II SA/Wa 973/21

II SA/Wa 973/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-09-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-03-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Wieczorek
Izabela Głowacka-Klimas
Joanna Kruszewska-Grońska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne
Żołnierze zawodowi
Sygn. powiązane
III OSK 344/22 - Postanowienie NSA z 2022-12-20
Skarżony organ
Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 1726
art. 2 i art. 9 ust. 2
Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska–Grońska (spr.), Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 września 2021 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy powołania do zawodowej służby wojskowej oddala skargę
Uzasadnienie
Wnioskiem z [...] lipca 2020 r. st. szer. rez. M. W. (dalej: "skarżący"), pozostający w ewidencji Wojskowego Komendanta Uzupełnień w T., wystąpił o powołanie do zawodowej służby wojskowej w korpusie szeregowych zawodowych. Przesyłając powyższy wniosek według właściwości do Dowódcy [...] Brygady Kawalerii Powietrznej (dalej: "Dowódca [...] BKP", "organ pierwszej instancji"), Wojskowy Komendant Uzupełnień w T., stwierdził, że skarżący nie spełnia wymogów formalnych do pełnienia zawodowej służby wojskowej w korpusie szeregowych zawodowych, a także wskazał na posiadanie przez skarżącego kartoteki karnej w Krajowym Rejestrze Karnym (dalej: "KRK").
Rozkazem personalnym nr [...] w pkt 5 Dowódca [...] BKP, na podstawie art. 2, art. 5, art. 10 pkt 4 i art. 12 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 1131 ze zm.; dalej: "s.w.ż.z.") oraz § 10 i § 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 marca 2010 r. w sprawie powoływania do zawodowej służby wojskowej (Dz. U. z 2015 r., poz. 1299 ze zm.; dalej: "rozporządzenie"), odmówił powołania skarżącego do zawodowej służby wojskowej w korpusie szeregowych zawodowych.
W uzasadnieniu ww. rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że decyzja o powołaniu do zawodowej służby wojskowej - z uwagi na użyty przez ustawodawcę zwrot "można powołać" – ma charakter uznaniowy. Zaakcentował, iż do wniosku skarżącego o powołanie do zawodowej służby wojskowej została dołączona aktualna informacja z KRK, wedle której Sąd Rejonowy w T. orzeczeniem z [...] lipca 2019 r. w sprawie o sygn. akt [...] warunkowo umorzył na okres dwóch lat postępowanie karne prowadzone wobec skarżącego o czyn z art. 270 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 2020 r., poz. 1444 ze zm.; dalej: "k.k."), a także nałożył na skarżącego świadczenie pieniężne w wysokości 1000 zł. Wskazany w orzeczeniu sądowym okres próby trwał od [...] lipca 2019 r. do [...] lipca 2021 r. W związku z powyższą informacją, Dowódca [...] BKP uznał, że skarżący nie spełnia wymogu posiadania nieposzlakowanej opinii oraz nie daje rękojmi właściwego wykonywania obowiązków.
W odwołaniu od powyższego rozkazu personalnego skarżący zarzucił organowi pierwszej instancji naruszenie przepisów proceduralnych, a to art. 6, art. 107 § 1 i 3, art. 7 w związku z art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej: "k.p.a.") oraz przepisu prawa materialnego - art. 2 s.w.ż.z. Skarżący stwierdził, że "sprawa w okolicznościach winy i społecznej szkodliwości popełnionego czynu zabronionego była znikoma", dlatego też zwrócił się o ponowne rozpatrzenie jego wniosku i zmianę decyzji na powołującą go do zawodowej służby wojskowej.
Po rozpoznaniu odwołania, decyzją z [...] grudnia 2020 r. nr [...] Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych (dalej: "Dowódca Generalny RSZ", "organ drugiej instancji", "organ odwoławczy"), na mocy art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 2 s.w.ż.z. oraz § 11 ust. 2 rozporządzenia, utrzymał w mocy pkt 5 rozkazu personalnego organu pierwszej instancji nr [...].
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podzielił stanowisko zaprezentowane przez Dowódcę [...] BKP. Podkreślił, że jedną z nadrzędnych potrzeb Sił Zbrojnych jest to, aby żołnierze rezerwy swoją postawą przed powołaniem do zawodowej służby wojskowej dawali rękojmię postępowania zgodnie z przepisami regulującymi tok służby. Tak daleko idący prymat interesu publicznego nad interesem jednostki jest w tej dziedzinie usprawiedliwiony i zrozumiały. Dlatego przepisy prawa nie przewidują w tym zakresie żadnych roszczeń ani gwarancji powołania. Dowódca Generalny RSZ wyjaśnił, iż to uprawnione organy wojskowe prowadzą politykę kadrową zgodną z potrzebami Sił Zbrojnych i w tej materii rozstrzygają m.in. o powołaniu do zawodowej służby wojskowej, opierając się na przepisach powszechnie obowiązującego prawa. Zatem ocena przydatności żołnierza w służbie należy wyłącznie do organów wojskowych, a nie do samego żołnierza.
Organ drugiej instancji dostrzegł, że w toku postępowania administracyjnego w przedmiocie powołania skarżącego do zawodowej służby wojskowej pojawiły się dwie sprzeczne ze sobą w treści informacje z KRK. W myśl § 10 ust. 14 pkt 4 rozporządzenia (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji drugoinstancyjnej), żołnierz rezerwy lub osoba, o której mowa w art. 17a ust. 1 s.w.ż.z., dołącza do wniosku informację o osobie z KRK, wystawioną nie wcześniej niż 30 dni przed upływem terminu złożenia wniosku. Skarżący wystąpił wprawdzie z zapytaniem do KRK o udzielenie informacji o osobie, jednak w sposób niewłaściwy określił zakres danych, które miały być przedmiotem informacji oraz podał błędną podstawę prawną. Mianowicie wskazał art. 124 § 2 s.w.ż.z. dotyczący powołania do służby kandydackiej. Z tej przyczyny Komendant Wojskowej Komendy Uzupełnień, po stwierdzeniu wadliwej informacji z KRK odnośnie skarżącego, wystąpił do KRK o udzielenie informacji we właściwym zakresie, podając podstawę prawną powołania do zawodowej służby wojskowej. Zaktualizowana informacja z KRK ujawniła, iż względem skarżącego było prowadzone postępowanie karne, które warunkowo umorzono na okres dwóch lat.
Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: "NSA") z 5 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 2460/14, Dowódca Generalny RSZ zaznaczył, że utratę przymiotu "nieposzlakowanej opinii" nie powoduje wyłącznie karalność danej osoby (prawomocny wyrok), ponieważ nieposzlakowana opinia to także ogólna ocena danej osoby w sferze etycznej (orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). Występująca w sprawie skarżącego dokumentacja świadczy o tym, że dopuścił się on kwalifikowanego prawem czynu zabronionego, przez co jego postawa obywatelska była niewłaściwa. Konsekwencją takiej postawy jest odmowa powołania do zawodowej służby wojskowej wyrażona w rozkazie personalnym przez Dowódcę [...] BKP, gdyż powołanie z rezerwy osoby nieposiadającej nieposzlakowanej opinii jest niecelowe oraz stoi w sprzeczności z potrzebami Sił Zbrojnych.
Organ odwoławczy stwierdził, iż w interesie Sił Zbrojnych jest to, aby żołnierze zawodowi swoją postawą gwarantowali nie tylko pełną dyspozycyjność, ale również profesjonalne wykonywanie stawianych przed nimi zadań. Tymczasem skarżący nie daje rękojmi rzetelnej realizacji zadań wynikających z zawodowej służby wojskowej, co znajduje odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Okoliczność posiadania wpisu do kartoteki karnej musi zostać uwzględniona i mieć wpływ na prowadzone postępowanie w przedmiocie możliwości powołania skarżącego do zawodowej służby wojskowej. Pominięcie tej informacji w takim postępowaniu stanowiłoby naruszenie przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie. W realiach tego postępowania skarżący niewątpliwie nie legitymuje się nieposzlakowaną opinią. Taki stan rzeczy uniemożliwia powołanie go do pełnienia zawodowej służby wojskowej.
Powyższa decyzja Dowódcy Generalnego RSZ stała się przedmiotem skargi skarżącego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji organów obu instancji.
Zaskarżonej decyzji zarzucił:
1. naruszenie następujących przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia:
- art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez lakoniczne i niezrozumiałe dla skarżącego uzasadnienie decyzji w zakresie uznania go za osobę nieposiadającą "nieposzlakowanej opinii", tj. zupełnie dowolną, błędnie uzasadnioną interpretację art. 2 s.w.ż.z. bez przekonania adresata do decyzji, że przyjęte rozstrzygnięcie wynika z racjonalnych przesłanek i jest oparte o przepisy obowiązującego prawa, a nie jest jedynie dowolną interpretacją przekraczającą znacząco zasadę swobody interpretacyjnej,
- art. 6 k.p.a. poprzez brak działania na podstawie przepisów prawa, tj. ich dowolną interpretację, z zaznaczeniem, iż w okolicznościach niniejszej sprawy wydano decyzję bez wyraźnej podstawy prawnej,
- art. 7 w związku z art. 77 k.p.a. poprzez uznanie, że skarżący nie jest osobą o "nieposzlakowanej opinii", podczas gdy jest, tzn. nie utracił możliwości powołania do zawodowej służby wojskowej;
2. naruszenie przepisu prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia, tj. art. 2 s.w.ż.z. poprzez bezzasadną nadinterpretację prawa (podczas gdy niemożność powołania do służby wojskowej, wynikającą z przepisów karnych, ustawodawca określił zupełnie w innym przepisie, którego zakres nie znajduje zastosowania w przedmiotowej sprawie) oraz przyjęcie, że warunkowe zawieszenie postępowania jest równoznaczne z utratą "nieposzlakowanej opinii" przez skarżącego i stanowi przeszkodę do powołania go do zawodowej służby wojskowej.
W uzasadnieniu skargi skarżący zwrócił uwagę, że gdyby ograniczenie przyjęcia do zawodowej służby wojskowej miało dotyczyć osób, wobec których warunkowo umorzono postępowanie karne, ustawodawca wprost wyraziłby to w s.w.ż.z. jak to uczynił chociażby w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2020 r., poz. 360 ze zm.), zgodnie z którym policjanta można zwolnić ze służby w przypadku popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego. W ww. ustawie wprost wyklucza się konkretne jednostki z grona funkcjonariuszy Policji, natomiast w przepisach s.w.ż.z. brak jest takiego zapisu.
W odpowiedzi na skargę Dowódca Generalny RSZ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji, a także wniósł o.
Obie strony postępowania (skarżący w piśmie z [...] maja 2021 r., a pełnomocnik Dowódcy Generalnego RSZ w piśmie z [...] maja 2021 r.) zażądały rozpoznania niniejszej sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.
W piśmie z [...] września 2021 r. pełnomocnik skarżącego z urzędu podzielił zarzuty, wnioski i żądania skargi. Podniósł w szczególności, iż organ odwoławczy powinien przeprowadzić pełne postępowanie dowodowe w sposób realizujący zasadę prawdy obiektywnej, czego nie uczynił, opierając się wyłącznie na wzmiance w KRK. Na informacji z KRK poprzestał również organ pierwszej instancji. Tym samym instytucja warunkowego umorzenia postępowania została zrównana ze skazaniem, a tego chciał uniknąć ustawodawca.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). W myśl ww. przepisów sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 2 s.w.ż.z., żołnierzem zawodowym może być osoba posiadająca obywatelstwo polskie, o nieposzlakowanej opinii, której wierność dla Rzeczypospolitej Polskiej nie budzi wątpliwości, posiadająca odpowiednie kwalifikacje oraz zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej.
W myśl § 11 ust. 2 rozporządzenia odmowa powołania żołnierza rezerwy lub osoby, o której mowa w art. 17a ust. 1 s.w.ż.z., do zawodowej służby wojskowej następuje w formie rozkazu personalnego wydanego przez organ właściwy do powołania do zawodowej służby wojskowej, który jest doręczany żołnierzowi rezerwy lub osobie, o której mowa w art. 17a ust. 1 s.w.ż.z., oraz przesyłany do organu właściwego do wyznaczenia na stanowisko służbowe.
W niniejszej sprawie u podstaw odmowy powołania skarżącego do zawodowej służby wojskowej legło ustalenie, że orzeczeniem z [...] lipca 2019 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w T. warunkowo umorzył prowadzone względem niego postępowanie karne o czyn z art. 270 § 1 k.k. na okres próby dwóch lat. Instytucja warunkowego umorzenia postępowania karnego została uregulowana w przepisach art. 66 k.k. Otóż sąd może warunkowo umorzyć postępowanie karne, jeżeli wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, okoliczności jego popełnienia nie budzą wątpliwości, a postawa sprawcy niekaranego za przestępstwo umyślne, jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowania będzie przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni przestępstwa (§ 1). Warunkowego umorzenia nie stosuje się do sprawcy przestępstwa zagrożonego karą przekraczającą 5 lat pozbawienia wolności (§ 2). Zgodnie z art. 67 § 1 k.k., warunkowe umorzenie następuje na okres próby, który wynosi od roku do 3 lat i biegnie od uprawomocnienia się orzeczenia. Warunkowe umorzenie postępowania jest środkiem probacyjnym, który opiera się na zaniechaniu skazania i wymierzenia kary sprawcy winnemu popełnienia przestępstwa. Zatem zastosowanie tej instytucji musi być poprzedzone stwierdzeniem winy sprawcy i brakiem wątpliwości co do okoliczności popełnienia przestępstwa.
Przestępstwo z art. 270 § 1 k.k., którego dopuścił się skarżący, to tzw. fałszerstwo materialne. Według ww. przepisu, kto, w celu użycia za autentyczny, podrabia lub przerabia dokument lub takiego dokumentu jako autentycznego używa, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. Jest to przestępstwo powszechne, które może być popełnione umyślnie. Przedmiotem ochrony ww. przepisu jest zaufanie do dokumentu.
W świetle powyższych rozważań, organy obu instancji prawidłowo stwierdziły brak przymiotu nieposzlakowanej opinii w przypadku skarżącego. Jak wskazał NSA w wyroku z 1 marca 2007 r., sygn. akt I OSK 788/06, żołnierz uznany za winnego popełnienia przestępstwa z art. 270 § 1 k.k. nie cieszy się już nieposzlakowaną opinią, a ta w myśl art. 2 s.w.ż.z. jest jednym z wymogów stawianych żołnierzom zawodowym. Popełnienie przez żołnierza przestępstwa godzi w dobre imię i honor Wojska Polskiego; stanowi zaprzeczenie etosu służby wojskowej.
W myśl art. 9 ust. 2 s.w.ż.z. powołanie do zawodowej służby wojskowej może nastąpić, jeżeli przemawiają za tym potrzeby Sił Zbrojnych. Z kolei przepis art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. a s.w.ż.z. stanowi, że potrzeby Sił Zbrojnych oznaczają celowość powołania do zawodowej służby wojskowej w ramach liczby stanowisk służbowych w poszczególnych korpusach kadry zawodowej Sił Zbrojnych.
Niewątpliwie decyzja o powołaniu żołnierza rezerwy do zawodowej służby wojskowej ma charakter fakultatywny, a więc nie można odmówić organowi prawa do określenia wysokich standardów wyboru i możliwości powoływania do służby jedynie najlepszych kandydatów. Uznaniowy charakter zaskarżonej decyzji administracyjnej zakreśla zakres jej sądowej kontroli, ograniczając ją w szczególności do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej - zarówno przepisów szczegółowych, jak i zasad ogólnych określonych w rozdziale drugim działu I k.p.a. Sąd kontroluje zatem, czy w toku tego postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz czy podjęte na ich podstawie rozstrzygnięcie nie wykracza poza granice uznania administracyjnego. Natomiast sąd administracyjny nie ingeruje w politykę kadrową Sił Zbrojnych zdeterminowaną wspomnianymi potrzebami.
W kontekście poczynionego ustalenia o popełnieniu przez skarżącego czynu zabronionego z art. 270 § 1 k.k., za który postępowanie karne wobec niego zostało warunkowo umorzone na okres dwóch lat, orzekające w sprawie organy zasadnie skonstatowały, iż jego powołanie do zawodowej służby wojskowej stoi w sprzeczności z potrzebami Sił Zbrojnych, gdyż skarżący nie posiada nieposzlakowanej opinii.
Tut. Sąd, wbrew zarzutom skargi, nie dopatrzył się naruszenia prawa tak procesowego, jak i materialnego. Organy wojskowe obu instancji wyczerpująco uzasadniły wydane w sprawie rozstrzygnięcia. Nie noszą one cech dowolności.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.