II SA/WA 979/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2024-02-15
NSAAdministracyjneWysokawsa
służba wojskowazdolność do służbytatuażekomisja lekarskapostępowanie administracyjneżołnierze zawodowiuzasadnienie orzeczeniakontrola sądowa

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje wojskowych komisji lekarskich dotyczące zdolności do służby wojskowej z powodu wadliwego uzasadnienia oceny tatuaży.

Skarżący został uznany za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej przez wojskowe komisje lekarskie, głównie z powodu posiadania tatuaży uznanych za szpecące. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił te decyzje, wskazując na brak wystarczającego uzasadnienia oceny tatuaży oraz na nieprawidłowe wnioski dotyczące osobowości skarżącego. Sąd podkreślił, że ocena tatuaży jako szpecących wymaga szczegółowego uzasadnienia, a kwestia osobowości powinna być oceniana przez specjalistów.

Sprawa dotyczyła skargi K. G. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej (CWLK), które uznało go za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej z powodu licznych tatuaży uznanych za szpecące. Wcześniejsza decyzja Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej (RWKL) również stwierdziła niezdolność, ale głównie z powodu białkomoczu, a tatuaże uznała za nieszpecące. CWLK uchyliła decyzję RWKL i wydała nowe orzeczenie, uznając tatuaże za szpecące i mogące świadczyć o niedojrzałej osobowości, mimo że dermatolog ocenił je jako dekoracyjne i zalecił konsultację psychologiczną/psychiatryczną. Skarżący zarzucił CWLK naruszenie przepisów, w tym brak rzetelnego uzasadnienia, błędną wykładnię przepisów dotyczących tatuaży oraz wyciąganie wniosków psychologicznych poza kompetencje komisji. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną, uchylając orzeczenia obu instancji. Sąd wskazał na brak wystarczającego uzasadnienia oceny tatuaży jako szpecących przez CWLK, niezgodność z opinią dermatologa oraz brak przeprowadzenia wymaganych badań psychologicznych. Sąd podkreślił, że ocena tatuaży jako szpecących wymaga szczegółowego uzasadnienia i musi być oparta na obowiązujących przepisach, a nie na nieaktualnych regulacjach. Sąd nakazał ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem powyższych uwag, w tym faktu, że skarżący jest w trakcie usuwania tatuaży.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, ocena tatuaży jako szpecących przez CWLK była wadliwa z powodu braku wystarczającego uzasadnienia i sprzeczności z opinią dermatologa.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że CWLK nie wykazała w sposób przekonujący, dlaczego tatuaże skarżącego zostały uznane za szpecące, a także nie przeprowadziła wymaganych badań psychologicznych w celu oceny wpływu tatuaży na osobowość. Brak szczegółowego uzasadnienia naruszył przepisy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (11)

Główne

k.p.a. art. 138 § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

u.o.o. art. 190 § ust. 1, ust. 6 pkt 1,7 i 10

Ustawa o obronie Ojczyzny

rozp. MON z 7 czerwca 2022 r.

Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach

Określa zasady orzekania o zdolności do służby wojskowej, w tym kwalifikację tatuaży.

Pomocnicze

rozp. MON z 24 sierpnia 2012 r.

Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości

p.u.s.a. art. 1 § 1 i 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak rzetelnego uzasadnienia oceny tatuaży jako szpecących. Niewłaściwa kwalifikacja tatuaży w oparciu o nieaktualne lub błędnie interpretowane przepisy. Wyciąganie wniosków psychologicznych bez udziału specjalistów. Niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego przez CWLK.

Godne uwagi sformułowania

Sąd administracyjny nie jest uprawniony do kontroli dokonanego przez komisję lekarską rozpoznania w zakresie stwierdzonych schorzeń ani oceny fachowości przeprowadzonych badań lekarskich. Charakter tatuaży może świadczyć o cechach osobowości niedojrzałej (do oceny psychologa i psychiatry). Brak uzasadnienia w tym zakresie stanowi o naruszeniu § 10 ust. 1 pkt 9 ww. rozporządzenia, bowiem argumentacja CWKL nie jest wystarczająca.

Skład orzekający

Danuta Kania

przewodniczący sprawozdawca

Andrzej Góraj

członek

Joanna Kruszewska-Grońska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie orzeczeń wojskowych komisji lekarskich, ocena tatuaży jako podstawy do orzekania o zdolności do służby wojskowej, znaczenie opinii specjalistów w postępowaniu administracyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego postępowania przed wojskowymi komisjami lekarskimi i interpretacji przepisów dotyczących tatuaży w kontekście zdolności do służby wojskowej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy nietypowego kryterium oceny zdolności do służby wojskowej (tatuaże) i pokazuje, jak ważne jest prawidłowe uzasadnienie decyzji administracyjnych oraz rola specjalistów.

Tatuaże jako przeszkoda do służby wojskowej? Sąd wskazuje na błędy komisji lekarskiej.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wa 979/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-02-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Góraj
Danuta Kania /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Kruszewska-Grońska
Symbol z opisem
6246 Orzeczenia Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej
Hasła tematyczne
Żołnierze zawodowi
Skarżony organ
Centralna Wojskowa Komisja Lekarska
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 138  par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2305
art. 190 ust 1, ust. 6 pkt 1,7 i 10
Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Protokolant starszy specjalista Aleksandra Weiher, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2024 r. sprawy ze skargi K. G. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej 1. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz utrzymanie nim w mocy orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] października 2022 r. nr [...], 2. zasądza od Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] na rzecz K. G. kwotę 497 zł (słowie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi K. G. (dalej: Skarżący") jest orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] (dalej: "CWLK", "organ II instancji") z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...] w przedmiocie określenia zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej.
Z akt administracyjnych wynika, że K. G. w dniu [...] października 2022r. został skierowany przez Dowódcę [...] w [...] do Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] (dalej: "RWKL w [...]", "Komisja I instancji") w celu określenia zdolności do zawodowej służby wojskowej.
Orzeczeniem z dnia [...] października 2022 r. nr [...] RWKL w [...], na podstawie art. 190 ust. 1, ust. 6 pkt 1, 7 i 10 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2022 r., poz. 2305), § 2 pkt 1, § 7 ust. 1 pkt 1 i ust 2, § 10 oraz § 11 ust. 1 i 5 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. z 2022 r., poz.1243 ze zm.), dalej: "rozporządzenie MON z dnia 7 czerwca 2022 r.", oraz § 4 pkt 4-12 i § 7 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. z 2012 r., poz. 1013 ze zm.), dalej: "rozporządzenie MON z dnia 24 sierpnia 2012 r.", rozstrzygnęła, że K. G. jest niezdolny do zawodowej służby wojskowej (Kat. N, Grupa III - Załącznik nr 1 do rozporządzenia MON z dnia 7 czerwca 2022 r.).
Komisja I instancji rozpoznała u Skarżącego: 1) białkomocz nieznaczny do diagnostyki - § 48 pkt 8; 2) liczne tatuaże w obrębie głowy, tułowia, prawej kończyny górnej i prawego podudzia nieszpecące - § 2 pkt 8; 3) przebyte złamanie prawego podudzia, leczone zachowawczo, obecnie bez następstw - § 75 pkt 1.
Stwierdziła, że schorzenie rozpoznane w punkcie 1 powoduje niezdolność do pełnienia zawodowej służby wojskowej na podstawie wykazu stanowiącego Załącznik nr 1 do rozporządzenia MON z dnia 7 czerwca 2022 r., w III grupie badanych obejmującej osoby ubiegające się o przyjęcie do zawodowej służby wojskowej.
Jednocześnie Komisja I instancji stwierdziła, że schorzenia wymienione w punktach 1 - 3 nie pozostają w związku ze służbą wojskową, a badanego nie zalicza się do żadnej grupy inwalidztwa.
Pismem z dnia [...] listopada 2022 r. K. G. wniósł odwołanie od powyższego orzeczenia zarzucając dokonanie błędnych ustaleń faktycznych przejętych za podstawę orzeczenia, które miały wpływ na jego treść, co polegało na przyjęciu, iż został zakwalifikowany jako niezdolny do zawodowej służby wojskowej (kategoria N - Zał. 1 Grupa III) ze względu na rozpoznanie: białkomocz nieznaczny do diagnostyki (§ 48 pkt 8).
W związku z powyższym Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i orzeczenie, że jest zdolny do zawodowej służby wojskowej.
Jednocześnie wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z wyników badań moczu z dnia [...] października 2022 r. na okoliczność ustalenia, iż nie występują u niego schorzenia, które stanowiły podstawę orzeczenia o niezdolności do zawodowej służby wojskowej (tj. białkomocz), co w konsekwencji, jak stwierdził, przemawia za zakwalifikowaniem go jako zdolnego do zawodowej służby wojskowej.
W uzasadnieniu odwołania wskazał w szczególności, że wyniki badań moczu z dnia [...] października 2022 r. w zakresie w jakim odbiegały (jedynie nieznacznie) od prawidłowych wartości były wynikiem wzmożonego wysiłku fizycznego w dniach poprzedzających badanie, co wiązało się z ćwiczeniami poligonowymi oraz zaniedbaniami żywieniowymi.
Orzeczeniem z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...], powołując w podstawie prawnej m.in. art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 18 lutego 2020 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000), dalej: "k.p.a.", oraz § 3 i § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MON z dnia 7 czerwca 2022 r., uchyliła w całości zaskarżone orzeczenie oraz wydała nowe - rozstrzygające, że K. G. jest niezdolny do zawodowej służby wojskowej (kat. N, Załącznik 1, Grupa III ww. rozporządzenia).
CWKL rozpoznała u Skarżącego: 1) liczne tatuaże na klatce piersiowej, prawym przedramieniu, grzbiecie prawej dłoni, palcu ręki prawej, prawym podudziu i lewej okolicy skroniowej - § 2 pkt 9; 2) przebyte złamanie podudzia prawego, leczone zachowawczo, obecnie bez następstw - § 75 pkt 1.
Nadto orzekła, że określenie związku poszczególnych chorób lub ułomności ze służbą oraz inwalidztwa Skarżącego "nie dotyczy".
W uzasadnieniu CWKL wskazała, że w toku postępowania odwoławczego wezwała orzekanego i przeprowadziła konsultację dermatologiczną. Badanie wykazało liczne tatuaże na klatce piersiowej, prawym przedramieniu, grzbiecie dłoni prawej, palcu ręki prawej, prawym podudziu i okolicy skroniowej lewej. Charakter tatuaży może świadczyć o cechach osobowości niedojrzałej.
Stwierdziła również, że zakwalifikowała stwierdzone tatuaże do szpecących - § 2 pkt 9, które stanowią o kategorii N - niezdolny do służby. Jednocześnie nie ujęła w nowym orzeczeniu rozpoznania w zakresie białkomoczu, ponieważ Skarżący przedłożył wynik badania moczu, który jest w normie.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2023 r. K. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe orzeczenie CWKL z dnia [...] lutego 2023 r. zarzucając naruszenie:
- § 10 ust. 1 rozporządzenia MON z dnia 7 czerwca 2022 r. poprzez brak właściwego i rzetelnego uzasadnienia orzeczenia, tj. brak wskazania z jakich powodów tatuaże Skarżącego uznano za szpecące oraz z jakich względów uznano go za niezdolnego do pełnienia służby wojskowej, a także poprzez zawarcie w uzasadnieniu skarżonego orzeczenia oceny psychologicznej, tj. w zakresie wykraczającym poza specjalizacje członków składu orzekającego CWKL,
- § 2 pkt 8 załącznika nr 1 do ww. rozporządzenia poprzez jego niezastosowanie i uznanie tatuaży Skarżącego za szpecące, co skutkowało rozpoznaniem sprzecznym z wcześniejszymi ustaleniami RWKL w [...] i w konsekwencji uznanie Skarżącego za niezdolnego do pełnienia zawodowej służby wojskowej,
- § 2 pkt 9 załącznika nr 1 do ww. rozporządzenia poprzez jego błędną wykładnię, a co za tym idzie nietrafne przyjęcie, że tatuaże na ciele Skarżącego są tatuażami szpecącymi, automatycznie powodującymi jego niezdolność do zawodowej służby wojskowej, podczas gdy samo istnienie tatuaży szpecących bądź nieszpecących nie przesądza o niezdolności kandydata do służby, biorąc pod uwagę fakt ubiegania się Skarżącego o powołanie do zawodowej służby wojskowej a nie do formacji reprezentacyjnej, gdy tymczasem RWKL w [...] orzekła, iż zgodnie z ww. załącznikiem tatuaże na ciele Skarżącego należy zaliczyć do "tatuaży nieszpecących" umożliwiających uznanie go za zdolnego do zawodowej służby wojskowej,
- art. 6, art. 8, art. 10, art. 11 k.p.a. poprzez uznanie, że tatuaże Skarżącego są szpecące, podczas gdy Skarżący w odwołaniu od orzeczenia RWKL nie kwestionował stanowiska Komisji I instancji odnośnie kwalifikacji tatuaży do szpecących lub nieszpecących, gdyż Komisja ta nie zakwalifikowała tatuaży do kategorii szpecących, tj. według § 2 pkt 9 załącznika nr 1 do ww. rozporządzenia; CWKL nie uwzględniła indywidualnych okoliczności sprawy, tj. poddania się przez Skarżącego zabiegowi usuwania tatuaży oraz nie wyjaśniła przesłanek jakimi kierowała się wydając skarżone orzeczenie, czym naruszone zostały fundamentalne zasady postępowania, tj. zasada przekonywania, praworządności i zaufania obywateli do organów Państwa.
W związku z powyższymi zarzutami Skarżący wniósł o:
1) uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania;
2) zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W motywach skargi Skarżący podniósł, że CWKL w zaskarżonym orzeczeniu nie podała motywów zmiany kwalifikacji posiadanych przez niego tatuaży, a także powodów, dla których odmówiono prawidłowości kwalifikacji tychże tatuaży dokonanej przez RWKL. CWKL pominęła kwestię wyglądu uwidocznionych tatuaży, nie wskazała z jakich powodów uznano tatuaże za szpecące, a w szczególności nie wyjaśniła, które z nich - czy wszystkie, czy tylko niektóre - można zakwalifikować do grupy wymienionej w § 2 pkt 9 załącznika nr 1 do ww. rozporządzenia. Skarżący zauważył, iż istnienie jakichkolwiek tatuaży - szpecących lub/i nieszpecących - nie przesądza o braku zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej, bowiem w § 2 pkt 8 i 9 załącznika nr 1 (Grupa III) do ww. rozporządzenia widnieje symbol (Z/N).
Zaznaczył również, że tatuaże, postrzegane niegdyś jako charakterystyczne dla członków świata przestępczego, są obecnie uważane za ozdobę ciała i akceptowane w społeczeństwie. Nawet rozległe tatuaże, zajmujące dużą powierzchnię ciała, uznawane ą niejednokrotnie za dzieła sztuki, wzbudzają zainteresowanie i uznanie. Wskazał przy tym, że tatuaże jakie sam posiada na ciele nie są obraźliwe, większość z nich jest niewidoczna, nie są rozległe, nie są wulgarne, nie przedstawiają symboli ani żadnych tekstów zasługujących na szczególne potępienie, nie propagują niepożądanych wizerunków czy zjawisk, nie odnoszą się do żadnych ideologii, a tym samym są neutralne. Podkreślił, że poddał się zabiegowi usuwania tatuażu znajdującego się na prawej dłoni, co wiąże się z koniecznością odbycia kilku lub kilkunastu sesji w studiu tatuażu. Okoliczność ta została wskazana Komisji przez Skarżącego podczas badania, jednak fakt ten został zignorowany i pominięty na użytek wydania orzeczenia. Dodał, że nadal uczęszcza na sesje usuwania tatuaży, które w niedługim czasie (co wymaga jeszcze 4-5 sesji) staną się niewidoczne.
Skarżący podniósł również, że CWKL w zaskarżonym orzeczeniu zawarła wniosek znacząco wykraczający poza specjalizacje posiadane przez członków komisji. Stwierdziła bowiem, iż podczas konsultacji dermatologicznej uwidoczniono liczne tatuaże mogące świadczyć o osobowości niedojrzałej. Tymczasem tego rodzaju oceny i wnioski mogłyby zostać sformułowane dopiero po przeprowadzeniu badania z udziałem psychologa lub psychiatry, a nie po konsultacji dermatologicznej i badaniu przez członków komisji w składzie: ortopeda, internista, dermatolog.
Skarżący wskazał nadto, że zaskarżone orzeczenie wydane zostało na jego niekorzyść, bowiem CWKL - bez jakiegokolwiek uzasadnienia - przyczynę niezdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej obecnie upatruje w fakcie posiadania przez Skarżącego tatuaży, które uznaje za szpecące, podczas gdy RWKL w tym zakresie nie czyniła żadnych rozważań i tym samym orzeczenie tego organu było pod tym względem korzystne i pozwalało na uznanie Skarżącego za zdolnego do pełnienia zawodowej służby wojskowej w świetle prawidłowego wyniku badania w kierunku białkomoczu.
Końcowo Skarżący zaznaczył, że organ odwoławczy może wydać orzeczenie kasacyjno-reformatoryjne, jeżeli uznaje orzeczenie organu I instancji za wadliwe. Tymczasem w przedmiotowej sprawie Komisja I instancji uznała Skarżącego za niezdolnego do pełnienia zawodowej służby wojskowej, natomiast Komisja II instancji - uchylając to rozstrzygnięcie - wydała orzeczenie tożsamej treści.
W odpowiedzi na skargę CWKL wniosła o oddalenie skargi wskazując na bezzasadność zarzutów skargi.
Podniosła również, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem wojskowych komisji lekarskich widoczne tatuaże głowy (twarzy) były i są traktowane jako szpecące. Stanowisko takie znajdowało potwierdzenie w uprzednio obowiązujących przepisach - rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2015 r., poz. 761 ze zm.). Zgodnie bowiem z objaśnieniami szczegółowymi do § 2 pkt 9 załącznika nr 1 do ww. rozporządzenia "tatuaże twarzy, szyi i przedramion należy kwalifikować jako szpecące". Taki sposób rozumienia omawianego przepisu został także potwierdzony przez Naczelny Sądy Administracyjny w wyroku z dnia 6 czerwca 2018r. - sygn. akt I OSK 168/18 (Lex nr 2780091).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1615) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto, stosownie do art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Skarga oceniana w świetle powyższych przepisów zasługuje na uwzględnienie.
Podstawę prawną orzeczenia CWKL z dnia [...] lutego 2023 r. oraz poprzedzającego je orzeczenia RWKL w [...] z dnia [...] października 2022 r. stanowiły przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach wydanego na podstawie art. 87 ust. 3 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. poz. 655 i 974).
Tryb postępowania przed wojskowymi komisjami lekarskimi określony przepisami ww. rozporządzenia ma charakter szczególny i stanowi lex specialis wobec regulacji zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 851/14, publ. CBOSA). Wojskowe komisje lekarskie mają obowiązek przeprowadzić postępowanie w sposób zgodny z regulacjami zawartymi w ww. rozporządzeniu, zaś w kwestiach tam nieuregulowanych winny stosować zasady ogólne właściwe dla postępowania administracyjnego.
W orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że kontrola sądowoadministracyjna orzeczeń wojskowych komisji lekarskich ma charakter ograniczony i sprowadza się do badania prawidłowości postępowania orzeczniczego pod względem formalnym. Sąd administracyjny nie jest bowiem uprawniony do kontroli dokonanego przez komisję lekarską rozpoznania w zakresie stwierdzonych schorzeń ani oceny fachowości przeprowadzonych badań lekarskich. Sąd nie rozstrzyga bowiem kwestii medycznych. W zakresie swoich uprawnień sąd administracyjny kontroluje natomiast, czy komisje lekarskie prawidłowo przeprowadziły postępowanie, czy orzekały na podstawie kompletnego materiału dowodowego, a także czy rozpoznane schorzenia zostały przez nie w sposób prawidłowy zakwalifikowane do przepisów ww. rozporządzenia (wykazów schorzeń lub chorób uwzględnianych przy orzekaniu o zdolności do pełnienia służby wojskowej stanowiących załączniki do ww. rozporządzenia).
W niniejszej sprawie zastosowanie miał Załącznik nr 1 do ww. rozporządzenia MON z dnia 7 czerwca 2022 r. "Wykaz chorób lub ułomności uwzględniany przy orzekaniu o zdolności do służby wojskowej oraz do służby poza granicami państwa, a także o ograniczonej zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej w poszczególnych rodzajach sił zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej i rodzajach wojsk oraz na określonych stanowiskach służbowych wraz ze wskazaniem kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz warunki orzekania w tych sprawach".
W Wykazie tym wskazano, że do grupy III badanych zalicza się osoby ubiegające się o powołanie do zawodowej służby wojskowej. Do tej grupy należy Skarżący.
Zgodnie z § 48 pkt 8 Załącznika nr 1 do rozporządzenia MON z dnia 7 czerwca 2022 r. krwiomocz i białkomocz do diagnostyki kwalifikuje badanego do kat. N (grupa III) - niezdolny do służby. Przepis ten nie zawiera objaśnień szczegółowych.
Z kolei w myśl § 2 pkt 8 Załącznika nr 1 do ww. rozporządzenia, badanego posiadającego tatuaże nieszpecące kwalifikuje się jako zdolnego/niezdolnego do służby (kat. Z/N, grupa III). Według objaśnień szczegółowych do § 2 pkt 8 osoby posiadające tatuaże twarzy, szyi lub powierzchni dłoniowej/grzbietowej ręki i palców ubiegające się o powołanie do służby w pododdziałach reprezentacyjnych Sił Zbrojnych oraz żołnierzy pełniących służbę w pododdziałach reprezentacyjnych Sił Zbrojnych należy kwalifikować jako niezdolnych.
Stosownie natomiast do § 2 pkt 9 załącznika nr 1 do ww. rozporządzenia, badanego posiadającego tatuaże szpecące kwalifikuje się jako zdolnego/niezdolnego do służby (kat. Z/N, grupa III). Natomiast według objaśnień szczegółowych do punktu 9, osoby posiadające tatuaże twarzy, szyi lub powierzchni dłoniowej/grzbietowej ręki i palców należy kwalifikować jako niezdolnych.
W orzeczeniu z dnia [...] października 2022 r. RWKL w [...] rozpoznała w Skarżącego białkomocz "nieznaczny" do diagnostyki (punkt 1) kwalifikując to rozpoznanie do § 48 pkt 8 załącznika nr 1 do ww. rozporządzenia (kat. N). Jednocześnie Komisja I instancji zakwalifikowała "liczne tatuaże w obrębie głowy, tułowia, prawej kończyny górnej i prawego podudzia nieszpecące" (punkt 2) do § 2 pkt 8 tego załącznika (kat. Z/N). W uzasadnieniu zaś stwierdziła jedynie, że powodem orzeczenia niezdolności do służby jest rozpoznanie zawarte w punkcie 1. Z uzasadnienia tego nie wynika z jakich względów rozpoznanie białkomocz "nieznaczny" do diagnostyki RWKL zakwalifikowała do ww. przepisu w sytuacji, gdy nie różnicuje on tego schorzenia na "znaczny" i "nieznaczny". Nie wynika również jaka argumentacja legła u podstaw przyjęcia przez RWKL, że tatuaże występujące u Skarżącego są nieszpecące i skutkują kwalifikacją Z - zdolny do zawodowej służby wojskowej. W istocie orzeczenie RWKL nie zawiera uzasadnienia, co stanowi naruszenie § 10 ust. 1 pkt 9 ww. rozporządzenia MON z dnia 7 czerwca 2022 r., zgodnie z którym orzeczenie komisji lekarskiej zawiera w szczególności ustalenie kategorii zdolności do służby wraz z uzasadnieniem.
W orzeczeniu z dnia [...] lutego 2023 r. CWKL, w wyniku uchylenia zaskarżonego orzeczenia w całości i wydania nowego, rozpoznała u Skarżącego "liczne tatuaże na klatce piersiowej, prawym przedramieniu, grzbiecie prawej dłoni, palcu ręki prawej, prawym podudziu i lewej okolicy skroniowej" jako szpecące - kwalifikując to rozpoznanie do § 2 pkt 9 załącznika nr 1 ww. rozporządzenia (kat. N). Przy czym CWKL, wydając nowe orzeczenie w zakresie rozpoznania i kwalifikacji schorzenia, nie wyjaśniła w sposób przekonujący swego stanowiska. Nie wykazała z jakich względów zakwalifikowała tatuaże posiadane przez Skarżącego jako szpecące, kwalifikujące do kategorii N. Ponadto, oprócz wyniku konsultacji dermatologicznej z dnia [...] stycznia 2023 r. (k. 6 akt orzeczniczych) CWKL nie zgromadziła żadnego materiału dowodowego, który pozwoliłby na weryfikację powyższego stanowiska. Jest to to o tyle istotne, że - jak już wyżej wskazano - w orzeczeniu z dnia [...] października 2022 r. RWKL w [...] rozpoznała u Skarżącego (punkt 2) "liczne tatuaże w obrębie głowy, tułowia, prawej kończyny górnej i prawego podudzia" jako nieszpecące - kwalifikując to rozpoznanie do § 2 pkt 8 (kat. Z/N). Przy czym z orzeczenia RWKL, pomimo braku uzasadnienia, nie wynika, aby powodem orzeczenia niezdolności Skarżącego do pełnienia zawodowej służby wojskowej było rozpoznanie z punktu 2.
Skoro zatem CWKL stwierdziła (przeciwnie do RWKL), że tatuaże posiadane przez Skarżącego są szpecące i kwalifikują go do kategorii N, powinna szczegółowo i przekonująco stanowisko to uzasadnić, tj. tak, aby poddawało się kontroli Sądu. Brak uzasadnienia w tym zakresie stanowi o naruszeniu § 10 ust. 1 pkt 9 ww. rozporządzenia, bowiem argumentacja CWKL nie jest wystarczająca. Wadliwości tej nie sanują wyjaśnienia zawarte w odpowiedzi na skargę przede wszystkim z tego powodu, że odpowiedź na skargę jest pismem procesowym, które nie podlega kontroli Sądu i nie może zastępować czy uzupełniać uzasadnienia aktu (orzeczenia), który podlega zaskarżeniu. Ponadto w odpowiedzi na skargę CWKL powołała się na nieobowiązujące już przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. z 2015 r., poz. 761 ze zm.), które nie mogą wywierać skutków w postępowaniu wszczętym i prowadzonym pod rządami rozporządzenia MON z dnia 7 czerwca 2022r. Przepisy ww. rozporządzenia kwalifikowały badanych w grupie I (ubiegających się o powołanie do zawodowej służby wojskowej) jako zdolnych (kat. Z) w przypadku posiadania tatuaży nieszpecących (§ 2 pkt 8) albo niezdolnych (kat. N) w przypadku posiadania tatuaży szpecących (§ 2 pkt 9). Przy czym prawodawca nie zamieścił w odniesieniu do punktu 8 i 9 objaśnień szczegółowych.
Na gruncie przepisów obowiązujących w dacie wydania orzeczenia CWKL, rozpoznanie odpowiadające dyspozycji § 2 pkt 8 lub 9 Załącznika nr 1 do ww. rozporządzenia skutkuje kwalifikacją do kat. Z/N, przy czym z objaśnień szczegółowych do tych punktów nie wynika, aby przesądzające znaczenie dla kwalifikacji do kategorii Z bądź N miało umiejscowienie tatuażu (na twarzy, szyi lub powierzchni dłoniowej/grzbietowej ręki i palców). Kluczowy jest przede wszystkim charakter tatuażu, tj. szpecący bądź nieszpecący, co wymaga dokonania oceny i odzwierciedlenia wyników tej oceny w uzasadnieniu orzeczenia. Obowiązkowi temu nie uczyniła zadość ani Komisja I, ani II instancji. Ma to o tyle istotne znaczenie, że dopiero wykazanie, że tatuaże mają charakter szpecący (§ 2 pkt 9) może skutkować kwalifikacją do kat. N, ale tylko wówczas, gdy tatuaże są umiejscowione na twarzy, szyi lub powierzchni dłoniowej/grzbietowej ręki i palców.
Ponadto Komisja II instancji, opierając się na wyniku konsultacji dermatologicznej, stwierdziła, że charakter tatuaży występujących u Skarżącego "może świadczyć o cechach osobowości niedojrzałej". Takie sformułowanie zostało zawarte w wyniku konsultacji dermatologicznej z dnia [...] stycznia 2023 r., przy czym specjalista dermatolog przeprowadzający tę konsultację dokonał następującej oceny: "tatuaże dekoracyjne: klatka piersiowa, przedramię prawe, grzbiet dłoni prawej, palce ręki prawej, podudzie prawe, okolica skroniowa lewa. Charakter tatuaży może świadczyć o cechach osobowości niedojrzałej (do oceny psychologa i psychiatry). Zatem specjalista dermatolog ocenił tatuaże jako dekoracyjne, a nie szpecące, a ponadto stwierdził, że ocena osobowości Skarżącego z punktu widzenia charakteru tatuaży powinna być dokonana przez psychologa i psychiatrę. Przy czym z akt orzeczniczych nie wynika, aby taka ocena została przeprowadzona.
Z powyższych powodów orzeczenie CWKL, a także orzeczenie RWKL podlegało uchyleniu. Komisja II instancji dopuściła się naruszenia § 12 ust. 2, § 10 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia MON z dnia 7 czerwca 2022 r. w związku z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz § 2 pkt 9 załącznika nr 1 do ww. rozporządzenia. Nie zgromadziła bowiem w toku postępowania odwoławczego pełnego materiału dowodowego, który pozwalałby na weryfikację stanowiska odnośnie szpecącego charakteru tatuaży Skarżącego. Nie wyjaśniła w uzasadnieniu orzeczenia na jakiej podstawie przyjęła, że tatuaże Skarżącego, wbrew ocenie specjalisty dermatologa, są szpecące i w związku z tym podlegają kwalifikacji do kategorii N (niezdolny do zawodowej służby wojskowej). Nie wyjaśniła również z jakiego powodu uznała, że charakter tatuaży może świadczyć o cechach osobowości niedojrzałej u Skarżącego w sytuacji, gdy kwestia ta nie została oceniona przez psychologa i psychiatrę.
Uchyleniu podlegało również orzeczenie RWKL w [...] z dnia [...] października 2022 r. Jakkolwiek bowiem kwestia rozpoznania z punktu 1 "białkomocz nieznaczny do diagnostyki" została sanowana poprzez wydanie orzeczenia CWKL, to jednak RWKL nie wypowiedziała się szerzej w zakresie kwestii charakteru tatuaży występujących u Skarżącego. Orzeczenie RWKL w istocie nie zawiera uzasadnienia, co stanowi o naruszeniu § 10 ust. 1 pkt 9 ww. rozporządzenia.
Zarzuty skargi odnoszące się do braków uzasadnienia orzeczenia oraz wadliwej (nieumotywowanej) oceny charakteru tatuaży Skarżącego są więc uzasadnione.
Rozpoznając ponownie sprawę Komisja I instancji uwzględni powyższą ocenę prawną. W razie potrzeby przeprowadzi dodatkowe badania Skarżącego. Ponownie oceni charakter tatuaży Skarżącego w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy i dokona kwalifikacji rozpoznania na podstawie obowiązujących przepisów. Uwzględni również okoliczność podnoszoną tak w skardze do Sądu, jak i na rozprawie w dniu [...] lutego 2024 r., że Skarżący "jest w trakcie procesu usuwania tatuaży". Podjęte rozstrzygnięcie wyczerpująco uzasadni czyniąc zadość wymogom wynikającym z powołanych regulacji prawnych.
Mając na względzie wszystko powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania, obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika w stawce minimalnej wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa, Sąd postanowił na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., jak w punkcie 2 sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI