II SA/WA 948/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2024-11-20
NSAinneWysokawsa
zasiłek dla bezrobotnychubezpieczenie społecznepozorna działalność gospodarczakoordynacja systemów zabezpieczenia społecznegoprawo pracyskładki ZUSukład ratalnybezrobocierynek pracy

WSA w Warszawie oddalił skargę na decyzję odmawiającą prawa do zasiłku dla bezrobotnych, uznając, że składki objęte układem ratalnym nie są traktowane jako opłacone w rozumieniu przepisów.

Skarżąca J.M. wniosła skargę na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej odmawiającą prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Głównym zarzutem było nieprawidłowe uznanie, że składki na ubezpieczenie społeczne, objęte układem ratalnym, nie są traktowane jako opłacone. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organu, że dla przyznania zasiłku wymagane jest faktyczne opłacenie składek w okresie 18 miesięcy poprzedzających rejestrację jako bezrobotny, a późniejsze uregulowanie zaległości, nawet w systemie ratalnym, nie spełnia tego warunku.

Skarżąca J.M. domagała się przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych, jednak zarówno Marszałek Województwa L., jak i Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej odmówili jej tego prawa. Podstawą odmowy było niespełnienie wymogu 365 dni opłacania składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień rejestracji jako bezrobotny. Kluczowym elementem sporu była interpretacja przepisu art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, a konkretnie kwestia, czy składki objęte układem ratalnym z listopada 2021 r. mogą być uznane za opłacone. Skarżąca argumentowała, że nie miała możliwości bieżącego opłacania składek z powodu wstecznego objęcia jej ubezpieczeniem społecznym w ZUS po wycofaniu z KRUS, a układ ratalny zapobiegł powstaniu zaległości. Sąd administracyjny w Warszawie oddalił skargę, uznając, że przepis wymaga faktycznego opłacenia składek w przeszłości, a późniejsze uregulowanie zaległości, nawet w systemie ratalnym, nie spełnia tego wymogu. Sąd podkreślił, że ustawa nie przewiduje oceny przyczyn nieopłacenia składek ani nie uzależnia spełnienia przesłanki od innych warunków.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, składki objęte układem ratalnym nie są traktowane jako opłacone w rozumieniu przepisów warunkujących przyznanie prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Wymagane jest faktyczne opłacenie składek w okresie 18 miesięcy poprzedzających rejestrację jako bezrobotny.

Uzasadnienie

Sąd podzielił stanowisko organu, że przepis art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy wymaga faktycznego uiszczenia składek w przeszłości, a nie tylko podlegania obowiązkowi lub zawarcia umowy ratalnej. Późniejsze uregulowanie zaległości nie wywiera skutku w postaci zaliczenia do wymaganego okresu uprawniającego do zasiłku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (6)

Główne

u.p.z.i.r.p. art. 71 § 1 pkt 2 lit. d

Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy

Prawo do zasiłku dla bezrobotnych przysługuje, jeżeli w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania, łącznie przez okres co najmniej 365 dni, osoba opłacała składki na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności, przy czym podstawa wymiaru składek stanowiła kwotę co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę. Wymagane jest faktyczne opłacenie składek w przeszłości, a nie tylko podleganie obowiązkowi lub zawarcie układu ratalnego.

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 883/2004 art. 61 § 1

Dotyczy koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 987/2009 art. 12 § 1

Dotyczy wykonywania rozporządzenia (WE) Nr 883/2004.

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 987/2009 art. 54 § 1

Dotyczy wykonywania rozporządzenia (WE) Nr 883/2004.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Fakt opłacania składek na ubezpieczenie społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, nawet jeśli objęte układem ratalnym, nie spełnia wymogu faktycznego opłacenia składek w okresie wymaganym do przyznania zasiłku dla bezrobotnych.

Odrzucone argumenty

Składki objęte układem ratalnym powinny być uznane za opłacone, ponieważ zapobiegają powstaniu zaległości i stanowią zobowiązanie do ich uregulowania. Organ nie powinien oceniać przyczyn nieopłacenia składek, zwłaszcza gdy wynikały one z wstecznego objęcia ubezpieczeniem społecznym. Okresy ubezpieczenia i zatrudnienia, w tym praca za granicą, spełniają wymóg 365 dni.

Godne uwagi sformułowania

Spór natomiast w tej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy składki objęte układem ratalnym z dnia [...] listopada 2021 r. są składkami opłaconymi w świetle art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy. Przesłanka opłacania składek w przypadku osób prowadzących działalność oznacza stan faktycznego ich uiszczania w przeszłości, a nie podlegania obowiązkowi uiszczania. Późniejsze uregulowanie zaległości ubezpieczeniowych nie wywiera skutku w postaci zaliczenia nieterminowo opłaconych składek do wymaganego okresu uprawniającego do zasiłku dla bezrobotnych, nawet jeżeli obejmują one okres wskazany w art. 71 ust. 1 pkt 2 ustawy. Nie budzi wątpliwości, iż skarżąca objęta układem ratalnym z dnia [...] listopada 2021 r. zobowiązana została do uiszczania raty do 2029 r. W tej sytuacji nie może być mowy o składach 'opłaconych'.

Skład orzekający

Ewa Marcinkowska

przewodniczący

Danuta Kania

członek

Dorota Kozub-Marciniak

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja wymogu faktycznego opłacenia składek na ubezpieczenie społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej jako warunku przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych, w szczególności w kontekście składek objętych układem ratalnym."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego UE oraz wstecznym objęciem ubezpieczeniem. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w przypadkach, gdzie nie występuje element międzynarodowy lub problem z wstecznym objęciem ubezpieczeniem.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego prawa do zasiłku dla bezrobotnych i porusza istotny problem interpretacyjny dotyczący składek objętych układem ratalnym, co może być interesujące dla osób prowadzących działalność gospodarczą i poszukujących pracy.

Czy raty za składki ZUS oznaczają, że je opłaciłeś? Sąd wyjaśnia, kto dostanie zasiłek dla bezrobotnych.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wa 948/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-11-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Danuta Kania
Dorota Kozub-Marciniak /sprawozdawca/
Ewa Marcinkowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne
Bezrobocie
Sygn. powiązane
I OSK 311/25 - Wyrok NSA z 2025-06-25
Skarżony organ
Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędzia WSA Danuta Kania, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak (spr.), Protokolant specjalista Joanna Głowala po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2024 r. sprawy ze skargi J.M. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych oddala skargę
Uzasadnienie
J. M. (dalej, jako: skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej, jako: organ lub Minister) z dnia [...] kwietnia 2024 r. utrzymującą w mocy decyzję Marszałka Województwa L. z dnia [...] lutego 2024 r. o odmowie przyznania skarżącej prawa do zasiłku dla bezrobotnych.
W uzasadnieniu skarżonej decyzji podniesiono, że w dniu [...] grudnia 2021 r. skarżąca zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w L. (PUP). Dnia [....] grudnia 2022 r. do Wojewódzkiego Urzędu Pracy w L. (WUP) wpłynęły, przekazane przez PUP, dokumenty w celu ustalenia prawa do zasiłku dla bezrobotnych z zaliczeniem okresu pracy w Królestwie [....] ([....]) do okresu uprawniającego do zasiłku dla bezrobotnych w Rzeczypospolitej Polskiej (Polsce), na zasadach określonych przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego państw członkowskich Unii Europejskiej (UE). W związku z faktem, że załączona dokumentacja nie zawierała dokumentów urzędowych potwierdzających okresy ubezpieczenia, zatrudnienia lub pracy na własny rachunek spełnione przez skarżącą w [....], WUP w dniu [....] grudnia 2022 r. wezwał skarżącą do przedłożenia dokumentu urzędowego U1 lub kopii dokumentów od belgijskiego pracodawcy. Żądane dokumenty, mające potwierdzać zatrudnienie w [....], wpłynęły do WUP w dniu [....] grudnia 2022 r. W związku z powyższym, [....] grudnia 2022 r. WUP wystąpił do belgijskiej instytucji właściwej o wydanie na rzecz skarżącej dokumentu urzędowego, potwierdzającego okresy zatrudnienia, ubezpieczenia lub pracy na własny rachunek w tym państwie. Dnia [....] lutego 2023 r. do WUP wpłynął belgijski dokument SED U017 wraz z załączonymi dwoma dokumentami U1, potwierdzającymi okresy ubezpieczenia z tytułu zatrudnienia spełnione w [....] w latach 2006-2021. W konsekwencji, [....] lutego 2023 r. WUP poinformował skarżącą o treści ww. dokumentów urzędowych oraz zawiadomił, na podstawie art. 10 § 1 K.p.a. o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji administracyjnej.
Marszałek Województwa L. decyzją z dnia [....] marca 2023 r. odmówił przyznania skarżącej prawa do zasiłku dla bezrobotnych, z uwagi na to, że skarżąca nie spełniła okresów ubezpieczenia i zatrudnienia w wymiarze wystarczającym do przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych.
Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie.
Minister Rodziny i Polityki Społecznej decyzją z dnia [....] maja 2023 r. znak [....] , orzekł o uchyleniu decyzji organu I instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia celem ustalenia z polską instytucją właściwą do spraw ustawodawstwa właściwego w zakresie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego - Zakładem Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) - czy w okresach pracy w [....] od [....] do [....] września 2020 r. oraz od [....] sierpnia 2021 r. do [....] października 2021 r., skarżąca podlegała ubezpieczeniu na wypadek bezrobocia w Polsce, tzn. czy w ww. okresach ustawodawstwem właściwym dla skarżącej było ustawodawstwo polskie, czy też ustawodawstwo belgijskie. W konsekwencji, [....] maja 2023 r. WUP wystąpił do ZUS o ustalenie ustawodawstwa właściwego w sprawie. W dniach [....] czerwca 2023 r. oraz [....] lipca 2023 r. do WUP wpłynęły pisma z ZUS wskazujące, że w spornym okresie skarżąca podlegała ustawodawstwu belgijskiemu. Ponadto, [....] sierpnia 2023 r. WUP zwrócił się do ZUS z prośbą o wydanie aktualnego zaświadczenia o podstawie wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy za okres prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej w Polsce. Powyższe zaświadczenie z ZUS wpłynęło do WUP 24 stycznia 2024 r.
Marszałek Województwa L. decyzją z dnia [...] lutego 2024 r. odmówił przyznania skarżącej prawa do zasiłku dla bezrobotnych, z uwagi na to, że nie spełniła ona okresów ubezpieczenia i zatrudnienia w wymiarze wystarczającym do przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych.
Od tej decyzji skarżąca odwołała się.
Zaskarżoną decyzją Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Uzasadniając swoje stanowisko Minister przytoczył treść art. 61 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr [....]z dnia [....] kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 166 z 30 kwietnia 2004 r., z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 5, z późn. zm.), art. 12 ust. 1 i art. 54 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr [....]z dnia [....] września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) Nr [....](...) (Dz. Urz. UE L 284 z 30 października 2009 r., z późn. zm.) oraz art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2023 r. poz. 735, z późn. zm., dalej, jako: ustawa).
Dalej organ podał, że okres 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień rejestracji skarżącej w PUP rozpoczyna się [....] czerwca 2020 r. i kończy [....] grudnia 2021 r. Jak wynika z informacji znanych Ministrowi Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z urzędu, tj. z centralnego rejestru osób bezrobotnych i poszukujących pracy, w trakcie ww. okresu: od [....] czerwca 2020 r. do [....] sierpnia 2020 r. i od [....] września 2020 r. do [....] marca 2021 r. skarżąca prowadziła (nieobjętą ubezpieczeniem na wypadek bezrobocia) pozarolniczą działalność gospodarczą w Polsce, od [....] kwietnia 2021 r. do [....]sierpnia 2021 r. i od [....] października 2021 r. do [....] października 2021 r. ubezpieczoną pozarolniczą działalność gospodarczą, a od [....] sierpnia 2020 r. do [....] września 2020 r. oraz od [....] sierpnia 2021 r. do [....] października 2021 r. skarżąca była ubezpieczona z tytułu zatrudnienia na terytorium [....]. Oznacza to, że łączny okres ubezpieczenia i zatrudnienia skarżącej w ww. okresie wynosi 255 dni, a zatem skarżąca nie spełniła określonego ustawą warunku pozostawania ubezpieczoną lub zatrudnioną przez co najmniej 365 dni w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień rejestracji w PUP jako osoba bezrobotna. W związku z powyższym, skarżącej nie przysługuje, zdaniem organu, prawo do zasiłku dla bezrobotnych.
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ podniósł, że wyrok, na który powołał się pełnomocnik tj. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lutego 2018 r. sygn. akt V SA/Wa 480/17 został uchylony wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2022 r., sygn. akt I GSK 2320/18. Ponadto, wyroki te nie dotyczą przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lecz ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i ustawy o rehabilitacji.
Dalej Minister wskazał, że zgodnie z art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy, warunkiem uznania okresu pracy na własny rachunek do okresu uprawniającego do zasiłku jest faktyczne odprowadzanie składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy. Prawo do zasiłku dla bezrobotnych przysługuje tylko tym przedsiębiorcom, którzy wykażą, że w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania, łącznie przez okres co najmniej 365 dni, faktycznie opłacali składki na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności, a podstawa wymiaru tych składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę. Wynika to z literalnego brzmienia przepisu, który kładzie nacisk na określone zachowanie prowadzącego pozarolniczą działalność gospodarczą. Natomiast umowa z ZUS o rozłożeniu należności na raty, obejmująca okresy prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej jest jedynie zobowiązaniem podjętym przez przedsiębiorcę do opłacenia zaległości, a nie faktycznym ich opłaceniem. Zatem jest zdarzeniem przyszłym i niepewnym.
Za niezasadne Minister uznał również zarzuty naruszenia art. 6, art. 7 i art. 77 K.p.a. Organ wyjaśnił, że organ I instancji ustalił w toku postępowania - na podstawie złożonych przez skarżącą dokumentów oraz uzyskanych dokumentów z ZUS - wszystkie istotne okoliczności mające wpływ na ustalenie okresów uprawniających do zasiłku dla bezrobotnych. Pomimo uzyskania informacji o zawarciu umowy ratalnej z ZUS nie ulega wątpliwości, że wymagane składki nie zostały faktycznie opłacone, a zatem niemożliwe jest zaliczenie tego okresu jako uprawniającego do zasiłku dla bezrobotnych.
Z tym rozstrzygnięciem skarżąca nie zgodziła się i wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżanej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie uchylenie zaskarżanej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Zaskarżonej decyzji zarzucono:
1. naruszenie art. 71 ust. 1 pkt. 2 lit. d ustawy poprzez niezasadną odmowę przyznania zasiłku bezrobotnemu, który opłacał składki na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności przy czym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę, w tym poprzez nieprawidłową wykładnię tego przepisu, polegającą na niezasadnym uznaniu, iż składki objęte układem ratalnym (niewymagalne!) nie są składkami opłaconymi, co skutkuje niewypełnieniem przesłanek wskazanych w tym przepisie,
2. naruszenie art. 6, 7 i 77 K.p.a. poprzez nienależyte zgromadzenie i rozważenie materiału dowodowego, w szczególności poprzez pominięcie faktów, iż bezrobotna została uznana za niepodlegającą ubezpieczeniu społecznemu rolników i podlegającą obowiązkowo ubezpieczeniu społecznemu jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, wobec czego nie miała możliwości bieżącego opłacania składek (wobec faktycznego niepodlegania ubezpieczeniom w dacie ich wymagalności), zaś zaległości składkowe zostały objęte układem ratalnym, co poskutkowało wydłużeniem ich terminu wymagalności.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Ubezpieczona w okresie do dnia [....] marca 2021 r. była ubezpieczona i opłacała składki w KRUS. Decyzjami z dnia [....] marca 2021 r. została jednak z mocą wsteczną uznana za niepodlegającą temu ubezpieczeniu, co skutkowało obowiązkowym objęciem ubezpieczeniem społecznym w ZUS. Niemniej jednak, wobec objęcia ubezpieczeniem w ZUS z mocą wsteczną, skarżąca nie miała możliwości bieżącego odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne w ZUS - gdyż w dacie ich pierwotnej wymagalności nie była objęta tym ubezpieczeniem. Należności te zostały objęte układem ratalnym - umową nr [....]z dnia [....] listopada 2021 o rozłożenie na raty należności z tytułu składek.
Skarżąca ponownie powołała się na stanowisko prezentowane w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lutego 2018 r. sygn. akt V SA/Wa 480/17 wskazując, że bez znaczenia pozostają okoliczności, że wyrok ten został uchylony ponieważ jak słusznie organ zauważa, wyroki te dotyczyły innych zagadnień i uchylenie nastąpiło ze względu na stwierdzenie innego rodzaju wadliwości orzeczenia pierwszoinstancyjnego. Wyrok NSA nie zaprzeczył jednak przywołanej tezie meriti. Wadliwie jest stanowisko organu, że iż warunkiem uznania okresu pracy na własny rachunek do okresu uprawniającego do zasiłku jest wyłącznie opłacenie składki w czasie przeszłym.
Skarżąca podniosła, że nie doszło do "faktycznego nieopłacenia składek". Składki te bowiem w okresach, na które powołuje się skarżąca, nie były wymagalne i nie mogły być. Zarówno przepis art. 71 ust. 1 pkt. 2 lit. d, jak i orzecznictwo dotyczą wymogu "opłacania składek", wobec czego a contrario przesłanką negatywną dla przyznania zasiłku dla bezrobotnych jest nieopłacenie składek skutkujące powstaniem zaległości składkowych, do czego w niniejszej sprawie nie doszło. Skarżąca za wskazane okresy opłacała regularnie i terminowo składki z tytułu ubezpieczenia społecznego rolników, po czym, wskutek wydanych decyzji została z tego ubezpieczenia z mocą wsteczną wyrugowana i objęta obowiązkiem ubezpieczenia społecznego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Niezwłocznie wystąpiła o objęcie należności, które miałyby z tego tytułu (z mocą wsteczną) powstać, układem ratalnym, na co organ wyraził zgodę. Konkludując powyższe, skarżąca nie miała możliwości opłacenia składek na bieżąco we wskazanych okresach, zaś dzięki złożeniu wniosku o opłacenie składek w układzie ratalnym zapobiegła postaniu zaległości składkowej.
Końcowo skarżąca wskazała, że podlegała ubezpieczeniom w okresie wskazanym w decyzji [potwierdzonym w zaświadczeniu z dnia [...] września 2022 r. tj. [...] czerwca 2020 – [...] sierpnia 2020 (61 dni) i [...] września 2020 – [...] marca 2021 (192 dni)] jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, dla której podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne stanowiła zadeklarowana kwota nie niższa niż 60% kwoty miesięcznego wynagrodzenia. Łącznie więc w okresie [...] czerwca 2020 – [...] grudnia 2021 ubezpieczona spełniała przesłanki przyznania prawa do zasiłku przez 461 dni - nawet nie wliczając okresu 55 wykonywania pracy za granicą.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2024r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.– dalej: P.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
Uwzględniając skargę na decyzję bądź postanowienie Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit a-c P.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważność, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.).
W tak określonych granicach zaskarżenia, skargę wniesioną w niniejszej sprawie należało oddalić.
Wskazać trzeba, że podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
Zgodnie z art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy, prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy, z zastrzeżeniem art. 75, jeżeli w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania, łącznie przez okres co najmniej 365 dni opłacał składki na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności lub współpracy, z zastrzeżeniem art. 104b ust. 2, przy czym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę.
W tej sprawie organ prawidłowo wskazał, iż w przypadku skarżącej okres 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień rejestracji skarżącej w PUP rozpoczyna się [...] czerwca 2020 r. i kończy [...] grudnia 2021 r.
Właściwa też była ocena (należycie udokumentowana w aktach sprawy), że w trakcie ww. okresu: od [...] czerwca 2020 r. do [...] sierpnia 2020 r. i od [...] września 2020 r. do [...] marca 2021 r. skarżąca prowadziła (nieobjętą ubezpieczeniem na wypadek bezrobocia) pozarolniczą działalność gospodarczą w Polsce, od [...] kwietnia 2021 r. do [...] sierpnia 2021 r. i od [...] października 2021 r. do [...] października 2021 r. ubezpieczoną pozarolniczą działalność gospodarczą, a od [...] sierpnia 2020 r. do [...] września 2020 r. oraz od [...] sierpnia 2021 r. do [....] października 2021 r. skarżąca była ubezpieczona z tytułu zatrudnienia na terytorium [....].
Mając powyższe na względzie organ uznał, że łączny okres ubezpieczenia i zatrudnienia skarżącej w ww., ustawowym okresie wynosi 255 dni.
Spór natomiast w tej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy składki objęte układem ratalnym z dnia [....] listopada 2021 r. są składkami opłaconymi w świetle art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy.
Zasiłek dla bezrobotnych jest tą formą pomocy przewidzianą na wypadek bezrobocia, która ma zastosowanie w razie braku możliwości skorzystania ze środków mających na celu, bezpośrednio lub choćby pośrednio, podjęcie przez bezrobotnego pracy. Warunkiem uzyskania prawa do zasiłku przez osobę posiadającą status bezrobotnego jest legitymowanie się odpowiednim "stażem", czyli okresem pewnej aktywności zawodowej lub okresem z nim zrównanym. Chodzi tu łącznie o okres co najmniej 365 dni przypadających w czasie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania w charakterze bezrobotnego.
Należy zatem mieć na uwadze, że w przypadku określonym w art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, mowa jest o opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności, a jedyne zastrzeżenie dotyczy wyłącznie art. 104b ust. 2 ustawy. Przesłanka opłacania składek w przypadku osób prowadzących działalność oznacza stan faktycznego ich uiszczania w przeszłości, a nie podlegania obowiązkowi uiszczania (por. także wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 29 marca 2017 r. sygn. akt II SA/Bd 225/17). Sąd rozpoznający sprawę niniejszą podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dni 18 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 1880/17, na który powołał się organ, zgodnie z którym "w sytuacji, gdy składki ubezpieczeniowe nie były odprowadzane w przedziale 18 miesięcy przed rejestracją przez okres co najmniej 365 dni, nie ma podstaw do przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Późniejsze uregulowanie zaległości ubezpieczeniowych nie wywiera skutku w postaci zaliczenia nieterminowo opłaconych składek do wymaganego okresu uprawniającego do zasiłku dla bezrobotnych, nawet jeżeli obejmują one okres wskazany w art. 71 ust. 1 pkt 2 ustawy.".
Bez znaczenia, w ocenie Sądu, pozostaje okoliczność, iż powołany wyrok odnosi się do zaległości składkowej, przy czym w rozpoznawanej sprawie nie mamy do czynienia ze stricte taką sytuacją. Pogląd prezentowany przez Sąd odwoławczy jasno odnosi się do "faktycznie" opłacanych składek, a odwołanie się do zaległości składkowej było w tym wypadku uwarunkowane koniecznością odniesienia się do realiów rozpoznawanej sprawy. Nie zmienia to jednak istotny sprawy i samej wykładni art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy, która odkodowuje normę zawartą w powołanym przepisie w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości. To wcześniejsze partycypowanie w systemie ubezpieczenia społecznego, przez określony czas, uprawnia beneficjenta do określonego, następczego zabezpieczenia w postaci przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Nie budzi wątpliwości, iż skarżąca objęta układem ratalnym z dnia [....] listopada 2021 r. zobowiązana została do uiszczania raty do 2029 r. W tej sytuacji nie może być mowy o składach "opłaconych".
Podkreślić również należy, iż przedmiotem oceny organu było spełnienie przez skarżącą konkretnej przesłanki dla uzyskania zasiłku dla bezrobotnych, określonej w omawianym art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy, tj. oceny czy skarżąca opłacała czy też nie składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności. Organ nie był uprawniony do oceny powodów, dla których skarżąca składek nie opłacała, czy było do działanie przez nią zawinione czy też nie. Ustawa nie pozostawia pola dla dokonywania takich ocen, nie uzależnia spełnienia tej przesłanki od ziszczenia się jeszcze innych warunków, jak choćby niezawinione nieopłacanie składek.
Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Sąd nie dopatrzył się żadnego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI