało oddaleniem skargi.
Z uwagi na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie wyroku i rozpoznanie istoty sprawy, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, a także o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej została przedstawiona argumentacja mająca na celu wykazanie zasadności przedstawionych zarzutów kasacyjnych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, a także oświadczył, że nie wnosi o przeprowadzenie rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 p.p.s.a. Żadna z powyższych przesłanek w tej sprawie nie zaistniała, z tego też względu przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.
Stopień skuteczności skargi kasacyjnej zależy od stopnia precyzji określenia jej zarzutów. Autor skargi kasacyjnej wyznacza bowiem zakres kontroli instancyjnej, wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej. Przytoczenie podstawy skargi kasacyjnej oraz jej uzasadnienie musi więc być precyzyjne z uwagi na związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej. Sąd nie może zastępować strony i precyzować czy uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych, czy też ich uzasadnienia. Obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest wskazanie, które przepisy prawa materialnego, i w jaki sposób, zostały naruszone, oraz które przepisy prawa procesowego zostały naruszone, i jaki to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy.
Przed odniesieniem się do poszczególnych zarzutów skargi kasacyjnej, zasadnym jest wskazanie, że wprowadzone ustawą z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1610) regulacje w zakresie postępowania dyscyplinarnego miały na celu zagwarantowanie optymalnego przebiegu postępowania dyscyplinarnego i większej skuteczności oddziaływania przełożonych w zakresie zapewnienia odpowiedniego poziomu dyscypliny służbowej; a także ujednolicenie proponowanych rozwiązań w formacjach Policji, Straży Granicznej oraz Służby Ochrony Państwa. Przyjęte rozwiązania całościowo regulowały przebieg postępowania dyscyplinarnego w stosunku do funkcjonariuszy ww. służb, w tym Straży Granicznej, przewidując jedynie uzupełniające stosowanie przepisów Kodeksu postępowania karnego. Jak stanowi bowiem art. 136bzi ust. 1 ustawy o Straży Granicznej w zakresie nieuregulowanym w niniejszej ustawie do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego dotyczące porządku czynności procesowych, z wyjątkiem art. 117 i art. 117a, wezwań, terminów, doręczeń i świadków, z wyłączeniem możliwości nakładania kar porządkowych oraz konfrontacji, okazania, oględzin i eksperymentu procesowego. W postępowaniu dyscyplinarnym do świadków nie stosuje się przepisu art. 184 Kodeksu postępowania karnego. Przywołany przepis odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu postępowania karnego, ale jedynie w zakresie wskazanym w tym przepisie, nie może więc być interpretowany rozszerzająco. Ustawodawca precyzyjnie wskazał, do jakich konkretnych kwestii (środków) proceduralnych odpowiednie zastosowanie mają do prowadzonego postępowania dyscyplinarnego przepisy Kodeksu postępowania karnego. Z przepisu tego wynika, że ustawa o Straży Granicznej zawiera odpowiednie regulacje materialne i procesowe odnoszące się do odpowiedzialności i postępowania dyscyplinarnego funkcjonariuszy Straży Granicznej. Mocą wyraźnej woli ustawodawcy żaden przepis Kodeksu postępowania administracyjnego nie znajduje zastosowania do postępowania dyscyplinarnego funkcjonariuszy Straży Granicznej, na co jednoznacznie wskazuje treść powyższego przepisu.
Biorąc pod uwagę powyższe jako chybione należy ocenić dwa pierwsze zarzuty skargi kasacyjnej. W zarzutach tych wytknięto bowiem naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, które nie znajdowały zastosowania w sprawie, tj. art. 104 § 2 w zw. z art. 105 § k.p.a. i 107 § 3 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. Nie mogło zatem dojść do ich naruszenia.
Na usprawiedliwionych podstawach nie został oparty zarzut naruszenia art. 136bzb ust. 1 w zw. z art. 136aa ust. 1 i 2 ustawy o Straży Granicznej w zw. art. 5 § 1 k.p.k.
Art. 136aa ust. 1 ustawy o Straży Granicznej stanowi, że podstawę wszelkich rozstrzygnięć w postępowaniach dyscyplinarnych stanowią ustalenia faktyczne. Przełożony dyscyplinarny i rzecznik dyscyplinarny kształtują swoje przekonanie na podstawie wszystkich przeprowadzonych dowodów ocenianych swobodnie z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego (ust. 2). W myśl art. 136bzb ust. 1 ustawy o Straży Granicznej w postępowaniu odwoławczym rozpoznanie sprawy następuje na podstawie materiału dowodowego zebranego w postępowaniu zakończonym zaskarżonym orzeczeniem. Jeżeli jest to potrzebne do wydania prawidłowego orzeczenia, przełożony dyscyplinarny właściwy do rozpatrzenia odwołania może uzupełnić materiał dowodowy, zlecając rzecznikowi dyscyplinarnemu prowadzącemu postępowanie dyscyplinarne przeprowadzenie czynności dowodowych, określając ich zakres i termin ich przeprowadzenia. Stosownie do art. 5 § 1 k.p.k. oskarżonego uważa się za niewinnego, dopóki wina jego nie zostanie udowodniona i stwierdzona prawomocnym wyrokiem. Zdaniem skarżącej kasacyjnie organ odwoławczy nie był uprawniony wypowiadać się merytorycznie co do jej winy w zakresie naruszenia dyscypliny służbowej z uwagi na konieczność umorzenia postępowania dyscyplinarnego.
Formułując powyższy zarzut skarżąca kasacyjnie pomija treść art. 136bv ust. 3 ustawy o Straży Granicznej, zgodnie z którym orzeczenia o umorzeniu postępowania z uwagi na przedawnienie karalności nie wydaje się, w przypadku gdy zebrane dowody uzasadniają uniewinnienie obwinionego od popełnienia zarzuconego mu czynu. W świetle tego przepisu organ, stwierdziwszy że doszło do przedawnienia karalności, obowiązany jest ocenić, czy zebrane w sprawie dowody nie uzasadniają uniewinnienia obwinionej strony od popełnienia zarzucanego jej czynu. W wypadku ustalenia, że zachodzą przesłanki do uniewinnienia strony, nie jest możliwe wydanie orzeczenia o umorzeniu postepowania dyscyplinarnego.
W zgodzie z powyższym przepisem postąpił w przedmiotowej sprawie organ drugiej instancji, rozpoznając odwołanie skarżącej. Odwołując się do wydanego w stosunku do skarżącej prawomocnego wyroku sądu karnego, uznającego jej winę w zakresie popełnienia czynu z art. 212 § 1 k.k., czyli winę co do popełnienia przestępstwa zniesławienia, ocenił, że nie zachodzą przesłanki do uniewinnienia skarżącej od zarzucanego jej w postępowaniu dyscyplinarnym czynu. Okoliczność prawomocnego skazania skarżącej nie była w sprawie podważana. Aby taką ocenę przeprowadzić jeszcze przed podjęciem decyzji procesowej, organ musiał zapoznać się z poczynionymi przez organ pierwszej instancji ustaleniami i zgromadzonymi w toku postępowania dowodami. Nie można zatem podzielić stanowiska skarżącej kasacyjnie, że organ odwoławczy umarzając postepowanie dyscyplinarne nie mógł odnosić się do materiału dowodowego zebranego na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego, gdyż ten materiał już nie istniał wobec umorzenia postępowania dyscyplinarnego.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest stanowisko, że przepis art. 151 p.p.s.a., którego naruszenie zarzuca strona skarżąca kasacyjnie, podobnie zresztą jak art. 145, art. 146, art. 147, art. 149 § 1 i 1a, oraz art. 161 § 1 p.p.s.a. mają charakter ogólny (blankietowy) i określają kompetencje sądu administracyjnego w fazie orzekania. Tego typu przepisy nie mogą zatem stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Strona skarżąca kasacyjnie chcąc powołać się na zarzut naruszenia tego typu przepisów zobowiązana jest więc bezpośrednio powiązać omawiany zarzut z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym – jej zdaniem – sąd pierwszej instancji uchybił w toku rozpoznania sprawy. Naruszenie ww. przepisów jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom, czy to procesowym, czy też materialnym (por. wyrok NSA z 30 kwietnia 2015 r., I OSK 1701/14). Skutecznego powiązania z przywołanym przepisem o charakterze blankietowym nie mogło stanowić powiązanie zarzutu jego naruszenia z zarzutem naruszenia art. 104 1 2, art. 105 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., jak również z zarzutem naruszenia art. 136bzb ust. 1 w zw. z art. 136aa ust. 1 i 2 ustawy o Straży Granicznej w zw. art. 5 § 1 k.p.k., albowiem zarzuty naruszenia tych przepisów były nietrafne. Tak samo w przypadku zarzutu naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a., art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. powiązanie to nie było skuteczne.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do art. 3 § 1 p.p.s.a. wskazać należy, że przepis ten określa zakres kognicji sądu administracyjnego i w istocie nie zawiera samodzielnej treści normatywnej, określa wyłącznie zakres postępowania sądowoadministracyjnego i również nie może być podstawą zarzutu kasacyjnego z art. 174 pkt 2 tej ustawy bez powiązania z innymi przepisami procesowymi (por. wyrok NSA z 8 kwietnia 2008 r., I FSK 277/07; wyrok NSA z 4 września 2008 r., I OSK 266/08). Przepis ten ma charakter ustrojowy, określając w sposób najbardziej ogólny i generalny zakres sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez sądy administracyjne. Zawarte w nim unormowania nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, albowiem sądy administracyjne realizują swoje ustawowe kompetencje w ramach wykonywania kontroli legalności administracji publicznej na podstawie i w trybie szeregu konkretnych, określonych przepisów prawa, które w przypadku zarzutu ich naruszenia, winny być wskazane w skardze kasacyjnej z towarzyszącym temu sprecyzowaniem i umotywowaniem: do jakiego przekroczenia bądź niedopełnienia prawa doszło i na czym ono polegało.
Skutecznego powiązania nie mogło również stanowić połączenie zarzutu naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. z zarzutem naruszenia art. 1 § 1 oraz 2 p.u.s.a., gdyż przepis ten także ma charakter ustrojowy i normuje zakres i kryterium kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne i jako taki co do zasady również nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Może być on skutecznie wskazany jako naruszenie w ramach drugiej podstawy kasacyjnej w powiązaniu z konkretnie oznaczonymi przepisami ustawy o Postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. wyrok NSA z 11 maja 2012 r., I OSK 70/12). Skuteczność zarzutu naruszenia powyższego przepisu uzależniona jest zatem od skuteczności zarzutów naruszenia przepisów, które skarżący kasacyjnie powiązał z zarzutem naruszenia ww. przepisów o charakterze blankietowym oraz art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a., co jak już wyżej wskazano nie mogło odnieść skutku. Dodatkowo należy jedynie wskazać, że skoro art. 1 § 2 p.u.s.a. jako przepis ustrojowy, a nie procesowy wskazuje podstawowe kryterium sprawowania kontroli administracji publicznej przez sądy administracyjne, to przepis ten mógłby stanowić samodzielną podstawę kasacyjną tylko wówczas, gdyby sąd przyjął inne, niż legalność, kryterium kontroli. Zarzucając naruszenie tego przepisu strona powinna zatem bądź to wskazać konkretny przepis prawa, który sąd pierwszej instancji powinien uwzględnić, a czego nie zrobił, dokonując kontroli legalności działania organów administracji, bądź ewentualnie przepis wskazujący inne kryterium kontroli (wykraczające poza zgodność z prawem), czego w skardze kasacyjnej nie wskazano.
Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, dlatego na mocy art. 184 p.p.s.a. skargę tę oddalił. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.