II SA/Wa 94/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie uchylił decyzję odmawiającą policjantce wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, uznając, że wyrok TK K 7/15 pozwala na ustalenie należnej kwoty mimo braku nowej ustawy.
Skarżąca, była funkcjonariuszka Policji, domagała się wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt K 7/15), który uznał za niezgodny z Konstytucją sposób obliczania tego ekwiwalentu (1/30 miesięcznego uposażenia). Organy Policji odmówiły wypłaty, twierdząc, że brak jest podstaw prawnych do ustalenia nowej kwoty. Sąd administracyjny uchylił decyzje organów, stwierdzając, że wyrok TK, mimo braku nowej ustawy, pozwala na ustalenie należnego ekwiwalentu poprzez interpretację przepisów i uzasadnienia TK.
Sprawa dotyczyła odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy byłej funkcjonariuszce Policji, A. C. Skarżąca powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. (sygn. akt K 7/15), który orzekł o niezgodności art. 115a ustawy o Policji, w zakresie ustalającym wysokość ekwiwalentu za 1 dzień urlopu w wymiarze 1/30 miesięcznego uposażenia, z Konstytucją RP. Organy Policji obu instancji odmówiły wypłaty, argumentując, że wyrok TK stworzył lukę prawną i brak jest podstaw do ustalenia należnej kwoty do czasu uchwalenia nowych przepisów przez ustawodawcę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za uzasadnioną. Sąd podkreślił, że wyrok TK miał charakter zakresowy i wyeliminował jedynie sposób obliczania ekwiwalentu w postaci ułamka 1/30, nie eliminując przepisu całkowicie. Sąd wskazał, że uzasadnienie wyroku TK zawiera wskazówki co do sposobu wyliczenia ekwiwalentu, który powinien odpowiadać wartości jednego dnia roboczego. W obliczu zaniechania ustawodawcy, organy administracji publicznej oraz sądy są zobowiązane do interpretowania przepisów zgodnie z Konstytucją i orzecznictwem TK, aby zapewnić jednostce realizację jej konstytucyjnych praw. W związku z tym, sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji, nakazując organom ustalenie należnego ekwiwalentu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, organy administracji mogą i powinny ustalić należny ekwiwalent, interpretując przepisy zgodnie z uzasadnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego i Konstytucją RP, nawet w przypadku zaniechania ustawodawczego.
Uzasadnienie
Wyrok TK miał charakter zakresowy, eliminując jedynie konkretny sposób obliczenia (1/30), a nie cały przepis. Uzasadnienie TK wskazuje, że ekwiwalent powinien odpowiadać wartości jednego dnia roboczego. W obliczu braku działania ustawodawcy, organy są zobowiązane do stosowania prawa zgodnie z Konstytucją i orzecznictwem TK.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (17)
Główne
u.o.P. art. 115a
Ustawa o Policji
Przepis w zakresie ustalającym wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia jest niezgodny z Konstytucją RP. Należy go interpretować zgodnie z uzasadnieniem wyroku TK K 7/15, przyjmując jako podstawę wynagrodzenie za 1 dzień roboczy.
p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit a) i c)
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji z powodu naruszenia prawa.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji.
Konstytucja RP art. 66 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Podstawa do interpretacji sposobu ustalania ekwiwalentu za urlop.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3 zdanie drugie
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Podstawa do interpretacji sposobu ustalania ekwiwalentu za urlop.
Konstytucja RP art. 190 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne.
Konstytucja RP art. 190 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego wchodzą w życie z dniem ogłoszenia.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego, nakładająca na organy władzy obowiązek działania zgodnego z prawem.
Konstytucja RP art. 8 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja jest najwyższym prawem RP, stosowana wprost.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada legalizmu.
Pomocnicze
u.o.P. art. 114 § ust. 1 pkt 2
Ustawa o Policji
u.o.P. art. 6a § ust. 2 pkt 2
Ustawa o Policji
u.o.P. art. 32
Ustawa o Policji
p.p.s.a. art. 119 § par. 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 145a
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa wniosku o wznowienie postępowania.
k.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
Organy administracji działają na podstawie przepisów prawa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego K 7/15, mimo braku nowej ustawy, pozwala na ustalenie należnego ekwiwalentu poprzez interpretację przepisów i uzasadnienia TK. Zasada praworządności i bezpośredniego stosowania Konstytucji nakłada na organy obowiązek działania zgodnego z Konstytucją, nawet w przypadku zaniechania ustawodawczego. Ekwiwalent za niewykorzystany urlop powinien stanowić równowartość wynagrodzenia za jeden dzień roboczy.
Odrzucone argumenty
Wyrok TK K 7/15 stworzył lukę prawną, uniemożliwiającą ustalenie wysokości ekwiwalentu do czasu uchwalenia nowych przepisów. Organy administracji są związane ustawą i nie mogą samodzielnie uzupełniać norm prawnych. Wyrok TK nie uwzględnia specyfiki służby w Policji i jest trudny do zastosowania w praktyce.
Godne uwagi sformułowania
wyrok negatywny tworzy lukę w systemie prawnym nie ma podstaw prawnych do ustalenia i wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy orzeczenie negatywne (eliminujące normę prawną) przelicznik za jeden dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP zaniechanie ustawodawcze na sądach spoczywa wówczas powinność podjęcia takiego rozstrzygnięcia, które w realiach zaistniałego stanu faktycznego i prawnego będzie prowadziło do osiągnięcia w możliwie jak najwyższym stopniu stanu zgodności z obowiązującym prawem
Skład orzekający
Danuta Kania
przewodniczący
Karolina Kisielewicz
sprawozdawca
Tomasz Szmydt
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie ekwiwalentu za niewykorzystany urlop po wyrokach Trybunału Konstytucyjnego, obowiązek organów administracji w przypadku zaniechania ustawodawczego, interpretacja przepisów w świetle Konstytucji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy Policji, ale zasady interpretacyjne mogą być stosowane w innych przypadkach zaniechania ustawodawczego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak jednostka może dochodzić swoich praw w obliczu zaniechania ustawodawczego, opierając się na orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego. Jest to przykład walki o sprawiedliwość i interpretacji prawa na korzyść obywatela.
“Czy brak nowej ustawy oznacza brak pieniędzy? Sąd administracyjny odpowiada: niekoniecznie!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Wa 94/20 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2020-08-13 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2020-01-15 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Danuta Kania /przewodniczący/ Karolina Kisielewicz /sprawozdawca/ Tomasz Szmydt Symbol z opisem 6192 Funkcjonariusze Policji Hasła tematyczne Policja Sygn. powiązane III OSK 3805/21 - Wyrok NSA z 2023-02-23 Skarżony organ Komendant Policji Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 360 art. 115a Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tj. Dz.U. 2019 poz 2325 art. 119 par. 2. art. 145 par. 1 okt 1 lit a) i c) Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Tomasz Szmydt, Asesor WSA Karolina Kisielewicz (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] września 2019 r. nr [...]. Uzasadnienie A. C. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2019 r. (nr [...]), którą organ działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] września 2019 r. (nr [...]) o odmowie wypłaty skarżącej wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za 172 dni niewykorzystanych urlopów (wypoczynkowego, dodatkowego) za 2009 -2013 r. Z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że A. C., który na podstawie rozkazu personalnego Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] sierpnia 2012 r. została zwolniona ze służby w Policji z dniem [...] marca 2012 r., w piśmie z 10 listopada 2018 r. zwróciła się do tego organu z wnioskiem "o wznowienie postępowań administracyjnych prowadzonych w przedmiocie naliczania i wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystane urlopy w latach 2009-2013 (...)" w związku ze zwolnieniem ze służby, na podstawie art. 145a k.p.a.. W uzasadnieniu wnioskodawczyni powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15, w którym Trybunał orzekł, że art. 115a ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2017 r., poz. 2067 ze zm.) w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP oraz podała, że domaga się wypłaty różnicy pomiędzy wypłaconymi jej środkami, a należnymi. Komendant Wojewódzki Policji w K. decyzją z [...] września 2019 r. wydaną na podstawie art. 6a ust. 2 pkt 2, art. 32, art. 114 ust. 1 pkt 2 i art. 115 a ustawy o Policji (Dz.U. z 2019 r. poz. 161 ze zm.), odmówił A. C. wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy. Organ I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, w brzmieniu obowiązującym do 11 września 2019 r., skarżącej w dacie zwolnienia ze służby wypłacono ekwiwalent pieniężny za 172 dni niewykorzystanych urlopów (wypoczynkowego dodatkowego), w wysokości obliczonej w sposób określony w art. 115a ustawy o Policji (1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym). Zdaniem Komendanta Wojewódzkiego Policji wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. jako tzw. orzeczenie negatoryjne (eliminujące normę prawną) "tworzy lukę w systemie prawnym", uniemożliwiającą ustalenie wysokości należnego policjantowi zwalnianemu ze służby ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy. Z powołanego wyroku wynika wyłącznie, że "przelicznik" za jeden dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji (zasadą równości i prawem do wypoczynku). Orzeczenie to nie ma charakteru prawotwórczego - nie określa wartości ułamkowej uposażenia zasadniczego według którego należałoby wypłacić ekwiwalent za niewykorzystany urlop. W związku z tym do momentu uchwalenia przez ustawodawcę przepisów w tym zakresie, nie ma podstaw prawnych do ustalenia i wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy na zasadach wskazanych przez Trybunał w powołanym wyroku. Z tego powodu wniosek A. C. nie jest uzasadniony. Skarżąca w piśmie z 3 października 2019 r. złożyła odwołanie od decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z [...] września 2019 r. Odwołująca się na podniosła, że w uchwale siedmiu sędziów NSA z 28 czerwca 2010 r, sygn. akt II GPS 1/10 przyjęto, że art. 190 ust. 4 Konstytucji, zgodnie z którym orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania, stanowi o prawie jednostki do przywrócenia stanu konstytucyjności po stwierdzeniu przez TK niekonstytucyjności prawnej podstawy orzeczenia. W konsekwencji powołany przepis uprawnia byłego funkcjonariusza Policji do uzyskania ponownego rozstrzygnięcia jego sprawy dotyczącej ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. A. C. podkreśliła, że TK nie stwierdził niekonstytucyjności całego art. 115 a ustawy o Policji, a jedynie jego części określającej sposób obliczania ekwiwalentu. Ponadto stwierdziła, że z uzasadnienia powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego wynika sposób wyliczenia ekwiwalentu za niewykorzystane urlopy, a jakiekolwiek wątpliwości należy rozstrzygać mając na uwadze art. 66 ust. 2 Konstytucji RP. Po rozpoznaniu odwołania skarżącej, Komendant Główny Policji decyzją z [...] listopada 2019 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji podzielił stanowisko organu I instancji, że w stanie prawnym obowiązującym po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15, nie ma podstaw prawnych do wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy. Komendant Główny Policji powołał się na wyrok NSA z 6 marca 2015 r. sygn. akt II OSK 2050/13, i podniósł, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.). W związku z tym były policjant, po wejściu w życie przepisów prawa określających sposób ustalenia wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop będzie mógł zwrócić się z żądaniem jego wyrównania. Jeżeli przepisy prawa "będą pozwalały" na spełnienie żądania skarżącego, świadczenie pieniężne zostanie mu wypłacone. Komendant Główny Policji dodał, że skarżąca we wniosku z 10 listopada 2018r. powołała się co prawda na art. 145 a k.p.a., niemniej w uzasadnieniu podała, że domaga się "ponownego przeliczenia" ekwiwalentu niewykorzystany urlop, na zasadach określonych przez Trybunał Konstytucyjny. Mając na uwadze treść żądania skarżącej oraz fakt, że w przedmiocie ustalenia ekwiwalentu nie została wydana jakakolwiek decyzja, która podlegałaby wzruszeniu w postępowaniu wznowieniowym, organ I instancji prawidłowo zakwalifikował wniosek skarżącej z 10 listopada 2018r. jako żądanie wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy. A. C. w skardze na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2019 r. zarzuciła, że została wydana z naruszeniem art. 8 ust. 2 w związku z art. 64 ust. 2 w związku z art. 32 ust. 1 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP i wniosła o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi skarżąca stwierdziła, że nie jest prawidłowe zapatrywanie organu, zgodnie z którym w obecnym stanie prawnym, w związku z biernością ustawodawcy, nie ma podstaw prawnych do wypłaty części ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Organ powinien ustalić wysokość tego "wyrównania" na podstawie art. 115a ustawy o Policji, interpretując go w zgodzie z art. 66 ust. 2 Konstytucji RP. Przepis te stanowią, zdaniem skarżącej, wystarczającą podstawę prawną do rozstrzygnięcia sprawy. Komendant Główny Policji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Organ podniósł m. in., że jest związany art. 6 k.p.a. oraz dyscypliną finansów publicznych i nie może policjantowi w stanie spoczynku wypłacić ekwiwalentu " w wysokości uznaniowej". Organ musi mieć "realną" możliwość wykonania wyroku TK. Tymczasem przepis art. 115a ustawy o Policji uwzględniający treść wyroku TK "nie jest możliwy do pozytywnego zastosowania". ""Wycięcie" fragmentu odnoszącego się do sposobu obliczania ekwiwalentu powoduje, że "przepis traci sens prawny". Powyższy wyrok "nie uwzględnia specyfiki służby w Policji". Metoda polegająca na zestawieniu dni roboczych w miesiącu i ustaleniu w oparciu o powyższe współczynnika, według którego obliczy się kwotę ekwiwalentu jest rozumowaniem skrótowym. Czas wolny od służby nie jest tożsamy z dniem wolnym od pracy, a ilość dni służby w miesiącu jest rożna. Organ dodał, że bezpośrednie stosowanie przepisów ustawy zasadniczej polega na odniesieniu normy konstytucyjnej do określonego stanu faktycznego wprost. W ocenie organu powołanie się na wyrok sądu konstytucyjnego i odesłanie do treści nieprecyzyjnej normy konstytucyjnej w tym przypadku do art. 66 ust. 2 nie spełnia powyższego wymogu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. W rozpatrywanej sprawie A. C., powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt K 7/15, zarzuciła organom obu instancji nieuzasadnioną odmowę wyrównania otrzymanych należności z tytułu niewykorzystanego przed zwolnieniem ze służby urlopu wypoczynkowego i urlopu dodatkowego. Komendant Główny Policji argumentował natomiast, że jest związany ustawą. "Negatywny" wyrok Trybunału Konstytucyjnego oddziałuje, w sferze obowiązywania prawa, wyłącznie na normę wyraźnie wskazaną w sentencji orzeczenia, a organ nie może tej normy samodzielnie "uzupełniać". W tej sprawie spór dotyczy w istocie skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt K 7/15 w myśl którego art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2017 r. poz. 2067 oraz z 2018 r. poz. 106, 138, 416, 650, 730, 1039, 1544 i 1669) w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W niniejszej sprawie należy odpowiedzieć na pytanie: czy w obecnym stanie prawnym (po wyroku Trybunału), przy braku ustawowego zastąpienia "niekonstytucyjnego" ułamka 1/30 innym ułamkiem (np. np. 1/22, (ewentualnie 1/21, który jest stosowany wobec funkcjonariuszy z innych służb mundurowych: Agencji Wywiadu, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego czy wobec funkcjonariuszy Służby Więziennej), można wyliczyć należny ekwiwalent, a tym samym - po odjęciu kwoty wypłaconej - brakującą i niewypłaconą skarżącej kwotę ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, czy też nie da się takiej kwoty wyliczyć. Sąd podziela zapatrywanie skarżącej, co do tego, że w obecnym stanie prawnym organ, kierując się uzasadnieniem wyroku Trybunału może "wyliczyć" ekwiwalent za niewykorzystany urlop należny byłemu funkcjonariuszowi. Przede wszystkim trzeba zauważyć, że powyższy wyrok ma charakter zakresowy, a więc należy do orzeczeń "w sentencji których TK stwierdza zgodność albo niezgodność z konstytucją przepisu prawnego w określonym (podmiotowym, czasowym lub przedmiotowym) zakresie jego zastosowania. W przypadku wyroków zakresowych mamy do czynienia z przypisaniem atrybutu konstytucyjności lub niekonstytucyjności nie całej jednostce redakcyjnej tekstu prawnego, lecz jej określonemu fragmentowi, a dokładnie pewnej normie prawnej, którą można w całości lub części dekodować z określonego przepisu prawnego" (T. Woś "Wyroki interpretacyjne i zakresowe w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, Studia Iuridica Lublinensia, rok XXV, vol. 3 2016 s.990). Wydając wyrok zakresowy Trybunał Konstytucyjny nie orzeka zatem o niezgodności z Konstytucją całego jednostki, lecz jego fragmentu. W tym zakresie przepis nadal istnieje, ale "skutkiem wydania orzeczenia zakresowego przez TK jest zatem uznanie, w jaki sposób badanych przepisów interpretować nie wolno (orzeczenie negatywne) albo jak je interpretować należy (orzeczenie afirmatywne) przy stosowaniu prawa, tzn. uzyskanie na ich podstawie jakich norm prawnych odpowiadających rezultatom interpretacyjnym mieszczącym się̨ we wskazanym w orzeczeniu TK zakresie będzie sprzeczne z Konstytucją albo z nią zgodne" (K. Osajda, Koncepcja orzeczenia zakresowego, a wątpliwości na tle skutków orzeczeń TK [w:] Skutki wyroków Trybunały Konstytucyjnego w sferze stosowania prawa red. M. Bernatt, J. Królikowski, M. Ziółkowski, Warszawa 2013, s.297). Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15 wyeliminował z obrotu prawnego (z dniem 6 listopada 2018 r. - data publikacji orzeczenia w Dzienniku Urzędowym) art. 115a ustawy o Policji, w takim zakresie, w jakim określał on współczynnik ułamkowy 1/30 uposażenia policjanta jako podstawę ustalenia wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Przepisu tego nie wyeliminowano z systemu prawnego w całości. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu tego orzeczenia podniósł m. in., że ekwiwalent za niewykorzystany urlop (substytut urlopu) ustalony z zastosowaniem wskaźnika 1/30 części miesięcznego uposażenia policjanta nie jest rekompensatą ekwiwalentną, ponieważ nie odpowiada wartości tego świadczenia w naturze. Ekwiwalent w języku polskim oznacza "odpowiednik", "równoważnik" oraz "towar, w którym jest wyrażona wartość innego towaru" (zob. np. Uniwersalny słownik języka polskiego, red. S. Dubisz, Warszawa 2006, s. 811). Ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub urlop dodatkowy jest "zastępczą formą" wykorzystania urlopu przez policjanta zwolnionego ze służby. Świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. Taki sposób obliczania wartości jednego dnia urlopu wynika z faktu, że urlop wypoczynkowy liczony jest wyłącznie w dniach roboczych. Interpretację taką wspiera także treść art. 121 ust. 1 ustawy o Policji, który ustala wysokość uposażenia przysługującego policjantowi w razie wykorzystania urlopu. Ekwiwalent będący substytutem urlopu powinien więc odpowiadać wartości tego świadczenia w naturze. Konkludując, z przytoczonej treści uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15 wynika wprost sposób wyliczenia wysokości należnego ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, którym jest na dzień zwolnienia ze służby liczba dni niewykorzystanego urlopu przy przyjęciu, że za 1 dzień niewykorzystanego urlopu przysługuje wynagrodzenie za 1 dzień roboczy na dzień zwolnienia ze służby. Z art. 2 Konstytucji RP (zasada demokratycznego państwa prawnego), art. 8 Konstytucji RP, uznającego Konstytucję za najwyższe prawo RP, oraz art. 7 Konstytucji RP (zasada legalizmu) i art. 6 k.p.a. wynika, że organy władzy publicznej, w tym organy administracji publicznej związane są całym obowiązującym porządkiem prawnym, z uwzględnieniem jego hierarchii, na czele której znajduje się Konstytucja RP. Działanie organów władzy publicznej zgodne z zasadą praworządności oznacza więc przede wszystkim działanie zgodne z Konstytucją (legalność konstytucyjną), a w razie wątpliwości co do jej zgodności - z uwzględnieniem orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego (K. Działocha, Pojęcie wykonywania orzeczeń TK (w:) red. K. Działocha, S. Jarosz-Żukowska, Wykonywanie orzeczeń TK w praktyce konstytucyjnej organów państwa, Warszawa 2013, Wyd. Sejmowe, s. 22 oraz wyrok NSA z 20 lutego 2019 r. sygn. akt II OSK 694/17). Skarżąca ma zatem prawo do ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, a organ będąc obowiązany do wypłacenia tego świadczenia musi zrekonstruować treść tego przepisu w części zakwestionowanej przez Trybunał Konstytucyjny, zgodnie z wyrokiem Trybunału. Stosownie bowiem do art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Według art. 190 ust. 3 Konstytucji RP orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Termin ten nie może przekroczyć osiemnastu miesięcy, gdy chodzi o ustawę, a gdy chodzi o inny akt normatywny - dwunastu miesięcy. W przypadku orzeczeń, które wiążą się z nakładami finansowymi nie przewidzianymi w ustawie budżetowej, Trybunał Konstytucyjny określa termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego po zapoznaniu się z opinią Rady Ministrów. Wskazany wyrok TK z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15 został opublikowany w dniu 6 listopada 2018 r. w Dzienniku Urzędowym pod poz. 2102 i z tym dniem wszedł w życie. W takiej sytuacji ustawodawca powinien podjąć działania zmierzające do ustalania stanu zgodnego z prawem. Jednak tego nie uczynił. W tej sytuacji mamy do czynienia z tzw. "zaniechaniem ustawodawczym", a więc stanem, w którym wobec braku realizacji orzeczenia sądu konstytucyjnego, niejako sądy oraz organy administracji muszą dokonać interpretacji normy prawnej tak, aby była ona zgodna z Konstytucją. Naczelny Sąd Administracyjny w wyrku wyroku z dnia 20 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 694/17, podniósł, że w sytuacji, bezczynności ustawodawcy w realizacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego sądy administracyjne, kierując się konstytucyjnymi zasadami: demokratycznego państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP) oraz stosowania Konstytucji wprost (art. 8 ust. 2 Konstytucji RP) to "na sądach spoczywa wówczas powinność podjęcia takiego rozstrzygnięcia, które w realiach zaistniałego stanu faktycznego i prawnego będzie prowadziło do osiągnięcia w możliwie jak najwyższym stopniu stanu zgodności z obowiązującym prawem rozumianym całościowo, a zatem z uwzględnieniem aktów stojących na szczycie hierarchii źródeł prawa, do których z pewnością należy Konstytucja RP. Bezczynność ustawodawcy w realizacji orzeczenia Sądu Konstytucyjnego nie oznacza zatem akceptacji dla takiego stanu prawnego. W takiej sytuacji sąd powinien zdekodować obowiązującą normę prawną zgodnie z przepisami Konstytucji RP oraz wytycznymi wskazanymi w wyroku TK, co więcej powyższe uprawianie dotyczy nie tylko sądów, ale również organów administracji publicznej, które również zgodnie z art. 2 Konstytucji RP są zobowiązane to działania zgodnego z prawem. Wykonywanie wyroków TK - w tym wyroków o tzw. pominięciu prawodawczym jest obowiązkiem wszystkich organów władzy publicznej, a nie tylko ustawodawcy. Jeśli więc ustawodawca obowiązku tego nie realizuje, to ciężar wykonania orzeczenia Trybunału przenosi się na sądy i inne organy stosujące prawo. Sytuacja prawna jednostki, która była adresatem niekonstytucyjnej regulacji, nie może być uzależniona od woli i sprawności parlamentu w wykonaniu orzeczenia TK. (M. Wiącek Stosowanie Konstytucji przez sądy administracyjne. Glosa do wyroku NSA z dnia 20 lutego 2019 r., II OSK 694/17, OSP rok 2019 Nr 9 poz. 91 podobnie, J. Trzciński, Glosa do wyroku NSA z dnia 20 lutego 2019 r., II OSK 694/17, ZN SA Nr 3 rok 2019). Brak działania ustawodawcy w wykonaniu orzeczenia TK nie może być przeszkodą w podejmowaniu działań przez organy administracji, które są zobowiązane do samodzielnego ustalenia jak sentencja wyroku TK powinna wpłynąć na rozstrzygnięcie w sprawie złożonego wniosku. Takie postępowanie ma zapobiec sytuacji, w której w wyniku braku działania ustawodawcy, obywatele faktycznie zostaną pozbawieni przyznanych im przez Konstytucję uprawnień (por. wyrok NSA z dnia 15 lipca 2020 r. sygn. akt I OSK 2928/19). W uzasadnieniu omawianego wyroku Trybunał Konstytucyjny wyinterpretował z art. 66 ust. 2 Konstytucji i art. 115a ustawy o Policji normę prawną, zgodnie z którą świadczeniem ekwiwalentnym za dzień urlopu jest wynagrodzenie funkcjonariusza za jeden dzień roboczy. Organy Policji przy stosowaniu art. 115a ustawy o Policji, dokonując wyliczenia ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, powinny uwzględnić, że świadczeniem ekwiwalentnym za dzień niewykorzystanego urlopu nie jest wynagrodzenie w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, lecz w wysokości jednego dnia roboczego. Ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy powinien bowiem, ze swej istoty stanowić równowartość uposażenia za okres urlopu wypoczynkowego To wszystko powadzi do wniosku, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji w W. zostały wydane z naruszeniem prawa i dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) podlegają uchyleniu. Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 powołanej ustawy.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI