II SA/Wa 983/24

II SA/Wa 983/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-03-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Wieczorek
Ewa Radziszewska-Krupa /przewodniczący sprawozdawca/
Mateusz Rogala
Symbol z opisem
647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne
Ochrona danych osobowych
Skarżony organ
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
ART. 119 Pkt. 2 i 3, 3 §1, 134 §1, 57 a,, 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c, 120, 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 10 i 10 §1, 61 §1 , 61 a §1,  2, 1 ust.1,
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Asesor WSA Mateusz Rogala, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 marca 2025 r. sprawy ze skargi D. B. na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z [...] kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę
Uzasadnienie
I. Stan sprawy przedstawia się następująco:
1. Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych (zwany dalej "Prezesem UODO") postanowieniem z [...] kwietnia 2024r. nr [...] odmówił, na mocy art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572 dalej "k.p.a."), wszczęcia postępowania w sprawie:
1) ze skargi D. B. (zwany dalej "Skarżącym") o nakazanie spełnienia żądania Skarżącego - usunięcia przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (zwany dalej "[...]INB") danych osobowych Skarżącego w postaci nr PESEL, nr telefonu, adresu e-mail z akt postępowania o sygn. [...];
2) wniosku Skarżącego o nakazanie Ministrowi Cyfryzacji (zwany dalej "Ministrem) podjęcia działań systemowych zmieniających zasady działania Elektronicznej Platformy Usług Administracji Publicznej, w taki sposób, aby podczas korzystania z platformy ePUAP nr PESEL korzystającego nie był przekazywany, z wyjątkiem pism kierowanych do urzędów skarbowych, sądów i policji.
Prezes UODO w uzasadnieniu postanowienia wskazał, że Skarżący w skardze uzupełnionej pismem z [...] czerwca 2023r. wniósł o nakazanie [...]INB usunięcia ww. danych osobowych Skarżącego z ww. akt postępowania administracyjnego oraz wniósł o nakazanie Ministrowi podjęcia działań systemowych zmieniających zasady działania ePUAP w taki sposób, aby podczas korzystania z platformy e-PUAP numer PESEL korzystającego nie był przekazywany z wyjątkiem przekazywani go w pismach kierowanych do urzędów skarbowych, sądów i policji.
Prezes UODO, na podstawie zgromadzonych dowodów, ustalił, że Skarżący, za pośrednictwem platformy e-PUAP, złożył do [...]INB skargę na [...] Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w [...] (zwany dalej "[...]INB"). Następnie [...] lutego 2023r. zażądał usunięcia jego danych osobowych w postaci nr PESEL, nr telefonu, adresu e-mail z akt postępowania zainicjowanego ww. skargą (sygn. WOP [...]). Skarżący wskazywał, że administrator nie uwzględnił żądania usunięcia nadmiernych danych z "wersji papierowej", tworzących zbiór danych wrażliwych, co potwierdza tezę Skarżącego, że w przypadku podatności można powołać się na potrzebę przechowywania "wszystkich danych", w tym zbędnych w celu realizacji obowiązku prawnego ciążącego na administratorze. W związku z tym zarzucił próbę "wieczystego przechowywania danych" w zasobie archiwalnym Dane udostępniono osobom trzecim: kierownikowi organu i wydziału, pracownikowi wydziału, inspektorowi ochrony danych osobowych, sekretarce drukującej wniosek. Kwestionował zasadność trafienia danych "do historii narodu". Zdaniem Skarżącego zakres danych udostępnionych godzi wprost z zasadę przechowywania danych w wymaganym zakresie". Skarżący żądał bezwzględnego usunięcia danych przez "zakreślenie", uniemożliwiające odczytanie z wydruku skargi oraz zaprzestania przetwarzania w toku postępowania skargowego ww. grupy danych w pismach, kopiach pism i ich wzorcach cyfrowych. [...]INB odmówił usunięcia danych osobowych Skarżącego, powołując się na art. 6 ust. 1 lit. c) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz.Urz.UEL 119 z 4.05.2016, s. 1, Dz.Urz.UEL 127 z 23.05.2018, s. 2 i Dz.Urz.UEL 74 z 4.03.2021, s. 35, zwane dalej "RODO") w związku z przepisami ustawy z 14 lipca 1983r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (Dz.U. z 2020r., poz. 164, zwana dalej "u.n.z.a.").
Prezes UODO w związku z tym wskazał, że zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie z innych uzasadnionych przyczyn może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, niewymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów, tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że jest brak podstaw do prowadzenia postępowania (por. wyrok NSA z 22 maja 2015r. sygn. akt II OSK 2671/13). Ustawodawca nie konkretyzuje przyczyn, o których mowa w art. 61 a § 1 k.p.a., ale należy przez nie rozumieć sytuacje oczywiste, które w sposób jasny i nie budzący wątpliwości, przy pierwszym zestawieniu żądania wniosku z obowiązującym stanem prawnym, stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. W praktyce wskazuje się, że art. 61a § 1 k.p.a. ma zastosowanie, np. gdy sprawa nie podlega załatwieniu w formie decyzji, ponieważ ma charakter cywilnoprawny lub uprawnienia bądź obowiązki wynikają z mocy samego prawa albo brak jest przepisu stanowiącego podstawę materialnoprawną do wydania decyzji. Zadaniem organu jest zbadanie przesłanek dopuszczalności wszczęcia postępowania. Z art. 61 § 1 k.p.a. wynika, że żądanie wszczęcia postępowania określa przedmiot postępowania. O tym, jaki jest charakter i zakres żądania zawarty w piśmie strony decyduje strona.
Prezes UODO, na mocy art. 34 ust. 1 ustawy z 10 maja 2018r. o ochronie danych osobowych (Dz.U. z 2019r., poz. 1781, zwana dalej "u.o.d.o."), jest organem właściwym w sprawie ochrony danych osobowych, zaś na mocy art. 34 ust. 2 u.o.d.o. jest organem nadzorczym w rozumieniu RODO. Skoro Prezes UODO jest właściwy w sprawie ochrony danych osobowych, to może podejmować tylko te czynności, które znajdują się w zakresie jego uprawnień i tylko w tych sprawach, które należą do jego właściwości. Prezes UODO nie jest kontroluje ani nie nadzoruje prawidłowość stosowania prawa materialnego i procesowego w sprawach należących do właściwości innych podmiotów, których działania podlegają ocenom w toku instancji czy w inny sposób określony odpowiednimi procedurami. Poza zakresem kompetencji Prezesa UODO jest ocena decyzji i pism wydawanych przez uprawnione organy w toku prowadzonych postępowań. Ponadto, skoro wniosek Skarżącego dotyczy usunięcia jego danych osobowych (nr PESEL, nr telefonu, adresu email) z akt postępowania (sygn. [...]) prowadzonego przez inny organ ([...]INB), w sprawie ze skargi Skarżącego na działanie [...]INB, to pozostaje to poza zakresem kompetencji Prezesa UODO, który nie może ingerować w treść dokumentów znajdujących się w aktach postępowania, prowadzonego przez inny organ administracyjny. Prezes UODO jest organ powołanym do spraw ochrony danych osobowych. K.p.a., zgodnie z art. 1 ust. 1 k.p.a. normuje postępowanie przed organami administracji publicznej w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych albo załatwianych milcząco, należących do właściwości tych organów. K.p.a., zgodnie z art. 2 k.p.a., normuje postępowanie w sprawie skarg i wniosków (Dział [...]) przed organami państwowymi, organami jednostek samorządu terytorialnego oraz przed organami organizacji społecznych. Dokument włączony do akt postępowania prowadzonego przez [...]INB staje się ich częścią i ingerencja w treść dokumentów z akt stanowiłoby ingerencję w integralność akt sprawy prowadzonej przez [...]INB.
W związku z tym Prezes UODO wskazał, że zachodziła inna uzasadniona przyczyna, z powodu której postępowanie administracyjne nie może być wszczęte (art. 61 a § 1 k.p.a). Z tego względu odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie żądania usunięcia danych osobowych Skarżącego z akt postępowania [...]INB o sygn. [...] zainicjowanego skargą Skarżącego.
Prezes UODO, odnosząc się do żądania Skarżącego o nakazania Ministrowi podjęcia działań systemowych zmieniających zasady działania ePUAP, w taki sposób, aby podczas korzystania z tej platformy nr PESEL korzystającego nie był przekazywany, z wyjątkiem pism kierowanych do urzędów skarbowych, sądów i policji, wskazał, że zgodnie z art. 77 ust 1 RODO każda osoba, której dane dotyczą ma prawo wnieść skargę do organu nadzorczego, bez uszczerbku dla innych administracyjnych lub środków ochrony prawnej przed sądem, jeżeli sądzi, że przetwarzanie danych osobowych jej dotyczące narusza RODO. Przedmiotem indywidulanej skargi skierowanej do Prezesa UODO może być zatem naruszenie praw do ochrony danych osobowych osoby, której dane dotyczącą (osoby wnoszącej skargę). Funkcją skargi wnoszonej do Prezesa UODO jest egzekwowanie przestrzegania przepisów o ochronie danych osobowych w operacjach przetwarzania danych osobowych osoby, której dane dotyczą. Czynności w sprawie ogólnych praktyk stosowanych przez administratorów danych nie są podejmowane na wniosek osoby zainteresowanej. Kwestie te mogą być przedmiotem postępowania administracyjnego prowadzonego przez Prezesa UODO z urzędu. Podjęte przez organ do spraw ochrony danych osobowych postępowanie z urzędu toczy się wówczas między administratorem danych, a Prezesem UODO. Skarżący nie może być wówczas informowany o podejmowanych czynnościach, bo nie przysługuje Mu status strony. W przypadku prowadzenia postępowania przez Prezesa UODO w zakresie ogólnych praktyk dotyczących przetwarzania danych osobowych Skarżący nie ma interesu prawnego w wydawanym rozstrzygnięciu. Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie wszczęcia postępowania wniosła osoba niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Skarżący nie może być stroną postępowania dotyczącego ogólnych praktyk stosowanych w procesie przetwarzania danych przez administratora, więc stanowi to inną uzasadnioną przyczynę w rozumieniu art. 61a § 1 k.p.a., uniemożliwiającą wszczęcie postępowania w sprawie indywidualnej.
2. Skarżący w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z [...] maja 2024r. wniósł o nakazanie Prezesowi UODO wszczęcie postępowania w sprawie naruszenia przez [...]INB (administratora danych osobowych) prawa do ograniczenia przetwarzania danych pozyskanych w wyniku wadliwości systemu ePUAP w wersji testowanej i zobowiązanie Prezesa UODO do realizacji zadań ustawowych przez stosowną interwencję w Ministerstwie Cyfryzacji, a ze względu na skalę zobowiązania do zaplanowania kontroli tego obszaru przetwarzania danych. Zarzucił również Prezesowi UODO naruszenie:
- art. 4 ust.1, art.16, art. 26 dyrektywy "DODO",
- wydanie postanowienia po 2 miesiącach od uzupełnienia przez Skarżącego braków;
- art. 10 k.p.a - przez nieuwzględnienie tego przepisu i brak uzasadnienia przesłanki braku właściwości do kontroli sposobu działania administratora ochrony danych osobowych i weryfikacji czy odmowa przez niego "ograniczenia przetwarzania danych osobowych" tylko do "zakresu niezbędnego" do realizacji czynności urzędowych tj. identyfikacji strony lub informatora,
- połączenie w jednym postanowieni dwóch spraw wewnętrznie sprzecznych,
- art. 61a § 1 k.p.a. - przez nietrafną odmowę wszczęcia postępowania, gdy nie było uzasadnionych przyczyn do wydania takiego postanowienia.
Skarżący w uzasadnieniu skargi, po przedstawieniu stanu prawnego wskazał, że prawo polskie jest niedostosowane do zasad regulujących przetwarzanie nr PESEL, REGON, NIP, ID oraz niedostosowane do zasady "adekwatności" i zbiera o obywatelu dodatkowe dane (adres email, nr telefonu, dane kona społecznościowego, dane biometryczne). Zdaniem Skarżącego Prezes UODO naruszył art. 1 u.o.d.o. przez "nie zbadanie" przesłanki ochrony danych przed nadmiarowym przetwarzaniem, do którego doszło z powodu zmiany funkcji serwisu e-PUAP i nie zapewnił Skarżącemu prawa do ograniczenia sposobu przetwarzania przez administratora, który ograniczenia danych przetwarzanych odmówił. Pominął też, że dane, które z powodu testowania serwisu zostały z nieuzasadnionych powodów przesłane zbiorowo do organu, któremu nie były potrzebne - podlegają ochronie jako dane wrażliwe, z uwagi na funkcjonalność bezpieczeństwa osobistego. Dane służą do ochrony dostępu do serwisu e-PUAP Skarżącego. Dane e-mail pozwalają ustalić zdarzenia na serwisie, a dane telefonu służą do weryfikacji systemowej (obsług haseł i podpisywania się). Przejęcie tych narzędzi weryfikacji umożliwiać może osobie trzeciej jej stuprocentową możliwość podania się za Skarżącego w bardzo wielu obszarach życia prywatnego np. ZUS, EPUAP, IKP.
Skarżący oczekuje od Sądu rozstrzygnięcia czy funkcjonalność - mając na uwadze zasadność rozdzielnia spraw i ich przedmiotów tj. sprawy indywidualnej oraz sprawy dotyczącej ochrony danych osobowych wielu osób po nieskutecznym wskazaniu organowi nieuzasadnionego generowania numeru PESEL, jako metody kontaktu - stanowi wadę serwisu i czy może być przesłankę do działania organu z urzędu. Zdaniem Skarżącego okres przetwarzania danych przez [...]INB nie może być taki, a Prezes UODO nie zbadał w sprawie czy dane Skarżącego mogły być przetwarzane do celów prawnych, gdy z RODO wynika w jakich przypadkach dopuszczalne jest przetwarzanie danych. Naruszono zatem art. 61 k.p.a.
Zdaniem Skarżącego, który przedstawił zjawiska nieprawidłowego ukształtowania serwisu e-PUAP i jego skutki prawne – incydent ujawnienia danych bezpieczeństwa – postępowanie na podstawie wystąpienia obywatela winno być prowadzone z urzędu. Ręczne uzupełnianie danych, a nie ich zbieranie z bazy oznacza istotną wadę serwisu e-PUAP i jego podatność na błąd ludzki lub wykorzystanie niezgodnie z prawem danych osobowych osób korzystających z ww. platformy. Przypadek zaciągnięcia automatycznego pełnego zbioru udanych z e-PUAP był związany z tworzeniem wersji obecnej funkcjonalności w ramach testowania bez pytania obywateli o zgodę na udział w procesie beta testu. Usunięcia ww. danych w wersji dokumentów dostępnej fizycznie odmówiono naruszając prawo Skarżącego do ograniczenia przetwarzania danych. Pomimo informacji o zasadności używania PESEL tylko w sytuacjach wymaganych prawem jest on automatycznie wpisywany do systemu wnioskodawcy. Zdaniem Skarżącego zasadne jest zapewnienie prawne zasad identyfikacji odbiorcy poprzez numer ID. Skarżący otrzymywał korespondencję z innych organów, gdzie widniały jego imię i nazwisko. Należy dokonać kontroli systemu e-PUAP w zakresie ochrony danych osobowych przed ich nadmiernym przetwarzaniem, więc Prezes UODO powinien wszcząć dwa postępowania: jedno na wniosek, drugie z urzędu. W przypadku postępowania na wniosek organ bada czy zachodzi naruszenie praw indywidualnych. W drugim na podstawie danych organ nie działa na wniosek (nie ocenia go pod kątem roszczenia) lecz realizuje swoje działanie z urzędu. Stroną postępowania są osoby, których sprawa dotyczy i wtedy wnioskodawcza w postępowaniu w sprawie jego interesu - ma w postępowaniu status strony. Strona otrzymuje postanowienie i ma prawa do złożenia skargi. W przypadku postępowania na podstawie wniosku, gdy zachodzi naruszenie praw nie tylko indywidualnych - inicjator - nie ma statusu strony. Ma status świadka i w ramach tego statusu może zostać przesłuchany. Inicjator nie ma statusu strony co oznacza ograniczoną możliwość przymuszenia organu do podjęcia działań z urzędu. W szczególności w sytuacji w której organ ten nie ma na sobie obowiązków wskazanych ustawowo oraz jest organem niezależnym cechującym się postępowaniem jednoinstancyjnym. Z uwagi na charakter postępowania - z urzędu każdy obywatel ma dostęp do informacji, jakie organ ustalił. Brak działań może wyłącznie zasygnalizować Premierowi RP.
3. Prezes UODO w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
1. skarga nie ma uzasadnionych podstaw.
2. Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024r., poz. 935, zwana dalej "P.p.s.a."). Stosownie bowiem do art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W sprawie wydano postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, które należy do wymienionych w ww. przepisie art. 119 pkt 3 P.p.s.a.
Sąd stwierdza ponadto, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 P.p.s.a., Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Sąd, w myśl art. 134 § 1 P.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).
3. Zdaniem Sądu, skarga oceniana w świetle ww. kryteriów nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem wydane przez Prezesa UODO postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania odpowiadało prawu. Prezes UODO nie dopuścił się ani naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.), ani naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.), w tym również tych wskazanych w skardze.
W myśl art. 34 ust. 1 u.o.d.o. Prezes UODO jest organem właściwym w sprawie ochrony danych osobowych. Z art. 34 ust. 2 u.o.d.o. wynika, że Prezes UODO jest organem nadzorczym w rozumieniu ww. RODO, zaś postępowanie administracyjne prowadzone przez Prezesa UODO służy kontroli zgodności przetwarzania danych z przepisami o ochronie danych osobowych i jest ukierunkowane na wydanie decyzji administracyjnej, na podstawie art. 58 ust. 2 RODO. Prezes UODO, jako organ właściwy w sprawie ochrony danych osobowych, może podejmować tylko te czynności, które znajdują się w zakresie jego uprawnień oraz tylko w tych sprawach, które należą do jego właściwości.
Tylko wówczas, gdy Prezes UODO dojdzie do przekonania, że możliwe jest wszczęcie postępowanie na wniosek osoby zainteresowanej, który dotyczy naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych, wówczas postępowanie to będzie się toczyć, zgodnie z normami proceduralnymi określonymi w przepisach u.o.d.o. oraz k.p.a. (w zakresie nieuregulowanym przepisami u.o.d.o.), jak również na podstawie RODO. Jedną z kompetencji Prezesa UODO jest rozpatrywanie skarg na przetwarzanie danych osobowych, kierowanych przez osoby, których dane dotyczą. Prawo do wniesienia skargi, jako jednego z środków ochrony prawnej, uregulowano w art. 77 RODO. Zgodnie z art. 77 ust. 1 RODO, każda osoba, której dane dotyczą, ma prawo wnieść skargę do organu nadzorczego jeżeli sądzi, że przetwarzanie danych osobowych jej dotyczących narusza przepisy RODO.
W rozpoznawanej sprawie Prezes UODO uznał, że nie ma podstaw do prowadzenia postępowania w obu przedstawionych przez Skarżącego kwestiach i w związku z tym wydał zaskarżone postanowienie. W podstawie prawnej powołano art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Przyczyn, o których mowa w przepisie art. 61a § 1 k.p.a., ustawodawca nie konkretyzuje, natomiast należy przez nie rozumieć sytuacje oczywiste, które w sposób jasny i nie budzący wątpliwości, przy pierwszym zestawieniu żądanego wniosku z obowiązującym stanem prawnym, stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Art. 61a § 1 k.p.a, znajduje zastosowanie, np. gdy sprawa nie podlega załatwieniu w formie decyzji, ponieważ ma charakter cywilnoprawny lub uprawnienia bądź obowiązki wynikają z mocy samego prawa albo brak jest przepisu stanowiącego podstawę materialnoprawną do wydania decyzji. Z judykatury wynika, że odmowa wszczęcia postępowania, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, niewymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów, gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że jest brak podstaw do prowadzenia postępowania (por. wyrok NSA z 22 maja 2015r. sygn. akt II OSK 2671/13 – dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z art. 61 § 1 k.p.a. wynika natomiast, że żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego określa przedmiot tego postępowania. O tym, jaki jest charakter i zakres żądania, zawarty w piśmie wniesionym przez stronę w postępowaniu administracyjnym, decyduje ostatecznie strona. Na aprobatę zasługuje stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 14 kwietnia 2014r. sygn. akt II SA/Wa 2093/13, że "zakres przedmiotowy postępowania administracyjnego wszczynanego na wniosek, zakreśla wnioskodawca. Jest on swoistym gospodarzem postępowania wszczynanego na wniosek. Od jego woli uzależnione jest bowiem, czym ma zająć się organ administracji. Podkreślić należy więc, że uprawnienie do określenia żądania kierowanego do Prezesa UODO i doprecyzowania tego żądania posiada tylko strona - Skarżący. Organ nie może wyręczać strony i zdecydować za nią, w jakiej sprawie toczyć się będzie postępowanie zainicjowane wnioskiem. Tym samym Prezes UODO jest związany jest zakresem skargi, którą skieruje do niego konkretna osoba.
Skarżący zażądał po pierwsze wszczęcia przez Prezesa UODO postępowania i nakazania usunięcia przez [...]INB jego danych osobowych w postaci nr PESEL, nr telefonu, adresu e-mail z akt postępowania o sygn. [...]. Z treści pism złożonych przez Skarżącego do Prezesa UODO wynikało, że Skarżący złożył do [...]INB skargę na [...]INB za pośrednictwem platformy ePUAP. Skarżący zażądał [...] lutego 2023r. usunięcia jego danych osobowych z akt postępowania zainicjowanego ww. skargą. [...]INB ustosunkował się do żądania Skarżącego, odmawiając usunięcia żądanych danych osobowych oraz wskazując, że dane osobowe Skarżącego są przetwarzane na podstawie art. 6 ust. 1 lit. c RODO w związku z przepisami u.n.z.a. W związku z tym Prezes UODO prawidłowo w zaskarżonym postanowieniu wskazał, że jako organ właściwy w sprawie ochrony danych osobowych może podejmować tylko te czynności, które znajdują się w zakresie jego uprawnień oraz tylko w tych sprawach, które należą do jego właściwości. Prezes UODO nie jest organem kontrolującym ani nadzorującym prawidłowość stosowania prawa materialnego i procesowego w sprawach należących do właściwości innych podmiotów, których działania podlegają ocenom w toku instancji czy w inny sposób określony odpowiednimi procedurami. Skoro zatem poza zakresem kompetencji Prezesa UODO była ocena decyzji i pism wydawanych przez uprawnione organy ([...]INB i [...]INB) w toku prowadzonych postępowań dotyczących usunięcia danych osobowych Skarżącego (nr PESEL, nr telefonu, adres email) z konkretnego postępowania, to należało uznać, że prawidłowo Prezes UODO postanowił, jak w punkcie pierwszym zaskarżonego postanowienia – o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie ww. żądania usunięcia danych osobowych Skarżącego.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 k.p.a., ustawa ta normuje postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych albo załatwianych milcząco. K.p.a., stosownie do art. 2 k.p.a. normuje ponadto postępowanie w sprawie skarg i wniosków (Dział [...]) przed organami państwowymi, organami jednostek samorządu terytorialnego oraz przed organami organizacji społecznych. Z chwilą włączenia danego dokumentu do akt prowadzonego postępowania dokument ten staje się ich częścią. Prezes UODO, jako organ powołany do spraw ochrony danych osobowych, nie ma kompetencji pozwalających na ingerencję w treść dokumentów znajdujących się w aktach postępowania, prowadzonego przez inny organ administracyjny. W zaskarżonym postanowieniu Prezes UODO trafnie przyjął, że dokumenty gromadzone w postępowaniu prowadzonym przez [...]INB stanowią akta sprawy o sygn. [...], a ingerencja w ich treść stanowiłoby ingerencję w integralność akt sprawy prowadzonej przez [...]INB. Powyższe mieściło się w katalogu innych uzasadnionych przyczyn, z powodu których postępowanie administracyjne nie mogło być wszczęte, zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., z uwagi na powyższe Prezes UODO odmówił wszczęcia postępowania w ww. zakresie.
Sąd stwierdza ponadto, że prawidłowe było również zaskarżone postanowienie w zakresie punktu drugiego. Skarżący, uzupełniając [...] czerwca 2023r. swoje pierwotne żądanie zawarte w skardze [...] marca 2023r., zwrócił się do Prezesa UODO o nakazania ww. Ministrowi podjęcia działań systemowych zmieniających zasady działania ePUAP, w taki sposób, aby podczas korzystania z niej, nr PESEL korzystającego nie był przekazywany z wyjątkiem pism kierowanych do urzędów skarbowych, sądów i policji.
Prawidłowo zatem Prezes UODO przyjął w związku z tym, że z żądania tego jasno wynikało, że Skarżący kwestionuje sposób funkcjonowania działania platformy ePUAP i żąda podjęcia działań systemowych zmieniających zasady działania ww. platformy w taki sposób, aby podczas korzystania z platformy ePUAP numer PESEL korzystającego nie był przekazywany z wyjątkiem przekazywania go w pismach kierowanych do urzędów skarbowych, sądów i policji.
Trafnie też Prezes UODO odwołał się do art. 77 ust. 1 RODO, zgodnie z którym bez uszczerbku dla innych administracyjnych lub środków ochrony prawnej przed sądem, każda osoba, której dane dotyczą, ma prawo wnieść skargę do organu nadzorczego, w szczególności w państwie członkowskim swojego zwykłego pobytu, swojego miejsca pracy lub miejsca popełnienia domniemanego naruszenia, jeżeli sądzi, że przetwarzanie danych osobowych jej dotyczące narusza RODO. Przedmiotem indywidulanej skargi kierowanej do Prezesa UODO może być zatem naruszenie praw do ochrony danych osobowych osoby, której dane dotyczącą (osoby wnoszącej skargę), na co prawidłowo zwrócono uwagę w zaskarżonym postanowieniu.
Rację miał także Prezes UODO, że funkcją skargi wnoszonej do tego organu jest egzekwowanie przestrzegania przepisów o ochronie danych osobowych w operacjach przetwarzania danych osobowych osoby, której dane dotyczą, natomiast czynności w sprawie ogólnych praktyk stosowanych przez administratorów danych nie są podejmowane na wniosek osoby zainteresowanej. Powyższe kwestie mogą być przedmiotem postępowania administracyjnego prowadzonego przez Prezesa UODO z urzędu. Podjęte przez organ do spraw ochrony danych osobowych postępowanie z urzędu toczy się wówczas pomiędzy administratorem danych, a Prezesem UODO. W przypadku prowadzenia postępowania przez Prezesa UODO w zakresie ogólnych praktyk dotyczących przetwarzania danych osobowych, wnioskodawca nie ma interesu prawnego w wydawanym rozstrzygnięciu. Skoro Skarżący nie mógł być stroną postępowania dotyczącego ogólnych praktyk stosowanych w procesie przetwarzania danych przez administratora, fakt ten stanowił "inną uzasadnioną przyczynę" w rozumieniu art. 61a § 1 k.p.a., uniemożliwiającą wszczęcie postępowania w sprawie indywidualnej.
Wskazać należy, że zgodnie z art. 4 pkt 2 RODO przetwarzanie oznacza operację lub zestaw operacji wykonywanych na danych osobowych lub zestawach danych osobowych w sposób zautomatyzowany lub niezautomatyzowany, taką jak zbieranie, utrwalanie, organizowanie, porządkowanie, przechowywanie, adaptowanie lub modyfikowanie, pobieranie, przeglądanie, wykorzystywanie, ujawnianie poprzez przesłanie, rozpowszechnianie lub innego rodzaju udostępnianie, dopasowywanie lub łączenie, ograniczanie, usuwanie lub niszczenie. Przedmiotem skargi do Prezesa UODO nie mogą zatem być przyszłe i niepewne procesy przetwarzania danych osobowych lub sama możliwość ich naruszenia. Skoro wniosek Skarżącego w tym zakresie nie mógł skutecznie zainicjować postępowania przed Prezesem UODO skargą indywidualną, powyższe stanowiło inną uzasadnioną przyczynę, której istnienie powoduje, że postępowanie nie mogło być wszczęte i obligowało organ administracji publicznej do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania.
4. Sąd, odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 4 ust. 1, art. 16 i art. 26 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/680 z 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez właściwe organy do celów zapobiegania przestępczości, prowadzenia postępowań przygotowawczych, wykrywania i ścigania czynów zabronionych i wykonywania kar, w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylająca decyzję ramową Rady 2008/977/WSiSW, wskazuje, że zarzuty te są bezzasadne. Ww. przepisy nie miały bowiem zastosowania w sprawie, gdyż Prezes UODO nie prowadził postępowania wyjaśniającego w związku z wniesioną przez Skarżącego skargą. Z treści skargi wyraźnie wynikał jej zakres i treść żądań skierowanych do Prezesa UODO, które przesądziły o konieczności wydania zaskarżonego postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.
5. Sąd, odnosząc się do zarzutu wydania postanowienia w okresie przekraczającym 2 miesiące od dnia uzupełnienia braków oraz nieuwzględnienie treści art. 10 k.p.a., wskazuje, że okoliczności te nie miały wpływu na wynik sprawy oraz prawidłowość wydanego w sprawie postanowienia. W sytuacji, gdy organ był, zdaniem Skarżącego opieszały, możliwe było złożenia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Natomiast przed wydaniem postanowienia o odmowie wszczęcia Prezes UODO nie miał obowiązku stosowania art. 10 § 1 k.p.a., gdyż nie prowadził postępowania administracyjnego i nie wydał rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnej. Warto też podkreślić, że w judykaturze ugruntowany jest pogląd, że uchybienie art. 10 § 1 k.p.a. może stanowić podstawę uchylenia decyzji jedynie wówczas, gdy wykaże się, że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Innymi słowy, strona musi wykazać, że gdyby do takiego uchybienia nie doszło, wynik sprawy byłby odmienny. Omawiane naruszenie miałoby znaczenie tylko w sytuacji, gdyby okoliczność ta wywołała negatywne skutki w stosunku do strony skarżącej. Sytuacja ta nie miała miejsca, bo Skarżący w pismach procesowych znajdujących się w aktach sprawy wyrażał swoje stanowisko, jak również wniósł skargę do Sądu administracyjnego. Skorzystał zatem z przysługujących mu uprawnień procesowych w sposób niczym nieograniczony.
6. Sąd, odnosząc się do zarzutu "połączenia spraw wzajemnie sprzecznych w jednym akcie prawnym i nie rozdzielenie czynności prawnych do czynności dotyczących ochrony interesu osobistego od ochrony interesu społecznego, stwierdza, że zakres przedmiotowy postępowania administracyjnego wszczynanego na wniosek zakreśla wnioskodawca, a Prezes UODO jest związany zakresem skargi. Wypowiedzenie się w sposób formalny przez Prezesa UODO w odniesieniu do całości wniosku Skarżącego, nie może być poczytane za wadliwość mogącą mieć jakikolwiek wpływ na wynik sprawy, szczególnie, gdy w postanowieniu tym wyjaśniono Skarżącemu przesłanki, które spowodowały odmowę wszczęcia postępowania. Warto też podkreślić, że skoro Skarżący nie skorzystał z prawa dostępu do informacji publicznej, a wniósł indywidualną skargę, zgodnie z art. art. 77 ust. 1 RODO, prawidłowe było wydanie przez Prezesa UODO zaskarżonego postanowienia.
7. Sąd, mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 119 pkt 2 i art. 120 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.