II SA/Wa 953/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2008-10-31
NSAubezpieczenia społeczneŚredniawsa
renta specjalnaświadczenie specjalneemeryturażołnierze zawodowiPrezes Rady Ministrówuznaniowośćszczególnie uzasadniony przypadekhistoriarepresje komunistyczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę żołnierza zawodowego na decyzję Prezesa Rady Ministrów odmawiającą przyznania renty specjalnej, uznając, że brak było podstaw do przyznania świadczenia w szczególnie uzasadnionym przypadku.

Skarżąca D.K. wniosła o przyznanie renty specjalnej, powołując się na represje komunistyczne, które uniemożliwiły jej dłuższą karierę zawodową i wyższą emeryturę. Prezes Rady Ministrów odmówił przyznania świadczenia, uznając, że brak jest wybitnych dokonań zawodowych lub społecznych oraz nadzwyczajnego zdarzenia losowego. Sąd administracyjny oddalił skargę, podkreślając uznaniowy charakter art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach oraz brak wykazania przez skarżącą szczególnie uzasadnionego przypadku.

Sprawa dotyczyła skargi D.K. na decyzję Prezesa Rady Ministrów, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą przyznania świadczenia specjalnego (renty specjalnej). Skarżąca argumentowała, że represje komunistyczne ograniczyły jej możliwości zawodowe, co przełożyło się na niższą emeryturę. Wnioskowała o przyznanie świadczenia specjalnego. Prezes Rady Ministrów uznał, że materiał dowodowy nie potwierdza wybitnych dokonań ani nadzwyczajnego zdarzenia losowego, które uzasadniałyby przyznanie świadczenia. Sąd administracyjny, rozpoznając skargę, podkreślił, że art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przyznaje Prezesowi Rady Ministrów prawo do przyznania świadczenia w "szczególnie uzasadnionych przypadkach", co ma charakter uznaniowy. Sądowa kontrola ogranicza się do badania prawidłowości postępowania administracyjnego i braku dowolności w decyzji. Sąd uznał, że organ prawidłowo zebrał i ocenił materiał dowodowy, a skarżąca nie wykazała, aby jej przypadek był "szczególnie uzasadniony" w rozumieniu ustawy i orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, które wskazuje na potrzebę wybitnych, niepowtarzalnych zasług. W związku z tym skarga została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, odmowa jest zgodna z prawem, jeśli organ prawidłowo przeprowadził postępowanie, ocenił materiał dowodowy i nie stwierdził "szczególnie uzasadnionego przypadku" w rozumieniu ustawy i orzecznictwa.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przyznanie renty specjalnej na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy ma charakter uznaniowy, a kontrola sądowa ogranicza się do badania prawidłowości postępowania i braku dowolności. Skarżąca nie wykazała wybitnych zasług ani szczególnie uzasadnionego przypadku, a jej sytuacja materialna nie była niewspółmierna do osiągnięć.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (6)

Główne

u.e.r.f.u.s. art. 82 § ust. 1

Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Przepis ten przyznaje Prezesowi Rady Ministrów uznaniowe prawo do przyznania emerytury lub renty na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie, w "szczególnie uzasadnionych przypadkach". Ocena tych przypadków należy do organu, a decyzja podlega kontroli sądowej pod kątem prawidłowości postępowania i braku dowolności.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 132

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek uwzględnienia słusznego interesu społecznego i słusznego interesu strony.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak wykazania przez skarżącą "szczególnie uzasadnionego przypadku" w rozumieniu art. 82 ust. 1 ustawy. Sytuacja materialno-bytowa skarżącej nie jest niewspółmierna do jej osiągnięć. Decyzja organu była zgodna z prawem i nie nosiła cech dowolności.

Odrzucone argumenty

Argumentacja skarżącej oparta na represjach komunistycznych jako podstawie do przyznania renty specjalnej. Roszczenie o zadośćuczynienie za doznane krzywdy powinno być dochodzone przed sądem cywilnym.

Godne uwagi sformułowania

Decyzja wydana na podstawie tego przepisu ma charakter uznaniowy. Kontrola ta sprowadza się wyłącznie do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem administracyjnym, tzn. z zachowaniem procedury administracyjnej. Decyzja uznaniowa może być przez Sąd uchylona w wypadku stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Przyznanie emerytury lub renty na warunkach i w wysokości innej, niż określone w ustawie, w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Tak określonych zasług nie sposób przypisać skarżącej.

Skład orzekający

Anna Mierzejewska

przewodniczący

Janusz Walawski

sprawozdawca

Sławomir Antoniuk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"szczególnie uzasadniony przypadek\" w kontekście renty specjalnej oraz zakres kontroli sądowej nad decyzjami uznaniowymi."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z rentą specjalną i powoływaniem się na przeszłe represje; sprawa ma charakter indywidualny.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu świadczeń specjalnych i odnosi się do historycznych krzywd, co może być interesujące, ale rozstrzygnięcie jest oparte na standardowej interpretacji przepisów o uznaniowości.

Czy represje komunistyczne uprawniają do renty specjalnej? Sąd wyjaśnia granice uznania administracyjnego.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wa 953/08 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2008-10-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2008-07-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Mierzejewska /przewodniczący/
Janusz Walawski /sprawozdawca/
Sławomir Antoniuk
Symbol z opisem
650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne
Żołnierze zawodowi
Skarżony organ
Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 39 poz 353
art. 82 ust. 1
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Anna Mierzejewska, Sędziowie WSA - Sławomir Antoniuk, - Janusz Walawski (spr.), Protokolant - Aneta Duszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 października 2008 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty specjalnej - oddala skargę -
Uzasadnienie
Prezes Rady Ministrów, decyzją z dnia [...] maja 2008 r. nr [...], utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...], którą odmówił D.K. przyznania świadczenia specjalnego. W ocenie organu zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia. Nie wynika z niego bowiem, że wnioskodawczyni posiada wybitne dokonania w pracy zawodowej, czy też w działalności społecznej, na którą się powołuje. Nie wynika z niego również, że jej trudna sytuacja bytowa została spowodowana nadzwyczajnym zdarzeniem losowym.
Decyzja z dnia [...] maja 2008 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez D. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której przedstawiła okoliczności związane z jej "represjonowaniem przez komunistów", co w konsekwencji pozbawiło ją możliwości przepracowania większej liczby lat, a tym samym otrzymywania wyższej emerytury. Skarżąca wniosła o wnikliwe zapoznanie się ze sprawą.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto organ wyjaśnił, że przedmiotowe świadczenie, wbrew rozumowaniu skarżącej, nie ma charakteru socjalnego. Organ stwierdził również, że o ile skarżąca uważa, że powinna otrzymać zadośćuczynienie za doznane krzywdy, to takiego roszczenia dochodzić może przed sądem cywilnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem sprawy jest ocena przez Sąd prawidłowości prowadzonego przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz wydanego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia.
Skarga nie może zostać uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem obowiązującym w dniu jej wydania.
Podstawę materialno - prawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem, Prezes Rady Ministrów, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej, niż określone w ustawie. Decyzja wydana na podstawie tego przepisu ma charakter uznaniowy. Uznaniowy charakter decyzji nie wyklucza jej sądowej kontroli, ale oznacza, iż kontrola ta sprowadza się wyłącznie do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem administracyjnym, tzn. z zachowaniem procedury administracyjnej. W szczególności Sąd kontroluje, czy w toku tego postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia, bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli, czy nie nosi ona cech dowolności. Badaniu podlega wyłącznie to, czy przy wydaniu decyzji spełniony został, zawarty w art. 7 Kpa, obowiązek uwzględnienia słusznego interesu społecznego i słusznego interesu strony oraz czy organ przestrzegał konstytucyjnej zasady równości wobec prawa. Wybór rozstrzygnięcia, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje poza kontrolą sądu administracyjnego, gdyż jest to suwerenne prawo organu.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w omówionym wyżej zakresie, Sąd, nie stwierdził, aby naruszała ona prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie, czy też stwierdzenie jej nieważności. Decyzja uznaniowa może być przez Sąd uchylona w wypadku stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdy organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.
Zdaniem Sądu, w postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżoną decyzją organ prawidłowo zebrał materiał dowodowy, a następnie dokonał właściwej jego oceny.
Podkreślić należy, że zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przyznanie renty specjalnej możliwe jest w sytuacji zajścia "szczególnie uzasadnionego przypadku". Ustawa nie definiuje tego określenia, co oznacza, że to organ dokonuje oceny, czy w sprawie taki przypadek zachodzi, powinien to zbadać i ocenić w sposób indywidualny.
Zgodzić się należy z oceną organu, że skarżąca nie wykazała i nie udokumentowała, że jej przypadek jest szczególnie uzasadniony. Nie można bowiem, za taki uznać faktu, że skarżąca dobrze wywiązywała się ze swoich obowiązków zawodowych jako nauczyciel i była aktywna na polu działalności społecznej. Skarżąca otrzymuje emeryturę w wysokości 1083 zł netto oraz ma zapewnione odpowiednie warunki lokalowe. W tym stanie rzeczy nie można stwierdzić, że sytuacja materialno-bytowa skarżącej jest niewspółmierna do jej osiągnięć i zasług.
Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 17 października 2006 r., sygn. akt P 38/05, w odniesieniu do kwestii przyznawania emerytury specjalnej wskazał, że chodzi tu o uhonorowanie i zapewnienie godziwych warunków bytowych osobom, które mają wybitne indywidualne, także w znaczeniu "niepowtarzalne", zasługi i osiągnięcia w określonej dziedzinie aktywności. Tak określonych zasług nie sposób przypisać skarżącej.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł, jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI